Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2019/1723 E. , 2022/8087 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/1723
Karar No : 2022/8087
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Adana ili, Sarıçam ilçesi, … Mahallesi, …ada, … parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği yapılmasına dair Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararının, bu karara yapılan itirazın reddine ilişkin … tarih ve … sayılı Adana Büyükşehir Belediye Meclisi kararının ve bu kararın bildirilmesine ilişkin Adana Büyükşehir Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ve bu karara yapılan itirazın reddine ilişkin … tarih ve … sayılı Adana Büyükşehir Belediye Meclisi kararı yönünden; taşınmazın, davaya konu imar planı değişikliğinden önce alanda yürürlükte olan planda da eğitim tesis alanı ve yol olarak planlandığı, uyuşmazlık konusu nazım imar planı değişikliğiyle taşınmazın kullanım kararının değiştirilmediği, davaya konu parselin, üst kademedeki 1/25.000 ölçekli nazım imar planında da eğitim tesis alanı ve yol olarak planlandığı görüldüğünden üst ölçekli imar planına uygun olduğu, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine, nazım imar planı değişikliğine yapılan itirazın reddine ilişkin belediye meclisi kararının bildirilmesine yönelik Adana Büyükşehir Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işlemi yönünden; uyuşmazlık konusu işlemin kesin ve yürütülebilir nitelikte bir işlem olmadığı, hukuki sonuç doğurmayan bu işlemin yalnızca belediye meclisi kararının bildirilmesi amacına yönelik olarak tesis edildiği, bu nedenle davanın bu kısım yönünden incelenmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu nazım imar planındaki eğitim alanlarına ilişkin değişiklikler yapılırken davacı Milli Eğitim Bakanlığından kurum görüşü alınmaması ve kaldırılan eğitim alanları yerine eşdeğer alan ayrılmaması nedeniyle Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 26. maddesinin 3. fıkrasına aykırı işlem tesis edildiği, ayrıca dava konusu imar planı değişikliğiyle planlanan alanda bölgenin ihtiyacını karşılayacak miktarda ve nitelikte okul yapılmasının mümkün olmadığı, planlama alanında asgari donatı alanı miktarının altında eğitim alanı planlandığı, yoğunluk artışı getiren imar planı kararlarının donatı dengesini bozucu nitelikte olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyize konu kararın usul ve yasaya uygun olduğu gerektiği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ…'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının Adana Büyükşehir Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işlemi yönünden onanmasına, kararın kalan kısım yönünden bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava, Adana ili, Sarıçam ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği yapılmasına dair Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararının, bu karara yapılan itirazın reddine ilişkin … tarih ve … sayılı Adana Büyükşehir Belediye Meclisi kararının ve bu kararın bildirilmesine ilişkin Adana Büyükşehir Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, Nazım İmar Planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, Uygulama İmar Planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
14/06/2014 tarih ve 29030 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin "İmar Planı Revizyonu ve İlaveleri" başlıklı 25. maddesinde, "İmar planlarının ihtiyaca cevap vermediği veya uygulamasının mümkün olmadığı durumlar ile üst kademe plan kararlarına uygunluğunun sağlanması amacıyla planın tamamının veya plan ana kararlarını etkileyecek bir kısmının yenilenmesi için bu Yönetmelikte belirtilen ilke, esas ve standartlara uygun olarak imar planlarında revizyon yapılır” hükmüne, "İmar planı değişiklikleri" başlıklı 26. maddesinde "(1) İmar planı değişikliği; plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmayacak nitelikte, kamu yararı amaçlı, teknik ve nesnel gerekçelere dayanılarak yapılır. (2) İmar planlarında sosyal ve teknik altyapı hizmetlerinin iyileştirilmesi esastır. Yürürlükteki imar planlarında öngörülen sosyal ve teknik altyapı standartlarını düşüren plan değişikliği yapılamaz. (3) İmar planlarında bulunan sosyal ve teknik altyapı alanlarının kaldırılması, küçültülmesi veya yerinin değiştirilmesine dair plan değişiklikleri zorunluluk olmadıkça yapılmaz. Zorunlu hallerde böyle bir değişiklik yapılabilmesi için: a) İmar planındaki durumu değişecek olan sosyal ve teknik altyapı alanındaki tesisi gerçekleştirecek ilgili yatırımcı Bakanlık veya kuruluşların görüşü alınır. b) İmar planında yer alan yol hariç sosyal ve teknik altyapı alanlarının ve kamuya ait sosyal ve kültürel tesis alanlarının kaldırılabilmesi veya küçültülmesi ancak bu tesislerin hitap ettiği hizmet etki alanı içinde eşdeğer yeni bir alanın ayrılması suretiyle yapılabilir. Eşdeğer alanın ayrılmasında yüz ölçümü ve konum özellikleri korunur. Bu alanların yerinin değiştirilmesinde, mevcut plandaki hizmet etki alanına göre aynı uygulama etabı veya bölge içinde kalması, yaya erişim mesafelerinin dikkate alınması ve yeni tespit edilen alanın tesisin yapılmasına müsait olması zorunludur.
(...)" hükmü kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Adana Büyükşehir Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işlemi yönünden:
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairelerince verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
Temyize konu kararın anılan işleme yönelik kısmı, hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmamıştır.
Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve …sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ve bu karara yapılan itirazın reddine ilişkin … tarih ve … sayılı Adana Büyükşehir Belediye Meclisi kararı yönünden:
İmar planlarının, planlanan yörenin bugünkü durumunun, olanaklarının ve ilerideki gelişmesinin gerçeğe en yakın şekilde saptanabilmesi için coğrafi veriler, beldenin kullanılışı, donatımı ve mali bilgiler gibi konularda yapılacak araştırma ve anket çalışmaları sonucu elde edilecek bilgiler ışığında, çeşitli kentsel işlevler arasında var olan ya da sağlanabilecek olanaklar ölçüsünde en iyi çözüm yollarını bulmak belde halkına iyi yaşama düzeni ve koşulları sağlamak amacıyla kentin kendine özgü yaşayış biçimi ve karakteri, nüfus, alan ve yapı ilişkileri, yörenin gerek çevresiyle ve gerekse çeşitli alanları arasında olan bağlantıları, halkın sosyal ve kültürel gereksinimleri, güvenlik ve sağlığı ile ilgili konular gözönüne alınarak hazırlanması gerekmektedir.
İmar planlarında çok büyük bir zorunluluk olmadıkça değişiklik yapılmaması imar planı yapımı aşamasında gözetilecek önemli kriterlerden biridir. Ancak bazı durumların varlığı halinde plan değişikliği yapılması zorunlu ve gerekli olabilir. Bu değişiklikler de genel olarak imar planı uygulamasında ortaya çıkacak sorunları çözücü nitelikte olmalıdır.
Toplum yaşamını yakından etkileyen fiziksel çevrenin sağlıklı bir yapıya kavuşturulması ve toprağın koruma ve kullanma dengesinin en rasyonel biçimde belirlenmesi için hazırlanan imar planlarının ve değişikliklerinin yargısal denetiminde, bu hususlara uyulup uyulmadığının, planlanan yörede taşınmazların imar planında tahsis edildikleri amaç yönünden şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararına uygunluk açısından incelenmesi gerekmektedir.
Dosyanın, Dairemizin 27/09/2022 tarih ve E:2020/5437, K:2022/8085 ve E:2020/5454, K:2022/8086 sayılı kararlarının ve anılan kararlarda temyizen incelenen kararlara esas alınan bilirkişi raporlarının birlikte incelenmesinden; Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve …sayılı kararının, 542 hektarlık alanda onama sınırı içerisinde köklü değişiklikler yapılmasına yönelik olduğu, bu nedenle bu düzenlemelerin imar planında yapılacak revizyon ile planlanması gerekirken plan değişikliği olarak onaylanan belediye meclisi kararının imar mevzuatına, şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına aykırı olduğu, bunun yanı sıra davaya konu imar planı değişikliği sınırları içerisindeki merkezi iş alanı, ticaret alanı, çarşı alanı gibi büyük alanlara yayılan kullanım kararlarının ticaret+konut alanına, konut dışı kentsel çalışma alanı olarak planlanan çok geniş bir alanın ise konut alanına çevrilmesi nedeniyle ciddi bir yoğunluk artışına neden olunduğu, alanda nüfus artışı meydana geleceğinden artan nüfusun ihtiyaçlarını karşılayacak sosyal ve teknik altyapı alanları getirilmediği gibi alandaki 3 adet eğitim tesisi alanı, 1 adet sağlık tesisi alanı, 1 adet sosyal ve kültürel tesis alanı ile yeşil alanın kaldırılması nedeniyle yürürlükte olan imar planlarında öngörülen sosyal ve teknik altyapı standartlarını düşüren ve plan bütünlüğünü bozan bir plan değişikliği yapıldığı, değişiklik öncesinde, davacı mülkiyetinde bulunan … ve … sayılı adaların toplamda 29.355,00 m² alanlı 3 adet eğitim tesisi alanı olarak planlandığı, davaya konu değişiklikle bunun yerine, yine aynı yerde toplamda 33.174,00 m² alana sahip olacak şekilde tek bir eğitim tesisi alanının planlandığı, dava konusu taşınmazın yaklaşık 400 metre güneyinde yer alan toplamda 8.002,00 m² alanlı başka bir eğitim tesisi alanının kaldırıldığı, bu hususta, planlama yapılırken ilgili yatırımcı Bakanlık veya kuruluşların görüşünün alınmadığı, kaldırılan 37.357,00 m² eğitim tesisi alanı yerine toplamda 33.174,00 m² eğitim alanı planlandığı görüldüğünden Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 26. maddesinde getirilen, kaldırılan donatı alanları yerine eşdeğer alan ayrılması yolundaki düzenlemeye uygun davranılmadığı, yapılan imar planı değişikliğiyle nüfus yoğunluğunun artması ve dolayısıyla ulaşım sisteminin etkilenecek olması nedeniyle kentsel teknik altyapı etki değerlendirmesi raporu ve analizi hazırlanması gerekmesine rağmen yapılmadığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının anılan kısmında isabet bulunmamıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin, kararın Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ve bu karara yapılan itirazın reddine ilişkin … tarih ve … sayılı Adana Büyükşehir Belediye Meclisi kararına ilişkin kısmı bakımından kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının anılan kısmının BOZULMASINA,
3. Davacının temyiz isteminin kararın …Büyükşehir Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işlemine ilişkin kısmı bakımından reddine, temyize konu kararın anılan kısmının ONANMASINA,
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 27/09/2022 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.