Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2019/2050 E. , 2022/8493 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/2050
Karar No : 2022/8493
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Bakanlığı-…
Av. …
KARŞI TARAF (DAVALILAR): 1-… Büyükşehir Belediye Başkanlığı/…
VEKİLİ : Av. …
2-… Belediye Başkanlığı/…
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul İli, Ümraniye İlçesi, … Mahallesi, …ada, … ve … parsel sayılı taşınmazlar ile bir kısım kadastral boşluğa yönelik Ümraniye Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararıyla ve İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:…, sayılı kararda; dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, taşınmazın tamamının belediye araçların bakım ve onarımının yapıldığı … Mühendislik tarafından kullanıldığı, mevcut haliyle üzerinde bir yapının bulunduğu, uyuşmazlık konusu uygulama imar planı değişikliği ile …ada, … ve … parsel sayılı taşınmazlar ile bir kısım kadastral boşluğun ilköğretim tesis alanında kalan yaklaşık 3400 m2'lik kısmının belediye hizmet alanı fonksiyonuna alındığı, getirilen fonksiyon değişikliğinin İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği uyarınca yapıldığı, bu doğrultuda üst ölçekli plan kararları ve notlarına uygun olduğu, ayrıca şahıs mülkiyetinde bulunan … ada, … parsel sayılı taşınmazın ilköğretim alanından çıkarılması ile okul alanındaki tevhit şartının kaldırılması sonucunda planın uygulanmasının kolaylaştığı, ancak hem mevcut durumda ilçe belediye başkanlığı tarafından kullanılan yapının söz konusu taşınmazın ilköğretim tesis alanı olarak planlanan kısmında yer almasından dolayı hem de mezkur taşınmazın 1999 yılında ilköğretim tesis alanı olarak kullanılması için bağış yoluyla belediye mülkiyetine tescil edilmesinden dolayı imar planı değişikliği yapılmasını zorunlu kılan nedenlerin yeterli olmadığı, bununla birlikte fonksiyon değişikliğinin nedeni 1/5000 ölçekli nazım imar planı kararı olduğundan 1/1000 ölçekli uygulama imar planında fonksiyon değişikliğinin mahiyetinin değerlendirilemeyeceği, 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarındaki fonksiyonların ancak 1/5000 ölçekli nazım imar planına uygunluk açısından değerlendirilebileceği dikkate alındığında dava konusu uygulama imar planı değişikliğinin şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararına aykırılık teşkil etmediği sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının esasına yönelik kısmının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca davacının istinaf başvurusunun reddine, yargılama giderleri yönünden davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından yapılan istinaf başvurusunun kabulüne ve anılan kararın yargılama giderlerinin davalılar üzerinde bırakılmasına ilişkin hüküm fıkrasının kaldırılmasına, yargılama giderlerinin davacıya yükletilmesine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve yasaya aykırı olduğu belirtilerek bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyize konu kararın usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ…'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
İstanbul İli, Ümraniye İlçesi, … Mahallesi, … ada, … ve … parsel sayılı taşınmazlar ile bir kısım kadastral boşluğun ilköğretim alanından kısmen belediye hizmet alanına dönüştürülmesine dair İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği yapılmıştır. Bu değişiklik sonrasında Ümraniye Belediye Meclisinin … tarihli, …sayılı kararıyla kabul edilen ve İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli, …sayılı kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği 23.05.2017 - 23.06.2017 tarihleri arasında askıya çıkarılmış, davaya konu işlem öncesinde yatırımcı kurum olarak görüşlerinin alınmadığı iddiasıyla anılan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
İşlem tarihinde yürürlükte olan şekliyle 3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde nazım imar planı; varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak hali hazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile beraber bir bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
14.06.2014 tarihli, 29030 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliğinin "Mekânsal kullanım tanımları ve esasları" başlıklı 5. Maddesinin (a) bendinde ise; "belediye hizmet alanı: belediyelerin görev ve sorumlulukları kapsamındaki hizmetlerinin götürülebilmesi için gerekli itfaiye, acil yardım ve kurtarma, ulaşıma yönelik transfer istasyonu, araç ve makine parkı, bakım ve ikmal istasyonu, garaj ve triyaj alanları, belediye depoları, asfalt tesisi, atık işleme tesisi, zabıta birimleri, mezbaha, ekmek üretim tesisi, pazar yeri, idari, sosyal ve kültürel merkez gibi mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçları karşılamak üzere kurulan tesisler ile sermayesinin yarıdan fazlası belediyeye ait olan şirketlerin sahip olduğu tesislerin yapılabileceği alanlar" olarak tanımlanmıştır.
Aynı Yönetmeliğin "Nazım imar planı" başlıklı 23. maddesinin 1. fıkrasında, nazım imar planında karar düzeyi ve içerikleri bakımından, uygulama imar planındaki detay kararlar alınmaması esas olup, uygulamaya dönük kararların uygulama imar planlarında belirleneceği belirtildikten sonra, "Uygulama imar planı" başlıklı 24. maddesinin 9. fıkrasında, nazım imar planlarında karma kullanım olarak belirlenen fonksiyonların, uygulama imar planlarında ayrıştırılmasının esas olduğu öngörülmüş, Yönetmeliğinin "Uygulama imar planı" başlıklı 24. maddesinin 4. fıkrasında ise, uygulama imar planlarında yapılaşma koşullarına ilişkin olarak; ayrık, bitişik, blok yapı nizamı ile Taban Alanı Kat Sayısı (TAKS), Kat Alanları Kat Sayısı (KAKS), emsal, bina yüksekliği, yapı yaklaşma mesafelerinin belirlenmesi gerektiği, 10. fıkrasında ise, uygulama imar planlarının hazırlanması sürecinde, aşağıda genel başlıklar halinde belirtilen konularda ilgili kurum ve kuruluşlardan veriler elde edildikten sonra bu veriler kapsamında; a) Nazım imar planı kararlarının analizi, b) Planlama alanının sınırları, c) Mevcut yapı yoğunluğu ve doku analizi, ç) Yapı adalarının ve yapıların konumu ve özellikleri, d) Yapılaşma ve yaklaşma mesafeleri, e) Mevcut nüfus yoğunluğu ve dağılımı, f) Sosyal altyapı tesisleri, g) Teknik altyapı tesisleri, ğ) Mülkiyet yapısı ve kamu mülkiyetindeki alanlar, h) Tescilli eser, anıt vb. tarihi ve kültürel varlıklar, ı) Hizmetlere erişilebilirlik, i) Afet tehlikelerinin dikkate alındığı yerleşime uygunluk durumunu belirlemeye yönelik jeolojik etütler, j) Topografya, eğim vb. Eşikler, k) Göl, baraj, akarsu, taşkın alanı, yeraltı ve yüzeysel su kaynakları vb. hidrolojik, hidrojelojik yapı, l) Ulaşım sistemi ve kademelenmesi, durak-istasyon noktaları, m) Trafik düzeni ve güvenliği, yollar ve kavşaklar ile ilgili ilkeler, yapı ve tesislerden karayoluna geçiş yolu bağlantısı yapılabilecek kesimler, n) Yaya bölgeleri, yaya ve bisiklet yolları, o) Otopark kapasitesi ve dağılımı, ö) Açık ve kapalı alan kullanımları ve ilişkileri, p) Toplanma alanları, r) Hizmet alanlarının yer seçimi ve büyüklüğü, s) Kentsel tasarım projesi yapılacak alanlar ve ilkeleri, ş) Ulaşım güzergahları, t) Havalimanı, liman ve iskeleler, u) Gar ve istasyon alanları, ü) Lojistik alanlara ilişkin analiz ve araştırmaların yapılacağı kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ışığında "belediye hizmet alanı kullanımı" (BHA) irdelendiğinde; ulaşım yükü, nüfus ve yapı yoğunluğu başta olmak üzere planlama alanına birbirinden çok farklı etkileri bulunan ve yukarıda yer verilen tanımında örnekleme yoluyla sayılan tesisleri, bir bütün olarak kapsayan "belediye hizmet alanı" gösteriminin getirilmesi, 1/5000 ölçekli nazım imar planları bakımından yeterli ise de, uygulama imar planı ölçeğinde tek başına yeterli olamamakta, bu gösterim altında hangi belediye faaliyetinin icra edileceğinin belirtilmesi suretiyle kesin kullanım türünün gerek uygulama işlemlerine dayanak oluşturacak ölçüde, gerekse hukuki ihtilaf halinde yargısal incelemeye elverecek açıklıkta somut olarak gösterilmesi zorunluluk arz etmektedir.
Uyuşmazlıkta, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı tadilatında mezkur taşınmazların kısmen belediye hizmet alanı fonksiyonuna ayrıldığı, anılan işlevin kesin kullanım türüne yönelik plan notlarında ve lejantta somut bir belirleme yapılmadığı ve bu haliyle mevzuat gereği kendisinden beklenen detaylı kullanımı belirtmediği anlaşıldığından dava konusu işlemde mevzuata uyarlık bulunmamaktadır.
Öte yandan, davacı tarafından, İdare Mahkemesi kararına esas alınan dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı tadilatının dayanağı olan İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli, …sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı tadilatının iptali istemiyle dava açılıp açılmadığının Bölge İdare Mahkemesince netliğe kavuşturulması gerektiği açıktır.
Bu itibarla, davanın reddi yolunda İdare Mahkemesince verilen karar karşı yapılan istinaf başvurusunun kararın esasına ilişkin olarak reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan davacının istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 10/10/2022 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.