Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2019/19411 E. , 2021/12545 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/19411
Karar No : 2021/12545
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- … Büyükşehir Belediye …
VEKİLİ : Av. …
2- … Belediyesi
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- … 2- … 3- … 4- …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Kahramanmaraş İli, Merkez ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda yapılan 1/1000 ölçekli imar planı değişikliği ile taşınmazın fonksiyonunun "belediye hizmet alanı (mescit)" olarak belirlenmesine ilişkin … tarih ve … sayılı mülga Kahramanmaraş Belediye Meclis kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgeler ile yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporun birlikte değerlendirilmesinden; yakın çevrede yürüme mesafesinde birçok ibadet alanı bulunduğu göz önüne alındığında ibadet alanına ihtiyaç olmadığı, diğer taraftan özel mülkiyete konu olan alanda maliklerin rızası olmadan imar planı değişikliğine gidildiği, plan değişikliğine ilişkin plan notu ve yapılaşma şartları belirtilmediği ve bu durumun imar planlarının belirliliği ilkesine uymadığı, plan değişikliklerinin onaylı halihazır haritalar veya geçerli imar planı paftaları üzerine çizilmediği hususları da birlikte değerlendirildiğinde, imar ve şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına uygun olmadığı anlaşılan dava konusu uygulama imar planında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI :
Davalı Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, davanın süresinde açılmadığı, dava konusu parselin kentsel dönüşüm alanına girmiş olması nedeniyle davanın konusuz kaldığı, bölgedeki belediye hizmet binasının boş ve atıl olduğu iddiasının gerçeği yansıtmadığı,5393 sayılı Kanun uyarınca dini tesis yapabilme yetkisinin bulunduğu, iptali talep edilen planın, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına uygun olduğu ileri sürülmektedir.
Davalı Onikişubat Belediye Başkanlığı tarafından, dava konusu işlemin mülga Kahramanmaraş Belediyesi tarafından tesis edilmiş olması sebebiyle husumetin kendilerine yöneltilemeyeceği, davanın süresinde açılmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ … 'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın Dairemiz kararında belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Kahramanmaraş ili, Merkez İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanın kitle nizamlı konut alanından belediye hizmet alanına alınmasına ilişkin mülga Kahramanmaraş Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararı ile kabul edilen imar planı değişikliğinin, … İdare Mahkemesinin … tarihli, E:… , K:… sayılı kararıyla iptal edildiği, akabinde taşınmazın, mülga Kahramanmaraş Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı meclis kararıyla 1/1000 ölçekli uygulama imar planında "belediye hizmet tesis (mescit)" lejantına dahil edilmesi üzerine anılan işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde, nazım imar planı; varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plan; uygulama imar planı da; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
Davanın devamı sırasında, işlem tarihinden ise sonra, … tarihli ve … sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin "Mekânsal kullanım tanımları ve esasları" başlıklı 5. maddesinin 1/a bendinde "Belediye hizmet alanı: Belediyelerin görev ve sorumlulukları kapsamındaki hizmetlerinin götürülebilmesi için gerekli itfaiye, acil yardım ve kurtarma, ulaşıma yönelik transfer istasyonu, araç ve makine parkı, bakım ve ikmal istasyonu, garaj ve triyaj alanları, belediye depoları, asfalt tesisi, atık işleme tesisi, zabıta birimleri, mezbaha, ekmek üretim tesisi, pazar yeri, idari, sosyal ve kültürel merkez gibi mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçları karşılamak üzere kurulan tesisler ile sermayesinin yarıdan fazlası belediyeye ait olan şirketlerin sahip olduğu tesislerin yapılabileceği alandır." şeklinde şeklinde tanımlanmış, "Uygulama imar planı" başlıklı 24. maddesinin 3 fıkrasında da "Uygulama imar planlarında, bölgenin ihtiyacına yönelik çocuk bahçesi, yeşil alan, otopark, cep otoparkı, yol boyu otopark, durak cebi, aile sağlık merkezi, mescit, karakol, muhtarlık, trafo gibi sosyal ve teknik altyapı alanlarını artırıcı küçük alan gerektiren fonksiyonlar ayrılabilir ve bu fonksiyonların konulması nazım imar planına aykırılık teşkil etmez." hükmüne yer verildiği görülmüştür.
Yine davanın devamı sırasında, işlem tarihinden ise sonra 03/07/2017 tarihli ve 30113 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin 19. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinin 4 sayılı alt bendinde "10.000 m2 üzerindeki parklarda, açık alanları dâhil taban alanları, (2) numaralı alt bentte belirtilenler de dâhil toplamda %3’ü geçmemek üzere muvakkat yapı ölçülerini aşmayan mescit ile trafik güvenliği alınarak kamuya ait 112 acil ambulans istasyonu yapılabilir." düzenlemesine, ç bendinde, " Piknik ve eğlence (rekreasyon) alanları: Bu alanlarda encümen kararıyla; 1) Bodrum katlar dâhil yapı inşaat alanı toplamda %5’i, her biri için muvakkat yapı ölçülerini aşmayan çok amaçlı salon, mescit, lokanta, kahvehane, çay bahçesi, büfe... yer alabilir.
" hükmüne, e bendinde, " Stadyum: Spora ve sporculara ilişkin tesislerin yanı sıra, kat irtifakı ve kat mülkiyetine konu edilmeksizin, mescit, açık ve kapalı otopark, spor tesisi alanının %20’sini geçmemek koşuluyla idari, sosyal ve kültürel tesisler, çok amaçlı salon, lokanta, pastane, çayhane, alışveriş birimleri, büfe ve benzeri üniteler yapılabilir " düzenlemesine, h bendinde, "Sosyal mekânlar: Alışveriş merkezi ve benzeri ticari kullanımlı binalarda, iş hanı, büro, yönetim binası gibi umumi ve resmi binalarda, fabrika ve benzeri sanayi tesislerinde, düğün salonu, lokanta, gazino, sinema, tiyatro, müze, kütüphane ve kongre merkezi, yurt binaları, spor tesisleri gibi sosyal ve kültürel yapı ve tesislerde, eğitim yapılarında, hastane ve benzeri sağlık tesislerinde, havaalanı, liman, terminal, tren garı, metro istasyonu gibi ulaşım yapı ve tesislerinde, akaryakıt istasyonlarında, oteller ve benzeri turizm tesislerinde, kullanıcıların, çalışanların veya müşterilerin ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla mescit, bebek emzirme yeri, çocuk bakım ve oyun alanı, yetmiş beşten fazla bağımsız bölümü bulunan konut parsellerinde mescit ve çocuk oyun alanı, milli park, tabiat parkı, bölge parkı, mesire alanı, piknik alanı, açık spor alanları gibi yerlerde ise mescit, bebek emzirme yeri ve kullanıcı sayısına göre umumi tuvalet için gerekli mekan ayrılır." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, "belediye hizmet alanı kullanımı" (BHA) irdelendiğinde; ulaşım yükü, nüfus ve yapı yoğunluğu başta olmak üzere planlama alanına birbirinden çok farklı etkileri bulunan ve yukarıda yer verilen tanımında örnekleme yoluyla sayılan tesisleri, bir bütün olarak kapsayan "belediye hizmet alanı" gösteriminin getirilmesi, 1/5000 ölçekli nazım imar planları bakımından yeterli ise de, uygulama imar planı ölçeğinde tek başına yeterli olamamakta, bu gösterim altında hangi belediye faaliyetinin icra edileceğinin belirtilmesi suretiyle kesin kullanım türünün gerek uygulama işlemlerine dayanak oluşturacak ölçüde, gerekse hukuki ihtilaf halinde yargısal incelemeye elverecek açıklıkta somut olarak gösterilmesi zorunluluk arz etmektedir.
Dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı tadilatında davacıya ait taşınmazın belediye hizmet alanı fonksiyonuna ayrıldığı, anılan işlevin kesin kullanım türünün mescit olarak belirlendiği görülmektedir.
Yukarıda anılan Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği ve Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin birlikte değerlendirilmesinden, belediye hizmet alanlarının, belediyelerin görev ve sorumlulukları kapsamındaki hizmetlerinin götürülebilmesi için gerekli alanlar olup bu alanlarda itfaiye, acil yardım ve kurtarma, ulaşıma yönelik transfer istasyonu, araç ve makine parkı, bakım ve ikmal istasyonu, garaj ve triyaj alanları, belediye depoları, asfalt tesisi, atık işleme tesisi, zabıta birimleri, mezbaha, ekmek üretim tesisi, pazar yeri, idari, sosyal ve kültürel merkez ile sermayesinin yarıdan fazlası belediyeye ait olan şirketlerin sahip olduğu tesisler yapılabilecektir.
Mescit kullanımının ise, park, rekreasyon , stadyum , sosyal mekanlar gibi kamuya açık kullanım fonksiyonlarının içinde insanların ibadet ihtiyacının karşılanması için ayrılmış bölümler olduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda, kamuya açık alanların bir bölümünde toplumun ibadet ihtiyacının karşılanması için ayrılan ve belediyelerin görev ve sorumlulukları kapsamında yapması gereken hizmetlerden olmayan mescit kullanımının, belediyeye ait hizmetlerin götürülmesi için öngörülen kullanım türlerini içeren fonksiyonlarda insanların ibadet ihtiyacının karşılanması için bir bölüm olarak yer alması mümkün ise de taşınmazın tamamınında belediye hizmet alanı kullanımının kesin kullanım türünün belirlenmesi amacıyla kullanılmasında mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu uygulama imar planının iptaline yönelik İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibariyle isabetsizlik görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalıların temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın … İdare Mahkemesine gönderilmesine, 16/11/2021 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.