T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/17650
Karar No : 2022/10820
TEMYİZ EDENLER : I- (DAVALI) ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
II- (DAVACI) ... Odası
(... Odası Şubesi)
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF : I- (DAVACI) ... Odası (... Odası Şubesi)
II- (DAVALI) ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
III- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının davacı tarafından redde yönelik kısmının, davalı tarafından iptale yönelik kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Gaziantep ili, Şehitkamil ilçesi, ... Mahallesi, ... ve ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda 1/25.000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ve 1/5000 ölçekli nazım imar planının değişikliği yapılmasına ilişkin Gaziantep Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile bu karara yapılan itirazın reddine dair ... tarih ve ... sayılı kararın iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen raporun ve dosyanın birlikte incelenmesinden, dava konusu taşınmazın 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında "kentsel yerleşim alanı" olarak planlandığı, davaya konu 1/25.000 ölçekli nazım imar planında ise "konut dışı kentsel çalışma alanı" olarak belirlendiği, konut dışı kentsel çalışma alanının kentsel yerleşim alanı içerisinde yer alabileceği bu nedenle 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı ile tutarlı olduğu görüldüğünden 1/25.000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin imar mevzuatına ve hukuka uygun olduğu, ancak, taşınmazın uyuşmazlık konusu 1/5.000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinde "kısmen akaryakıt ve LPG satış-servis istasyonu, kısmen yeşil alan" olarak düzenlendiği, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin 4. maddesinin (zz) bendi kapsamında konut dışı kentsel çalışma alanı kapsamında akaryakıt ve LPG satış-servis istasyonu kullanımlarına yer verilmediği, bu bakımdan 1/5.000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin üst kademedeki 1/25.000 ölçekli nazım imar planına aykırı olduğu sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle dava konusu 1/25.000 ölçekli nazım imar planı yönünden davanın reddine, 1/5.000 ölçekli nazım imar planı yönünden dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davacı tarafından: Şehitkamil Belediye Başkanlığı mülkiyetinde bulunan dava konusu taşınmaza imar planları aracılığıyla getirilen akaryakıt ve LPG istasyonu kullanım kararının rant amacı güden noktasal bir müdahale olduğu, üst ölçekli çevre düzeni planına aykırı planlama yapıldığı, 1/25.000 ölçekli nazım imar planında kamusal hizmet alanı olarak planlanan alanın özel kullanıma açıldığı, plan değişikliğinin amacı ve gerekçesinin açıklanmadığı, yoğun yapılaşma bulunan alanda getirilen kullanım kararının olası etkilerinin hesaplanmadığı, bu kullanım kararının çevre sağlığı ve güvenliği açısından uygun olmadığı, zira plan notlarında zorunlu güvenlik mesafeleri, sağlık koruma bantları gibi hususlarda bir düzenleme bulunmadığı, davaya konu 1/25.000 ölçekli nazım imar planının da iptaline karar verilmesi gerektiğinden kararın bu kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı tarafından: Uyuşmazlık konusu 1/5.000 ölçekli planın üst kademedeki 1/25.000 ölçekli nazım imar planı kapsamında yapıldığı, davacı iddialarının gerçeği yansıtmadığı, planların imar mevzuatına, şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına uygun olduğu, davanın 1/5000 ölçekli nazım imar planı yönünden de reddine karar verilmesi gerektiğinden temyize konu kararın anılan kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
SAVUNMALARIN ÖZETİ : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Davalı idarenin temyiz isteminin reddine, temyize konu kararın 1/5.000 ölçekli nazım imar planına ilişkin kısım yönünden onanmasına, davacının temyiz isteminin kabulüne, uyuşmazlığın, 1/25.000 ölçekli nazım imar planında kaldırılan kamusal hizmet alanına ihtiyaç duyulup duyulmadığı, kaldırılan kamusal hizmet alanı yerine planlanan konut dışı kentsel çalışma alanı kullanım kararı dolayısıyla alanda yapı, nüfus ve trafik yoğunluğunda artış yaşanıp yaşanmayacağı, yaşanacak ise bu alana yönelik ihtiyaçların karşılanması adına gerekli araştırma, inceleme ve planlama çalışmalarının yapılıp yapılmadığı hususları yönünden incelenmediği, temyize konu kararın eksik incelemeye dayandığı, bu itibarla, Bölge İdare Mahkemesince, belirtilen hususların açığa kavuşturulmasını teminen bilirkişilerden ek rapor alınmak yahut gerekirse yeniden keşif bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle karar verilmesi gerekli görüldüğünden eksik incelemeye dayalı temyize konu kararda isabet görülmediği neticesine varıldığı gerekçesiyle, temyize konu kararın 1/25.000 ölçekli nazım imar planına ilişkin kısım yönünden bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Uyuşmazlık konusu taşınmaz, 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında kentsel yerleşim alanı kullanımında kalmaktadır. Bu kapsamda onaylanan mer'i 1/25.000 ölçekli nazım imar planında kamu hizmet alanı kullanımında iken alt kademedeki 1/5.000 ölçekli nazım imar planında düşük yoğunluklu gelişme konut alanı ve yeşil alan olarak planlanmıştır.
Gaziantep Büyükşehir Belediye Meclisinin davaya konu ... tarih ve ... sayılı kararı ile taşınmaz 1/25.000 ölçekli nazım imar planında konut dışı kentsel çalışma alanı, 1/5.000 ölçekli nazım imar planında ise akaryakıt ve LPG istasyonu ve yeşil alan olarak planlanmıştır.
Davacı tarafından anılan belediye meclisi kararına karşı askıda yapılan itiraz, Gaziantep Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile reddedilmiştir.
Bunun üzerine, Gaziantep Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin dava konusu işlemin yürürlükte olduğu tarihteki halinde, “Nazım İmar Planı", varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlemiş olarak çizilen ve arazi parçalarının genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak tanımlanmış, 6. maddesinde; "Planlar, kapsadıkları alan ve amaçları açısından; "Bölge Planları" ve "İmar Planları", imar planları ise, "Nazım İmar Planları" ve "Uygulama İmar Planları" olarak hazırlanır. Uygulama imar planları, gerektiğinde etaplar halinde de yapılabilir." hükmüne yer verilmiştir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde "Çevre düzeni plânına uygun olmak kaydıyla, büyükşehir belediye ve mücavir alan sınırları içinde 1/5.000 ile 1/25.000 arasındaki her ölçekte nazım imar plânını yapmak, yaptırmak ve onaylayarak uygulamak; büyükşehir içindeki belediyelerin nazım plâna uygun olarak hazırlayacakları uygulama imar plânlarını, bu plânlarda yapılacak değişiklikleri, parselasyon plânlarını ve imar ıslah plânlarını aynen veya değiştirerek onaylamak ve uygulanmasını denetlemek; nazım imar plânının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmayan ilçe ve ilk kademe belediyelerinin uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmak veya yaptırmak" büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
1/5.000 ölçekli nazım imar planı değişikliği yönünden:
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairelerince verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
03/07/2017 tarih ve 30113 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin "Yürürlükten kaldırılan yönetmelik" başlıklı 70. maddesinde; "(1) 2/11/1985 tarihli ve 18916 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği 1/10/2017 tarihinde yürürlükten kalkar." kuralı yer almaktadır.
Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliğinin (PATİY) "Yapı düzenine ait tanımlar" başlıklı 16. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olmayan ilk halinde; "22) Konut dışı kentsel çalışma alanları: İçerisinde motel ve lokanta da bulunabilen akaryakıt ve bakım istasyonları, resmi ve sosyal tesisler, dumansız, kokusuz atık ve artık bırakmayan ve çevre sağlığı yönünden tehlike yaratmayan imalathaneler ile patlayıcı, parlayıcı ve yanıcı maddeler içermeyen depoların yapılabileceği alanlardır." hükmüne yer verilmiş ise de 01/06/2013 tarih ve 28664 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren değişiklik sonrasında (PATİY'in işlem tarihi itibariyle yürürlükte olan halinde): "22. Konut dışı kentsel çalışma alanı: İçerisinde konaklama tesisleri, lokanta, resmi ve sosyal ve kültürel tesisler, çevre sağlığı yönünden tehlike oluşturmayan imalathaneler ile patlayıcı, parlayıcı ve yanıcı maddeler içermeyen depoların yapılabileceği kentsel çalışma alanlarıdır." düzenlemesi getirilmiştir.
Anılan düzenlemelerin incelenmesinden; davaya konu işlemlerin 14/04/2017 ve 16/06/2017 tarihli belediye meclisi kararları olduğu, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin (PAİY) 01/10/2017 tarihinde yürürlüğe girdiği, davaya konu işlemlerin tarihleri itibariyle mahkeme kararında belirtildiği şekilde PAİY'in değil, PATİY'in yürürlükte olduğu, PATİY'in konut dışı kentsel çalışma alanlarına ilişkin ilk halinde bu alanlar içerisinde akaryakıt bakım istasyonlarına yer verilmesi mümkün ise de işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, akaryakıt bakım ve servis istasyonlarının konut dışı kentsel çalışma alanları olarak planlanan alanlarda yer verilmesine cevaz vermediği, akaryakıt bakım istasyonlarının PATİY'in 16. maddesinin 22. fıkrası metninden çıkarıldığı, dolayısıyla işlem tarihi itibariyle yürürlükte olan PATİY hükümlerine aykırı olarak üst ölçekli imar planında konut dışı kentsel çalışma alanı olarak planlanan taşınmazın dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planında akaryakıt ve LPG istasyonu olarak planlanmasında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, temyize konu kararın, 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptaline ilişkin kısmı, hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmamıştır.
1/25.000 ölçekli nazım imar planı değişikliği yönünden:
Uyuşmazlık konusu taşınmazın, 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında kentsel yerleşim alanı kullanımında, dava konusu değişiklikten önce yürürlükte olan 1/25.000 ölçekli nazım imar planında kamu hizmet alanı kullanımında, 1/5.000 ölçekli nazım imar planında ise düşük yoğunluklu gelişme konut alanı ve yeşil alan kullanımında kaldığı, Gaziantep Büyükşehir Belediye Meclisinin davaya konu ... tarih ve ... sayılı kararı ile 1/25.000 ölçekli nazım imar planında taşınmazın konut dışı kentsel çalışma alanı, 1/5.000 ölçekli nazım imar planında ise akaryakıt ve LPG istasyonu ve yeşil alan olarak planlandığı görülmektedir.
İdare ve Bölge İdare Mahkemelerince 1/25.000 ölçekli nazım imar planı değişikliği bakımından yapılan incelemede, anılan planın üst kademedeki 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı ile ilişkisi incelenerek planlar arasındaki hiyerarşi bakımından uygun kullanım kararları getirildiği neticesine varılmış ise de uyuşmazlığın, kaldırılan kamusal hizmet alanına ihtiyaç duyulup duyulmadığı, kaldırılan kamusal hizmet alanı yerine planlanan konut dışı kentsel çalışma alanı kullanım kararı dolayısıyla alanda yapı, nüfus ve trafik yoğunluğunda artış yaşanıp yaşanmayacağı, yaşanacak ise bu alana yönelik ihtiyaçların karşılanması adına gerekli araştırma, inceleme ve planlama çalışmalarının yapılıp yapılmadığı hususları yönünden incelenmediği görüldüğünden temyize konu kararın eksik incelemeye dayandığı neticesine varılmıştır.
Bu itibarla, Bölge İdare Mahkemesince, uyuşmazlığın 1/25.000 ölçekli nazım imar planına yönelik kısmı hakkında belirtilen hususların açığa kavuşturulmasını teminen bilirkişilerden ek rapor alınmak yahut gerekirse yeniden keşif bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle karar verilmesi gerekli görüldüğünden eksik incelemeye dayalı temyize konu kararda isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne, davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle kısmen reddi, kısmen dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 1/25.000 ölçekli nazım imar planına ilişkin kısım yönünden BOZULMASINA,
2. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine, temyize konu kararın 1/5.000 ölçekli nazım imar planına ilişkin kısım yönünden ONANMASINA,
3. Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 08/12/2022 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.