T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/17585
Karar No : 2023/8499
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Muğla ili, Bodrum ilçesi, … Mahallesi, … Mevkii, kentsel sit alanı ve Yalıkavak-Gündoğan-Göltürkbükü Turizm Merkezi sınırları içerisinde kalan alana yönelik Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun … tarih ve … sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planının 1.3 sayılı plan notu ile bu karara yapılan itirazın reddine ilişkin Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, plan notlarına ilişkin değişiklik yapılmasının ilgili kanundan kaynaklı davacı idareye verilen yetki kapsamında olduğu, dava konusu … tarih ve … sayılı işlem ve "Sandıma Köyü Koruma Amaçlı Nazım ve Uygulama İmar Planı kapsamında (plan, plan notları, lejand vb.) belediye, plan müellifi ve Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Müdürlüğünün uygun görüşü olmaksızın hiçbir değişiklik yapılamaz" şeklindeki 1.3 sayılı plan notu İmar Kanununa aykırı olduğundan dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; dava konusu 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planının 1.3 sayılı hükmüne ilişkin kısmı yönünden; 3194 sayılı İmar Kanununun 8. maddesinin (i) bendinde "İdarelerce onaylanmış; mevcut durumu gösteren halihazır haritalar, parselasyon planları ile teknik ve idari düzenlemeleri içeren bu Kanun kapsamındaki planların değişiklik ve revizyonlarında ilk müellifin görüşü veya izni aranmaz." hükmü yer aldığı, uyuşmazlıkta dava konusu koruma amaçlı nazım ve uygulama imar planının 1.3 sayılı plan notuyla "Belediye, plan müellifi ve Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Müdürlüğü'nün uygun görüşü olmaksızın hiçbir değişiklik yapılamaz" şeklinde düzenleme getirildiği ve davacı belediye tarafından plan değişikliklerinde ilk müellifin görüşünün alınması zorunluluğu getirilmesinin, 3194 sayılı Kanunun 8/i maddesine aykırı olduğu iddiası ile plan notuna itirazda bulunulduğu, ancak belirtilen plan notunun "ilk plan müellifinin görüşünün alınacağı" yolunda bir düzenleme içermediği, esasen zorunlu durumlarda yapılması mümkün olan plan tadilatlarında yetkili müellifin görüşünün alınması, kentsel sit alanında kalan alanın koruma amaçlı imar planı olması nedeniyle koruma bölge kurulunun uygun görüşünün alınması ve bu kapsamda belediyenin uygun görüşünün alınması zorunluluğunun getirilmesinde imar mevzuatına aykırılık bulunmadığı, dava konusu itirazın reddine ilişkin işlem yönünden ise; Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu ve Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulları Yönetmeliğinin "Koruma Yüksek Kuruluna yapılacak itirazlar" başlıklı 18. maddesinde, "Koruma bölge kurullarınca alınan kararlara, kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerce Koruma bölge kurulu kararının tebliğ veya ilanından itibaren altmış gün içinde Koruma Yüksek Kuruluna itiraz edilebilir. Bu itirazlar Bakanlıkça değerlendirilerek gerekli görüldüğü takdirde Koruma Yüksek Kurulu gündemine alınır." hükmünün yer aldığı, uyuşmazlıkta 04/12/2015 tarihinde davacı belediyeye tebliğ edilen … tarih ve … sayılı Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararına karşı yapılan ilk itirazın reddinden sonra, … tarih ve … sayılı dilekçe ile ikinci kez itirazda bulunulduğu ve bu itirazın da yukarıda anılan Yönetmeliğin 18. maddesinde öngörülen 60 günlük süre geçirildiğinden bahisle reddedildiği, işlemde mevzuata aykırılık görülmediği sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, dava konusu işlemlerin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu plan hükmüne karşı Kültür Varlıkları Koruma Yüksek Kuruluna itirazda bulunulduğu, itirazın anılan kurul tarafından değerlendirilmeden Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü tarafından reddedildiği, 3194 sayılı İmar Kanununun 8. maddesi ile kastedilen ve amaçlanan hususun imar planlarının değişiklik ve revizyonlarında, değişiklik ve revizyonu hazırlayan başka bir plan müellifinin, planı hazırlayan önceki müelliften görüş almasına gerek bulunmaması olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ … 'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Muğla ili, Bodrum ilçesi, … Mahallesi, … Mevkii, kentsel sit alanı ve Yalıkavak-Gündoğan-Göltürkbükü Turizm Merkezi sınırları içerisinde kalan alana yönelik Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun … tarih ve … sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı plan notlarından "... belediye, plan müellifi ve Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun uygun görüşü olmaksızın hiçbir değişiklik yapılamaz" şeklindeki 1.3 sayılı plan notunun ve planın hazırlanması aşamasında bu hükmün getirilmesine dair Koruma Bölge Kurulu kararına yapılan itirazın, süresi içinde yapılmadığından bahisle reddi yolunda tesis edilen Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun "Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması" başlıklı 8. maddesinin (b) bendinin işlem tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan halinde "... İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar... Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir..." hükmü, (i) bendinde "İdarelerce onaylanmış; mevcut durumu gösteren halihazır haritalar, parselasyon planları ile teknik ve idari düzenlemeleri içeren bu Kanun kapsamındaki planların değişiklik ve revizyonlarında ilk müellifin görüşü veya izni aranmaz." hükmü yer almaktadır.
Koruma Amaçlı İmar Planları ve Çevre Düzenleme Projelerinin Hazırlanması, Gösterimi, Uygulaması, Denetimi ve Müelliflerine İlişkin Usul ve Esaslara Ait Yönetmeliğin "Koruma amaçlı imar planı değişikliği" başlıklı 11. maddesinin işlem tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan halinde "Koruma amaçlı imar planlarında yapılacak değişiklikler, revizyon ve ilaveler de yukarıda belirtilen usullere tabidir. Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesine göre Bakanlık tarafından yaptırılan koruma amaçlı imar planlarında değişiklik, revizyon ve ilave yapılması durumunda Bakanlığın görüşü de alınır. Koruma amaçlı imar planlarında sit alanının bütününü olumsuz etkileyecek, mevcut korunması gerekli değerleri bozacak ya da yok edecek, geleneksel kentsel doku özelliklerini olumsuz yönde değiştirecek yeni işlev dönüşümlerine ilişkin plan değişikliği yapılamaz." hükmü yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava dilekçesinin incelenmesinden, dava konusu 1.3 sayılı plan notunun "plan müellifi" ibaresine ilişkin kısmına yönelik hukuka aykırılık iddialarında bulunulduğu görüldüğünden yargısal inceleme de bu kapsamla sınırlı olarak yapılmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, imar planı değişikliklerinde "plan müellifinin" görüşünün alınacağına ilişkin herhangi bir ibareye yer verilmediği görülmekte olup kanunda öngörülmeyen bir hususun plan notları ile zorunlu tutulamayacağı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, uyuşmazlığa konu plan notunda öngörülen "plan müellifi" ifadesinin mevzuatta yer almayan bir yükümlülük getirdiği görüldüğünden dava konusu plan notunda ve bu karara yapılan itirazın reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Öte yandan, Bölge İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… sayılı ara kararıyla davalı idareden iptali istenilen 1.3 sayılı plan notunun usulüne uygun olarak geri alınıp alınmadığı veya iptal edilip edilmediği, geri alınmış veya iptal edilmiş ise planlara konuya ilişkin olarak yeni bir hüküm eklenip eklenmediğinin sorulduğu, davalı idarenin 20.03.2019 tarihinde kayda giren ara karara cevap dilekçesi eklerinden, Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun … tarih ve … sayılı kararıyla; anılan plan notunun iptali istemiyle … İdare Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında açılan davada Mahkemenin … tarih K:… sayılı kararıyla dava konusu işlemin iptaline karar verildiğinden anılan Mahkeme kararı uyarınca 1.3 sayılı plan notunun iptaline karar verildiği ve Bakanlığın Plan İnceleme ve Değerlendirme Kurulunun … tarih ve … sayılı kararı ile Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun … tarih ve … sayılı kararı doğrultusunda koruma amaçlı nazım ve uygulama imar planının yeniden onaylandığı, söz konusu planların 1.3 sayılı plan notunun "... Belediye ve Muğla Koruma Bölge Kurulunun uygun görüşü olmaksızın hiç bir değişiklik yapılamaz." şeklinde olduğu, planların onaylanan son halinde dava konusu plan notundan "plan müellifi" ifadesinin kaldırıldığı görülmüştür.
Bu itibarla, davanın reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararının kaldırılarak yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 21/11/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.