T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/2313
Karar No : 2023/5975
TEMYİZ EDEN (DAVALI): … Valiliği
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI): …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı adına kayıtlı … plakalı araç ile ilgili belediyeden izin alınmaksızın ticari amaçlı yolcu taşımacılığı faaliyetinde bulunulduğundan bahisle, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3. maddesi uyarınca aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin … tarih … sayılı işlem ile davacıya 2.532,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; trafik tescil belgesinde kullanım amacı "Yolcu Nakli-Ticari" olarak belirtilen ve dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarih itibariyle sosyal etkinlikler grup servis aracı güzergah kullanımı izin belgesi bulunan araç ile şehir içinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapılmasının 2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesinin 3. fıkrası kapsamında bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından; izin belgesi sayılması olanağı bulunmayan belge ile ticari amaçlı yolcu taşımacılığı faaliyetinde kullanıldığı açık bir şekilde tespit edilen aracın trafikten men edilmesine ve davacıya idari para cezası verilmesine dair işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek, temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE
MADDİ OLAY:
Davacı adına kayıtlı … plakalı araç ile ilgili belediyeden izin alınmaksızın ticari amaçlı yolcu taşımacılığı faaliyetinde bulunulduğundan bahisle, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3. maddesi uyarınca aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin … tarih … sayılı işlem ile davacıya 2.532,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin tesis edilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması" başlıklı Ek-2/3 maddesinde; "...ilgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, (...) bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumluluklarına birinci fıkrada gösterilen idari para cezasının üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanacağı, ayrıca, aracın her defasında altmış gün süre ile trafikten men edileceği," hükmüne yer verilmiştir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun "Ulaşım hizmetleri" başlıklı 9. maddesinde; büyükşehir içindeki karayolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla ulaşım koordinasyon merkezi (UKOME) kurulacağı ve bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dâhilinde il trafik komisyonunun yetkilerinin ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılacağı, büyükşehir belediyelerine bu Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun bu Kanun'a aykırı hükümlerinin uygulanmayacağı kurala bağlanmıştır.
5216 sayılı Kanunun anılan hükmüne istinaden hazırlanan ve 15/06/2006 gün ve 26199 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği'nin 28/2. maddesinde, "Taksi, dolmuş, minibüs ve umum servis araçları ile toplu taşım araçlarının tahsis süreleri, ticarî plâka sayıları ile bu plâkaların verilmesine ilişkin usûl, esas ve devir ücretleri UKOME’ce tespit edilir." kuralı yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
Yukarıda yer verilen Kanun ve Yönetmelik maddeleri birlikte değerlendirildiğinde; belediye sınırları içinde karayolu taşımacılığı yapacak olan servis araçlarının güzergâh ile sayılarının UKOME tarafından tespit edileceği, UKOME tarafından bu hususta alınmış bir izin belgesi ile güzergâh belirleme kararı bulunmayan araçlarla, yolcu taşımacılığı yapılmasının mümkün olmadığı, aksine davranışın 2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesinde belirtilen müeyyidelerin uygulanmasını gerektirdiği sonucuna varılmaktadır.
İdare Mahkemesi kararında her ne kadar, aracın trafik tescil belgesinde kullanım amacının "Yolcu Nakli-Ticari" olarak belirtildiği ve dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte sosyal etkinlikler grup servis aracı güzergah kullanım izin belgesinin mevcut olduğu gerekçesine yer verildiği görülmekte ise de; aracın trafik tescil belgesinde kullanım amacının "Yolcu Nakli-Ticari" olarak belirtilmesinin belediye sınırları içerisinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapılabilmesi için tek başına yeterli olmadığı gibi, araç adına düzenlendiği belirtilen sosyal etkinlikler grup servis aracı güzergah izin belgesinin dava konusu işlemlerin tesis edildiği 18.04.2016 tarihinden sonra 24.05.2016 tarihinde verildiği açıktır.
Bu durumda, davaya konu aracın belediye sınırları içerisinde ilgili belediyeden alınmış güzergah izin belgesi ve çalışma ruhsatı bulunmaksızın ticari amaçlı yolcu taşımacılığında kullanıldığı sabit olup, aracın tescil belgesinde yolcu nakli-ticari nitelik taşımasının anılan taşımacılığın korsan tabir edilen niteliğini değiştirmeyeceği, araç adına düzenlenen sosyal etkinlikler grup servis aracı güzergah izin belgesinin veriliş tarihinin ise dava konusu işlemlerin tesis edildiği 18.04.2016 tarihinden sonra 24.05.2016 tarihi olduğu, bu nedenle işlem tarihinde davacının sahip olduğu belgelerin tespit edilen taşımacılık faaliyeti için yeterli görülmesinin mümkün olmadığı anlaşıldığından, işlenen fiil nedeniyle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3. maddesi uyarınca aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin … tarih … sayılı işlem ile davacıya 2.532,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemde hukuka aykırılık, dava konusu işlemlerin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 17/11/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.