Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2019/1821 E. , 2022/8351 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/1821
Karar No : 2022/8351
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU :… Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Denizli İli, Pamukkale İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda hazırlanan ve Denizli Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planının planların kademeli birlikteliği ilkesine uygun olduğu, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 26. maddesi uyarınca, yol hariç sosyal ve teknik altyapı alanlarının kaldırılması veya küçültülmesini içeren değişikliğin, hizmet etki alanı içinde eşdeğer yeni bir alan ayrılması, aynı uygulama etabı veya bölge içinde kalması, yaya erişim mesafelerinin dikkate alınması suretiyle yapılabileceği, dava konusu işlemden önce yürürlükte olan 1/1000 ölçekli uygulama imar planında "mini futbol alanı-park-yeşil alan" olarak ayrılan alanın dava konusu plan değişikliği ile genel otopark alanına" dönüştürüldüğü ve buradan kaldırılan "mini futbol alanı-park-yeşil alanı" için, önceden "pazar alanı" olarak planlanmış alanın "rekreasyon alanına" dönüştürülmesi suretiyle eşdeğer alan ayrılmasının amaçlandığı, ancak yeşil alan ve rekreasyon alanının planlama ve lejant teknikleri açısından birbirinden farklı kullanım türleri olduğu, ayrıca yerleşim alanlarında konumlanmaları, alan büyüklükleri, yapılaşma koşulları ve hizmet gerekleri vb. yönlerden farklılıkları bulunduğu, bu nedenle anılan değişikliğin eşdeğer alan ayrılması koşulunu sağlamadığı, dava konusu plana ait plan açıklama raporunda da , davaya konu olan imar planı değişikliğinin genel amacının, Çamlık caddesi üzerinde bulunan boş alanda düzensiz ve dağınık bir şekilde taşıt park edilmesi nedeniyle oluşan görüntü kirliliğini ortadan kaldırmak, bu cadde üzerinde araç ve yaya trafiğinin daha güvenli hale getirmek ve ulaşım altyapısı ve otopark sorununa çözüm bulmak olduğu göz önüne alındığında, imar uygulaması sonucu … ada … parsel olarak tapuya tescil edilen parselin dava konusu imar planı değişikliği ile ticaret alanı kullanımına ayrılmasının, artan nüfusun ihtiyacı olan sosyal ve teknik altyapı alanının karşılanmasına yönelik olmayıp, planın amacına hizmet etmediği, bu hususta plan açıklama raporunda da herhangi bir bilgi olmadığı, bu nedenle dava konusu işlemin mevzuata ve kamu yararı ve hizmet gereklerine, planlama esaslarına ve şehircilik ilkelerine uygun olmadığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davanın süresinde açılmadığı, dava konusu işlemin imar planı değişikliği olup düzenleyici işlem olduğu imar uygulaması gibi ilgililere tebliği gereken bir işlem olmadığı, davacının subjektif dava açma ehliyetinin olmadığı, yapılan imar planı değişikliğinin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ … 'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Denizli İli, Pamukkale İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda hazırlanan ve Denizli Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin, davacı tarafından dava konusu planlama bölgesinde mirasçısı olduğu … ada … parsel sayılı taşınmazın yapılan imar uygulaması neticesinde kamuya terklerinin yapıldığı, yürürlükteki imar planında yeşil alan olarak ayrılmış taşınmazların dava konusu plan ile beş katlı ticaret ve otopark alanına dönüştürüldüğü ileri sürülerek 27/05/2016-27/06/2016 tarihleri arasında askıya çıkarılması üzerine askı süresi içerisinde 23.06.2016 tarihinde yapılan itirazın … tarih ve ... sayılı belediye meclisi kararıyla ret edilmesi üzerine 23.01.2017 kayıt tarihli dilekçe ile bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin işlem tarihinde yürürlükte olan şeklinde, "İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.” hükmüne yer verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve İdare Mahkemelerinde altmış gün olduğu; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı; yine aynı Kanunun "Üst makamlara başvurma" başlıklı 11. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan şeklinde, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı hususu kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen mevzuatın değerlendirilmesinden, imar planlarına, 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında itiraz için 3194 sayılı Kanunun 8/b maddesi ile özel bir süre getirildiği anlaşılmaktadır. Bu durum karşısında, imar planlarına karşı, bir aylık askı süresi içinde 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında başvuruda bulunulması ve bu başvuruya idari dava açma süresinin başlangıç tarihi olan son ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içinde cevap verilmeyerek isteğin reddedilmiş sayılması halinde, bu tarihi takip eden 60 günlük dava açma süresi içinde veya son ilan tarihini izleyen 60 gün içinde cevap verilmek suretiyle isteğin reddedilmesi halinde bu cevap tarihinden itibaren 60 günlük dava açma süresi içinde idari dava açılabileceği sonucuna varılmaktadır. İmar planlarına askı süresi içinde bir itirazda bulunulmamış ise davanın, 2577 sayılı Kanunun 7. maddesi uyarınca imar planının son ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içinde açılması gerekmektedir.
Denizli Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen ve 27/05/2016-27/06/2016 tarihleri arasında askıya çıkarılan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğine davacı vekili tarafından askı süresi içerisinde 23.06.2016 tarihinde itiraz edilmiş ,söz konusu itiraz Denizli Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı kabul edilen 29/07/2016-29/08/2016 tarihleri arasında askıya çıkarılan belediye meclisi kararıyla red edilmiş, davacı vekili tarafından … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğine ilişkin işlemin iptali istemiyle 23.01.2017 kayıt tarihli dilekçe ile bakılmakta olan dava açılmıştır.
Uyuşmazlık konusu olayda; imar planına askı süresi içinde itiraz edildiğine göre, dava açma süresinin İdari Yargılama Usulü Kanununun 11. maddesi kapsamında belirlenmesi gerektiği açıktır. Bu bakımdan, yapılan itiraza altmış gün içinde bir cevap verilmemiş ise, ilan tarihinin son gününü izleyen ikinci altmış gün içinde davanın açılması gerekir.
Bu durumda dava konusu … tarih ve … sayılı belediye meclisi kararı ile kabul edilen ve 27/05/2016-27/06/2016 tarihleri arasında askıya çıkarılan imar planına 23.06.2016 tarihinde askı süresi içerisinde itiraz edildiği göz önüne alındığında anılan mevzuat hükümleri uyarınca davacının itirazının zımnen red edilmiş sayılacağı 26/08/2016 tarihinden itibaren en geç 25/10/2016 tarihine kadar dava açması gerekirken 23/01/2017 tarihinde açılan davada süre aşımı bulunduğu anlaşılmaktadır.
Davacı tarafından planlama alanındaki taşınmazların ihale yoluyla satışından ötürü imar planındaki değişiklikten haberdar olunduğu ileri sürülmüşse de plan değişikliğine askı süresi içerisinde itiraz edildiğinden anılan işlemle dava konusu planlamadan haberdar olduğunun kabulüne imkan bulunmamaktadır.
Diğer taraftan, planın uygulaması niteliğinde (kamulaştırma, parselasyon, yapı ruhsatı v.s.) idarece işlem tesis edilmesi halinde ise, yukarıda belirtilen ilan sürelerine bağlı kalınmaksızın uygulama işlemi ile birlikte işlemin dayanağı planın da iptalinin istenebileceği tartışmasızdır.
Bu itibarla, davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, dava konusu işlemin iptaline ilişkin istinaf başvurusunu reddeden temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 04/10/2022 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.