Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2019/2019 E. , 2021/11306 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/2019
Karar No : 2021/11306
TEMYİZ EDENLER (DAVALILAR): 1- ... Bakanlığı /ANKARA
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
2- ... Sanayi Bölgesi Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
DİĞER DAVALI : ... Valiliği / ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- ...
2- ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN ÖZETİ : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Bursa ili, Yenişehir ilçesi, ... mahallesi, ... ada, ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda yapılan parselasyona ilişkin Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemi ile Bursa Valiliği İl İdare Kurulunun ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinin 82. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendi uyarınca kamulaştırma yapmadan parselasyon yapılabilmesi için Organize Sanayi Bölgesi (OSB) ilanından önce alanın kısmen veya tamamen sanayi alanı olarak planlanmış olması, proje alanının binalı veya binasız arazi veya arsa olarak özel mülkiyete dağılmış olması ve OSB bütçe imkanları nedeniyle kamulaştırma işleminin gerçekleştirilememesi gerekmekte olup bu koşulların birlikte bulunmaması durumunda, salt bütçe imkanlarının el vermediği gerekçesiyle OSB alanlarındaki özel mülkiyete konu taşınmazlar kamulaştırılmaksızın parselasyon yapılamayacağı, uyuşmazlık konusu Yenişehir Organize Sanayi Bölgesinde ise kamulaştırma işlemlerinin ödenek yetersizliğinden dolayı yapılamadığı, anılan OSB üzerinde daha önce hiçbir yapılaşma ve sanayi tesisi bulunmadığı ve söz konusu bölgeye dair imar planlarının ilk olarak OSB ilanı ve yer seçiminden sonra yapıldığı, dolayısıyla OSB ilanından önce kısmen veya tamamen sanayi alanı olarak planlanmayan alanda OSB Uygulama Yönetmeliğinin 82. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendini uygulama koşullarının bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Temyiz istemine konu edilen karar usul ve hukuka aykırı olduğundan bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ... 'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, 09/07/2018 tarihinde yürürlüğe giren 703 sayılı Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Karanamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin (mülga) Geçici 1. maddesinin, 19. bendi uyarınca Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı yerine, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı hasım mevkiine alınarak, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Yenişehir Organize Sanayi Bölgesinin (OSB) yer seçimi 16.08.2000 tarihinde yapılmış ve anılan OSB 18.11.2004 tarihinde tüzel kişilik kazanmıştır.
OSB ilanından sonra alana ilişkin 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planları Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca 10.03.2006 tarihinde onaylanmış, devamında Yenişehir Organize Sanayi Bölgesi Yönetim Kurulunun teklifi doğrultusunda 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişiklikleri Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca 26.08.2015 tarihinde onaylanmıştır.
Anılan imar planı değişiklikleri doğrultusunda da OSB'ye ilişkin dava konusu parselasyon Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemi ile onaylanmış ve Bursa Valiliği İl İdare Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile yürürlüğe girmiştir.
Dava konusu parselasyon sonucunda davacıların murisi ...'in müstakil şekilde maliki olduğu ve dayanak 1/1000 ölçekli uygulama imar planında sanayi alanı kullanımında kalan eski ... ada, ... parsel sayılı taşınmazdaki toplam 9.576 m2 hissesinden düzenleme ortaklık payı (DOP) kesintisi ve kamu ortaklık payı (KOP) hisselendirmesi yapıldıktan sonra kalan 6.473,78 m2 hissesi aynı yerde oluşturulan ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza tahsis edilmiş, yine davacıların murisinin müstakil şekilde maliki olduğu ve dayanak 1/1000 ölçekli uygulama imar planında kısmen sanayi alanı işlevinde, kısmen sağlık koruma bandında kalan eski ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazlardaki toplam 9.548 m2 hissesinin, plan onama sınırı dışında kalan 3.087 m2'lik kısmı ayırma çapı ile düzenleme dışı bırakılmış, düzenlemeye dahil edilen kısımdan DOP kesintisi ve KOP hisselendirmesi yapıldıktan sonra kalan 4.367,36 m2 hissesi eski ... ada, ... sayılı kadastro parselinin bastığı yerde oluşturulan ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza taşınmış, bu şekilde davacıların murisinin farklı yerlerdeki 3 adet kadastro parselinden gelen hisseleri, eski 18 sayılı kadastro parseli ile aynı yerde toplam 10.841,56 m2 büyüklüğünde oluşturulan sanayi parselinde birleştirilerek, söz konusu parsel davacılara müstakil şekilde tahsis edilmiştir.
Bunun üzerine davacılar tarafından; eski ... ada, ... ve ... sayılı kadastro parsellerinin OSB'nin girişinde, topografik açıdan sanayi tesisi kurulmasına daha elverişli olan düz alanda bulunduğu ve ekonomik açıdan daha değerli konumda olduğu, buna karşılık kendilerine tahsis edilen yeni imar parselinin oldukça eğimli alanda kaldığı, sanayi tesisi kurulumu için yüksek maliyet ve yoğun hafriyat çalışması gerektirdiği, satış bedellerinin ve satış kabiliyetinin daha düşük olduğu, eski ... ve ... sayılı parseller imar planında kısmen sanayi alanında kaldığından, aynı yerde veya mümkün olan en yakın yerde müstakil veya hisseli şekilde tahsis yapılması gerekirken, sırf davacılara müstakil şekilde tahsis yapmak adına hisselerinin yaklaşık 600 metre mesafede bulunan sanayi parseline taşınmasının dağıtım ilkelerine aykırı olduğu, davacıların taşınmazı kamulaştırılmadan veya OSB'ye satışı teklif edilmeden parselasyon yapılmasının Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinin 82. maddesine aykırı bulunduğu şeklinde iddialar ileri sürülerek bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanununun 10. maddesinin 12. fıkrasının 1. cümlesinde; OSB sınırları içerisinde yapılacak imar ve parselasyon planları ve değişikliklerinin, OSB tarafından yönetmeliğe uygun olarak hazırlanacağı ve Bakanlıkça onaylanacağı düzenlemesine, aynı maddenin son fıkrasında; bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasların yönetmelikle belirleneceği düzenlemesine yer verilmiştir.
Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği
nin 82. maddesinin 1. fıkrasının dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan halinde; "OSB seçilen alan içinde özel mülkiyete konu alanlar bulunması halinde, söz konusu yerler rızaen satın alınarak veya kamulaştırılarak OSB adına iktisap edilmeden, imar uygulaması aşamasına geçilemez." kuralına, aynı maddenin 2. fıkrasının (b) bendinde ise; "OSB ilanından önce kısmen veya tamamen sanayi alanı olarak planlanmış, proje alanı binalı veya binasız arazi veya arsa olarak özel mülkiyete dağılmış, OSB bütçe imkanları nedeniyle kamulaştırma işlemi gerçekleştirilemeyen OSB’lerde Bakanlığın ön izniyle 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesi uyarınca imar uygulaması yapılır." kuralına yer verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 48. maddesinin 6. fıkrasında: "Temyiz dilekçesi verilirken gerekli harç ve giderlerin tamamının ödenmemiş olması halinde kararı veren; merci tarafından verilecek yedi günlük süre içerisinde tamamlanması, aksi halde temyizden vazgeçilmiş sayılacağı hususu temyiz edene yazılı olarak bildirilir. Verilen süre içinde harç ve giderler tamamlanmadığı takdirde, ilgili merci, kararın temyiz edilmemiş sayılmasına karar verir. Temyizin kanuni süre geçtikten sonra yapılması veya kesin bir karar hakkında olması halinde de kararı veren merci, temyiz isteminin reddine karar verir. İlgili merciin bu kararları ile bu maddenin 2 nci fıkrasında belirtilen temyiz isteminde bulunulmamış sayılmasına ilişkin kararlarına karşı, tebliğ tarihini izleyen günden itibaren yedi gün içinde temyiz yoluna başvurulabilir." hükmü yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davalılardan Yenişehir Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğünün temyiz isteminin incelenmesinden;
Temyiz istemine konu edilen ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararının davalı Yenişehir Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğü vekiline bizzat 02.01.2019 tarihinde tebliğ edildiği, bu durumda davalı vekilince 30 günlük yasal sürenin son günü olan 01.02.2019 Cuma gününün bitimine kadar İdare Mahkemesi veya Bölge İdare Mahkemesi kayıtlarına giren dilekçeyle ya da UYAP sistemi üzerinden oluşturulacak dilekçeyle temyiz yoluna başvurulması gerektiği açıktır. Buna karşılık davalı vekili tarafından 27.01.2021 Çarşamba günü Bursa İdare Mahkemesi kayıtlarına giren ve havale edilen dilekçe ile temyiz yoluna başvurulduğu görülmektedir.
Bu durumda, temyiz dilekçesinin yasal süre geçirildikten sonra verildiğinin anlaşılması karşısında, davalı Yenişehir Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğünün temyiz isteminin süreaşımı nedeniyle incelenme imkanı bulunmamaktadır.
Davalılardan Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının temyiz isteminin incelenmesinden;
Yenişehir Organize Sanayi Bölgesi yer seçim raporuna göre, uyuşmazlık konusu alanın yaklaşık %90'lık kısmının özel şahıs mülkiyetinde, %10'luk kısmının kamu mülkiyetinde yer aldığı, 178 ha. büyüklüğünde olan OSB'nin yaklaşık 83 ha'lık kısmının kamulaştırıldığı, ancak kamulaştırma çalışmaları tamamlanmadan, diğer bir ifade ile düzenleme alanın tamamı OSB adına iktisap edilmeden dava konusu parselasyonun onaylandığı, bu kapsamda OSB içinde özel mülkiyete konu alanlar mevcutken yapılan parselasyonda Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinin 82. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinde sayılan koşulların bulunup bulunmadığı hususunun iş bu temyiz isteminin konusunu oluşturduğu anlaşılmaktadır.
Bu doğrultuda Danıştay Altıncı Dairesinin 22/04/2021 tarih ve E:2019/2019 sayılı ara kararı ile davalı idarelerden ve dava dışı Yenişehir Belediye Başkanlığı ile Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığından; Yenişehir Organize Sanayi Bölgesini kapsayan dava konusu düzenleme sahasının tamamının veya bir kısmının "sanayi alanı" işlevine ayrılmasına ilişkin, OSB ilanından önce yapılan imar planları bulunup bulunmadığının sorulduğu, davalı Bakanlık ve dava dışı Yenişehir Belediye Başkanlığı tarafından ara kararına cevaben sunulan yazılar ile eki belgelerin incelenmesinden; dava konusu uygulama alanı içinde yer alan ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz ile ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazlara (anılan taşınmazların ifraz ve yola terki sonucunda oluşan ... parsel sayılı taşınmaza) ilişkin mevzi imar planının onaylandığı ... tarih ve ... sayılı belediye meclisi kararında, taşınmazların maliki ... Gıda Tarım Hayvancılık A.Ş.'nin teklifi doğrultusunda taşınmazlarda tavukçuluk tesisi yapılmak üzere hazırlanan planın uygun olduğu şeklinde ifadelere yer verildiği, devam eden süreçte Bursa ili, Yenişehir ilçesi, ... mahallesi, ... ve ... paftaları kapsayan alanın "sanayi alanı" olarak belirlenmesine ilişkin 1/5000 ölçekli Sanayi Bölgesi Nazım İmar Planının Yenişehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylandığı, anılan nazım imar planı değişikliği doğrultusunda da ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın sanayi alanına ayrılmasına ilişkin 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin Yenişehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylandığı, yine ... pafta, ... ada, eski ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... parsel sayılı taşınmazlara (anılan taşınmazların ifraz, tevhit ve yola terki sonucunda oluşan yeni ... parsel sayılı taşınmaza) ilişkin 1/1000 ölçekli uygulama imar planının onaylandığı Yenişehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı ve ... tarihli, ... sayılı kararlarında; taşınmazlar 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planında ve 1/5000 ölçekli nazım imar planında sanayi bölgesinde kaldığından, 1/1000 ölçekli uygulama imar planının uygun olduğuna dair ifadelere yer verildiği, yanı sıra dava dışı Yenişehir Belediye Başkanlığınca ara kararına cevaben sunulan beyan dilekçesinde, uyuşmazlık konusu Yenişehir Organize Sanayi Bölgesinin neredeyse tamamının 31.03.2000 onay tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile sanayi alanı kullanımına ayrıldığı, ayrıca 19.01.1998 onay tarihli 1/100.000 ölçekli Bursa 2020 yılı Çevre Düzeni Planında bölgenin "sanayi ve depolama alanı" lejantında kaldığının belirtildiği görülmektedir.
Bu itibarla, ... Mahallesi, ... ve ... paftaları kapsayan alanın sanayi alanı olarak belirlenmesine ilişkin 1/5000 ölçekli nazım imar planının OSB ilanından önceki tarihte onaylandığı, bu doğrultuda bir kısım taşınmazlara sanayi alanı işlevi getirilmesine ilişkin 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarının yine OSB ilanından önceki tarihlerde onaylandığı anlaşıldığından, Yenişehir Organize Sanayi Bölgesi ilanından önce sanayi alanı olarak planlanan söz konusu alanların (tamamen veya kısmen) dava konusu düzenleme sahası içerisinde kalıp kalmadığının tespiti için İdare Mahkemesince, anılan imar planları onama sınırı içinde kalan alanların işaretlendiği ve parselasyon haritası ile çakıştırıldığı imar planı paftalarının ve konuya ilişkin her türlü bilgi ve belgenin ilgili idarelerden getirtilmesi, üst ölçekli planlarda uyuşmazlık konusu alan için öngörülen kullanım kararlarının araştırılması, elde edilecek sonuca göre Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinin 82. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinde sayılan koşullara uygunluğun yeniden değerlendirilmesi gerekmektedir.
Öte yandan, anılan Yönetmelikte öngörülen koşulların varlığının tespit edilmesi halinde, dava konusu parselasyonun imar mevzuatına ve dağıtım ilkelerine uygunluğunun, davacının tahsis yerine ilişkin iddiaları da göz önünde bulundurularak, alanında uzman bilirkişi heyeti aracılığıyla mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle değerlendirilmesi ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı Yenişehir Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğünün TEMYİZ İSTEMİNİN SÜREAŞIMI NEDENİYLE REDDİNE, yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmediğinden anılan davalı tarafından yatırılan ... TL harcın istemi halinde davalıya iadesine,
2. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalı Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının temyiz isteminin kabulüne,
3. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 13/10/2021 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.