T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/18006
Karar No : 2023/7492
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
2- … Belediye Başkanlığı/…
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI): …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Gaziantep ili, Şehitkamil ilçesi ,… Mahallesi, … ada, … parsel ve … ada, … parsel sayılı taşınmazlara yönelik Gaziantep Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih, … sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile Şehitkamil Belediye Meclisinin … tarih, … sayılı ve Gaziantep Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih, … sayılı kararlarıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgeler ile yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, önceki 1/5000 ölçekli nazım imar planında resmi kurum alanı olarak belirlenen taşınmazların kullanımının dava konusu imar planlarıyla "resmi kurum, özel proje alanı (turistik ve kültürel tesis, eğlence, otel, sağlık, konut, alışveriş merkezi, E:2.50) ile akaryakıt ve lpg satış ve servis istasyonu alanı olarak değiştirilmesinin planların kademeli birlikteliği ilkesine uygun olmadığı, değişikliğin nesnel ve teknik gerekçelere dayanmadığı, sosyal ve teknik alt yapı (ulaşımı) donatı dengesi üzerine olası etkilerinin ölçümlenmediği, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve tekniğine uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davalı Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından; temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı Şehitkamil Belediye Başkanlığı tarafından; davacının ehliyetli olmadığı, özel proje alanı ile şehrin marka değerinin artırılmasının amaçlandığı, alanın mevcut kentsel sistem ve çevresiyle uyumlu olacak şekilde planlandığı, alana gelebilecek nüfusa yeterli olacak donatı ayrıldığı, dava konusu planların mevzuata, şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına aykırı olmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Gaziantep ili, Şahinbey ilçesi, … Mahallesinde ikamet eden davacı tarafından Gaziantep ili, Şehitkamil ilçesi ,… Mahallesi, … ada, … parsel ve … ada, … parsel sayılı taşınmazların resmi kurum, özel proje alanı (turistik ve kültürel tesis, eğlence, otel, sağlık, konut, alışveriş merkezi, E:2.50), akaryakıt ve lpg satış ve servis istasyonu alanına alınmasına yönelik Gaziantep Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih, … sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile Şehitkamil Belediye Meclisinin … tarih, … sayılı ve Gaziantep Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih, … sayılı kararlarıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı Yasanın 14. maddesinin 3. fıkrasında; dilekçelerin Danıştayda daire başkanının görevlendireceği bir tetkik hakimi, idare ve vergi mahkemelerinde ise mahkeme başkanı veya görevlendireceği bir üye tarafından a) görev ve yetki, b) idari merci tecavüzü, c) ehliyet, d) idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, e) süre aşımı, f) husumet, g) 3 ve 5'inci maddelere uygun olup olmadıkları yönlerinden sırayla inceleneceği belirtilmiş, aynı maddenin 6. fıkrasında; yukarıdaki hususların ilk incelemeden sonra tespit edilmesi halinde de davanın her safhasında 15. madde hükmünün uygulanacağı düzenlenmiş, 15. maddenin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, dilekçelerde 14. maddenin 3/c bendine aykırılık görülmesi halinde davanın reddine karar verileceği hükme bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yargısal denetim amacıyla her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idari işlemlerde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçüler içinde menfaat ilişkisi bulunması koşuluna ihtiyaç vardır. Her olay ve davada, dava açan kişinin menfaatinin, iptali istenen işlemle ne ölçüde ihlal edildiğinin takdiri yargı mercilerince yapılmaktadır. İptal davası açılabilmesi için gerekli olan menfaat ilişkisi; kişisel, meşru ve güncel olması halinde gerçekleşecektir. Başka bir anlatımla, iptal davasına konu olan işlemin davacının menfaatini ihlal ettiğinden söz edilebilmesi için, davacıyı etkilemesi, davacının menfaatlerini ihlal etmesi, işlem ile davacı arasında ciddi ve makul bir ilişkinin bulunması gerekmektedir. Bu ilişki, uyuşmazlığın niteliğine göre bazen mülkiyet hakkından, bazen de komşuluk hukukundan doğabilmektedir. Sonuç olarak; idari işlemlerin hukuka uygunluğunun yargı yoluyla denetimini amaçlayan iptal davasının görüşülebilmesi için ön koşullardan olan "dava açma ehliyeti" iptal davasına konu idari işlemin niteliğine ve dava açanın hukuken korunması gereken menfaatlerine göre idari yargı yerince değerlendirilmektedir.
Çevre, tarihi ve kültürel değerlerin korunması amacıyla kamu yararını yakından ilgilendiren konularda Danıştay içtihatları ile belde sakini olmak dava açmak için yeterli görülmüştür.
Dava dilekçesinde, genel olarak; davanın belde sakini sıfatıyla açıldığı, dava konusu imar planı değişikliğinin üst ölçekli plana aykırı olduğu, değişikliği gerektiren zorunlu bir durumun bulunmadığı, değişiklikle taşınmazlara getirilen kullanımların çevre taşınmazlarda bulunan kullanım kararları değerlendirilerek verildiği, değişikliğin noktasal olduğu ve kamu yararına hizmet etmediği, taşınmazlara getirilen birden fazla kullanımın bir arada bulunamayacağı ve plan ana kararlarının sürekliliğinin ve bütünlüğünün bozulmasına sebebiyet verileceği şeklinde iddialar ileri sürülerek bakılmakta olan davanın açıldığı görülmüştür.
Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden, davacının uyuşmazlık konusu taşınmazların veya komşu taşınmazların maliki olmadığı, davacının Mahkeme kararında Şahinbey ilçesi, … Mahallesinde ikamet ettiği belirtilmekle birlikte "Mernis" kaydından alınan güncel ikametgah adresinin de Şahinbey ilçesi, Karayılan Mahallesi olduğu, ancak dava konusu taşınmazın Şehitkamil ilçesi, … Mahallesi sınırları içerisinde yer aldığı, bu haliyle davacının semt sakini sıfatına da sahip olmadığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davanın ehliyet yönünden reddi gerekirken, işin esasının incelenmesi suretiyle karar verilmesinde isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalıların temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemlerin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 16/10/2023 tarihinde, kesin olarak, oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY: Dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinin hiçbirisi bulunmadığından, anılan kararın onanması gerektiği görüşüyle Dairemiz kararına katılmıyorum.