Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2019/17614 E. , 2021/7794 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/17614
Karar No : 2021/7794
TEMYİZ EDENLER : I - (DAVACILAR)
1- ... 2- ...
3- ... 4- ...
5- ... 6-...
7- ... 8- ...
9- ... 10- ...
VEKİLLERİ : Av. ...
II- (DAVALI) ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF : I- ... Belediye Başkanlığı
II- 1- ... 2- ...
3- ... 4- ...
5- ... 6- ...
7- ... 8- ...
9- ... 10- ...
İSTEMİN ÖZETİ : ...Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarihli, E:..., K:...sayılı kararın, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul İli, Sultangazi İlçesi, ... Mahallesi, ... ada,... parsel sayılı taşınmaz üzerindeki yapıda ruhsata aykırı imalatlar yapıldığından bahisle, 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca anılan imalatların yıkımına ilişkin ... tarihli ve ... sayılı, aynı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca 107.021,99-TL para cezası verilmesine yönelik ... tarihli ve ... sayılı ve aynı maddenin 3. fıkrası uyarınca 16.316,44-TL para cezası verilmesine ilişkin ... tarihli ve ... sayılı Sultangazi Belediye Encümeni kararları ile yıkım ve para cezalarının dayanağı olan ... tarihli ve ...sayılı yapı tatil tutanağının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ... tarih ve ...sayılı encümen kararı ile davacılara verilen 107.021,99 TL tutarındaki imar para cezasının 43.790,07 TL'lik kısmı ile ... tarih ve ... sayılı encümen kararı ile verilen 16.316,44 TL. tutarındaki imar para cezasının iptaline, davanın ...tarih ve ... nolu yapı tatil tutanağı ile ... tarih ve ...sayılı encümen kararının yıkıma ve ... tarih ve ... sayılı 107.021,99 TL.tutarındaki imar para cezasının 63.231,92 TL'sına yönelik kısmının ise reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Davanın kısmen reddi kısmen iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih, E:..., K:... sayılı davalının istinaf başvurusunun reddi davacıların istinaf başvurularının ise kısmen reddi kısmen kabulü üzerine, Danıştay Ondördüncü Dairesinin 05/12/2018 tarih, E:2017/2362, K:2018/7177 sayılı kararıyla, istinaf kararının; yapı tatil tutanağı, yıkım ve para cezalarına ilişkin encümen kararlarının davacılardan ..., ..., ..., ... ve ...'na ilişkin kısmının oybirliği ile yıkım ve para cezalarına ilişkin encümen kararlarının davacılardan ..., ..., ..., ... ve ...'e ilişkin kısmı yönünden ise oyçokluğu ile bozulması üzerine,
bozma kararına uyularak,... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih, E:..., K:... sayılı temyize konu kararda; tüm davacılar tarafından yapı tatil tutanağına karşı davanın süresinde açılmadığı, yıkım ve para cezalarına ilişkin encümen kararları usulüne uygun olarak tebliğ edilmesine karşın davacılardan ..., ..., ..., ..., ... ve ... tarafından davanın süresinde açılmadığı, diğer davacılar ..., ..., ... ve ... tarafından ise süresinde açılan davanın encümen kararlarına ilişkin kısmının esasının incelenmesinde; yıkım işlemi yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı, para cezaları verilmesine ilişkin işlemler yönünden ise, cezaların şahsiliği ilkesi dolayısı ile inşa aşamasında ihtilaflı yapı ile ilgileri bulunmadığı, inşaat bittikten sonra bağımsız bölümleri muhtelif tarihlerde satın aldıkları açık olan davacıların iki ayrı bina yapılması ve binaların büyük kurulması gibi aykırılıklardan sorumlu tutulmaları mümkün olmadığından haklarında verilen para cezalarında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçeleriyle yapı tatil tutanağına ilişkin kısım yönünden tüm davacılar bakımından davanın süreaşımı yönünden reddi, yıkıma ilişkin encümeni kararı yönünden davacılardan ..., ..., ..., ..., ... ve ...'a ilişkin olarak davanın süre aşımı yönünden reddi, ..., ..., ... ve ...'e ilişkin olarak ise davanın esastan reddi, idari para cezalarına ilişkin encümeni kararları yönünden ..., ..., ..., ..., ... ve ...'a ilişkin olarak davanın süreaşımı yönünden reddi, ..., ..., ... ve ...'e ilişkin olarak ise dava konusu işlemlerin iptali yolunda karar verilmiştir.
Davanın taraflarınca, kararın aleyhlerine olan kısımlarının bozulması istemiyle temyiz yoluna başvurulmuştur.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
1-Davacılar tarafından; davalı idarece davacılara yapılan tebligatların usulsüz olduğu, davanın süre aşımından ve esastan reddine ilişkin kısımlarının temyizen incelenerek bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.
2- Davalı tarafından; davanın tüm davacılar yönünden süre aşımından reddi gerektiği, dava konusu işlemlerin mevzuata uygun olduğu, cezaların şahsiliği ilkesinin söz konusu olmadığı, tapu kayıtlarındaki bilgilere göre para cezasının verildiği hususları ileri sürülmüştür.
TARAFLARIN SAVUNMALARI : Davanın taraflarınca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Kararın, İmar Kanununun 42/3.maddesi uyarınca para cezası verilmesine ilişkin kısmı ile vekalet ücretlerine hükmedilmemesine ilişkin kısmı yönünden bozulması, diğer kısımlar yönünden ise onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : İstanbul İli, Sultangazi İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerindeki yapı hakkında davalı belediyece düzenlenen ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağında, ruhsat ve statik projesine aykırı olarak iki ayrı bina yapıldığı,... numaralı binanın büyük kurulduğu, açık çıkmaların kapatıldığı, sığınağın garaja çevrildiği, 2. bodrum kat ve 4 normal kat yapıldığı,... ve ... numaralı binanın kömürlüklerinin dükkana çevrildiği, büyük kurulduğu, açık çıkmaların kapatıldığı, ruhsatsız 4NK ve 5NK yapıldığı (aykırılıktan etkilenen inşaat alanının 994 m²) hususları tespit edilerek mühürleme işlemi yapılmıştır. Söz konusu yapı tatil tutanağı gereğince, Sultangazi Belediye Encümenince; 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca aykırı kısımların yıkımına ve verilen sürede aykırı yapıların ruhsata bağlanmadığı veya aykırılığın giderilmediği gerekçesiyle İmar Kanununun 42/3. maddesi uyarınca 16.316.44 TL. para cezası verilmesine ilişkin ... tarih, ... ve ... sayılı encümen kararları ile aynı Kanunun 42/2. maddesi uyarınca davacılar hakkında 107.021,99 TL. tutarında idari para cezası uygulanmasına dair ... tarih ve ... sayılı encümen kararı tesis edilmiştir.
Anılan encümen kararları ile dayanağı yapı tatil tutanağının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının; İmar Kanununun 42/3. maddesi uyarınca verilen para cezasının iptal edilen kısmı dışındaki yapı tatil tutanağı, yıkım ve para cezalarına ilişkin encümen kararlarına ilişkin kısımları yönünden;
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Daireleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
Temyize konu kararın, İmar Kanununun 42/3. maddesi uyarınca verilen para cezasının iptal edilen kısmı dışındaki yapı tatil tutanağı, yıkım ve para cezalarına ilişkin encümen kararlarına ilişkin kısımları yönünden 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinin 2. fıkrasında sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmamaktadır.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının; İmar Kanununun 42/3. maddesi uyarınca verilen para cezasının iptal edilen kısmına gelince;
3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesinde; "Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce (...) tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası da muhtara bırakılır. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister. Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir." hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanunun 42. maddesinin 3. fıkrasında ise; 18, 28, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 40 ve 41. maddelerde belirtilen mükellefiyetleri yerine getirmeyen veya bu maddelere aykırı davranan yapı veya parsel sahibine, harita, plan, etüt ve proje müelliflerine, fenni mesullere, yapı müteahhidine ve şantiye şefine, ilgisine göre ayrı ayrı olmak üzere ikibin Türk Lirası, bu fiillerin çevre ve sağlık şartlarına aykırı olması halinde dörtbin Türk Lirası, can ve mal emniyetini tehdit etmesi halinde altıbin Türk Lirası idari para cezası verilir, hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanunun 42. maddesinin ikinci fıkrasında, ruhsat alınmaksızın ya da ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapılması fiili cezalandırıldığı halde, üçüncü fıkraya göre verilecek cezanın, ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapının tespiti halinde, 32. maddedeki mükellefiyeti yerine getirmeyerek bir ay içinde ruhsat almayan ya da yapısını ruhsata uygun hale getirmeyenlere yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Buna göre, ruhsat almadan ya da ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığının tespiti halinde, yapı tatil tutanağının düzenlenmesinden itibaren 32. maddede öngörülen bir aylık süre sonunda ruhsatın alınmamış ya da ruhsata aykırılıkların giderilmemiş olduğunun tespiti durumunda, üçüncü fıkraya göre ceza verilebilecek, ruhsatsız yapı yapıldığı tespit edilmiş olmasına rağmen Kanunda öngörülen bir aylık süre içerisinde ruhsatın alınmış ya da ruhsata aykırılığın giderilmiş olduğu durumlarda ise, üçüncü fıkraya göre ceza verilmesi olanaklı olmayacaktır.
Dosyasının incelenmesinden; İstanbul İli, Sultangazi İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerindeki davacılara ait yapıda ruhsat ve eklerine aykırılıklar yapıldığının 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca davalı belediyece düzenlenen ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağı ile tespit edildiği ve yapının mühürlendiği, İmar Kanununun 32. ve 42. maddelerinin uygulanacağı hususunun tutanakta belirtildiği, anılan yapı tatil tutanağı gereğince, Sultangazi Belediye Encümenince 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca aykırı yapıların ruhsata bağlanmadığı veya aykırılığın giderilmediği gerekçesiyle İmar Kanununun 42/3. maddesi uyarınca 16.316.44 TL para cezası verilmesine ilişkin ... tarihli ve ... sayılı encümen kararının tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta; davacılara ait binada davalı belediyece ruhsata aykırı imalatlar yapıldığının yapı tatil tutanağı ile tespit edilerek mühürlenmesi sonrasında davacıların binalarındaki ruhsata aykırılıkları tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren en geç 1 ay içerisinde gidermeleri ya da ruhsata bağlamaları gerekirken, İmar Kanununun 32. maddesinde belirtilen mükellefiyetleri yerine getirmedikleri hususunun davalı belediyece dava konusu encümen kararında belirlendiği, buna göre aynı Kanunun 42. maddesinin 3. fıkrası uyarınca taşınmazın sahibi olan ve 32. maddedeki mükellefiyetleri yerine getirmedikleri açık olan davacılara para cezası verilmesi işlemine cezaların şahsiliği ilkesinin uygulanamayacağı, para cezası verilmesinde hukuka aykırılık bulunmamakla birlikte, verilen para cezası miktarının maddedeki kriterlere uygun hesaplanıp hesaplanmadığı bakımından işlemin esasının incelenerek yeniden karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, İmar Kanunun 42. maddesinin 3. fıkrası uyarınca aynı Kanunun 32. maddesindeki mükellifeyetleri yerine getirmeme fiilinin aynı zamanda çevre ve sağlık şartlarına aykırı olduğu, can ve mal emniyetini de tehdit ettiği yönünden inceleme ve araştırma yapılmadan ve bu hususlar somut bilgi ve belgelerle ortaya konulmadan söz konusu fiillerin çevre ve sağlık şartlarına aykırı olduğu ve can ve mal emniyetini tehdit ettiğinden bahisle para cezasında arttırıma gidilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı açık olup, yeniden verilecek kararda bu hususunda göz önünde bulundurulması gerektiği tabidir.
Bu durumda; 20/01/2014 tarihli yapı tatil tutanağı ile tespit edilen aykırılıkların davacılar tarafından tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren en geç 1 ay içerisinde giderilmesi ya da ruhsata bağlanmaları gerekirken, 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesinde öngörülen mükellefiyetleri yerine getirmedikleri açık olan davacılara, 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 3. fıkrası uyarınca para cezası verilmesinde hukuka aykırılık, belirtilen para cezasının esası incelenmeksizin cezaların şahsiliği ilkesine aykırılık nedeniyle iptali yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesinin kararının bu kısmında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin kısmen reddine, kısmen kabulüne,
2. Davacıların temyiz istemlerinin reddine,
3. Davanın kısmen reddi kısmen iptali yolundaki Mahkeme kararına yönelik yapılan istinaf başvurularının kabulüne, davanın yapı tatil tutanağı yönünden süre aşımı nedeniyle reddine, aykırılıkların yıkımı yönünden kısmen süre aşımı kısmen esastan reddine ve verilen para cezalarının kısmen süre aşımı yönünden reddine kısmen iptaline ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararının; İmar Kanununun 42/3. maddesi uyarınca verilen para cezasının iptal edilen kısmı dışındaki yapı tatil tutanağı, yıkım ve para cezalarına ilişkin encümen kararlarına ilişkin kısımlarının ONANMASINA, İmar Kanununun 42/3. maddesi uyarınca verilen para cezasının iptal edilen kısmının ise BOZULMASINA,
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 08/06/2021 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.