T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/2241
Karar No : 2022/5092
DAVACI : … Sendikası
VEKİLİ : Av. …
DAVALI : … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN KONUSU : 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinin birinci fıkrasının (B) bendine tabi olarak görev yapan personele ödenecek ilave ödeme ve üretimi teşvik priminden, Sosyal Güvenlik Kesintisi İşveren Payının kesilmesi gerektiğine ilişkin Tarım ve Orman Bakanlığı Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığının 15/02/2019 tarih E. 540225 sayılı "Görüş" konulu yazısının iptali ve üyelerinden yapılan kesintilerin yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : 25/08/2017 tarih ve 30126 sayıl Resmi Gazete’de yayımlanan 4. Dönem Toplu Sözleşme'nin Dokuzuncu Bölümünde yer alan Tarım ve Ormancılık Hizmet Koluna ilişkin kısmının, “ilave ödeme” başlıklı 24. maddesinde; 969 sayılı Tarım ve Köyişleri Bakanlığının Merkez ve Taşra Kuruluşlarına Döner Sermaye Verilmesi Hakkında Kanun’un 3. maddesinde ve Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Uygulama Yönetmeliğinde işveren payının, ilave ödeme ve üretimi teşvik priminden personel adına tahakkuk eden tutardan kesileceğine ilişkin bir hüküm bulunmadığı, dava konusu düzenlemenin eşitlik ilkesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür
DAVALININ SAVUNMASI : Usule ilişkin olarak; davaya konu düzenleme, Maliye Bakanlığının 01/04/2009 tarih ve 4420 sayılı “Sigorta Primi” başlıklı yazısına istinaden tesis edildiğinden, husumetin Maliye Bakanlığına; uyuşmazlık, sosyal güvenlik işveren payının, sözleşmeli personel adına tahakkuk eden üretim teşvik primi ek ödemesinden kesilmesinden kaynakladığından, husumetin Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına da yöneltilmesi gerektiği; esasa ilişkin olarak; %20,45 SGK kesintisinin devlet tarafından ödenmesi halinde, üretim teşvik primi tavan tutarının üzerinde bir tutarın ortaya çıkacağı, ayrıca; bu durumda memurların hak kabına uğrayacağı; şöyle ki, bir işletmede 35 adet memur, 5 adet sözleşmeli personel çalıştığı varsayıldığında, 2018 yılı için ödenecek üretimi teşvik priminin kişi başı 40.000-TL olacağı; dava dilekçesinde belirtildiği şekilde ise, bu tutarın kişi başı 39.000’e düşeceği savunulmaktadır..
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektidir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4/B maddesine göre görev yapan personele ödenecek ilave ödeme ve üretimi teşvik priminden yapılacak Sosyal Güvenlik Kesintisi İşveren Payının, personel adına tahhakkuk eden tutardan kesilmesi gerektiğine ilişkin Tarım ve Orman Bakanlığı Destek Hizmetleri Daire Başkanlığı'nın 15.02.2019 tarihli görüş yazısının iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
969 sayılı Tarım ve Köyişleri Bakanlığının Merkez ve Taşra Kuruluşlarına Döner Sermaye Verilmesi Hakkında Kanunun 3. maddesinin son fıkrasında, Döner sarmaye işletmelerinden elde edilen karın en fazla %80'i, Bakanlık kadro ve pozisyonlarında bulunan personelden karın elde edilmesinde emeği geçen 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa ve bu Kanunun 4/B maddesine tabi personele katkıları oranında, asgari ücretin yıllık brüt tutarının iki katını aşmamak üzere, üretimi teşvik primi olarak ödenebileceği" hükme bağlanmıştır.
25/08/2017 tarihli ve 30165 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmenin Dokuzuncu Bölüm Tarım ve Ormancılık Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşmenin "ilave ödeme" başlıklı 24. maddesinde, "969 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin son fıkrasında öngörülen ödemelerden yararlananlara, söz konusu ödemelerin yapılmasından önce ve yılda bir defa olmak üzere, ilgili döner sermaye işletmesinde yeterli kaynağın bulunması kaydıyla 6000 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarı geçmemek üzere döner sermaye bütçesinden ilave ödeme yapılır. Bu ödeme 375 sayılı Kanun Hükmündü Kararnamenin ek 9 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının uygulamasında dikkate alınmaz." hükmüne yer verilmiştir.
01.05.2015 tarihinde yürürlüğe giren Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Uygulama Yönetmeliği'nin Üretim Teşvik Priminin Dağıtım ve Hesaplama Esasları Başlığı altında düzenlenen "Üretimi teşvik primi" başlıklı 41. maddesinde de, İşletmenin malî yıl bilançosunda görülen kârın, var ise geçmiş yıllar zararı mahsup edildikten sonra kalan kısmının en fazla % 80’i, bu Yönetmelik esaslarına göre üretimi teşvik primi olarak dağıtılacağı kuralı yer almış, "Üretimi teşvik primi dağıtım esasları" 42. maddede düzenlenmiştir.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Prime Esas Kazançlar" başlıklı 80. maddesinin (b) bendinde, "Ayni yardımlar ve ölüm, doğum ve evlenme yardımları, görev yollukları, seyyar görev tazminatı, kıdem tazminatı, iş sonu tazminatı veya kıdem tazminatı mahiyetindeki toplu ödeme, keşif ücreti, ihbar ve kasa tazminatları ile Kurumca tutarları yıllar itibarıyla belirlenecek yemek, çocuk ve aile zamları, işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen ve aylık toplamı asgari ücretin % 30’unu geçmeyen özel sağlık sigortası primi ve bireysel emeklilik katkı payları tutarları, prime esas kazanca tabi tutulmaz." ve (c) bendinde, "... her ne adla yapılırsa yapılsın tüm ödemeler ile ayni yardım yerine geçmek üzere yapılan nakdi ödemeler prime esas kazanca tabi tutulur. Diğer kanunlardaki prime tabi tutulmaması gerektiğine dair muafiyet ve istisnalar bu Kanunun uygulanmasında dikkate alınmaz." hükümleri yer almıştır.
Buna göre; 5510 sayılı Kanunda prime esas kazanca tabi tutulmayacak istisnalar tek tek sayılmış, 657 sayılı Kanu'nun 4/B maddesi kapsamında istihdam edilen personele ödenen ilave ödeme ve üretimi teşvik primine söz konusu istisnalarda yer verilmemiştir.
Ancak; ilave ödeme ve üretimi teşvik priminin, prime esas kazanca dahil edilmesi gerekmekte ise de; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinin B fıkrasına tabi olarak görev yapanlar hakkında belirlenen brüt tutardan, idarece ödenmesi gereken kurum karşılığının düşülerek hesaplanması yolunda herhangi bir mevzuat bulunmadığı gibi, bu durumun sosyal güvenlik mevzuatının sistematiğine, dolayısıyla hukuka aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle; dava konusu işlemin İPTALİNE karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı Sendika tarafından, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4/B maddesine göre görev yapan personele ödenecek ilave ödeme ve üretimi teşvik priminden, Sosyal Güvenlik Kesintisi İşveren Payının kesilmesi gerektiğine ilişkin Tarım ve Orman Bakanlığı Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığının 15/02/2019 tarih ve E. 540225 sayılı "Görüş" konulu yazısının iptali ve üyelerinde yapılan kesintilerin yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı idare tarafından ileri sürülen usule ilişkin itirazlar yerinde görülmemiştir.
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
969 sayılı Tarım ve Köyişleri Bakanlığının Merkez ve Taşra Kuruluşlarına Döner Sermaye Verilmesi Hakkında Kanun'un "Döner sermayenin faaliyet alanları" başlıklı 3. maddesinin üçüncü fıkrasında; "Döner sermaye işletmelerinden elde edilen kârın en fazla %80'i, Bakanlık kadro ve pozisyonlarında bulunan personelden kârın elde edilmesinde emeği geçen 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa ve bu Kanunun 4/B maddesine tâbi personele katkıları oranında, asgari ücretin yıllık brüt tutarının iki katını aşmamak üzere, üretimi teşvik primi olarak ödenebilir. Üretimi teşvik priminin miktarı ile ödenmesine ilişkin esas ve usûller; görev yapılan birimin iş hacmi, görev mahalli, görevin önem ve güçlüğü, personelin hizmet sınıfı, kadro unvanı ve çalışma süresi gibi kriterler dikkate alınarak, Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine, Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Üretimi teşvik primi dağıtımı işletme bünyesi ile sınırlıdır. İşletmenin zararı, izleyen yılların kârlarından mahsup edilir." hükmü yer almıştır.
31/01/2015 tarih ve 29253 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Uygulama Yönetmeliği'nin 41. maddesinde, " İşletmenin malî yıl bilançosunda görülen kârın, var ise geçmiş yıllar zararı mahsup edildikten sonra kalan kısmının en fazla % 80’i, bu Yönetmelik esaslarına göre üretimi teşvik primi olarak dağıtılır." hükmüne yer verilmiş, "Üretimi teşvik primi dağıtım esasları" başlıklı 42. maddesinde;
"(1) Üretimi teşvik primi dağıtım esasları aşağıda gösterilmiştir.
a) İşletme bünyesinde çalışan personele verilecek üretimi teşvik priminin yıllık brüt tutarı, dağıtıma esas kârın elde edildiği yıla ait asgari ücretin yıllık brüt tutarının iki katını geçemez.
b) Kişi başına dağıtılacak prim brüt tutarından artan tutarlar ile %20’lik kar, 7 nci madde hükümlerine göre ödenmiş sermayeye ilave edilir. Ödenmiş sermaye tutarı tahsis edilen sermaye tutarına ulaştıktan sonra %20’lik kar tutarları hesap dönemini izleyen şubat ayı sonuna kadar, kişi başına dağıtılacak prim brüt tutarından artan tutarlar ise üretimi teşvik primi dağıtımı yapıldıktan sonra beş iş günü içinde genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimine yatırılır.
c) Üretimi teşvik primi, Bakanlık kadro ve pozisyonlarında bulunan personelden işletme bünyesinde görev yapan ve kârın elde edilmesinde emeği geçen 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (A) ve (B) fıkralarına göre istihdam edilen personele ödenir.
ç) Bilançolar, Başkanlığa geliş tarihinden itibaren en geç yedi iş günü içinde incelenir. Bilançoların incelenmesi Başkanlıkça sonuçlandırılmadan ve bu hususta Bakanlıkça talimat verilmeden, hiçbir şekilde üretimi teşvik primi dağıtımı yapılamaz. Üretimi teşvik primi, işletme bilançolarının Bakanlıkça onaylandığı tarihi takip eden 45 günlük müddet zarfında ödenir.
d) Üretimi teşvik priminin dağıtımında, primin esas olduğu yıl içinde, personelin fiilen yürüttüğü görev unvanı esas alınır.
e) Birden fazla görev yürütenlere, yürüttüğü görevlerden prim puanı yüksek olan dikkate alınarak üretimi teşvik primi ödenir.
f) Bakanlıkça talimat verildikten sonra dağıtılacak prim miktarı, personelin adı ve soyadı, iş hacmi, görev mahalli, görevin önem ve güçlüğü, hizmet sınıfı, kadro unvanı ve pozisyonu puanları ile çalışma sürelerini gösteren listeler, işletme tarafından, iş yerinde personelin görebileceği bir şekilde, yedi iş günü süre ile ilan edilir. Bu sürenin sonunda listeler merkez teşkilatında Başkanlık Mali Hizmetler Daire Başkanının, taşra teşkilatında müdür yardımcısının, müdür yardımcısı olmayan yerlerde gerçekleştirme görevlisinin teklifi ve işletme müdürünün onayından sonra kesinleşir. İşletme personeli ilan edilen listeye, liste askı süresinde işletmeye dilekçe ile itiraz edebilir. İtiraza ilişkin iş ve işlemlerin sekretaryasını merkez teşkilatında Başkanlık Mali Hizmetler Daire Başkanı, taşra teşkilatında idari ve mali işlerden sorumlu şube müdürü/bölüm başkanı/şube şefi/birim sorumlusu yapar. İtiraz dilekçeleri merkez teşkilatında İşletme Müdürünün başkanlığında, Başkanlık Mali Hizmetler Daire Başkanı, Muhasebe Yetkilisi ile hizmet birim yetkililerinden teşekkül ettirilecek en az dört kişilik komisyon tarafından, taşra teşkilatında işletme müdürü başkanlığında müdür yardımcıları, müdür yardımcısı olmayan yerlerde gerçekleştirme görevlisi, muhasebe yetkilisi, idarî ve malî işlerden sorumlu şube müdürü/bölüm başkanı/şube şefi/birim sorumlusu ve ilgili şube müdürü/ilçe müdürü/bölüm başkanı/şube şefi/birim sorumlusundan teşekkül ettirilecek en az beş kişilik komisyon tarafından en geç beş iş günü içinde sonuçlandırılır. Bölüm başkanlığı/şube şefliği/birimlerin bulunmadığı işletmelerde komisyon dört kişiden oluşabilir. İtiraz dilekçe sahibi müdür yardımcısı/muhasebe yetkilisi/şube müdürü/ilçe müdürü/bölüm başkanı/şube şefi/birim sorumlusu/gerçekleştirme görevlisi ise komisyona dahil edilmez.İşletme müdürü bu komisyon üyelerinin yerine yeni üye görevlendirir. İtiraz dilekçesi sahibi merkez teşkilatında Başkanlık Mali Hizmetler Daire Başkanlığı, taşra teşkilatında idarî ve malî işler şube müdürlüğü/bölüm başkanlığı/şube şefliği/birim veya muhasebe birimi elemanı ise, işletme müdürü bu birimlerle ilgili komisyon üyelerinin yanı sıra yeni üye görevlendirebilir. Komisyon eksiksiz olarak toplanır. Komisyon kararları çoğunlukla alınır. Oyların eşit olması hâlinde başkanın bulunduğu taraf çoğunluğu teşkil eder. Kararlarda çekimser kalınamaz. Komisyon başkanı ve üyeleri oy ve kararlarından sorumludur, karşı oy kullanan komisyon üyeleri gerekçesini komisyon kararına yazmak ve imzalamak zorundadır. Komisyonca alınan kararlar komisyon başkan ve üyelerinin adları, soyadları ve görev unvanları belirtilerek imzalanır. Komisyon kararı itiraz sahibine yazı ile bildirilir ve iş yerinde personelin görebileceği bir şekilde üç iş günü süreyle ilan edilir. İtirazlar sonuçlanmadan üretimi teşvik primi dağıtılamaz.
g) 25/6/2001 tarihli ve 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları Kanununun 18 inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca haftada bir gün izinli sayılan yönetim kurulu üyelerinin izinli olduğu günler fiilen çalışılmış gün sayılır.
ğ) Prim tutarı hesabında, bir yıl 360 gün olarak kabul edilir. Her bir personelin çalışma süresi 360 gün üzerinden değerlendirilir. Üretimi teşvik primi gün hesabında 5 inci maddede yer alan hizmet ve faaliyetler kapsamında yapılan fazla çalışma karşılığında verilen izinler hariç her türlü izin, istirahat, görevden uzaklaştırma, gözaltına alınma, tutuklanma ve benzeri sebeplerle göreve gelinmeyen günler, fiilen çalışılan gün hesabında dikkate alınmaz.
h) İşletme dışında 5 inci maddede yer alan hizmet ve faaliyetlerin gerektirdiği yurtiçi ve yurtdışı görevler haricinde personelin eğitim çalışmaları, kongre, toplantı, kurs, seminer ve benzeri faaliyetlere katılmak üzere yurtiçi ve yurtdışında görevli personele görevli oldukları sürece ödeme yapılmaz.14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 79 uncu maddesi uyarınca yurtdışına gönderilenlere görevlerinden ayrı kaldıkları sürece ödeme yapılmaz. 5 inci maddede yer alan hizmet ve faaliyetlere yönelik düzenlenen eğitimlere eğitici olarak katılan personel eğitim süresince kendi işletmesinde fiilen çalışılmış kabuledilir.
ı) Üretimi teşvik primi, malî yılesasına göre 31 Aralık itibarıyla hesaplanır.
i) Yıl içinde çeşitli sebeplerle işletmedeki görevinden ayrılan veya görev yeri değişen personelin üretimi teşvik primi payı, eski ve yeni görev yerindeki çalışma süreleri dikkate alınarak ödenir.
j) 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (II) ve (III) sayılı cetvelde yer alan personel üretimi teşvik priminden yararlanamaz.
k) 969 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin üçüncü fıkrası hükmüne göre, işletmelerin aylık gayrisafi hasılatından, aylık tahsil edilen tutardan Başkanlık Merkez Döner Sermaye Muhasebe Birimi Hesabına aktarılan tutar ve gelirlerden üretimi teşvik primi ödenmez.
l) Yıl içinde çeşitli sebeplerle kapatılan ve birleştirilen işletmelerin, kapanış ve devir bilançosunda görülen kardan üretimi teşvik primi, mali yıl esasına göre 31 Aralık itibarıyla karın elde edilmesinde emeği geçen 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (A) ve (B) fıkralarına tabi personele katkıları oranında bu Yönetmelik esaslarına göre ödenir.
m) (Ek:RG-11/3/2017-30004)
(1) Bu Yönetmelik hükümlerine göre, birden fazla kurumdan üretimi teşvik primi almaya hak kazanan personelin toplam çalışma süresi 360 günü geçemez. Bu personele yürüttüğü görevlerden dolayı yüksek olan üretimi teşvik primi ödenir." düzenlemesine yer verilmiştir.
"Prim hesaplama esasları" başlıklı 43. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde; "İşletmelerde ödenecek prim hesaplanırken, her bir personelin iş hacmi puanı, görev mahalli puanı, görevin önem ve güçlüğü puanı, personelin hizmet sınıfı, kadro unvanı ve pozisyonu puanı ile fiili çalışılan gün sayısı birbiriyle çarpılarak katkı puanı bulunur. Dağıtılacak kâr, elde edilen toplam puana bölünerek bir puana isabet eden prim tutarı bulunur. Bulunan prim tutarı personelin toplam puan ile çarpılarak her bir personelin primi hesaplanır. "; ikinci ve üçüncü fıkralarında; "İki ayrı işletmede görev yapan personelin iki ayrı işletmeden alacağı üretimi teşvik primi toplamı, asgari ücretin yıllık brüt tutarının iki katını geçemez. Her bir personelin alacağı prim, kârın elde edildiği yıla ait asgari ücretin yıllık brüt tutarının iki katının 360’a bölünmesiyle bulunan bir günlük prim tutarının, fiilen çalışılan gün sayısı ile çarpılarak bulunan rakamın üzerinde olamaz." düzenlemesine yer verilmiştir.
2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşme'nin Dokuzuncu Bölümünün "İlave ödeme" başlıklı 24. maddesinde; " 969 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin son fıkrasında öngörülen ödemelerden yararlananlara, söz konusu ödemelerin yapılmasından önce ve yılda bir defa olmak üzere, ilgili döner sermaye işletmesinde yeterli kaynağın bulunması kaydıyla 6000 gösterge rakamının memur katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarı geçmemek üzere döner sermaye bütçesinden ilave ödeme yapılır. Bu ödeme 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 9 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının uygulanmasında dikkate alınmaz." hükmüne yer verilmiştir.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Prime esas kazançlar" başlıklı 80.maddesinde;
"4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıların prime esas kazançları aşağıdaki şekilde belirlenir.
a) Prime esas kazançların hesabında;
1) Hak edilen ücretlerin,
2) Prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan o ay içinde yapılan ödemelerin ve işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen tutarların,
3) İdare veya yargı mercilerince verilen karar gereğince yukarıdaki (1) ve (2) numaralı alt bentlerde belirtilen kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan ödemelerin, brüt toplamı esas alınır.
b) Ayni yardımlar ve ölüm, doğum ve evlenme yardımları, görev yollukları, seyyar görev tazminatı, kıdem tazminatı, iş sonu tazminatı veya kıdem tazminatı mahiyetindeki toplu ödeme, keşif ücreti, ihbar ve kasa tazminatları ile Kurumca tutarları yıllar itibarıyla belirlenecek yemek, çocuk ve aile zamları, işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen ve aylık toplamı asgari ücretin % 30'unu geçmeyen özel sağlık sigortası primi ve bireysel emeklilik katkı payları tutarları, prime esas kazanca tabi tutulmaz.
c) (b) bendinde belirtilen istisnalar dışında her ne adla yapılırsa yapılsın tüm ödemeler ile ayni yardım yerine geçmek üzere yapılan nakdi ödemeler prime esas kazanca tabi tutulur. Diğer kanunlardaki prime tabi tutulmaması gerektiğine dair muafiyet ve istisnalar bu Kanunun uygulanmasında dikkate alınmaz." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava, Tarım ve Orman Bakanlığı Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığının 15/02/2019 tarih ve E.540225 sayılı "Görüş" konulu yazısının iptali istemi yönünden incelendiğinde;
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; üretimi teşvik priminin, davalı idarede 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinin (A) ve (B) fıkralarına göre istihdam edilen memur ve sözleşmeli statüde görev yapan ve kârın elde edilmesinde emeği geçen personele, işletmenin malî yıl bilançosunda görülen kârın, var ise geçmiş yıllar zararı mahsup edildikten sonra kalan kısmının en fazla % 80’i, asgari ücretin yıllık brüt tutarının iki katını aşmamak üzere, yıl sonunda ödenen ödeme türü olduğu ve bu ödemenin de, sözleşmeli statüde görev yapanlar açısından prime esas kazanca tabi tutulacağı kuşkusuzdur.
Uyuşmazlığın, sosyal güvenlik kesintisi işveren payının, işletmenin malî yıl bilançosunda görülen kârın, var ise geçmiş yıllar zararı mahsup edildikten sonra kalan kısmının en fazla %80' lik tutar içinden mi, yoksa; sözleşmeli statüde görev yapanlar adına tahakkuk edecek tutardan mı kesileceğine ilişkin olduğu görülmektedir.
Sözleşmeli personel adına tahakkuk edecek ilave ödeme ve üretimi teşvik primi ödemelerinden, sosyal güvenlik kesintisi işveren payının kesileceğine ilişkin mevzuatta herhangi bir düzenleme bulunmadığından; bu kesintinin, mali yıl sonundaki işletme kârının %80' lik tutarı içerisinde karşılanması gerektiği; Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğünün 01/04/2009 tarih ve 4420 sayılı yazısının da bu yönde olduğu sonucuna ulaşıldığından, dava konusu Tarım ve Orman Bakanlığı Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığının 15/02/2019 tarih ve E.540225 sayılı "Görüş" konulu yazısında hukuka uygunluk görülmemiştir.
Dava, davacı Sendika üyelerinden yapılan kesintilerin yasal faiziyle birlikte tazmini istemi yönünden incelendiğinde;
4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'nun 3. maddesinin (f) bendinde, sendika; kamu görevlilerinin, ortak ekonomik, sosyal ve mesleki hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek için oluşturdukları tüzel kişiliğe sahip kuruluşlar olarak ifade edilmiş; "Sendika ve Konfederasyonların Yetki ve Faaliyetleri" başlıklı 19. maddesinin (f) bendinde ise; sendika ve ihtilaflarında, ortak hak ve menfaatlerinin izlenmesinde veya hukuki yardım gerekliliğinin ortaya çıkması durumunda üyelerini veya mirasçılarını, her düzeyde ve derecedeki yönetim ve yargı organları önünde temsil edeceği veya ettireceği, dava açabileceği ve bu nedenle açılan davalarda taraf olabileceği kurala bağlanmıştır.
Bilindiği üzere idari yargı yerlerinde davacı olunabilmesi, objektif ve subjektif ehliyet şartının bulunmasına bağlı olup, iptal davası açabilmek içinde subjektif ehliyet şartı olarak menfaat ihlalinin söz konusu olması, dolayısıyla davacı ile işlem arasında makul ve ciddi bir ilişkinin bulunması yeterli iken, tam yargı davasının; ancak, idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılmasına olanak tanınmıştır.
Bu durumda, Sendika üyelerinin her birinin ayrı ayrı bireysel hakları niteliğinde olan tazminat isteminin, yukarıda bahsi geçen 4688 sayılı Kanun'un 19. maddesinin (f) bendi kapsamında değerlendirilmesine ve bu konuda Sendikanın dava açma ehliyetinin bulunduğunun kabulüne hukuken olanak bulunmadığından, davacı Sendika üyelerinden yapılan kesintilerin yasal faiziyle birlikte tazmini istemine ilişkin olarak, davanın ehliyet yönünden reddi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Dava konusu Tarım ve Orman Bakanlığı Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığının 15/02/2019 tarih ve E.540225 sayılı "Görüş" konulu yazısının İPTALİNE;
2. Davacı Sendika üyelerinden yapılan kesintilerin yasal faiziyle birlikte tazmini istemine ilişkin olarak, DAVANIN EHLİYET YÖNÜNDEN REDDİNE;
3. Dava kısmen iptal kısmen retle sonuçlandığından, ayrıntısı aşağıda gösterilen …-TL yargılama giderinin yarısı olan …-TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına, yargılama giderinin diğer yarısı olan …-TL'nin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen …-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, …- TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
5. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra yatıran tarafa iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 20/10/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.