T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/1886
Karar No : 2022/9553
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- … Tasarım Ve Yapım Ltd. Şti.
2- …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
2- … Bakanlığı/ANKARA
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Gebze Muallimköy Teknoloji Geliştirme Bölgesinin imar planlarına işlenmesi amacıyla yapılan ve Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/50000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliği ile 1/25000 ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliklerinin ve Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının … tarihli, … sayılı işlemi ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planının Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü Kampüs alanları ile ilgili kısımlarının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dosyanın ve yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen raporun ve ek raporun birlikte değerlendirilmesi sonucunda, Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı karar ile onaylanan dava konusu 1/50.000 ölçekli çevre düzeni plan değişikliği, 1/25.000 ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı kararlarının teknoloji geliştirme bölgesinin sınırlarının ve ana ulaşım bağlantılarının gösterilmesi temelinde planların kademeli birlikteliğine ve planlama bütünlüğüne uygun bulunduğu, söz konusu imar planı kararlarının imar mevzuatına, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve hukuka uygun olduğu, Gebze Muallimköy Teknoloji Geliştirme Bölgesinin imar planlarına işlenmesi amacıyla yapılan dava konusu imar planlarında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı şirketin Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü'nün … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planına uygun olarak Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü Muallimköy Kampüsünün master planı ile rektörlük, mühendislik ve fen fakülteleri ile sosyal tesis projelerini hazırladığı, master plana ilave olarak davacıların projelendirdiği ve %95 oranında inşaatı tamamlanan iki adet yapı ve inşaatı farklı seviyelerde devam eden yapılar bulunduğu, Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü Muallimköy Kampüsü'nün bulunduğu alanın teknoloji geliştirme bölgesi olarak ilan edilmesinden sonra dava konusu imar planlarının hazırlandığı, davacıların projenin değişen kurgu ve işlevi ile devamında da görev alma isteklerinin kabul edilmediği, bu kapsamda dava konusu imar planları için bir önceki plan müellifinin görüşünün alınmadığı, dava konusu imar planlarının esasına dair taşıdığı hukuka aykırılıklar nedeniyle de iptaline karar verilmesi gerektiğinden Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI :
… Bakanlığı tarafından; dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık
bulunmadığını tespit eden bilirkişi raporları doğrultusunda davanın reddi yolunda verilen
karara karşı yapılan temyiz isteminin reddine karar verilmesi gerektiği savunulmuştur.
… Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından; dava konusu işlemlerin hukuka
uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Davacılardan …'in 09/01/2021 tarihinde vefat ettiğinin UYAP sogusunda anlaşılması nedeniyle Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının davacı … yönünden bozulmasına, kararın diğer kısımlarının ise onanmasına karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
Duruşma yapılmasına gerek görülmedi.
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Dava konusu alan, 11/06/2011 tarih ve 27961 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 04/04/2011 tarih ve 1813 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile Muallimköy Teknoloji Geliştirme Bölgesi olarak belirlenmiş, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca teknoloji geliştirme bölgesinin imar planlarına işlenmesinin istenilmesi üzerine Gebze Muallimköy Teknoloji Geliştirme Bölgesinin imar planlarına işlenmesi amacıyla yapılan 1/50000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliği ile 1/25000 ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişiklikleri Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanmış, ardından söz konusu alana yönelik olarak 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunun 4. maddesi uyarınca Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının … tarih ve … sayılı kararı ile Muallimköy Teknoloji Geliştirme Bölgesine ilişkin 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı onaylanmıştır.
Bakılmakta olan dava, davacılar tarafından Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü Muallimköy Kampüsünün master planı ile projelerinin yapılmış olması nedeniyle proje müellifi olarak Gebze Muallimköy Teknoloji Geliştirme Bölgesinin imar planlarına işlenmesi amacıyla yapılan ve Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/50000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliği ile 1/25000 ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliklerinin ve Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının … tarihli, … sayılı işlemi ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planının Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü Kampüs alanları ile ilgili kısımlarının iptali istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Yasasının 8. maddesinin 1.fıkrasına 12/7/2013 tarihli ve 6495 sayılı Kanunun 73. maddesi ile eklenen (i) bendinde; "İdarelerce onaylanmış; mevcut durumu gösteren halihazır haritalar, parselasyon planları ile teknik ve idari düzenlemeleri içeren bu Kanun kapsamındaki planların değişiklik ve revizyonlarında ilk müellifin görüşü veya izni aranmaz." hükmü düzenlenmektedir.
5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasının 2.maddesinde bilim ve edebiyat eserleri sayılmış ve 4110 sayılı Yasanın 1.maddesiyle değişik 3.fıkrasında: "Bedii vasfı bulunmayan her nevi teknik ve ilmi mahiyette fotoğraf eserleriyle, her nevi haritalar, planlar, projeler, krokiler, resimler, coğrafya ve topoğrafyaya ait maket ve benzerleri, her çeşit mimarlık ve şehircilik tasarım ve projeleri, mimari maketler, endüstri, çevre ve sahne tasarım ve projeleri" bunlar arasında yer almış, Yasanın 8 ila 12. maddelerinde eser sahibine ilişkin düzenlemeler getirilmiş, eser sahibinin hakları genel olarak 13. maddede, manevi haklar altındaki 16. maddede eserde değişiklik yapılmasını menetmek konusunda düzenlemelere yer verilmiştir.
İşlem tarihinde yürürlükte olan Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmeliğin 12. maddesinde: "İmar planlarının ihale suretiyle elde edilmesi durumunda; plan müellifinin, 'İmar Planlarının Yapımını Yükümlenecek Müellif ve Müellif Kuruluşlarının Yeterlik Yönetmeliği'nde o yerleşme için belirlenen asgari yeterlilik belgesine haiz olması şarttır. Planlama yarışmaları sonucunda yapılan ihaleler bu hükmün dışındadır." kuralı yer almaktadır.
Aynı Yasanın 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan; uygulama imar planı da; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Yasasının 4.maddesinin 3.fıkrasında; "Bölgelerdeki planlama sürecinde imar planları ve değişiklikleri, parselasyon planları ve değişiklikleri, çıkacak yönetmeliğe uygun olarak Bölgenin yönetici şirketince hazırlanır ve Bakanlık tarafından onaylanarak yürürlüğe girer. Kesinleşen imar planları, bilgi için ilgili kurumlara gönderilir. Arazi ve bina temini, planlama ve projelendirme, alt yapı ve üst yapının inşası ile ilgili harcamalar yönetici şirkete aittir." hükmüne yer verilmiştir.
Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinin 21.maddesinin 1.fıkrası; "Bölge imar planları ve imar planı değişiklikleri, bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak Bölgenin yönetici şirketince hazırlanır veya hazırlattırılır.", 2.fıkrası; "Resmî Gazete’de sınır ve koordinatları yayımlanan Bölge alanına ait imar planlarında, Bölge alanının özelliği ve ihtiyaçları göz önüne alınarak Kanuna uygun olarak Bakanlık tarafından çıkarılan Teknoloji Geliştirme Bölgeleri İmar Planı Hazırlanmasında Uyulması Gereken Usul ve Esaslara göre Ar-Ge Alanı veya Teknolojik Ürün Üretim Alanı gibi arazi kullanım kararları yer alır.", 12.fıkrası; "Bakanlar Kurulu kararı ile ilan edilen Bölge alanı imar planları tek seferde yapılabileceği gibi, etaplar halinde de yapılabilir. Her bir etap alan miktarı, o Bölge alanının % 30’undan az olamaz. Bu durum plan açıklama raporunda belirtilir.", aynı Yönetmeliğin 23.maddesinin 1.fıkrası; "Parselasyon planları ve değişiklikleri, ifraz, tevhit, yola terk, yoldan ihdas ve ihdas haritaları gibi imar uygulaması ve değişiklik işlemleri kesinleşmiş uygulama imar planına göre yönetici şirketçe hazırlanır veya hazırlatılır, Bakanlık tarafından onaylanarak yürürlüğe girer." şeklinde düzenlenmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının "Tarafların Kişilik veya Niteliğinde Değişiklik" başlıklı 26. maddesinin 1. fıkrasında; dava esnasında ölüm veya herhangi bir sebeple tarafların kişilik veya niteliğinde değişiklik olursa davayı takip hakkı kendisine geçenin başvurmasına kadar, gerçek kişilerden olan tarafın ölümü halinde idarenin mirasçılar aleyhine takibi yenilemesine kadar dosyanın işlemden kaldırılmasına ilgili mahkemece karar verileceği, dört ay içinde yenileme dilekçesi verilmemişse varsa yürütmenin durdurulması kararının kendiliğinden hükümsüz kalacağı; aynı maddenin 2. fıkrasında ise; yalnız öleni ilgilendiren davalara ait dilekçelerin iptal edileceği, hükme bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu imar planı değişikliklerinin esası bakımından; İdare mahkemesince yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen raporun ve dosyanın birlikte değerlendirilmesi sonucunda hukuka aykırılık taşımadığı sonucuna varılan söz konusu imar planları bakımından davanın reddine karar verilmiştir.
Uyuşmazlıkta, davacılar tarafından Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü Muallimköy Kampüsünün genel yerleşim (master) planı ile rektörlük, mühendislik ve fen fakülteleri ile sosyal tesis projelerinin hazırlandığındığı belirtilerek ve proje müellifi olarak görüşlerinin alınmadığından bahisle ve diğer hukuka aykırı olduğu belirtilen hususlar da ileri sürülmek suretiyle dava açılmış olup davanın esasına yönelik olarak yapılacak irdelemenin öncelikle davacıların proje müellifi olarak görüşünün alınmasına gerek olup olmadığı yönüyle yapılması gerekmektedir.
Dava konusu alana ilişkin önceki imar planlarının müellifi oldukları yönünde herhangi bir iddia ileri sürmeyen davacılar tarafından, Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü Muallimköy Kampüsünün genel yerleşim (master) planı ile kampüs içerisindeki kimi binaların projelerinin taraflarınca hazırlandığı belirtilmekte olup bu bilgi ve belgelerin dışında alana ilişkin ilgili belediye veya Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından davacılara hazırlatılan herhangi bir ölçekte çevre düzeni, nazım ve uygulama imar planının müellifi olduğuna dair başkaca bir bilgi veya belgenin de dosyaya sunulmadığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlığa konu edilen imar planlarının iptali istemiyle davacılar tarafından Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü Muallimköy Kampüsünün genel yerleşim planı ile projelerinin yapılmış olması nedeniyle görüşlerinin alınmadığından bahisle davanın açıldığı, ancak davacıların dava konusu planların yapımına yönelik olarak eser sözleşmesinden kaynaklanan bir müelliflik ilişkisinin bulunmadığı ve davacı iddiaları doğrultusunda inceleme yapıldığında ise ileri sürülen hususların dava konusu imar planlarını hukuka aykırı kılan bir yönünün bulunmadığı görülmekte olup belirtilen nedenlerle davanın reddine karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, davanın reddine ilişkin Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmamaktadır.
Davacı ... yönünden;
UYAP'ta yer alan entegrasyon ekranları aracılığı ile Merkezi Nüfus İdaresi Sisteminden (MERNİS) alınan nüfus kayıt örneğinin incelenmesinden, davacının 09/01/2021 tarihinde vefat ettiği anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, vefat eden davacı yönünden uyuşmazlıkta yukarıda yer verilen 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 26.maddesinin 2.fıkrası uyarınca işlem yapılması gerekmektedir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacıların temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının dava konusu imar planlarının esasına ilişkin kısımlarının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının davacı ... yönünden BOZULMASINA,
Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 14/11/2022 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.