T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/226
Karar No : 2023/2921
DAVACI : ... Derneği
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Bakanlığı
VEKİLLERİ : ... , Av....
DAVANIN KONUSU :
Milli Eğitim Bakanlığınca tesis edilen ... tarihli ... sayılı "Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezleri ile Özel Barınma Hizmeti Kurumlarının Standartları" konulu Genel Yazısının uzman öğretici hakkındaki "2- Çocuk Gelişimi Bölümü ve Okul Öncesi Öğretmenliği Bölümü lisans mezunlarından özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde eğitim personeli olarak görevlendirilenlerden (müdür dahil) en az 3 (üç) yıl çalıştığını belgelendirenlerin özel eğitim alanında uzman öğretici unvanıyla özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde görevlendirmelerinin isteğe bağlı olarak yapılması" şeklindeki düzenlemenin iptali istemidir.
DAVACININ İDDİALARI :
Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 2. maddesinin birinci fıkrasının b bendinde tanımı yapılan Kurum tanımına özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinin de dahil olduğu aynı Kanunun "Kurumlarda çalıştırılacak personel" başlıklı 8. maddesinin 3. fıkrasında; kurumların yöneticilik ve eğitim öğretim hizmetlerinde az dengi resmi öğretim kurumlarına atanabilmek için gerekli nitelik ve şartları sağlayanların, resmi dengi bulunmayan kurumların yöneticilik, eğitim öğretim hizmetlerinde ise yönetmelikle belirlenen nitelik ve şartları sağlayanların görevlendirileceğinin düzenlendiği, gerekli şartların ne olduğunun belirlenmesi noktasında ise; Özel Öğretim Kurumları Kanunu uyarınca uygulamaya konulan Yönetmeliklerden olan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliği, Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği ile Milli Eğitim Temel Eğitim Kanunun 47. maddesi uyarınca yürürlüğe konulan Millî Eğitim Bakanlığı Kuramlarında Sözleşmeli veya Ek Ders Görevi ile Görevlendirilecek Uzman ve Usta öğreticiler Hakkında Yönetmeliğin dikkate alınması gerektiği, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 4. maddesinin 1. fıkrasının j bendinde; uzman öğreticinin, görevlendirileceği alanda yükseköğrenim mezunu öğreticiler şeklinde tanımlandığı, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin bahsedilen fıkrasından açıkça anlaşıldığı üzere özel öğretim kuramlarında görevlendirilecek öğreticilerin "uzman öğretici" olarak görev yapabilmesi için görevlendirildikleri alanda yüksek öğrenim mezunu olma şartı aradığı; davalı idarece, bu düzenlemenin amacına aykırı olarak özel eğitim alanında görevlendirilen eğitim personelinin bu alanda yükseköğrenim görmüş olma şartını hiçe saydığı, üniversitelerin Özel Eğitim Öğretmenliği bölümlerinden mezun olmayan, aksine bambaşka disiplinler üzerine eğitim almış Çocuk Gelişimi Bölümü ve Okul Öncesi Öğretmenliği Bölümlerinden mezun kişilerin de özel eğitim alanında uzman öğretici olarak görev yapabilmelerini mevzuata aykırı bir şekilde mümkün kıldığı, Özel Eğitim Kurumlan Yönetmeliği'nin 8. ve devamı maddelerinde çocuk gelişimi ve özel eğitim alanlarında uzman öğreticilik öngörülmüşken okul öncesi alanında yalnızca öğretmenliğin öngörüldüğü, bu bölüm mezunlarının kendi alanında dahi uzman öğretici olarak görev yapamayacaklarını, ancak; düzenlemeyle, kendi alanında dahi uzman öğretici olarak görev yapması uygun bulunmayan okul öncesi öğretmenlerinin özel eğitim alanında uzman öğretici olabilmesini mümkün kılındığı, 1739 sayılı Kanun’un 47. maddesinin ikinci fıkrasında yaygın eğitim kuramlarında "Öğretim tür ve seviyelerine göre uzman ve usta öğreticilerin seçimlerinde aranacak şartlar, görev ve yetkileri, yönetmeliklerle tespit edilir.“ düzenlemesinin bulunduğu, anılan Kanun hükmü uyarınca, Millî Eğitim Bakanlığı Kuramlarında Sözleşmeli veya Ek Ders Görevi ile Görevlendirilecek Uzman ve Usta Öğreticiler Hakkında Yönetmeliğin uygulanmaya başlandığı, anılan Yönetmeliğin uzman ve usta öğreticilerde aranacak şartlar ve bunların seçimini düzenleyen bölümünde uzman öğreticinin "Uzmanlık alanı ile ilgili bir yüksek okuldan mezun olması ve hizmet göreceği alan ile ilgili almak üzere Milli Eğitim Bakanlığı'nca tespit edilecek özel nitelikleri de taşımaları gerektiğinin belirtildiği, buna göre Milli Eğitim Bakanlığı'nın özel nitelikler tespit edebileceği ancak bu özel niteliklerin dahi uzman öğreticinin hizmet göreceği alan ile ilgili olması gerektiği, düzenlemenin Kanun ve Yönetmelik hükümlerine aykırı olduğu iddia edilmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI :
Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Öğretmenliği alanı lisans mezunlarının, Bakanlıkça açılan ve Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı'nca onaylı Özel Eğitim Alanında Destek Eğitimi Verecek Uzman Öğretici Kursuna katılabildikleri, böylece özel eğitim alanında tüm modüllerde imza yetkisine sahip oldukları ancak, bu bölümün artık mezun vermediği, bunun yerine Sağlık Bilimleri Fakültesi Çocuk Gelişimi Bölümü mezunlarının olduğu, bunların da öğretmenlik mezunu olmaması nedeniyle sertifika programına katılamayacağı, sektördeki öğretmen istihdamı göz önüne alındığında, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde personel ihtiyacının karşılanması amacıyla ilgili STK'lardan alınan talepler de göz ününde bulundurularak Çocuk Gelişimi Bölümü ve Okul Öncesi Öğretmenliği Bölümü lisans mezunlarından özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde eğitim personeli olarak görevlendirilenlerden (müdür dahil) en az 3 (üç) yıl çalıştığını belgelendirenlerin, 3 (üç) yılın sonunda gerekli bilgi, birikim ve becerileri sağladığı varsayılarak, bu hakkın tanındığı, dava konusu yapılan düzenlemenin kamu yararı ile hizmetin gerekleri gözetilerek, konu, kapsam ve sınırlılık ve içerik olarak üst hukuku normu ile hukuka uygun hazırlandığı savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Milli Eğitim Bakanlığınca tesis edilen ...tarihli ... sayılı "özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezleri ile özel Barınma Hizmeti Kurumlarının Standartları" konulu Genel Yazısının uzman öğretici hakkındaki "2- Çocuk Gelişimi Bölümü ve Okul Öncesi Öğretmenliği Bölümü lisans mezunlarından özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde eğitim personeli olarak görevlendirilenlerden (müdür dahil) en az 3 (üç) yıl çalıştığını belgelendirenlerin özel eğitim alanında uzman öğretici unvanıyla özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde görevlendirilmelerinin isteğe bağlı olarak yapılması” şeklindeki düzenlemenin iptali istenilmektedir.
Milli Eğitim Bakanlığı özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı "Özel Eğitim Ve Rehabilitasyon Merkezleri Ve Özel Barınma Hizmeti Kurumlarının Standartları” konulu yazısı ile; 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu kapsamında Bakanlığa bağlı olarak faaliyette bulunan özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinin, destek eğitim hizmeti sağladıkları engelli birey profilindeki değişiklikler nedeniyle program ilavesi, yerleşim planı değişikliği ve kontenjan değişikliği talebinde bulunmaları halinde, Özel öğrenci Barınma Hizmeti Kurumlarının Standartları İle Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönergede belirtilen standartları sağlamada zorluklar yaşadıkları ve kurumların zorunlu personel ihtiyacını karşılamada güçlük çektiklerinin anlaşıldığı, bu bağlamda Çocuk Gelişimi Bölümü ve Okul Öncesi öğretmenliği Bölümü lisans mezunlarından özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde eğitim personeli olarak görevlendirilenlerden (müdür dahil) en az 3 (üç) yıl çalıştığını belgelendirenlerin özel eğitim alanında uzman öğretici unvanıyla özel. eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde görevlendirmelerinin isteğe bağlı olarak yapılmasına karar verildiği görülmektedir.
Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı Öğretmenlik Alanları, atama ve Ders Okutma Esasları'nın "Amaç” başlıklı 1. maddesinde; "Bu Esasların amacı;
a.Öğretmen olarak atamaya esas alınacak alanların,
b.Öğretmenliğe atanacakların alanlara göre mezun oldukları yükseköğretim programlarının,
c.Öğretmenliğe atananların alanlarına göre aylık karşılığında okutacakları derslerin belirlenmesidir."; "Dayanak" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Esaslar, 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu, 652 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar ile Millî Eğitim Bakanlığı Öğretmenlerinin Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğine dayanılarak hazırlanmıştır.”; 'Kapsam” başlıklı 3. maddesinde; (1) Bu Esaslar, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmî ve özel; örgün ve yaygın eğitim kurumlarına öğretmen olarak atanacakların atamalarına esas olan alanlar ile mezun oldukları yükseköğretim programları ve aylık karşılığı okutacakları derslerin belirlenmesine ilişkin hükümleri kapsar." düzenlemeleri yer almaktadır.
Yine, Kararın "Hizmet İçi Eğitim Yoluyla Yetiştirilecek Öğretmenler” başlıklı 10. maddesinde; (1) Öğretmen ihtiyacı, ek çizelgede yer alan yükseköğretim programlarından mezun olanlarla karşılanamayan alanlara ait dersler ile yeni konulan ders veya meslek alanlarına ait derslerin hangi öğretmenlerce okutulacağı veya bu dersleri okutmak üzere hangi alan öğretmenlerinin hizmet içi eğitim yoluyla yetiştirileceği,
(2)İşletmelerle işbirliği içinde iç ve dış kaynaklı proje/protokoller kapsamında yeni açılan veya bilimsel ve teknolojik gelişmeler çerçevesinde yeni oluşturulan alanlarda öğretmenliğe kaynaklık eden yükseköğretim programının bulunmaması ya da yükseköğretim programı bulunduğu halde öğretmen ihtiyacının karşılanamaması durumunda hangi alan öğretmenlerinin yurt içi ve yurt dış hizmet içi eğitim yoluyla yetiştirileceği,
(3)Hizmet içi eğitim yoluyla yetiştirilen öğretmenlerin istekleri de dikkate alınarak alan değişiklikleri ilgili birimin teklifi üzerine Kurulca belirlenir." kuralına yer verilmiştir.
Anılan ... tarih ve ... sayılı Talim Terbiye Kurulu Kararı'nda; Özel Eğitim Öğretmenliği, Özel Eğitim Bölümü, Zihin Engelliler Öğretmenliği, Görme Engelliler Öğretmenliği, İşitme Engelliler Öğretmenliği bölümleri Özel Eğitim alanına kaynaklık eden yükseköğretim programı/ fakülteler olarak belirlenmiştir.
Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı Mütalaası ile ...tarih ve ... sayılı Mütalaası uyarınca uzman
öğretici ihtiyacının özel eğitim alanı öğretmenlerince karşılanamaması durumunda, bu alanda okul öncesi, çocuk gelişimi ve eğitimi ya da sınıf öğretmenliği alanı olup; Bakanlıkça düzenlenecek olan 160 saat teorik ve 80 saat uygulamalı olmak üzere 240 saatlik özel Eğitim Alanında Destek Eğitimi Verecek Uzman Öğretici Yetiştirme Kurs Programını başarı ile tamamlayanlar özel eğitim alanları öğretmenleri tarafından uygulanan destek programlarında uzman öğretici olarak görevlendirileceklerdir.
Nitekim; Milli Eğitim Bakanlığı özel Öğretim Genel Müdürlüğü tarafından her yıl Özel Eğitim Alanında Destek Eğitimi Verecek Uzman Öğretici Yetiştirme Kursu açılmaktadır.
Yukarıda yer alan ... tarih ve ... sayılı Talim Terbiye Kurulu Kararı ve Talim
Terbiye Kurulu Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı Mütalaası ile ... tarih ve ... sayılı Mütalaası uyarınca özel eğitim alanında personel ihtiyacının, Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı'nca belirlenen alana kaynaklık eden yükseköğretim programlarından mezun olanlarla karşılanamadığı durumlarda hizmet içi eğitim yoluyla, alana kaynaklık eden alanlara benzer alanlardan mezun olanlara, özel eğitim alanında istihdam sağlandığı anlaşılmaktadır.
Bununla birlikte, davalı idarece Çocuk Gelişimi Bölümü ve Okul Öncesi Öğretmenliği Bölümü lisans mezunlarından Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde eğitim personeli olarak görevlendirilenlerden (müdür dahil) en az 3 (üç) yıl çalıştığını belgelendirenlerin, 3 (üç) yılın sonunda gerekli bilgi, birikim ve becerileri sağladığının varsayıldığı belirtilmekte ise de; dava konusu düzenlemede belirtilen şartları sağlayanların özel eğitim alanında gerek teorik gerek uygulamalı eğitim açısından yeterli birikim, donanım ve tecrübeye sahip oldukları varsayımının hukuki, bilimsel ve pedagojik temelden yoksun olduğu ve düzenlemenin bu yönüyle liyakat ilkesine aykırı olduğu anlaşıldığından kuralın iptaline karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 31/05/2023 tarihinde, davacı vekili Av. ... 'ün gelmediği ve davalı idare vekili Av. ...'ın geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ SÜREÇ :
Dava, Milli Eğitim Bakanlığınca tesis edilen ... tarihli ... sayılı "Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezleri ile Özel Barınma Hizmeti Kurumlarının Standartları" konulu Genel Yazısının uzman öğretici hakkındaki "2- Çocuk Gelişimi Bölümü ve Okul Öncesi Öğretmenliği Bölümü lisans mezunlarından özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde eğitim personeli olarak görevlendirilenlerden (müdür dahil) en az 3 (üç) yıl çalıştığını belgelendirenlerin özel eğitim alanında uzman öğretici unvanıyla özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde görevlendirmelerinin isteğe bağlı olarak yapılması" şeklindeki düzenlemenin iptali istemiyle açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT:
5580 Sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun "Kurumlarda çalıştırılacak personel" başlıklı 8. maddesinde; "Kurumların eğitim-öğretim ve yönetim hizmetlerinin, asıl görevi bu kurumlarda olan yönetici ve eğitim-öğretim elemanları ile yürütülmesi esastır.
Bir kurumun öğretime başladığı tarihten itibaren mevcut ders saati sayısının, kuruluş sırasında üçte birinin, kuruluşundan üç yıl sonra da en az üçte ikisinin asıl görevi bu kurumlarda olan öğretmen, uzman öğretici veya usta öğreticiler tarafından okutulması zorunludur.
Kurumların yöneticilik ve eğitim-öğretim hizmetlerinde, en az dengi resmi öğretim kurumlarına atanabilmek için gerekli nitelik ve şartları taşıyanlar, resmi dengi bulunmayan kurumların yöneticilik ve eğitim-öğretim hizmetlerinde ise yönetmelikle belirtilen nitelik ve şartları taşıyanlar görevlendirilir.
İhtiyaç halinde, resmi okullarda görevli öğretmenlere asıl görevlerini aksatmamak ve aylık karşılığı okutmakla yükümlü bulunduğu haftalık ders saati sayısını doldurmaları kaydı ve çalıştıkları kurumların izni ile sadece okullarda, aylık karşılığı okutmakla yükümlü bulunduğu haftalık ders saati sayısının yarısı kadar ücretli ders verilebilir. (Mülga 2. cümle: 01.03.2014 - 6528 S.K/Madde 14)
Uzman öğretici, usta öğretici ve öğretmenlik yapma nitelik ve şartlarını taşıyan diğer Devlet memurlarına, ilgili birimlerin izniyle haftada on saati geçmemek üzere ücretli ders görevi verilebilir.
Ders saati ücretli olarak görevlendirileceklerle ilgili diğer hususlar yönetmelikle belirlenir.
Kurumların müdürleri, kurucu/kurucu temsilcisi tarafından; diğer yönetici ve öğretmen, uzman öğretici ve usta öğreticileri ise müdürlerince seçilir ve çalışma izinleri valiliğin iznine sunulur. Valiliğin izni alınmadan müdür ile diğer yönetici, öğretmen, uzman öğretici ve usta öğreticiler işe başlatılamaz.
Gerekli şartları taşıyan yönetici, öğretmen, uzman öğretici ve usta öğreticiler için valilikçe çalışma izni düzenlenir. Çalışma izninin iptali yine valilikçe yapılır." hükmü yer almaktadır.
20/03/2012 tarih ve 28239 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Tanımlar " başlıklı 4. maddesinin (ç) bendinde; "Eğitim personeli: Kurumda görevli yönetici, öğretmen, uzman öğretici, usta öğretici ve benzeri personeli," (j) bendinde; "Uzman öğretici: Görevlendirileceği alanda yükseköğrenim mezunu öğreticileri, tanımlar." ; "Uzman öğretici ve usta öğreticiler" başlıklı 38. maddesinde; " (1) Kurumlarca ihtiyaç duyulan alanlarda, dersin özelliğine göre uzman öğretici ve usta öğretici görevlendirilebilir.
(2) (Değişik fıkra: 05.07.2014 - 29051 s. R.G. Yön./19. md.) Okul öncesi eğitim kurumlarında görevlendirilen mesleki ve teknik Anadolu lisesi veya çok programlı Anadolu lisesi çocuk gelişimi ve eğitimi alanı mezunu usta öğreticiler ve uzman öğreticiler ile diğer okullarda (...) görevlendirilen lisans mezunu uzman öğreticiler bağımsız olarak derse girebilir. Okullarda görevlendirilen diğer usta öğreticiler ise dersin öğretmeniyle birlikte haftada 40 saate kadar derse girebilirler.
(3) Ulusal ve uluslararası sanat ve spor alanında başarılarıyla tanınmış olanlardan valilikçe uygun görülmesi halinde özel öğretim kurumlarında, usta öğretici olarak görevlendirileceklerde öğrenim şartı aranmaz." düzenlemeleri yer almaktadır.
18/05/2012 tarih ve 28296 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girenMilli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliği'nin "Özel eğitim kurumlarında personel görevlendirilmesi" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde; Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde;
1) Kurum Müdürü,
2) (Değişik alt bend: 05.07.2018 - 30469 s. R.G. Yön./2. md.) Müdür yardımcısı (isteğe bağlı)
3) Aynı kurucuya ait birden fazla özel öğretim kurumu bulunması durumunda, isteğe bağlı genel müdür ve genel müdür yardımcısı,
4) Bakanlıkça belirlenen destek eğitim programlarını uygulayacak zorunlu eğitim personeli,
5) Rehber öğretmen veya psikolog,
görevlendirilir. (Değişik son cümle: 05.07.2018 - 30469 s. R.G. Yön./2. md.) Ayrıca, eğitim alan engelli birey sayısı 600’e kadar olan kurumlarda isteğe bağlı, 600 ve üzerinde olan kurumlarda ise en az bir sosyal hizmet uzmanı veya sosyal çalışmacı ile ihtiyaç duyulan diğer personel görevlendirilir.
…" ; "Özel eğitim alanı öğretmeni ve özel eğitim alanında görevlendirilen uzman öğreticinin görevleri" başlıklı 8. maddesinde; "(1) İşitme, görme veya zihin engelliler sınıf öğretmeninin görevleri şunlardır:
a) (Değişik bend: 05.07.2018 - 30469 s. R.G. Yön./3. md.) Bireyselleştirilmiş eğitim programının hazırlanmasında BEP geliştirme birimi ile işbirliği yapmak,
b) BEP’te alanıyla ilgili uygulama ve değerlendirme yapmak,
c) Engelli bireylerin eğitim performanslarını ve yetersizlik türünü dikkate alarak eğitimleri sırasında kullanılmak üzere alanıyla ilgili gerekli materyalleri hazırlamak,
ç) Kurumdaki aile eğitimi ve danışmanlığı çalışmalarına katılmak, sınıfındaki bireylerin ailelerine yönelik aile eğitim çalışmalarını psikolog veya rehber öğretmenle ya da sosyal hizmet uzmanıyla birlikte planlamak ve yürütmek,
d) Engelli bireylere destek eğitim hizmeti sağlamak ve eğitim performansları doğrultusunda bireylerin uygun okul veya kuruma yönlendirilmesinde BEP geliştirme birimiyle iş birliği yapmak,
e) Kuruma devam eden engelli bireylere diğer kurum veya kuruluşlarda hizmet veren uzman ve öğretmenlerle eşgüdüm içinde çalışmak,
f) Engelli bireylerin yetersizliklerinden dolayı kullandığı kişisel cihaz ve aletlerin bakımı ve kontrolüne ilişkin tedbirler almak,
g) Engelli bireylerin eğitim performansları ve ihtiyaçları doğrultusunda eğitim yapmak,
ğ) (Mülga bend: 05.07.2018 - 30469 s. R.G. Yön./3. md.)
h) (Ek bend: 05.07.2018 - 30469 s. R.G. Yön./3. md.) Kurumdaki diğer eğitim personeliyle ekip çalışması yapmak ve görevlerine ilişkin kayıtları usulüne uygun şekilde tutmak."; "Çocuk gelişimi ve eğitimi öğretmeni ile uzman öğretici kadrosunda görev yapan çocuk gelişimcinin görevleri" başlıklı 9. maddesinde; " (1) Kurumda görevli çocuk gelişimi ve eğitimi öğretmeninin görevleri şunlardır:
a) (Değişik bend: 05.07.2018 - 30469 s. R.G. Yön./4. md.) Bireyselleştirilmiş eğitim programının hazırlanmasında BEP geliştirme birimi ile işbirliği yapmak,
b) BEP’te alanıyla ilgili uygulama ve değerlendirme yapmak,
c) Engelli bireylerin eğitim performanslarını ve yetersizlik türünü dikkate alarak eğitimleri sırasında kullanılmak üzere alanıyla ilgili gerekli materyalleri hazırlamak,
ç) Engelli bireyleri fiziki, zihinsel ve sosyal gelişim bakımından incelemek ve yaş düzeylerine uygun gelişimlerini değerlendirmek,
d) Engelli bireylere destek eğitim hizmeti sağlamak ve eğitim performansları doğrultusunda engelli bireylerin başka bir okul veya kuruma yönlendirilmesinde BEP geliştirme birimiyle iş birliği yapmak,
e) Engelli bireylerin gelişim ve eğitimini izlemek, beklenen gelişimi gösteremeyenler için ilgili meslek elemanlarıyla iş birliği yapmak, alanıyla ilgili konularda ailelere ve öğretmenlere rehberlik etmek,
f) Kuruma devam eden engelli bireylere diğer kurum veya kuruluşlarda hizmet veren uzman ve öğretmenlerle eşgüdümlü çalışmak,
g) Kurumdaki diğer meslek elemanlarıyla ekip çalışması yapmak ve görevlerine ilişkin kayıtları usulüne uygun şekilde tutmak,
ğ) Kurumdaki aile eğitimi ve danışmanlığı çalışmalarına katılmak, sınıfındaki bireylerin ailelerine yönelik aile eğitim çalışmalarını psikolog veya rehber öğretmenle birlikte planlamak ve yürütmek,
h) (Mülga bend: 05.07.2018 - 30469 s. R.G. Yön./4. md.) " düzenlemelerine yer verilmiştir.
Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı “Özel Eğitim Ve Rehabilitasyon Merkezleri Ve Özel Barınma Hizmeti Kuramlarının Standartları” konulu yazısı ile; 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumlan Kanunu kapsamında Bakanlığa bağlı olarak faaliyette bulunan özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinin, destek eğitim hizmeti sağladıkları engelli birey profilindeki değişiklikler nedeniyle program ilavesi, yerleşim planı değişikliği ve kontenjan değişikliği talebinde bulunmaları halinde, Özel öğrenci Barınma Hizmeti Kurumlarının Standartları İle Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönergede belirtilen standartları sağlamada zorluklar yaşadıkları ve kurumların zorunlu personel ihtiyacını karşılamada güçlük çektiklerinin anlaşıldığı bu bağlamda; Çocuk Gelişimi Bölümü ve Okul Öncesi öğretmenliği Bölümü lisans mezunlarından özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde eğitim personeli olarak görevlendirilenlerden (müdür dahil) en az 3 (üç) yıl çalıştığını belgelendirenlerin özel eğitim alanında uzman öğretici unvanıyla özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde görevlendirmelerinin isteğe bağlı olarak yapılmasına karar verildiği görülmektedir.
Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı Öğretmenlik Alanları, atama ve Ders Okutma Esasları'nın "Amaç" başlıklı 1. maddesinde; "Bu Esasların amacı;
a. Öğretmen olarak atamaya esas alınacak alanların,
b. Öğretmenliğe atanacakların alanlara göre mezun oldukları yükseköğretim programlarının,
c. Öğretmenliğe atananların alanlarına göre aylık karşılığında okutacakları derslerin
belirlenmesidir."; "Dayanak" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Esaslar, 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu, 652 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar ile Millî Eğitim Bakanlığı Öğretmenlerinin Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğine dayanılarak hazırlanmıştır."; "Kapsam" başlıklı 3. maddesinde; " (1) Bu Esaslar, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmî ve özel; örgün ve yaygın eğitim kurumlarına öğretmen olarak atanacakların atamalarına esas olan alanlar ile mezun oldukları yükseköğretim programları ve aylık karşılığı okutacakları derslerin belirlenmesine ilişkin hükümleri kapsar." düzenlemeleri yer almaktadır.
Yine, Kararın "Hizmet İçi Eğitim Yoluyla Yetiştirilecek Öğretmenler" başlıklı 10. maddesinde; " (1) Öğretmen ihtiyacı, ek çizelgede yer alan yükseköğretim programlarından mezun olanlarla karşılanamayan alanlara ait dersler ile yeni konulan ders veya meslek alanlarına ait derslerin hangi öğretmenlerce okutulacağı veya bu dersleri okutmak üzere hangi alan öğretmenlerinin hizmet içi eğitim yoluyla yetiştirileceği,
(2) İşletmelerle işbirliği içinde iç ve dış kaynaklı proje/protokoller kapsamında yeni açılan veya bilimsel ve teknolojik gelişmeler çerçevesinde yeni oluşturulan alanlarda öğretmenliğe kaynaklık eden yükseköğretim programının bulunmaması ya da yükseköğretim programı bulunduğu halde öğretmen ihtiyacının karşılanamaması durumunda hangi alan öğretmenlerinin yurt içi ve yurt dışı hizmet içi eğitim yoluyla yetiştirileceği,
(3) Hizmet içi eğitim yoluyla yetiştirilen öğretmenlerin istekleri de dikkate alınarak alan değişiklikleri ilgili birimin teklifi üzerine Kurulca belirlenir." kuralına yer verilmiştir.
Anılan 20/02/2014 tarih ve 9 sayılı Talim Terbiye Kurulu Kararı'nda; Özel Eğitim Öğretmenliği, Özel Eğitim Bölümü, Zihin Engelliler Öğretmenliği, Görme Engelliler Öğretmenliği, İşitme Engelliler Öğretmenliği bölümleri Özel Eğitim alanına kaynaklık eden yükseköğretim programı/ fakülteler olarak belirlenmiştir.
Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı Mütalaası ile ... tarih ve ... sayılı Mütalaası uyarınca uzman öğretici ihtiyacının özel eğitim alanı öğretmenlerince karşılanamaması durumunda, bu alanda okul öncesi, çocuk gelişimi ve eğitimi ya da sınıf öğretmenliği alanı olup; Bakanlıkça düzenlenecek olan 160 saat teorik ve 80 saat uygulamalı olmak üzere 240 saatlik Özel Eğitim Alanında Destek Eğitimi Verecek Uzman Öğretici Yetiştirme Kurs Programını başarı ile tamamlayanların, özel eğitim alanları öğretmenleri tarafından uygulanan destek programlarında uzman öğretici olarak görevlendirileceklerdir.
Nitekim; Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Genel Müdürlüğü tarafından her yıl Özel Eğitim Alanında Destek Eğitimi Verecek Uzman Öğretici Yetiştirme Kursu açılmaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, dava konusu düzenlemeyle, Çocuk Gelişimi Bölümü ve Okul Öncesi öğretmenliği Bölümü lisans mezunlarından özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde eğitim personeli olarak görevlendirilenlerden (müdür dahil) en az 3 (üç) yıl çalıştığım belgelendirenlerin özel eğitim alanında uzman öğretici unvanıyla özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde görevlendirmelerinin isteğe bağlı olarak yapılmasına imkan sağlandığı görülmektedir.
Yukarıda yer alan ... tarih ve ... sayılı Talim Terbiye Kurulu Kararı ve Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı Mütalaası ile ... tarih ve ... sayılı Mütalaası uyarınca özel eğitim alanında personel ihtiyacının, Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı'nca belirlenen alana kaynaklık eden yükseköğretim programlarından mezun olanlarla karşılanamadığı durumlarda hizmet içi eğitim yoluyla, alana kaynaklık eden alanlara benzer alanlardan mezun olanlara, özel eğitim alanında istihdam sağlandığı anlaşılmaktadır.
Bununla birlikte, davalı idarece Çocuk Gelişimi Bölümü ve Okul Öncesi Öğretmenliği Bölümü lisans mezunlarından Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde eğitim personeli olarak görevlendirilenlerden (müdür dahil) en az 3 (üç) yıl çalıştığını belgelendirenlerin, 3 (üç) yılın sonunda gerekli bilgi, birikim ve becerileri sağladığının varsayıldığı belirtilmekte ise de; dava konusu düzenlemede belirtilen şartları sağlayanların özel eğitim alanında gerek teorik gerek uygulamalı eğitim açısından yeterli birikim, donanım ve tecrübeye sahip oldukları varsayımının hukuki, bilimsel ve pedagojik temelden yoksun olduğu ve düzenlemenin bu yönüyle liyakat ilkesine aykırı olduğu anlaşılmaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Milli Eğitim Bakanlığı'nca tesis edilen ... tarihli ... sayılı "Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezleri ile Özel Barınma Hizmeti Kurumlarının Standartları" konulu Genel Yazısının uzman öğretici hakkındaki "2- Çocuk Gelişimi Bölümü ve Okul Öncesi Öğretmenliği Bölümü lisans mezunlarından özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde eğitim personeli olarak görevlendirilenlerden (müdür dahil) en az 3 (üç) yıl çalıştığını belgelendirenlerin özel eğitim alanında uzman öğretici unvanıyla özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde görevlendirmelerinin isteğe bağlı olarak yapılması" şeklinde yer alan kuralın İPTALİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde taraflara iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere,
31/05/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.