T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/20812
Karar No : 2023/7611
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ... 2- ...
3- ... 4- ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
2- ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:.. sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Antalya ili, Alanya ilçesi, ... Mahallesi, ... ve ... parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda Antalya Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile yerinde yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde hazırlanan raporun birlikte değerlendirilmesinden, davacıların 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin planlama tekniklerine ve şehircilik İlkelerine, belde ihtiyaçlarına ve kamu yararına uygun olarak yapılmadığı konusunda iddiaların olmadığı, daha önceki planlarda da dava konusu parselin imar yolunda kaldığı ve planda değişiklik yapılmadığı, davacıların iddialarının uygulamaya yönelik olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Bilirkişi raporunda plan değişikliğinin kamu yararına aykırı olduğu ve gereksiz kamulaştırmaya neden olacağının tespit edildiği, parselasyon işleminin de bu plan kararı doğrultusunda yapılacağı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacının maliki olduğu Antalya ili, Alanya ilçesi, ... Mahallesi, ... parsel sayılı taşınmaz 2003 yılında onaylanan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarında yol alanı olarak belirlenmiş, komşu ... parsel sayılı taşınmaz da kısmen yol, kısmen park alanı, kısmen de ticaret alanı olarak belirlenmiş, 2003 ve 2016 yılları arasında yapılan plan değişikliklerinde ... parsel sayılı taşınmazın yol alanı fonksiyonu devam etmiş, komşu ... parsel sayılı taşınmazda ise yol alanı ve park alanı küçültülerek ticaret alanı arttırılmış, Antalya Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planında dava konusu parsellerde fonksiyon değişikliğine gidilmemiş, uyuşmazlık konusu parsellerin yol, ticaret ve kısmen park alanı olarak belirlenmesi üzerine davacı tarafından taşınmazının yol alanında bırakılmasının planlama tekniklerine uygun olmadığı, komşu ... parsel sayılı taşınmazda bulunan park ve yol alanının küçültülerek ticaret alanının büyütülmesinin eşitlik ilkesine aykırı olduğu iddiaları ile bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte bulunan halinde, “Nazım İmar Planı; varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemleri ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen plan olarak tanımlanmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının "Dosyaların incelenmesi" başlıklı 20.maddesinde; Danıştay, bölge idare mahkemeleri ile idare ve vergi mahkemelerinin, bakmakta oldukları davalara ait her türlü incelemeyi kendiliğinden yapacağı, Mahkemelerin belirlenen süre içinde lüzum gördükleri evrakın gönderilmesini ve her türlü bilgilerin verilmesini taraflardan ve ilgili diğer yerlerden isteyebileceği, bu husustaki kararların, ilgililerce, süresi içinde yerine getirilmesinin mecburi olduğu, haklı sebeplerin bulunması halinde bu sürenin, bir defaya mahsus olmak üzere uzatılabileceği, taraflardan biri ara kararının icaplarını yerine getirmediği takdirde, bu durumun verilecek karar üzerindeki etkisinin mahkemece önceden takdir edileceği ve arakararında bu hususun ayrıca belirtileceği, hükmü düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Usul hukukunun en temel ilkelerinden biri olan "taleple bağlılık" ilkesi uyarınca, idari yargı mercilerinde açılan davalarda; İdare Mahkemelerinin, davacının istemi ile bağlı olduğu, istemi genişletecek veya daraltacak biçimde karar verilemeyeceği açıktır.
Talep sonucunun belirlenmesinde, dava dilekçesinin bir bütün olarak ele alınıp değerlendirilmesi gerekmektedir.
Uyuşmazlıkta, dava dilekçesinin bir bütün olarak incelenmesinden; davacının hem kendi parselinin yol alanı olarak belirlenmesine ilişkin işlemin hem de komşu ... parsel sayılı taşınmazın ticaret alanı olarak belirlenmesi işleminin iptalini istediği anlaşılmaktadır.
İdare Mahkemesince ise sadece davacıya ait yol alanı olarak belirlenen ... parsel sayılı taşınmaza yönelik hüküm kurulduğu, hükmün gerekçesinde de yol alanının planlama ilkelerine (plandaki ulaşım ağına) uygun olup olmadığı hususu açıklığa kavuşturulmadan salt yapılacak parselasyon işlemiyle mağduriyetin giderileceğinin belirtildiği ve ticaret alanı olarak belirlenen komşu ... parsel sayılı taşınmaza yönelik ise herhangi bir inceleme ve değerlendirme yapılmayarak hüküm kurulmadığı anlaşılmaktadır.
İdari yargılama usulünde, idare mahkemelerinin her çeşit incelemeyi kendiliğinden yapabileceğine ilişkin resen araştırma ilkesi benimsenmiştir. Bunun sonucu olarak, dava konusu edilen işlemlerin açık ve tereddüte yer vermeyecek kesinlikte belirtilmesi gerekmekle birlikte talebi aşan nitelikte hüküm kurulamamaktadır. Ancak talep sonucuyla bağlı hüküm kurulması zorunluluğu bulunmakta olup resen araştırma ilkesi gereği olarak davacının ileri sürdüğü hukuka aykırılık sebepleriyle sınırlı inceleme yapılmaktadır.
Bu nedenle, davacının iddiaları doğrultusunda yol alanının ve ticaret alanının planlama esaslarına uygun olup olmadığı, ayrıca iptali istenilen planlama kararlarının çevresi ile imar bütünlüğünü sağlayıp sağlamadığı hususlarına ilişkin gerekli incelemenin yapılması gerekmektedir.
Bu durumda, eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olarak davanın reddi yolunda verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet görülmemiştir.
Öte yandan, ... parsel sayılı taşınmazın malikine davanın ihbar edilmesi suretiyle yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacıların temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 18/10/2023 tarihinde, kesin olarak, oyçokluğuyla karar verildi.
(X)KARŞI OY : Temyize konu edilen Bölge İdare Mahkemesi kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen bozma nedenleri bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile anılan kararın onanması gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyorum.