T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/17041
Karar No : 2024/2447
TEMYİZ EDEN (DAVACI): … İnşaat Taahhüt Ticaret Ltd.şti.
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI): … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarihli, E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Ankara ili, Yenimahalle ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz nedeniyle stabilize yol teknik alt yapı bedeli olarak tahsil edilen 3.000,00-TL'nin (ıslah sonrası ...-TL) yasal faiziyle birlikte iadesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen 24/10/2018 tarihli, E:…, K:... sayılı kararda; uyuşmazlıkta, davacı şirket tarafından yapı ruhsatı alabilmek için gerekli olan yol teknik alt yapı bedeli olarak toplam 297.858,00-TL ödenerek taahhüt edilen yükümlülükler yerine getirildiği halde davalı idarenin üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmeyerek söz konusu alt yapı çalışmalarını tamamlamadığı, her ne kadar 3194 sayılı Kanunun 23. maddesinde bedeli tahsil edilen teknik alt yapının ne zaman yapılacağına ilişkin bir düzenleme olmasa da davalı idarenin tahsil ve takibini yaparak tapuya şerh düştüğü bir borca ilişkin olarak kendi üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirmemiş olmasının hakkaniyete uygun düşmediği hususları dikkate alındığında davacı şirket tarafından ödenen teknik alt yapı bedelinin iade edilmemesinde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, davacı şirket tarafından yatırılan ...-TL teknik altyapı bedelinin başvuru tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faizi birlikte davacı şirkete ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Temyize konu kararda; 3194 sayılı Kanunun 23. maddesinde, bedeli tahsil edilen teknik alt yapının ne zaman yapılacağına veya alınan bedelin iadesine ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği görülmekle birlikte; stabilize teknik alt yapı bedelinin, parselasyon planı tasdik edilmekle birlikte, henüz teknik alt yapısı tamamlanmamış yerlerde taşınmaz sahibince teknik alt yapısının bizzat kendisi tarafından yapılmaması halinde, idarece %25'i peşin ve %75'i de alt yapı hizmetinin tamamlanacağı tarihten en geç altı ay içinde tahsil edilen bir bedel olduğu, karşılığında da yapı ruhsatı verildiği, akabinde inşaatların tamamlanma aşamasına gelindiği, dosyada yer alan bilgi ve belgelerden teknik altyapının da (kanalizasyon, içme suyu ve inşaat yapılacak alana erişimi sağlayan stabilize yol) yapıldığı; tahsil edilen teknik alt yapı bedelinin, stabilize yol, kanalizasyon ve içme suyu şebekesi gibi hizmetlerin tümünü kapsadığı, uyuşmazlığa konu taşınmazın batısında yer alan ve teknik altyapısı (içme suyu, kanalizasyon) tamamlanmış bulunan alana hizmet edecek yolun henüz kullanıma açılmamış olması nedeniyle davacı şirketin yatırmış olduğu teknik alt yapı bedelinin iade edilmesine olanak bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, davanın kabulü ile davacı şirket tarafından yatırılan ...-TL teknik altyapı bedelinin başvuru tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faizi birlikte davacı şirkete ödenmesi yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davaya konu alt yapı bedelinin harç veya vergi olmadığı, davalı idarece yapılan veya yapılacak olan bir hizmetin karşılığı olduğu, tahsil edilme şartlarının 3194 sayılı Kanunda düzenlendiği, davalı idarece tahsil edilen bedele karşılık hizmet sunulmaması nedeniyle ödenen tutarın iadesi gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kısmen kabulü ile İdari Dava Dairesi kararının, davaya konu teknik alt yapı bedelinin 242.798,41-TL'lik kısmı yönünden bozulması, 55.058,60-TL'lik kısmı yönünden ise onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Ankara ili, Yenimahalle ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz nedeniyle 3194 sayılı İmar Kanununun 23. maddesi uyarınca tahakkuk ettirilen stabilize yol teknik altyapı katılım bedelinin %25'i olan 55.058,60-TL davacı tarafından 30/11/2012 tarihinde ödenmiş, kalan %75'lik kısım olan 165.175,82-TL için de Yenimahalle 5. Noterliğinin … tarihli, … yevmiye numaralı taahhütname verilmiştir.
Davacı tarafından uyuşmazlığa konu parsel üzerinde inşa edilen konutlardan birinin satış işlemi esnasında taahhüt verilen ve ödenmeyen teknik alt yapı bedeline ilişkin olarak davalı idarece 08/09/2015 tarihli haciz şerhinin konulduğunun öğrenilmesi üzerine satış işlemini gerçekleştirebilmek amacıyla 17/09/2015 tarihinde kalan %75'lik kısım olan 165.175,82-TL ve gecikme zammı olmak üzere toplamda 242.798,41-TL ödenmiştir.
Sonrasında davacı tarafından yolun ve teknik alt yapının tamamlanmamış olması nedeniyle ödenen bedelin iadesi talebiyle yapılan 12/10/2015 tarihli başvurunun Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Daire Başkanlığı Yol ve Şube Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemi ile reddi üzerine görülmekte olan dava açılmıştır.
Dava dilekçesinde fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla 3.000,00-TL'nin iadesi talep edilmiş olup dava devam ederken 27/08/2018 tarihli ıslah dilekçesi ile davaya konu bedel ...-TL olarak artırılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 23. maddesinde, iskan hudutları içinde olup da, imar planında beldenin inkişafına ayrılmış bulunan sahalarda her ne şekilde olursa olsun yapı izni verilebilmesi için bu sahaların imar planı ve parselasyon planlarının yapılarak yetkili kurullarca tasdik edilmiş olması, ayrıca plan ve bölge şartlarına göre yollarının, pis ve içme suyu şebekeleri gibi teknik altyapısının yapılmış olmasının şart olduğu belirtildikten sonra; ancak, bunlardan parselasyon planları tasdik edilmiş olmakla beraber yolu, pis ve içme suyu şebekeleri gibi, teknik alt yapısı henüz yapılmamış olan yerlerde, ilgili idarenin izni halinde ve ilgili idarece hazırlanacak projeye uygun olarak yaptırılanlara veya parselleri hizasına rastlayan ve Yönetmelikte belirtildiği şekilde hissesine düşen teknik alt yapı bedelinin %25 peşin ödeyip, geri kalan %75 ini alt yapı hizmetinin ilgili idaresince tamamlanacağı tarihten en geç altı ay içinde ödemeyi taahhüt edenlere de yapı ruhsatı verileceği, alınan bu paraların teknik alt yapıyı yaptıranlara veya bu meblağı önceden ilgili idareye ödeyenlere aynen geri verileceği, hükmü yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu ...-TL teknik alt yapı bedeli iadesi talebinin %25'ine ilişkin kısmı yönünden yapılan incelemede;
Bölge İdare Mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
İdare Mahkemesi kararının; bu kısmına karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararı hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmamaktadır.
Dava konusu ...-TL teknik alt yapı bedeli iadesi talebinin %75'ine karşılık olarak ödenen tutar yönünden yapılan incelemede;
3194 sayılı İmar Kanununun 23. maddesinin 1. fıkrasında, imar planında beldenin inkişafına ayrılmış alanlarda yapı izni verilebilmesi bu alanda parselasyon işleminin ve teknik altyapının yapılmış olması şartına bağlanmış, anılan maddenin 2. fıkrasında ise istisnai olarak imar planında beldenin inkişafına ayrılmış ve parselasyonu yapılmış olmakla beraber teknik altyapısı henüz yapılmamış yerlerde hissesine düşen teknik alt yapı bedelinin %25'ini peşin ödeyip geri kalan %75'ini alt yapı hizmetinin ilgili idaresince tamamlanacağı tarihten en geç altı ay içinde ödemeyi taahhüt edenlere de yapı ruhsatı verilebileceğine ilişkin düzenleme getirilmiştir. Bu madde kapsamında, yapı ruhsatı düzenlenmesi aşamasında ruhsat talebinde bulunanlardan teknik alt yapı bedeli istenebilmesi için yapı ruhsatının düzenlendiği tarihte ruhsatlandırılması istenen taşınmaza ait teknik alt yapının tamamlanmamış olması gerekmektedir.
Kanun maddesinde yer verilen koşulların bulunması halinde ilgilisinden mevzuata uygun olarak tahakkuk ettirilen bedelin %25'inin peşin ödeneceği kurala bağlanmıştır. Kalan %75'lik kısım için ise alt yapı hizmetinin davalı idarece tamamlanacağı tarihten en geç altı ay içinde ödemenin taahhüt edilmesi hususu kurala bağlanmış olup söz konusu bedelin tahsili için alt yapı hizmetinin tamamlanması koşulu getirilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; Dairemizin 22/11/2023 tarih ve E:2019/17041 sayılı ara kararına cevaben davalı idarece gönderilen bilgi ve belgelerden, dava konusu alt yapı bedelinin tahsil edildiği tarihte inkişaf alanında kaldığı ve taşınmazı çevreleyen yolların da yapılmadığı anlaşılmakla anılan tarihte uyuşmazlık konusu taşınmaz nedeniyle teknik alt yapı bedeli istenilmesinde ve %25'inin tahsil edilmesinde hukuka aykırılık bulunmamakla birlikte; teknik alt yapı bedelinin %75'lik kısmının ise yollar da dahil olmak üzere teknik alt yapının tamamlanması halinde tahsil edilebileceği ve davalı idarece haciz şerhi konularak kalan %75'lin bedelin tahsil edildiği tarih itibarıyla ve halihazırda taşınmaz çevreleyen ve davalı idarenin sorumluluğunda olan yolun tamamlanmadığı göz önüne alındığında tahsil edilen dava konusu bedelin bu kısmında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Bu itibarla, dava konusu ...-TL teknik alt yapı bedeli iadesi talebinin %75'ine karşılık olarak ödenen tutara ilişkin olarak verilen davanın reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan; 2577 sayılı Kanunda, tam yargı davalarında dava dilekçesindeki miktarın artırımına (ıslah) olanak tanıyan düzenleme uyarınca, dava dilekçesinden sonra tazminat miktarının artırılmasının istenilmesi üzerine davanın kabulüne karar verilmesi halinde artırılan kısma yönelik miktar artırımı dilekçesinin idare mahkemesi kayıtlarına girdiği tarihten itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi gerekmekte olup yeniden yapılacak tahkikat sonucu verilecek kararda anılan hususun da dikkate alınması gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle kabulü ile davacı şirket tarafından yatırılan …-TL teknik altyapı bedelinin başvuru tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faizi birlikte davacı şirkete ödenmesine ilişkin Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarihli, E:…, K:… sayılı kararının; ödenen ...-TL'nin %25'ine ilişkin kısmı yönünden ONANMASINA, %75'ie isabet eden kısmı yönünden BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 25/04/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.