Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2019/2182 E. , 2022/8076 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/2182
Karar No : 2022/8076
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
DİĞER DAVALI : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Mimarlar Odası
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Gaziantep ili, Şehitkamil ilçesi, … Mahallesi, …, …, …, … uygulama imar paftalarını kapsayan alana yönelik yapılan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin itirazlar üzerine yeniden onaylanmasına ilişkin Şehitkamil Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı Gaziantep Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararı ve bu karara yapılan itirazın reddine ilişkin Şehitkamil Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararı ve Gaziantep Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararı ile Gaziantep Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararıyla onaylanan dayanak 1/25.000 ölçekli ve 1/5.000 ölçekli nazım imar planı değişikliklerinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dosya kapsamı ve mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin dayanağını oluşturan 1/25.000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin alana getirdiği sık yoğunlukta kentsel gelişme konut alanı, TİCK (ticaret+konut alanı), park alanı, eğitim tesisi alanı, sosyal tesis alanı ve ibadet alanı kullanım kararları üst ölçekli 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planının alana getirdiği sanayi alanı kullanım kararıyla çeliştiğinden dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinde ve bu planın dayanağı olan 1/25000 ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliklerinde kamu yararına, şehircilik ilkelerine ve hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Gaziantep ili, Şehitkamil ilçesi, … Mahallesi, …, …, …, … uygulama imar paftalarında sanayi alanı olarak görülen alanın konut alanı, TİCK (ticaret+konut alanı), park alanı, eğitim tesisi alanı, sosyal tesis alanı ve cami alanı olarak belirlenmesine yönelik Şehitkamil Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ve Gaziantep Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin onaylandığı, anılan uygulama imar planı değişikliğine karşı yapılan itirazın Şehitkamil Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla reddedildiği, ancak onaylanması amacıyla gönderildiği Gaziantep Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile itirazların bir kısmı kabul edilip plan notlarında ve emsal oranlarında değişiklik yapılarak onaylanan dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin ikinci defa askıya çıkarılması üzerine davacı tarafından yeniden yoğunluk artışına karşılık sosyal donatı eksikliğine yol açıldığı belirtilerek askı süresi içinde yapılan itirazın reddine ilişkin Şehitkamil Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı ve Gaziantep Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararları ile Gaziantep Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla onaylanan dayanak 1/25.000 ölçekli ve 1/5.000 ölçekli nazım imar planı değişikliklerinin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun "Tanımlar" başlıklı 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde; nazım imar planı, varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile beraber bir bütün olan plan olarak tanımlanmış; uygulama imar planı ise, tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak ifade edilmiştir.
14/06/2014 tarihinde 29030 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliğinin "Tanımlar'' başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, "Çevre düzeni planı: Varsa mekânsal strateji planlarının hedef ve strateji kararlarına uygun olarak orman, akarsu, göl ve tarım arazileri gibi temel coğrafi verilerin gösterildiği, kentsel ve kırsal yerleşim, gelişme alanları, sanayi, tarım, turizm, ulaşım, enerji gibi sektörlere ilişkin genel arazi kullanım kararlarını belirleyen, yerleşme ve sektörler arasında ilişkiler ile koruma-kullanma dengesini sağlayan 1/50.000 veya 1/100.000 ölçekteki haritalar üzerinde ölçeğine uygun gösterim kullanılarak bölge, havza veya il düzeyinde hazırlanabilen, plan notları ve raporuyla bir bütün olarak yapılan planı ifade eder" tanımına yer verilmiş, "Mekânsal planlama kademeleri ve ilişkileri" başlıklı 6. maddesinde; "(1) Mekânsal planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından Mekânsal Strateji Planları, Çevre Düzeni Planları ve İmar Planları olarak hazırlanır. Buna göre planlama kademeleri, üst kademeden alt kademeye doğru sırasıyla; Mekânsal Strateji Planı, Çevre Düzeni Planı, Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından oluşur. (2) Mekânsal planlar, plan kademelenmesine uygun olarak hazırlanır. Her plan, planlar arası kademeli birliktelik ilkesi uyarınca yürürlükteki üst kademe planların kararlarına uygun olmak, raporu ile bütün oluşturmak ve bir alt kademedeki planı yönlendirmek zorundadır. (3) Arazi kullanım ve yapılaşmada sadece mekânsal strateji planları, çevre düzeni planları ve imar planları kararlarına uyulur. (...)'' hükmü yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca; alt ölçekli imar planlarının üst ölçekli planlar ile uyumlu olacağı, planlar arasındaki hiyerarşi kapsamında yapılacak olan her bir imar planının bir üst ölçekteki plana uygun olması gerektiği açıktır.
Planların kademeli birlikteliği ilkesi uyarınca alt ölçekli planların üst ölçekli planların ana kararlarına uyumlu olması ancak ölçeğine uygun olarak daha fazla ayrıntı içermesi gerekmektedir. Bu nedenle, çevre düzeni planları ile nazım ve uygulama imar planlarının birbirlerinin sadece büyütülmüş kopyaları niteliğinde planlar olmadığı, ölçek olarak büyükten küçüğe daha fazla ayrıntı içeren farklı özellikte kararların alındığı belgeler olduğu bilinmektedir. Nitekim, kentin ana gelişme ve koruma stratejilerinin belirlendiği, genel arazi kullanım kararlarının üretildiği çevre düzeni planlarının, bu plana dayanılarak hazırlanacak arazi kullanımlarının niteliksel ve niceliksel olarak dağılımı ve genel yoğunluğun belirlendiği nazım imar planı ile yapılaşma koşullarının ayrıntılı biçimde düzenlendiği, parsel bazında kararların üretildiği uygulama imar planından farklılık arz ettiği açıktır.
Uyuşmazlıkta Mahkemece, dava konusu imar planlarının, üst ölçekli planı olan 03.11.2011 onay tarihli 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planına aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verilmiş ise de, Gaziantep Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile 1/100.000 ölçekli Gaziantep İl Çevre Düzeni Planı revizyonunun kabul edildiği görüldüğünden davaya konu alana yönelik anılan plan revizyonu kapsamında herhangi bir değişiklik yapılıp yapılmadığı araştırıldıktan sonra çevre düzeni planının ölçeği itibarıyla genel arazi kullanım kararları ürettiği ve getirilen kullanım kararına yönelik plan notları da dikkate alınarak dava konusu planların bu kapsamda kademeli olarak çevre düzeni planına uygunluğu ve çevre düzeni planına uygun olduğunun tespit edilmesi halinde, yine kendi aralarında birbirleriyle uyumlu olup olmadığının incelenmesi suretiyle yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemlerin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 26/09/2022 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.