Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2019/1801 E. , 2022/7901 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/1801
Karar No : 2022/7901
KARAR DÜZELTME İSTEMİNDE BULUNAN
(DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
DİĞER DAVALI İDARE : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- …
… Mirasçıları;
2- … 3- …
4- … 5- …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının davanın kısmen kabulüne dair bölümünün onanması yolundaki Danıştay Altıncı Dairesinin 26/11/2018 tarih ve E:2014/609, K:2018/9732 sayılı kararının; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi uyarınca düzeltilmesi istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacıların hissedarı oldukları İstanbul İli, Eyüpsultan İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın üzerinde bulunan ipoteğe karşılık mükerrer olarak tahsil edildiği ileri sürülen 33.582,00 TL'nin ilk ipotek ödemesinin yapıldığı 09/01/1997 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince; dosya üzerinden yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen rapor ile dosyadaki diğer bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava dilekçesinde 23/11/2010 tarihinde yapılan ödemenin 33.582,00 TL olduğu belirtilmişse de dosyada bulunan dekonttan bu ödemenin 33.482,00 TL olduğunun anlaşıldığı, 09/01/1997 tarihinde yapılan ödemenin ipotek bedelinin tümüne dair olmadığı, her ne kadar İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından 09/01/1997 tarihinde … Belediye Başkanlığının ipotek bedelini tahsil etme yetkisinin bulunmadığı ileri sürülmüşse de davacıların bu durumu bilmesi mümkün olmadığından yapılan bu ödemenin yasal olarak geçersiz sayılamayacağı, ipotek bedelinin kalan bakiyesinin ise … Büyükşehir Belediye Başkanlığına ödenmesi gerektiğinde tereddüt bulunmadığı, ancak ödeme tarihi itibariyle ödenmesi gereken tutarın kalan bakiye üzerinden bu tarihe kadar faiz uygulanmak suretiyle belirlenmesi gerekirken güncel rayiç bedel üzerinden hesaplandığı, dolayısıyla 23/11/2010 tarihi itibariyle teknik hizmet bedeli dahil olmak üzere toplam 5.167,83 TL ödeme yapılması gerekirken fazladan 28.314,17 TL ödeme yapıldığı, fazladan yapılan bu ödeme 09/01/1997 tarihinde değil 23/11/2010 tarihinde yapıldığından söz konusu tutara bu tarih itibariyle yasal faiz işletilmesi gerektiği, bu durumda fazladan ödenen 28.314,17 TL'nin 23/11/2010 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte tazmini isteminin kabulüne, fazladan talep edilen 100,00 TL ve idareye ödenmesi gereken 5.167,83 TL'nin toplamından oluşan 5.267,83 TL'nin tazmini isteminin ise reddine karar verilmiş, bu karar davalı .... Belediye Başkanlığının vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Daire kararının özeti: Davalının temyiz başvurusu üzerine Danıştay Altıncı Dairesince, mahkeme kararının davanın kısmen kabulüne dair bölümü hukuk ve usule uygun bulunmuş ve onanmasına karar verilmiştir.
KARAR DÜZELTME TALEP EDENİN İDDİALARI: Mahkemece davanın iki ayrı idareye karşı açıldığı gözetilerek hükmedilen tazminatın hangi idarece ödeneceğinin açık bir şekilde belirtilmediği, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığının idarelerince bildirilen hesap yöntemini uygulamayarak ipotek bedelini 33.482,00 TL olarak hesapladığı ve tahsil ettiği, dolayısıyla fazladan tahsil edilen bedeli iade etmekle sorumlu olanın da … Büyükşehir Belediye Başkanlığı olduğunda kuşku bulunmadığı, zira bu bedelin tahsili nedeniyle malvarlığında sebepsiz ve haksız bir artış geçekleşen idarenin de yine anılan idare olduğu, ne var ki mahkemece bu ayrım yapılmayarak idarelerinin de iade ile sorumlu tutulduğu, bu noktada idareleri yönünden davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken tazminattan sorumlu tutulmasının yerinde olmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Karar düzeltme isteminin kabulü ile mahkeme kararının temyize konu kısmının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
6545 sayılı Türk Ceza Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunaddesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununa eklenen Geçici 8. maddenin 1. fıkrası uyarınca uygulanmasına devam edilen anılan Kanunun 54. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendine göre kararın düzeltilmesi istemi yerinde görüldüğünden Dairemizin 26/11/2018 tarih ve E:2014/609, K:2018/9732 sayılı kararı kaldırılarak işin esası incelendi:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Davacıların hissedarı oldukları ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz 1995 yılında 2981 sayılı Kanunun 10. maddesinin (c) fıkrası uyarınca yapılan uygulama ile oluşturulmuştur. Uygulama sonucunda davacılara fazladan verilen toplam 104,63 m2 alana karşılık taşınmazın üzerine İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı lehine 73.241.000,00 TL’lik ipotek konulmuştur. Davacılar tarafından 09/01/1997 tarihinde Eyüp Belediyesi nezdinde ipoteğe karşılık 82.518.513 TL ödeme yapılmış, ancak 2010 yılında ipoteğin kaldırılmadığının öğrenilmesi üzerine davacılar tarafından 23/11/2010 tarihinde, güncel emlak vergi değeri üzerinden hesaplanan 33.482,00 TL tutarındaki ipotek bedeli İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığına ödenerek ipoteğin kaldırılması sağlanmıştır. Sonrasında davacılar tarafından yaptıkları mükerrer ödemenin iadesi istemiyle 18/03/2011 ve 22/03/2011 tarihlerinde davalı idarelere başvuruda bulunulmuş, anılan idarelerin 24/03/2011 ve 30/03/2011 tarihli yazılarıyla bu başvurular reddedilmiştir.
Bunun üzerine taşınmazın üzerinde bulunan ipoteğe karşılık mükerrer olarak tahsil edilen 33.582,00 TL’nin ilk ödemenin yapıldığı 09/01/1997 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 14. maddesinde dilekçeler üzerinde yapılacak ilk incelemenin konuları arasında "husumet"e de yer verilmiş, aynı Kanunun 15. maddesinde dilekçeler üzerinde yapılan bu inceleme sonucunda husumet yönünden kanuna aykırılık görülmesi halinde hasım düzeltme yoluna gidileceği öngörülmüştür.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdari işlem veya eylemler nedeniyle kişilerin uğradığı zararı tazminle sorumlu olan idare, zarara neden olan işlem veya eylemi gerçekleştiren idaredir. Bu zararın tazmini istemiyle açılacak tam yargı davasının da zararı tazminle sorumlu olan idare hasım gösterilmek suretiyle açılması, dava açılırken bu hususta yanlışlık yapıldıysa mahkemece resen hasım düzeltme yoluna gidilerek zararı tazminle sorumlu olan idare hasım mevkiine alındıktan sonra yargılamanın yürütülmesi gerekmektedir.
Uyuşmazlıkta, davacıların fazladan yaptıklarını ileri sürdükleri ipotek bedeli ödemesi İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığına yapıldığına göre bu tutarın tazmini istemiyle açılan davanın da da anılan idare hasım gösterilmek suretiyle açılması gerektiği, dolayısıyla … Belediye Başkanlığının bu tutarın tazmini istemiyle açılan işbu davada hasım sıfatının bulunmadığı ve hasım mevkiinden çıkartılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Bu durumda, temyize konu mahkeme kararının … Belediye Başkanlığının hasım mevkiine alınması ve buna bağlı olarak tazminat ödemeye mahkum edilmesi yönünden bozulmasına karar verilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalı … Belediye Başkanlığının temyiz isteminin kabulüne,
2…. İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın 2577 sayılı Kanunun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 21/09/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.