T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/21470
Karar No : 2023/6031
TEMYİZ EDENLER : I- (DAVACI) …
VEKİLİ : Av…
II- (DAVALI) … Belediye Başkanlığı/…
VEKİLİ : Av…
KARŞI TARAF : I- (DAVALI) … Belediye Başkanlığı
II- (DAVACI) … Valiliği
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının taraflarca aleyhine olan kısımların temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: … ili, … ilçesi, … ve … Köyleri sınırları içerisinde tespit edilen yeni kıyı kenar çizgisi ve sedde projesinin gerisinde kalan alanlara yönelik ... Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planının hazineye ait taşınmazlara ilişkin kısmı ile bu planlara yapılan itirazın reddine ilişkin ... Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporundaki tespitler ile dava dosyasında yer alan diğer tüm bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, planlama alanının ortasında, kuzeyinde hazineye ait ... ada, ... parsel ile şahıslara ait ... ada ... parsel, batısında hazineye ait ... ada, ... parsel sayılı taşınmazların bulunduğu, önceki imar planlarında ''rekreaktif alan'' kullanımında kalmakta iken dava konusu imar planlarında ''belediye hizmet alanı'' olarak planlanan tescil harici alanda hangi belediye hizmetlerinin yer alacağının belirsiz bırakıldığı, bu alanların kuzey tarafında da aynı şekilde belirsiz bırakılan iki belediye hizmet alanının daha bulunduğu, söz konusu fonksiyon altında hangi hizmetlerin yer alacağının belirtilmemesinin şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve imar mevzuatına aykırı olduğu sonucuna ulaşıldığından, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile 1/5000 ölçekli nazım imar planının bu alana ilişkin kısmının iptaline, planlama alanın kuzeyinde, ... ilçesi, ... (...) Mahallesinde yer alan, kuzeyinde ... köprüsü, doğusunda Bartın Belediyesi bulunan ve dava konusu imar planlarında ''rekreaktif alan'' olarak ayrılan taşınmaza ilişkin kısım ile planlama alanının güneyinde, ... ilçesi ... (...) Mahallesinde yer alan, hazineye ait ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın dava konusu imar planlarında ''et kombinası - köy ürünleri - terminal - toptancı hali - fen işleri birimleri'' olarak ayrılan kısmında dava konusu imar planları ile belirlenen fonksiyonların şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, kamu yararına, imar mevzuatına, kentin ihtiyaçlarına ile bölge şartlarına uygun olduğu sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davanın bu kısımlar yönünden reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmının hukuka ve usule uygun olduğu, kararın redde ilişkin kısmına yönelik yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen ek rapor, dosyada yer alan bilirkişi raporu ile diğer tüm bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, uyuşmazlık konusu taşınmazda dava konusu imar planları ile öngörülen arazi kullanımlarının 3621 sayılı Kıyı Kanunu, Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik'in 4 üncü maddesi ile 17. maddesi hükümleri uyarınca sahil şeridinin ilk 50 metrelik bölümünde kalmadığı, rekreatif alanların bütünlüğünün korunduğu, “katı-atık transfer alanının'' yer seçiminde hukuka aykırılık bulunmadığı, öte yandan bilirkişilerce alandaki okul alanı kullanımının yöreye uygunluğu konusunda bir değerlendirmeye yer verilmediği görülmüş ise de mesleki ve teknik öğretim okulu olarak aktif olarak kullanıldığı anlaşılan bu alanın yer seçiminde de hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle, istinaf başvurularına konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davacı tarafından; Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince alınan ek bilirkişi raporuna itiraz etmiş olmalarına rağmen itirazları dikkate alınmaksızın hüküm kurulduğu, dava konusu imar planlarında belediye hizmet alanı ile okul alanı olarak ayrılan kısımların uyumlu olup olmadığı hususunda bilirkişi raporunda hiçbir açıklamaya yer verilmediği, belediyenin uyuşmazlık konusu taşınmazlara ihtiyacı olmadığı gibi yatırım yapmak için yeterli bütçesinin de bulunmadığı, taşınmazların ticaret ve sanayi alanı olarak ayrılmasının kamu menfaatine daha uygun olduğu, kararın redde ilişkin kısmının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmüştür.
Davalı idare tarafından; Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinde yer alan ''belediye hizmet alanı'' tanımında bu alanda hangi hizmet türlerinin yer alabileceğinin düzenlendiği, kentin ihtiyaçları ve bölge şartları değerlendirilerek mevzuatta tanımlandığı şekliyle gerekli plan değişikliğinin yapılacağı, bölgenin ihtiyacını karşılamaya yetecek yeterli belediye hizmet alanı bulunmadığından kamu yararı amacıyla söz konusu fonksiyonların getirildiği, dava konusu işlemlerin hukuka uygun olduğu, kararın iptale ilişkin kısmının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmüştür.
SAVUNMALARIN ÖZETİ :
Davalı İdare tarafından; kararın temyiz edilen iptale ilişkin kısmında bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın bu kısmının onanmasına karar verilmesi gerektiği savunulmuştur.
Davacı tarafından; savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ: Davacı tarafından; dava konusu imar planlarında planlama alanının kuzeyinde ''rekreaktif alan'' olarak planlanan taşınmaz ile planlama alanının güneyindeki ''rekreaktif alan, mesleki ve teknik öğretim alanı, belediye hizmet alanı (Et kombinası - köy ürünleri - terminal - toptancı hali - fen işleri birimleri), katı atık transfer alanı, toplu işyerleri alanı, 30 metre enkesitli yol ve park alanı olarak planlan taşınmazlar yönünden davanın reddine, davalı idare tarafından; dava konusu 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planında planlama alanının ortasında ''belediye hizmet alanı'' olarak planlanan tescil harici taşınmaza ilişkin kısım yönünden iptaline dair bölümlerine yönelik İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurularının reddine ilişkin kısımlar hakkındaki temyiz istemlerinin reddine, kararın bu bölümlerinin onanmasına, davalı idare tarafından; dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planının planlama alanının ortasında ''belediye hizmet alanı'' olarak planlanan tescil harici taşınmaza ilişkin kısım yönünden iptaline dair bölümü hakkında İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan temyiz isteminin kabulüne, temyize konu kararın bu bölümünün bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Devlet Su İşleri Bölge Müdürlüğü tarafından hazırlanan ''Filyos Çayı Taşkın Koruma Sedde Projesi'' kapsamında ırmak yatağının değişimine bağlı olarak yeniden belirlenen Filyos çayı kıyı kenar çizgisi ile Sedde projesi gerisinde kalan ve kentsel kullanıma uygun konuma kavuşan alanlara ilişkin dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı kabul edilmiştir. Davacı idare tarafından, bu planlarda planlama alanın kuzeyinde yer alan ve önceki imar planlarında ''rekreaktif alan'' kullanımında kalmakta iken dava konusu imar planlarında yine ''rekreaktif alan'' olarak planlanan, planlama alanının ortasında yer alan ve önceki imar planlarında ''rekreaktif alan'' kullanımında kalmakta iken dava konusu imar planlarında ''belediye hizmet alanı'' olarak planlanan ve yine planlama alanının güneyinde yer alan ve önceki imar planında ''rekreaktif alan, katı atık transfer alanı, toplu işyerleri alanı ve park alanı'' kullanımında kalmakta iken dava konusu imar planlarında ''rekreaktif alan, mesleki ve teknik öğretim alanı, belediye hizmet alanı (Et kombinası - köy ürünleri - terminal - toptancı hali - fen işleri birimleri), katı atık transfer alanı, toplu işyerleri alanı, 30 metre enkesitli yol ve park alanı'' olarak planlan hazineye ait tescilli ve tescil harici alanların; şehir merkezine, ticaret ve sanayi alanlarına yakın mesafede ve ulaşıma elverişli bir yerde olduğu, ''ticaret, sanayi, turizm ve günübirlik tesis alanı'' gibi kullanımlara ayrılmasının kamu yararı açısından daha faydalı olacağı, böylelikle hazine taşınmazlarının daha ekonomik değerlendirilmesinin sağlanacağı ileri sürülerek bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun "Tanımlar" başlıklı 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan şeklinde, "nazım imar planı; varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak hali hazır haritalar üzerine yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme, yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile beraber bir bütün olan plan, uygulama imar planı ise, tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
14.06.2014 tarihli, 29030 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin "Mekânsal kullanım tanımları ve esasları" başlıklı 5. maddesinin (a) bendinde ise; "belediye hizmet alanı: belediyelerin görev ve sorumlulukları kapsamındaki hizmetlerinin götürülebilmesi için gerekli itfaiye, acil yardım ve kurtarma, ulaşıma yönelik transfer istasyonu, araç ve makine parkı, bakım ve ikmal istasyonu, garaj ve triyaj alanları, belediye depoları, asfalt tesisi, atık işleme tesisi, zabıta birimleri, mezbaha, ekmek üretim tesisi, pazar yeri, idari, sosyal ve kültürel merkez gibi mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçları karşılamak üzere kurulan tesisler ile sermayesinin yarıdan fazlası belediyeye ait olan şirketlerin sahip olduğu tesislerin yapılabileceği alanlar" olarak tanımlanmıştır.
Aynı Yönetmeliğin "Nazım imar planı" başlıklı 23. maddesinin 1. fıkrasında, nazım imar planında karar düzeyi ve içerikleri bakımından, uygulama imar planındaki detay kararlar alınmaması esas olup, uygulamaya dönük kararların uygulama imar planlarında belirleneceği belirtildikten sonra, "Uygulama imar planı" başlıklı 24. maddesinin 9. fıkrasında, nazım imar planlarında karma kullanım olarak belirlenen fonksiyonların, uygulama imar planlarında ayrıştırılmasının esas olduğu öngörülmüş, Yönetmeliğin "Uygulama imar planı" başlıklı 24. maddesinin 4. fıkrasında ise, uygulama imar planlarında yapılaşma koşullarına ilişkin olarak; ayrık, bitişik, blok yapı nizamı ile Taban Alanı Kat Sayısı (TAKS), Kat Alanları Kat Sayısı (KAKS), emsal, bina yüksekliği, yapı yaklaşma mesafelerinin belirlenmesi gerektiği, 10. fıkrasında ise, uygulama imar planlarının hazırlanması sürecinde, aşağıda genel başlıklar halinde belirtilen konularda ilgili kurum ve kuruluşlardan veriler elde edildikten sonra bu veriler kapsamında; a) Nazım imar planı kararlarının analizi, b) Planlama alanının sınırları, c) Mevcut yapı yoğunluğu ve doku analizi, ç) Yapı adalarının ve yapıların konumu ve özellikleri, d) Yapılaşma ve yaklaşma mesafeleri, e) Mevcut nüfus yoğunluğu ve dağılımı, f) Sosyal altyapı tesisleri, g) Teknik altyapı tesisleri, ğ) Mülkiyet yapısı ve kamu mülkiyetindeki alanlar, h) Tescilli eser, anıt vb. tarihi ve kültürel varlıklar, ı) Hizmetlere erişilebilirlik, i) Afet tehlikelerinin dikkate alındığı yerleşime uygunluk durumunu belirlemeye yönelik jeolojik etütler, j) Topografya, eğim vb. Eşikler, k) Göl, baraj, akarsu, taşkın alanı, yeraltı ve yüzeysel su kaynakları vb. hidrolojik, hidrojelojik yapı, l) Ulaşım sistemi ve kademelenmesi, durak-... noktaları, m) Trafik düzeni ve güvenliği, yollar ve kavşaklar ile ilgili ilkeler, yapı ve tesislerden karayoluna geçiş yolu bağlantısı yapılabilecek kesimler, n) Yaya bölgeleri, yaya ve bisiklet yolları, o) Otopark kapasitesi ve dağılımı, ö) Açık ve kapalı alan kullanımları ve ilişkileri, p) Toplanma alanları, r) Hizmet alanlarının yer seçimi ve büyüklüğü, s) Kentsel tasarım projesi yapılacak alanlar ve ilkeleri, ş) Ulaşım güzergahları, t) Havalimanı, liman ve iskeleler, u) Gar ve ... alanları, ü) Lojistik alanlara ilişkin analiz ve araştırmaların yapılacağı kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davacı tarafından; dava konusu imar planlarında planlama alanının kuzeyinde ''rekreaktif alan'' olarak ayrılan taşınmaz ile planlama alanının güneyinde ''rekreaktif alan, mesleki ve teknik öğretim alanı, belediye hizmet alanı (Et kombinası - köy ürünleri - terminal - toptancı hali - fen işleri birimleri), katı atık transfer alanı, toplu işyerleri alanı, 30 metre enkesitli yol ve park alanı olarak planlan taşınmazlar yönünden davanın reddine, davalı idare tarafından; dava konusu 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının planlama alanının ortasında ''belediye hizmet alanı'' olarak planlanan tescil harici taşınmaza ilişkin kısım yönünden iptaline dair İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurularının reddine ilişkin bölüm hakkındaki temyiz istemleri incelendiğinde,
Bölge İdare Mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
İdare Mahkemesi kararının bu bölümlerine karşı davacı ve davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurularının reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesi kararı hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmamaktadır.
Davalı idare tarafından, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planının planlama alanının ortasında ''belediye hizmet alanı'' olarak planlanan tescil harici taşınmaza ilişkin kısım yönünden iptaline dair İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin bölüm hakkındaki temyiz istemine gelince,
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, mekansal alanlar için öngörülen her kullanım kararının, 1/5000 ölçekli nazım imar planlarında detaylı olarak düzenlenmesi zorunluluğunun bulunmadığı, ancak gerek uygulama işlemlerine dayanak teşkil etmesi, gerekse ölçeği itibari ile elverişliliği nedeni ile, mekansal alan kullanımının somutlaştırılması ve detaylandırılması görevinin 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarına bırakıldığı sonucuna varılmaktadır.
Bu tespit ve değerlendirmeler ışığında "belediye hizmet alanı kullanımı" irdelendiğinde; 1/5000 ölçekli nazım imar planlarında, mekansal kullanımın "belediye hizmet alanı" olarak gösterilmesinin yeterli olduğunun kabulü gerekmekle birlikte, ulaşım yükü, nüfus ve yapı yoğunluğu başta olmak üzere planlama alanına birbirinden çok farklı etkileri bulunan ve yukarıda yer verilen tanımında örnekleme yoluyla sayılan tesisleri, bir bütün olarak kapsayan "belediye hizmet alanı" gösteriminin, uygulama imar planı ölçeğinde yeterli ayrıntıyı barındırmadığı, bu gösterim altında hangi belediye faaliyetinin icra edileceğinin belirtilmesi suretiyle kesin kullanım türünün gerek uygulama işlemlerine dayanak oluşturacak, gerekse hukuki ihtilaf halinde yargısal incelemeye elverecek açıklıkta somut olarak gösterilmesi zorunluluk arz etmektedir.
Bu itibarla, söz konusu alanın içeriğinin 1/5000 ölçekli nazım imar planında doldurulmasının zorunluluk arz etmemesi dikkate alınarak belediye hizmet alanı fonksiyonunun üst ölçekli planlara, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygunluğu incelenmek suretiyle karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Bu durumda, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planının planlama alanının ortasında yer alan ve ''belediye hizmet alanı'' olarak planlanan uyuşmazlık konusu tescil harici taşınmaza ilişkin kısım yönünden iptaline dair İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacı tarafından; dava konusu imar planlarında planlama alanının kuzeyinde ''rekreaktif alan'' olarak ayrılan taşınmaz ile planlama alanının güneyinde ''rekreaktif alan, mesleki ve teknik öğretim alanı, belediye hizmet alanı (Et kombinası - köy ürünleri - terminal - toptancı hali - fen işleri birimleri), katı atık transfer alanı, toplu işyerleri alanı, 30 metre enkesitli yol ve park alanı olarak planlan taşınmazlar yönünden davanın reddine, davalı idare tarafından; dava konusu 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planında planlama alanının ortasında ''belediye hizmet alanı'' olarak planlanan tescil harici taşınmaza ilişkin kısım yönünden iptaline dair İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurularının reddine ilişkin bölümü hakkındaki temyiz istemlerinin reddi ile temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının bu bölümlerinin ONANMASINA,
2. Davalı idare tarafından; dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planında planlama alanının ortasında ''belediye hizmet alanı'' olarak planlanan tescil harici taşınmaza ilişkin kısım yönünden iptaline dair İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin bölüm hakkındaki temyiz isteminin kabulüne, temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının bu bölümün BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 14/06/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.