T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/17514
Karar No : 2023/7109
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Valiliği
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : …Belediye Başkanlığı/…
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem : Adana ili, Sarıçam ilçesi, …Mahallesi, …ada, … parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda …tarihli, …sayılı belediye encümeni kararı ile kabul edilen parselasyon işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : … İdare Mahkemesince verilen …tarih ve E:…, K:…, sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen rapor ile dosyada yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, davacının …ada, … sayılı parselden gelen 345 m²'lik imar hak edişinin tamamının ve/veya büyük bir bölümünün kendi yerinde, …ada,…sayılı parselin bulunduğu alanda oluşturulan bir imar parselinden tahsis edilmesi yani tek bir parselde ve/veya çok daha az sayıda parselde toplanması mümkün iken, davacıya 3'ü (…ada, …parsel, …ada, … parsel ve …ada, …parsel sayılı taşınmazlar) kendi parselinin bulunduğu alan dışında olmak üzere toplam 8 adet farklı parselden tahsis yapılan parselasyon işleminde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti : İdari Dava Dairesince verilen kararda; düzenlemenin yapıldığı alanın büyük bölümünün hisseli araziler üzerinde gecekondu niteliğindeki yapılardan oluştuğu, alanı ilgililerin fiili şekilde taksim edilmiş biçimi ile kullandıkları, …ada, … sayılı parselin üzerinde yapıların bulunduğu, eski …ada, … sayılı parselin bulunduğu alanda oluşturulan …ada, …, …, …, …, … ve … parsel sayılı taşınmazların tamamında yapılaşmanın mevcut olduğu, yapılaşmayan kısmın ise bahçe ve müştemilat olarak kullanıldığı, bu yapıların ise davacıya ait olmadığı, eski …ada, … sayılı parselde hisse oranı 0.38 olan davacıya, parselasyon ile …ada, … sayılı parselin bulunduğu alanda oluşturulan …ada, …, …, …, … ve … sayılı imar parsellerinden toplam 189 m2 tahsis yapıldığı, davacının her bir parseldeki hisse oranının ise sırasıyla %17, %25, %8.5, %44, %15 olduğu, davacıya …ada, … sayılı parselden %44 oranında ve diğer imar parsellerine göre daha fazla tahsis yapılmasının sebebinin, bu parsel üzerindeki yapı ve müştemilatın niteliği ve azlığından kaynaklandığı, davacıya tahsis edilen diğer parsellerde ise daha fazla ve nitelikli yapı ve müştemilatın bulunması nedeniyle daha az oranda hisse verildiği, …ada, … sayılı parselin bulunduğu yer dışından davacıya yapılan tahsisler incelendiğinde; davacıya %30 hisse oranı ile tahsis edilen …ada, … sayılı imar parselinin eski …ada, … sayılı parselin yanında olduğu, eski parsel ile arasından bir yaya yolunun geçtiği, %5.50 hisse oranı ile tahsis edilen …ada, …sayılı imar parselinin eski …ada, … sayılı parselin yaklaşık 150 metre güneydoğusunda kaldığı, %31 hisse oranı ile tahsis edilen …ada, …sayılı imar parselinin eski …ada, … sayılı parselin yaklaşık 140 metre kuzeyinde kaldığı, bu durumda; dava konusu düzenlemede, eski …ada, … sayılı parsele ilişkin dağıtım ve tahsis yapılırken parselin hissedarlarının zemindeki fiilen kullandıkları yerlerin, yapıların ve müştemilatın dikkate alındığı, parselasyonun 2981 sayılı Kanunun Ek 1. maddesi uyarınca yapıldığı, düzenleme sahasında filli düzensiz yapılaşmaların bulunduğu, herhangi bir parseldeki hissenin o parselden çıkarılarak davacının hissesinin o parsele dahil edilmesi halinde artık kalan parsel alanını tamamlamak için zincirleme biçimde başka parsellerdeki hisselerin bozularak yeni bir dağıtımın yapılmasının gerektiği, ancak bu yeni dağıtımın yine zincirleme şekilde hisseli olacağı hususları birlikte değerlendirildiğinde; davacıya başka yerden ve farklı parsellerde hisseli yapılan tahsisin hukuki ve teknik zorunluluktan kaynaklandığı, parselasyonda dağıtım ve tahsis ilkelerine aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : …ada, … parsel sayılı taşınmazdan gelen imar hak edişinin tamamının veya büyük bir bölümünün, bu parselin bulunduğu alanda oluşturulan bir veya daha az sayıda imar parselinden tahsis edilebilme imkanı varken toplam 8 adet imar parselinde tahsis yapıldığı, kendisine tahsis edilen yerlerin pratikte kullanılmasının mümkün olmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Zemindeki fiili kullanımlardan dolayı davacı adına müstakil parsel oluşturulacak yeterli alan bulunmadığı, zemindeki fiili kullanım durumları dikkate alınarak, parselasyon yapıldığı, kararın onanması gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : 2981 sayılı Yasanın Ek 1. maddesinin uygulanma koşulları bulunan düzenleme sahasında dava konusu parseldeki fiili kullanım durumları da dikkate alınarak minimum hissedarlı imar parsellerinin oluşturulması ve buna göre dağıtım yapılması gerekirken, davacının 8 ayrı imar parselinde hisselendirilmesi ve davacıya pratikte kullanılması mümkün olmayan küçük küçük paylar verilmesi sonucunu doğuran dava konusu parselasyonda hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Bu durumda, dava konusu parselasyon işleminin iptaline ilişkin mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine karar verilmesi gerekirken, istinaf başvurusunun kabulü, mahkeme kararının kaldırılması, davanın reddi yolunda verilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 10.07.2018 tarihli, 30474 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 101. maddesi uyarınca Hazine malları konusunda genel yetkili kuruluş Milli Emlak Genel Müdürlüğü olup anılan Genel Müdürlük aynı kararnamenin 99. maddesinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığının hizmet birimleri arasında sayıldığından, 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 1. maddesinin 19. fıkrası uyarınca, Adana Valiliğinin (Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü) davacı olarak alınması suretiyle gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
… tarihli, … sayılı belediye encümeni kararı ile kabul edilen parselasyon işleminde, düzenleme sahası içinde bulunan taşınmazlardan 2007 yılında yapılan parselasyonda düzenleme ortaklık payı (DOP) kesintisi yapıldığı için yeniden DOP kesintisi yapılmadığı, üzerinde diğer hissedarlara ait yapılar olan 1034 m2 büyüklüğündeki …ada, … parsel sayılı taşınmazda 345 m2 hisse bulunan davacıya, eski …ada, … sayılı parselin bulunduğu yerde ve 182 m2 büyüklüğünde oluşturulan …ada, … parsel sayılı taşınmazdan 31 m2, 285 m2 büyüklüğünde oluşturulan ... parsel sayılı taşınmazdan 35 m2, 165 m2 büyüklüğünde oluşturulan … parsel sayılı taşınmazdan 14 m2, 157 m2 büyüklüğünde oluşturulan … parsel sayılı taşınmazdan 69 m2, 252 m2 büyüklüğünde oluşturulan … parsel sayılı taşınmazdan 40 m2, eski …ada, … sayılı parselin dışında ve 285 m2 büyüklüğünde oluşturulan …ada, …parsel sayılı taşınmazdan 89 m2, 188 m2 büyüklüğünde oluşturulan …ada, … parsel sayılı taşınmazdan 58 m2 ve 164 m2 büyüklüğünde oluşturulan …ada, …parsel sayılı taşınmazdan 9 m2 tahsis yapılarak davacının toplamda 8 adet imar parselinde hisselendirildiği görülmüştür.
Dava konusu …tarihli, …sayılı belediye encümeni kararı ile kabul edilen parselasyon işleminin düzenleme sahasında bulunan ve daha önce ifraz sonucu oluşan taşınmazların ada-parsel numaralarının düzeltilmesi için … tarihli, …sayılı belediye encümeni kararı alınmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde; "İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır." hükmü yer almaktadır.
2981 sayılı Yasanın Ek 1. maddesinde, imar planı olan yerlerde, 09.05.1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesi gereğince arsa ve arazi düzenlemelerinde, binalı veya binasız arsa ve arazilere bu Kanundan önce özel parselasyona dayalı veya hisse karşılığı satın alınan yerler dikkate alınarak müstakil, hisseli parselleri veya üzerinde yapılacak binaların daire miktarları göz önünde bulundurularak kat mülkiyeti esasına göre arsa paylarını sahipleri adlarına re'sen tescil ettirmeye, valilik veya belediyelerin yetkili olduğu hükme bağlanmıştır.
Binalı veya binasız bu arsa ve arazilerden, maddede ifade edilen 3194 sayılı Kanunun yürürlüğünden önce, özel parselasyona dayalı veya hisse karşılığı satın alınan yerlerin bulunması halinde Ek 1. maddenin uygulanması mümkün olup, imar parsellerine yapılacak tahsiste özel parselasyona dayalı ve hisse karşılığı satın alınan yerler dikkate alınarak arsa paylarını sahipleri adlarına re'sen tescil ettirme imkanı tanınmaktadır.
Ek 1. maddeyle getirilen kuralların içeriği, 3194 sayılı Yasa kapsamında yapılan parselasyon işlemlerine yönelik bir nitelik taşıdığını göstermektedir.
Bu durumda, 2981 sayılı Yasanın 3290 sayılı Yasa ile değişik Ek 1. maddesinin 3194 sayılı Yasanın 18. maddesi uyarınca yapılacak parselasyon işlemlerini tamamlayıcı nitelikte uygulama yapılmasına olanak sağladığı, bu maddenin amacının 3194 sayılı Yasa uyarınca yapılan parselasyon işlemlerinin uygulanmasında problemlere neden olan özel parselasyona dayalı olarak veya hisse karşılığı satın alınan yerlere bir çözüm getirmek olduğu, 2981 sayılı Yasanın Ek 1 maddesinin 3194 sayılı Yasanın 18. maddesinden farklı şekilde özel parselasyona dayalı olarak satın alınan yerlerin müstakil tahsis edilmesi olanağını sağladığı, hisseli satın alınan taşınmazların ise yine hisse miktarları göz önünde bulundurularak paylı mülkiyet esaslarına göre tahsis edileceği sonucuna varılmaktadır.
Anılan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, parselasyon işlemiyle amaçlananın; imar planı, plan raporu ve imar yönetmeliği hükümlerine göre imar adasının tüm biçim ve boyutu, yapı düzeni, inşaat yaklaşma sınırı ve bahçe mesafeleri, yapı yüksekliği ve derinliği, yerleşme yoğunluğu, taban alanı ve kat alanı katsayısı, arazinin kullanma şekli, mülk sınırları, mevcut yapıların durumu gözönüne alınmak suretiyle üzerinde yapı yapmaya elverişli imar parseli oluşturması olduğu, düzenleme sınırı içerisinde bulunan yol, yeşil alan gibi kamusal alanların bedelsiz olarak kamuya kazandırılması için imar parsellerinde oluşacak değer artışı karşılığında düzenleme ortaklık payı alınması mümkün olmakla birlikte, asıl amacın plana uygun yapı yapmaya elverişli imar parselleri oluşturmak olduğu açıktır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Davacının 345 m2 olan imara tahsis miktarının imar planı şartlarına göre müstakil imar parseli tahsisine yettiği, düzenleme öncesinde tek bir parselde hissedar olan davacının dava konusu parselasyon işlemi ile küçük miktarlı hisseler ile çok sayıda imar parselinde hisselendirildiği anlaşılmıştır.
Parselasyon işlemi sonucunda çok hisseli imar parsellerinin oluşturulması taşınmaz maliklerinin mağduriyetine yol açabilmekte ve hissedarların, diğer hissedarların onayı bulunmaksızın taşınmazdan yararlanmasını mümkün kılmamaktadır.
Bu durumda, davacının küçük miktarlarla çok sayıda imar parselinde çok sayıda kişiyle hisselendirilmesi yerine davacıya …ada, … parsel sayılı taşınmazın bulunduğu yerde oluşturulan bir imar parselinin müstakil olarak veya davacıya tahsis edilenden çok daha az sayıda imar parselinin tahsis edilmesinin mümkün olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, 2981 sayılı Yasanın Ek 1. maddesinin uygulanma koşulları bulunduğu İdare Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda açıkça belirtilen düzenleme sahasında, dava konusu parseldeki fiili kullanımlar da dikkate alınarak minimum hissedarlı imar parsellerinin oluşturulması ve buna göre dağıtım yapılması gerekirken, davacının 8 ayrı imar parselinde hisselendirilmesi ve davacıya pratikte kullanılması mümkün olmayan küçük küçük paylar verilmesi sonucunu doğuran dava konusu parselasyonda hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Öte yandan, …tarihli, …sayılı belediye encümeni kararı ile kabul edilen dava konusu parselasyon işleminin düzenleme sahasında bulunan ve daha önce ifraz sonucu oluşan taşınmazların ada-parsel numaralarının düzeltilmesine yönelik alınan …tarihli, …sayılı belediye encümeni kararının iptali istemiyle davacı tarafından açılan davada, davacının imar hak edişinin tamamının veya büyük bölümünün …ada, … sayılı parselin bulunduğu alanda oluşturulan bir imar parselinde veya davacıya tahsis edilenden çok daha az sayıda parselde toplanması mümkün iken, davacıya 3'ü kendi parselinin bulunduğu alan dışından olmak üzere toplam 8 adet imar parseli tahsis edilmesinin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle anılan işlemin iptali yolunda verilen … İdare Mahkemesinin …tarihli, E:…, K:…sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair Konya Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin …tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, Danıştay Altıncı Dairesinin 23/03/2021 tarihli, E:2020/10501, K:2021/4333 sayılı kararı ile onanmasına karar verilmiştir.
Bu durumda, dava konusu parselasyon işleminin iptaline ilişkin mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine karar verilmesi gerekirken, istinaf başvurusunun kabulü, mahkeme kararının kaldırılması, davanın reddi yolunda verilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin iptali yolundaki Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü, mahkeme kararının kaldırılması, yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın reddi yolundaki temyize konu …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin …tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 03/10/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.