DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU 2019/1694 E. , 2021/390 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2019/1694
Karar No : 2021/390
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Onbeşinci Dairesinin 20/02/2019 tarih ve E:2016/10303, K:2019/914 sayılı kararının, iptale ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 07/10/2016 tarih ve 29850 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Gümrük Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin; 30, 31, 32 ve 34. maddeleri ile aynı tarih ve sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Gümrük Genel Tebliği'nin (…) (Seri No: 6); 5, 7, 10, 13, 20, 22, 23, 24 ve Geçici 1. maddelerinin iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Onbeşinci Dairesinin 20/02/2019 tarih ve E:2016/10303, K:2019/914 sayılı kararıyla;
07/10/2016 tarih ve 29850 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Gümrük Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin; 30, 31, 32 ve 34. maddeleri ile aynı tarih ve sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Gümrük Genel Tebliği'nin (Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği) (Seri No: 6); 5. maddesinin 1. fıkrası, 7. maddesinin 1. fıkrası, 10. maddesi, 13. maddesi, 22. maddesi, 23. maddesi ve 24. maddesi yönünden:
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 10/1-(c) maddesinde; "Müsteşarlık, gümrük mevzuatının doğru olarak uygulanması için gerekli gördüğü bütün önlemleri alır. Bu çerçevede, eşyanın gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulmasına ilişkin gerekli gördüğü bir kısım tespit işlemlerinin, belirleyeceği niteliklere sahip gümrük müşavirleri eliyle yürütülmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemeye yetkilidir." düzenlemesinin yer aldığı, 03/06/2011 tarih ve 640 sayılı Gümrük ve Ticaret Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 2/n maddesinde de, gümrük müşaviri ve yardımcılarıyla yetkilendirilmiş gümrük müşavirlerine ilişkin gerekli düzenlemeleri yapmak ve denetlemek görevinin Ticaret Bakanlığının görevleri arasında sayıldığı,
Bahsi geçen Kanun uyarınca çıkarılan Gümrük Yönetmeliği'nin 574, 575, 576, 577 ve 578. maddelerinde, yetkilendirilmiş gümrük müşavirlerinin sahip olmaları gereken nitelikler, sorumlulukları, uygulanacak cezalar ve yetki belgelerinin geri alınması gibi hususların düzenlendiği, ayrıca, yukarıda belirtilen Kanun ve Yönetmelik hükümleri uyarınca çıkarılmış bulunan Gümrük Genel Tebliği (Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği) (Seri No:6) ile de, yetkilendirilmiş gümrük müşavirliği müessesesine ilişkin usul ve esasların ayrıntılı olarak düzenlendiği,
07/10/2016 tarih ve 29850 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan dava konusu Gümrük Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile asıl Yönetmeliğin yetkilendirilmiş gümrük müşavirleri ile ilgili maddelerinde değişiklikler yapıldığı, yetkilendirilmiş gümrük müşavirliği ile ilgili olarak müşterek ve müteselsil sorumluluk esasının getirildiği, disiplin cezaları, iş sahipleriyle ilişkiler, mahkumiyet, eğitim, yaş, yetki belgelerinin geçerlilik süresi gibi hususlar ile yetki belgelerinin geri alınması ve uygulanacak cezalar konusunda bir takım düzenlemeler yapıldığı,
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 10. maddesinde, gümrük idaresinin gümrük mevzuatının doğru olarak uygulanması için gerekli gördüğü bütün önlemleri alabileceği, bu çerçevede eşyanın gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulmasına ilişkin gerekli gördüğü bir kısım tespit işlemlerinin, belirleyeceği niteliklere sahip gümrük müşavirleri eliyle yürütülmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemeye yetkili olduğu, Gümrük Yönetmeliği ile de yetkilendirilmiş gümrük müşavirliği kurumunun oluşturulduğu, yayımlanan 2 ve 6 Seri Nolu Tebliğler ile de yetkilendirilmiş gümrük müşavirlerinin görev, yetki ve sorumluluklarının ayrıntılı olarak düzenlendiği,
Yetkilendirilmiş gümrük müşavirlerinin, esas olarak idarece yerine getirilmesi gereken ancak personel yetersizliği vb. nedenlerle idarenin yeterli olamadığı birtakım kamusal nitelikte işlemleri ve hizmetleri yerine getirdikleri, kamusal nitelikli görevleri yürüten yetkilendirilmiş gümrük müşavirlerinin nitelik, görev, yetki ve yükümlülükleri ile ilgili olarak idarenin Kanundan kaynaklanan düzenleme yetkisine sahip bulunduğu, görevin nitelikleri, devletin ve toplumun güncel ihtiyaçları gözönüne alınarak idarece bu hususta her zaman düzenleme yapabileceği,
İdarenin düzenleme yetkisini hukuki sınırlar içerisinde kullandığı, halihazırda faaliyet gösteren yetkilendirilmiş gümrük müşavirlerinin yeni hukuksal durumda mağdur olmamaları için geçiş sürecinin de öngörüldüğü dava konusu düzenlemelerde hukuka aykırılık bulunmadığı,
07/10/2016 tarih ve 29850 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Gümrük Genel Tebliği'nin (Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği) (Seri No: 6); 5. maddesi (1. fıkrası hariç), 7. maddesi (1. fıkrası hariç), 20. maddesi ve Geçici 1. maddesi yönünden:
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun verdiği yetkiye dayanarak hazırlanan ve 07/10/2009 tarih ve 27369 (mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gümrük Yönetmeliği ile yetkilendirilmiş gümrük müşavirliği kurumunun oluşturulduğu, anılan Yönetmeliğin dava konusu 30. maddesi ile yeniden düzenlenen 574. maddesinde; yetkilendirilmiş gümrük müşavirinin, 4458 sayılı Kanunun 10. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine istinaden ekonomik etkili gümrük rejimleri, nihai kullanım, basitleştirilmiş usul uygulamaları ve diğer gümrük işlemlerinin doğru olarak uygulanmasını sağlamak için Bakanlıkça belirlenen tespit işlemlerini yapmak üzere yetkilendirilen ve 576. maddede belirtilen şartları taşıyan gümrük müşaviri olarak tanımlandığı, bu fıkrada geçen tespit işlemlerine ilişkin usul ve esaslar ile yetkilendirilmiş gümrük müşavirlerinin çalışma usul ve esaslarının, Bakanlıkça yayımlanan tebliğ ve genelgelerle belirleneceğinin kurala bağlandığı,
Dava konusu Tebliğ hükümleri ile düzenlenen hususların, üst normlarla, yetkilendirilmiş gümrük müşavirlerine tanınan yetkilerde sınırlamalara giden ve yine üst normlarda bulunmayan sorumluluk ve yükümlülükler getiren hususlar olduğu, bu hususların Tebliğ ile düzenlenemeyecekleri, bu nedenle dava konusu düzenlemelerde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle,
07/10/2016 tarih ve 29850 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Gümrük Genel Tebliği'nin (Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği) (Seri No: 6) 5. maddesi (1. fıkrası hariç), 7. maddesi (1. fıkrası hariç), 20. maddesi ve Geçici 1. maddesinin iptaline, dava konusu diğer düzenlemeler yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 10/1-(c) maddesinde, eşyanın gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulmasına ilişkin gerekli gördüğü bir kısım tespit işlemlerinin, belirleyeceği niteliklere sahip gümrük müşavirleri eliyle yürütülmesine ilişkin usul ve esasların düzenlenmesi hususunda davalı idareyi yetkili kıldığı ancak söz konusu hususların Tebliğ ya da Yönetmelikle düzenleneceği hususunun açıkça belirtilmediği, bunun idarenin takdirine bırakıldığı, Kanun hükmünde açıkça yönetmelikle düzenleneceği belirtilmemesine rağmen tebliğ ile düzenlenen bir takım dava konusu düzenlemelerin iptali yolunda verilen kararın hukuka aykırı olduğu, yetkilendirilmiş gümrük müşavirliğine ilişkin bir takım iş ve işlemlerinin Tebliğ ile düzenlenemeyeceği yolunda verilen iptal kararının Tebliğ'in dava konusu edilmeyen diğer maddelerinin de uygulanmasını çelişkili hale getirdiği, iptaline karar verilen düzenlemelerin yetkilendirilmiş gümrük müşavirliği sistemin sağlıklı işlemesi, bu kişilere tanınan yetkinin bizzat kendilerince kullanılması, yetkilendirilmiş gümrük müşavirliği mesleğinin korunması ve meslek mensuplarının iş ve işlemlerinde kolaylık sağlaması amacını taşıdığı, halihazırda faaliyet gösteren meslek mensupları açısından da geçiş süreci öngörülerek olası mağduriyet ve hak kayıplarının engellenmeye çalışıldığı, temyizen incelenen Daire kararının iptale ilişkin kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ….NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü ile Daire kararının, Tebliğ'in 7. maddesinin (1. fıkrası hariç) iptaline ilişkin kısmının bozulması, dava konusu diğer düzenlemelere ilişkin temyiz istemlerinin ise reddi ile Daire kararının bu kısımlarının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT :
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 10. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde; gümrük idaresinin, gümrük mevzuatının doğru olarak uygulanması için gerekli gördüğü bütün önlemleri alabileceği, bu çerçevede, eşyanın gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulmasına ilişkin gerekli gördüğü bir kısım tespit işlemlerinin, belirleyeceği niteliklere sahip gümrük müşavirleri eliyle yürütülmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemeye yetkili olduğu hükme bağlanmıştır.
4458 sayılı Kanun'un verdiği bu yetkiye dayanılarak hazırlanan ve 07/10/2009 tarih ve 27369 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gümrük Yönetmeliği ile "Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği" kurumu oluşturulmuş, anılan Yönetmeliğin, 07/10/2016 tarih ve 29850 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan "Gümrük Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik"in 30. maddesi ile yeniden düzenlenen 574. maddesinde; yetkilendirilmiş gümrük müşaviri, 4458 sayılı Kanun'un 10. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine istinaden ekonomik etkili gümrük rejimleri, nihai kullanım, basitleştirilmiş usul uygulamaları ve diğer gümrük işlemlerinin doğru olarak uygulanmasını sağlamak için Bakanlıkça belirlenen tespit işlemlerini yapmak üzere yetkilendirilen ve 576. maddede belirtilen şartları taşıyan gümrük müşaviri olarak tanımlanmış ve bu fıkrada geçen tespit işlemlerine ilişkin usul ve esaslar ile yetkilendirilmiş gümrük müşavirlerinin çalışma usul ve esaslarının Bakanlıkça yayımlanan tebliğ ve genelgelerle belirleneceği belirtilmiş; 31 maddesi ile yeniden düzenlenen 575. maddesinde yetkilendirilmiş gümrük müşavirinin sorumlulukları, 32. maddesi ile yeniden düzenlenen 576. maddesinde, yetkilendirilmiş gümrük müşavirinin sahip olması gereken nitelikler, 34. maddesi ile yeniden düzenlenen 578. maddesi ile de, yetkilendirilmiş gümrük müşavirlerine uygulanacak cezalar ve yetki belgesinin geri alınması hususları ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.
07/10/2016 tarih ve 29850 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Gümrük Genel Tebliği'nin (Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği) (Seri No: 6) "Yetki belgesi" başlıklı 7. maddesinde, "(1) 5 inci maddede yer alan nitelikleri taşıyan ve başvuruları uygun bulunan gümrük müşavirleri adına Genel Müdürlük tarafından örneği Ek-4’te yer alan yetki belgesi, yetki numarası verilmek suretiyle düzenlenir. Yetki belgesinin geçerlilik süresi 3 yıldır. Bu süre Gümrük Yönetmeliğinin 576 ncı maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendinde yer alan nitelik dikkate alınarak daha kısa belirlenir.
(2) Adına yetki belgesi düzenlenen gümrük müşavirinin BİLGE (Bilgisayarlı Gümrük Etkinlikleri) kullanıcı kodlarına bloke konulur. Yetki sahibinin merkezi BİLGE programı üzerinde işlem yapabilmesi için profil oluşturulur. Yetki belgesi, gümrük müşavirinin kayıtlı bulunduğu Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğü tarafından yetkilendirilmiş gümrük müşaviri veya noter onaylı vekâletnameyi haiz vekiline tutanak karşılığında teslim edilir. Yetkilendirilmiş gümrük müşaviri, internet üzerinden kendi erişim kodunu oluşturur. Başvuru tarihinden itibaren üç ay içerisinde ilgilisi tarafından teslim alınmaması halinde, belge düzenlenmemiş sayılır.
(3) Yetkilendirilmiş gümrük müşaviri kendisine teslim edilen yetki belgesinin saklanmasından ve erişim kodunun kullanımından sorumludur.
(4) Yetkilendirilmiş gümrük müşavirinin adı-soyadı, tüzel kişi ticaret unvanı, faaliyet adresi, telefon ve e-posta adresi bilgileri Bakanlık internet sayfasında yayımlanır. Yetkilendirilmiş gümrük müşaviri adı-soyadı, tüzel kişi ticaret unvanı, faaliyet adresi, telefon ve e-posta adreslerine ilişkin bilgilerinde herhangi bir değişiklik olması durumunda, 7 gün içerisinde bilgilerin program aracılığıyla güncellenmesi için Genel Müdürlüğe bildirimde bulunulur.
(5) Yetkilendirilmiş gümrük müşavirliği yetkisini kazanan kişinin gümrük müşavirliği statüsünün devam etmesi nedeniyle bu Tebliğde yer almayan hususlarda gümrük müşavirinin tabi olduğu mevzuat hükümleri yetkilendirilmiş gümrük müşaviri için de geçerlidir." düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Dayandığı hukuksal nedenler ve gerekçesi yukarıda açıklanan Danıştay Onbeşinci Dairesinin 20/02/2019 tarih ve E:2016/10303, K:2019/914 sayılı kararının, temyize konu 07/10/2016 tarih ve 29850 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 6 Seri No'lu Gümrük Genel Tebliği'nin (Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği) 5. maddesi (1. fıkra hariç), 20. maddesi ve Geçici 1. maddesinin iptaline ilişkin kısmı, aynı gerekçe ile Kurulumuzca da uygun bulunmuş olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, kararın anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Daire kararının, 07/10/2016 tarih ve 29850 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Gümrük Genel Tebliği'nin (Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği) (Seri No: 6) 7. maddesinin (1. fıkrası hariç) iptaline ilişkin kısmına gelince;
Gerek 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun yukarıda hükmüne yer verilen 10. maddesi, gerekse Gümrük Yönetmeliği'nin 574. maddesi ile idareye; yetkilendirilmiş gümrük müşavirliği kurumunu oluşturma, hangi tespit işlemlerinin, idarece belirlenecek niteliklere sahip gümrük müşavirleri eliyle yürütüleceğini tespit etme, bu hususlara ilişkin usul ve esasları düzenleme, yetkilendirilmiş gümrük müşavirinin yapacağı tespit işlemlerine ilişkin usul ve esaslar ile yetkilendirilmiş gümrük müşavirlerinin çalışma usul ve esaslarını tebliğ ve genelgelerle belirleme yetkilerinin verildiği açıktır.
Bu çerçevede, dava konusu Tebliğ'in 7. maddesinin Dairece iptal edilen fıkralarına bakıldığında, bu fıkralarda düzenlenen hususların, yetkilendirilmiş gümrük müşavirliği yetki belgesine ve bu belgenin oluşturulan bilgisayar sistemine kaydı, teslimi, saklanmasına ilişkin olup bu aşamalarda yapılacak iş ve işlemleri içerdiği, bu durumun ise yukarıda belirtilen Kanun ve Yönetmelik hükümleri ile verilen yetki kapsamında üst normlara aykırılık taşımadığı dikkate alındığında, Tebliğ ile düzenlenmelerinin mümkün olduğu sonucuna ulaşıldığından, hukuka aykırılık görülmemiştir.
Bu itibarla, Daire kararının dava konusu Tebliğin 7. maddesinin (1. fıkrası hariç) iptaline ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2. Danıştay Onbeşinci Dairesinin temyize konu 20/02/2019 tarih ve E:2016/10303, K:2019/914 sayılı kararının, 07/10/2016 tarih ve 29850 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 6 Seri No'lu Gümrük Genel Tebliği'nin (…) dava konusu 5. maddesi (1. fıkra hariç), 20. maddesi ve Geçici 1. maddesinin iptaline ilişkin kısmının ONANMASINA,
3. Daire kararının, anılan Tebliğ'in dava konusu 7. maddesi (1. fıkra hariç) iptaline ilişkin kısmının BOZULMASINA,
4. Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, Danıştay Başkanlık Kurulunun 07/03/2019 tarih ve 2019/24 sayılı kararıyla kapatılan Danıştay Onbeşinci Dairesi yerine, 19/12/2020 tarih ve 2020/62 sayılı Danıştay Başkanlık Kurulu kararıyla yeniden belirlenen iş bölümü kararı doğrultusunda Danıştay Onuncu Dairesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 03/03/2021 tarihinde, onamaya ilişkin kısmı yönünden oybirliği, bozmaya ilişkin kısmı yönünden oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
X- Temyiz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden; Danıştay Onbeşinci Dairesinin temyize konu 20/02/2019 tarih ve E:2016/10303, K:2019/914 sayılı kararının 07/10/2016 tarih ve 29850 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Gümrük Genel Tebliği'nin 7. maddesinin (1. fıkrası hariç) iptaline ilişkin kısmının usul ve hukuka uygun bulunduğu, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, temyize konu kararın tümüyle onanması gerektiği oyuyla, kararın bozmaya ilişkin kısmına katılmıyoruz.