T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/2032
Karar No : 2023/3645
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : …. Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:2019/378 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: TCDD İzmir 3. Bölge Müdürlüğünde bakım onarım müdür vekili olarak görev yapan davacının, hakkında yürütülen disiplin soruşturması neticesinde, iki ayrı kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ile cezalandırılması gerektiğinin tespit edildiğinden bahisle, TCDD Personel Yönetmeliği'nin 107. maddesi uyarınca bir üst ceza uygulanarak memuriyetten çıkarma cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin, TCDD Yönetim Kurulunun … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan TCDD Yüksek Disiplin Kurulunun … tarih ve … sayılı işleminin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …. İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan, (mülga) TCDD Personel Yönetmeliği'nin 107. maddesinde, bir olayda aynı cezayı gerektiren çeşitli suçların birleşmesi halinde, ceza vermeye yetkili makamların, takdir haklarını kullanarak her suç için ayrı ceza verebilecekleri gibi suçlara karşılık olan cezayı şiddetlendirmek suretiyle bir üst derece cezayı da verebileceklerinin hükme bağlandığı; bu maddenin, yürütülen disiplin soruşturmasına konu fiilin, disiplin cezası verilmesini gerektiren birden fazla kuralı ihlal etmesi durumunda uygulanabileceği; davacının üzerine atılı bürosunu izinsiz olarak üçüncü şahıslara kullandırdığı ve ticari faaliyetlerde bulunduğu yolundaki suçlamaların, konu ve fiil tarihi itibarıyla tek bir fiil olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, bu itibarla, davacının eylemleri sebebiyle TCDD Personel Yönetmeliği'nin 107. maddesi uyarınca bir üst ceza olan memuriyetten çıkarma cezası uygulanmasında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline, yoksun kaldığı parasal haklarının davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın eksik inceleme ve yanlış yorumlamaya dayalı olduğu, idari işlemlerin kamu yararı amacıyla tesis edildiği, hiçbir işlemin bu amaç dışına çıkamayacağı, tahkikat raporu ile tespit edilip sabit olan eylemleri nedeniyle davacı hakkında tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
TCDD İzmir 3. Bölge Müdürlüğünde bakım onarım müdür vekili olarak görev yapan davacı hakkında, görev yaptığı büroda konusu suç teşkil eden evrak, belge ve eşyanın bulunduğu, mesai saatlerinde ve mesai saatleri dışında üçüncü şahısların 311 YBO Şefliği bürosuna girip çıktığı, içeri girenlerden bazılarının kadın olduğu, bazı günler akşam giren kadının sabaha kadar içeride kaldığı, 26/01/2017 ve 04/02/2017 tarihlerinde mesai saatleri dışında büroyu izinsiz olarak üçüncü şahıslara kullandırdığı, ... Taşımacılık İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'nin kanuni temsilcisi, vekili sıfatıyla işler yaptığı iddialarıyla soruşturma yürütülmüş, soruşturma sonucunda, bürosunu izinsiz olarak üçüncü şahıslara kullandırma ve ticari faaliyetlerde bulunma suçlarından dolayı TCDD Personel Yönetmeliği'nin 101. maddesinin 26 ve 40. bendleri uyarınca iki kez kademe ilerlemesinin durdurulması cezası verilmesi gerektiğinden bahisle, 107. madde uyarınca bir üst ceza uygulanarak memuriyetten çıkarma cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin işlem tesis edilmiş, anılan işlemin iptali ile yoksun kaldığı parasal hakların ödemesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen bu dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
Anayasa'nın 128. maddesinin ikinci fıkrasında, "Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır." denilmek suretiyle memurlar ve diğer kamu görevlileri, özlük hakları bakımından yasal güvenceye kavuşturulmuştur.
Memurlar ve diğer kamu görevlilerinin ve bu kapsamda yer alan, bir iktisadi Devlet teşekkülü olan TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü personelinin statü haklarını doğrudan etkileyen disiplin işlemlerinin "diğer özlük işleri" kavramı kapsamına girdiği kuşkusuzdur.
399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin "Disiplin Cezaları" başlıklı 44. maddesinde, ''Teşebbüs veya bağlı ortaklıklardaki hizmetlerin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacıyla sözleşmeli personelin görevleri ile ilgili kusurlu hareketleri, iş yerinde veya dışında teşebbüs ve bağlı ortaklıkla ilgili mevzuata aykırı davranışları nedeniyle kademe ilerlemesinin durdurulması hariç, verilmesi gereken disiplin cezaları ile disiplin cezası vermeye yetkili merciler ve disiplin kurulları hakkında bu Kanun Hükmünde Kararnamede hüküm bulunmayan hallerde teşebbüs veya bağlı ortaklık memurlarının tabi olduğu hükümler uygulanır. Ancak, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektiren fiiller için sözleşme ücretinden kesme cezası, aylıktan kesme cezası esaslarına göre uygulanır.'' hükmüne yer verilmiştir.
Anılan KHK'nın "Uygulamanın İzlenmesi" başlıklı 58. maddesinin ikinci fıkrasında ise, "Sözleşmeli personele ilişkin olarak bu Kanun Hükmünde Kararnamede hüküm bulunmayan hallerde, Devlet Personel Başkanlığının görüşü alınmak kaydıyla 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ilgili hükümleri uygulanır." kuralı yer almıştır.
Belirtilen Anayasal kural ve KHK hükümlerine karşın, 22/06/1993 tarih ve 21615 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren TCDD Personel Yönetmeliği'nde disiplin suç ve cezalarının düzenlenmesi yoluna gidilmiş ve 101. maddesinde, "Görev yeri sınırları içindeki herhangi bir yeri, toplantı, tören ve benzeri amaçlarla izinsiz kullanmak veya kullandırmak"; "Ticaret yapmak veya Devlet memurlarına yasaklanan diğer kazanç getirici faaliyetlerde bulunmak" fiilleri kademe ilerlemesinin durdurulması cezası gerektiren fiil ve haller arasında sayılmış; 107. maddesinde, "Bir olayda aynı cezayı gerektiren çeşitli suçların birleşmesi halinde ceza vermeye yetkili makamlar takdir haklarını kullanarak her suç için ayrı ayrı ceza verebilecekleri gibi, suçlara karşılık olan cezayı şiddetlendirmek suretiyle bir üst derece cezayı da verebilirler.." hükmüne yer verilmiş olmakla birlikte, anılan Yönetmelik, 12/08/2017 tarih ve 30152 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan TCDD Personel Yönetmeliğinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Yönetmelik ile yürürlükten kaldırılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
TCDD İşletmesi, bir iktisadi Devlet teşekkülü olup, işletme personelinin hizmete alınmaları, atamaları, yükselmeleri ve sair özlük haklarını düzenleyen 399 sayılı KHK'da; personelin disiplin suç ve cezaları ayrıntılı olarak belirlenmemiş, onun yerine KHK' nın 44. ve 58. maddeleri ile bu konuda 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na atıf yapılmıştır.
Bu durumda; davacının fiillerini, 657 sayılı Kanun'un "Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller" başlıklı 125. maddesi çerçevesinde değerlendirerek işlem tesis etmesi gereken davalı idarece, disiplin suç ve cezaları yönünden hukuka aykırı olarak düzenleme yapmış olmakla birlikte daha sonra yürürlükten kaldırılmış olan TCDD Personel Yönetmeliği'nin 101. maddesinin 26. ve 40. bentleri ile 107. maddesi uyarınca tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
İdare Mahkemesinin, temyize konu karar ile hukuka uygun bulunan kararının iptale ilişkin kısmının gerekçesi yerinde bulunmamakta ise de, sözü edilen husus sonucu itibarıyla hukuka uygun bulunan kararın bu kısmının bozulmasını gerektirir nitelikte bulunmamıştır.
Temyiz konu karar, işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların davacıya ödenmesine ilişkin kısmı yönünden incelendiğinde;
Dairemiz kararı uyarınca, davalı idare tarafından 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesi hükümleri çerçevesinde yeniden bir değerlendirme yapılarak işlem tesis edileceği için, bu aşamada yoksun kalınan parasal hakların varlığından söz etmek mümkün olmadığından, kararın bu kısmında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin kısmen reddine, dava konusu işlemin iptali ile yoksun kaldığı parasal hakların davacıya ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararının, dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA;
2. Davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların davacıya ödenmesine ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 21/06/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.