T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/2440
Karar No : 2022/3265
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (TARAFLAR) :
1) DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
2) DAVALI : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU :... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının, taraflarca aleyhe olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davalı idarede Fen İşleri Müdürü olarak görev yapan davacının, Ocak 2012 - Nisan 2014 döneminde eksik ödenen, Ağustos 2011 - Aralık 2011 dönemi ile 31/03/2014 - 31/12/2015 tarihleri arasında ise hiç ödenmeyen sosyal denge tazminatlarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin 03/08/2017 tarihli işlem ile 27/06/2014 tarihinde ... Sendikası (... -Sen) arasında imzalanan ve 31/03/2014-31/12/2015 tarihleri arasındaki dönemi kapsayan Sosyal Denge Sözleşmesinin 23. maddesinde yer alan "Emekliliği hak etmiş personelden aktif olarak idari (müdür ve daha üst) görevde bulunmayanlara sosyal denge sözleşmesi gereği herhangi bir ödeme yapılmaz" şeklindeki düzenlemenin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararla; 27/06/2014 tarihinde imzalanan Sosyal Denge Sözleşmesinin 23. maddesinde yer alan düzenlemenin ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla iptal edildiğinden, söz konusu düzenleme hakkında karar verilmesine yer olmadığı; dava konusu ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemi yönünden; uyuşmazlığın, emekliliği haketmiş olan idari (müdür ve daha üst) görevde bulunanlar haricindeki personele sosyal yardım verilmemesine ilişkin düzenlemeden kaynaklandığı, emekliliği hak etmesine karşın çalışmasını sürdüren idari (müdür ve daha üst) görevde bulunan personele sosyal denge tazminatı ödenmeye devam edilmesine rağmen, diğer personele ödeme yapılmamasının Anayasa'nın benimsediği ayrımcılık yasağı ve eşitlik ilkesine aykırılık teşkil ettiği, mevzuatta belediyeler ve bağlı kuruluşlar ile il özel idarelerinin kadrolarında istihdam edilen kamu görevlilerine ödenecek olan sosyal denge tazminatına herhangi bir kısıtlama kriteri öngörülmediği anlaşıldığından, davalı idarece tesis edilen işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle; Fatih Belediye Başkanlığı ile ... SEN arasında imzalanan Sosyal Denge Sözleşmesinin 23. maddesinde yer alan "Emekliliği hak etmiş personelden aktif olarak idari (müdür ve daha üst) görevde bulunmayanlara sosyal denge sözleşmesi gereği herhangi bir ödeme yapılmaz" şeklindeki düzenleme yönünden karar verilmesine yer olmadığına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; İdare Mahkemesi kararının; Sosyal Denge Sözleşmesinin 23. maddesinde yer alan düzenleme yönünden verilen karar verilmesine yer olmadığına ve dava konusu işlemin, 2014 Nisan-31/12/2015 tarihleri arasındaki dönemde ödenmeyen sosyal denge tazminatının ödenmesi talebinin reddine ilişkin kısmı yönünden verilen iptal kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine; dava konusu işlemin, 16/08/2011-30/03/2014 tarihleri arasındaki döneme ilişkin sosyal denge tazminatı ödenmesi talebine ilişkin kısmı yönünden ise, davanın esasını oluşturan tazminat talebine konu eksikliğin davacının iddiasının aksine yargı kararının uygulanmamasından değil, davacının performans değerlendirmesinden kaynaklandığı, bu değerlendirmeye karşı itirazda bulunulduğu yolunda bir iddianın da bulunmadığı anlaşıldığından, davanın reddine karar verilmesi gerekirken, dava konusu işlemin bu kısmı yönünden verilen iptal kararında hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davacı tarafından; 16/08/2011 tarihli Sosyal Denge Sözleşmesinin 21/f maddesinin yargı kararıyla iptal edilmesi sebebiyle, anılan hükme dayanılarak tesis edilen işlemin de geçersiz hale geleceği ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından; Sosyal Denge Sözleşmesinin 23. maddesinde yer alan düzenleme ve dava konusu işlemin 2014 Nisan - 31/12/2015 tarihleri arasındaki dönemde ödenmeyen sosyal denge tazminatının ödenmesi talebinin reddine ilişkin kısmı yönünden davada süre aşımı bulunduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı ve davalı idarece savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Kararda belirtilen gerekçelerle; davacının temyiz isteminin kabulü, davalı idarenin ise temyiz isteminin kısmen kabulü kısmen reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
16/08/2011 tarihinde ... Sendikası (... -Sen) arasında imzalanan ve 16/08/2011-30/03/2014 tarihleri arasındaki dönemi kapsayan Sosyal Denge Sözleşmesinin 24. maddesinin birinci fıkrasında yer alan "Emekliliği hak etmiş personelden aktif olarak idari (müdür ve daha üst) görevde bulunmayanlara sosyal denge sözleşmesi gereği herhangi bir ödeme yapılmaz" şeklindeki düzenlemenin, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla iptali üzerine; davalı idarece anılan Sosyal Denge Sözleşmesinin kapsadığı 16/08/2011 - 30/03/2014 tarihleri arasındaki döneme ilişkin olarak davacıya sosyal denge tazminatı ödenmiştir.
Davacı tarafından, 07/07/2017 tarihinde yapılan başvuruda; kendisine eksik ödeme yapıldığından bahisle, Ocak 2012 - Nisan 2014 döneminde eksik ödenen, Ağustos 2011 - Aralık 2011 dönemi ile 31/03/2014 - 31/12/2015 tarihleri arasında ise hiç ödenmeyen sosyal denge tazminatının yasal faiziyle birlikte ödenmesi talep edilmiştir.
Davalı idarece söz konusu başvuru üzerine tesis edilen 03/08/2017 tarihli işlemle; yargı kararı gereğince 16/08/2011 - 30/03/2014 tarihleri arasındaki döneme ilişkin olarak ödenen sosyal denge yardımının 2011 tarihli Sosyal Denge Sözleşmesinin 21. maddesi gereğince aylık performans değerlendirmeleri de dikkate alınarak yapıldığı, 31/03/2014-31/12/2015 tarihleri arasındaki dönemine ilişkin olarak ise; 27/06/2014 tarihinde imzalan Sosyal Denge Sözleşmesinin 23. maddesinde yer alan "Emekliliği hak etmiş personelden aktif olarak idari (müdür ve daha üst) görevde bulunmayanlara sosyal denge sözleşmesi gereği herhangi bir ödeme yapılmaz" şeklindeki düzenleme gereğince ödeme yapılmadığı bildirilmiştir.
Bunun üzerine; anılan işlem ve dayanağı olan düzenlemenin iptali istemiyle temyizen bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu karar; 27/06/2014 tarihinde ... Sendikası (... -Sen) arasında imzalanan ve 31/03/2014 - 31/12/2015 tarihleri arasındaki dönemi kapsayan Sosyal Denge Sözleşmesinin 23. maddesinde yer alan düzenlemenin iptali istemi yönünden incelendiğinde;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda dava açma süresinin, özel yasalarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem ya da her ikisine karşı dava açabilecekleri belirtilmiştir.
Buna göre, ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayan dava açma süresi içinde idari davaya konu edilmeyen düzenleyici işlemlerin, bu tarihten sonra davaya konu edilebilmeleri için, ilgili hakkında uygulama işlemi yapılmış olması, bireysel işlemin ise birlikte dava konusu yapıldığı düzenleyici işlemin uygulanması niteliğinde bulunması gerekmektedir.
4688 sayılı Kanun'un 32. maddesi gereğince, belediyeler ile yetkili sendika arasında imzalanan ve düzenleyici işlem niteliğinde olan Sosyal Denge Sözleşmesinin, sadece sözleşmenin taraflarınca belirlenen dönemi kapsadığı ve sosyal denge tazminatının her ay düzenli olarak yapılan bir ödeme olduğu dikkate alındığında; 2577 sayılı Kanun'un 7. ve 11. maddelerinde belirtilen süreler içerisinde dava konusu edilebilecekleri açıktır.
Dosyanın incelenmesinden; davalı idare ile yetki sendika arasında 16/08/2011 tarihinde imzalanan ve 16/08/2011 - 30/03/2014 tarihleri arasındaki dönemi kapsayan Sosyal Denge Sözleşmesinin 24. maddesinin birinci fıkrasının yargı kararıyla iptali üzerine, davalı idarece yargı kararı gereğince anılan sözleşme dönemine ilişkin olarak ödeme yapıldığı, davacının ise 07/07/2017 tarihli başvurusu ile; 2014 yılı Mart ayından sonraki sosyal denge tazminatlarının yasal faiziyle birlikte ödenmesini talep ettiği, dava konusu 03/08/2017 tarihli işlemle, talep edilen döneme ilişkin sosyal denge tazminatının 27/06/2014 tarihinde imzalanan ve 31/03/2014-31/12/2015 tarihleri arasındaki dönemi kapsayan Sosyal Denge Sözleşmesinin 23. maddesi gereğince ödenmediğinin bildirilmesi üzerine, söz konusu işlemin ve dayanağı olan sözleşme hükmünün iptali istemiyle temyizen bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda; davacı tarafından ödenmesi talep edilen sosyal denge tazminatının 31/03/2014 - 31/12/2015 tarihleri arasındaki dönemi kapsayan Sosyal Denge Sözleşmesinden kaynaklandığı, davaya konu düzenlemenin de davacı hakkında son olarak 31/12/2015 tarihinde uygulandığı, dava konusu işlemde anılan döneme ilişkin olarak ödeme yapılmamasının ilgili hükümle gerekçelendirilmesinin anılan işlemi uygulama işlemi haline getirmeyeceği dikkate alındığında, sözleşme süresinin bitiminden itibaren en geç 60 gün içerisinde veya bu süre içerisinde davalı idareye yapılan başvurunun reddi üzerine süresi içerisinde dava açılması gerekirken, 07/07/2017 tarihli başvuru üzerine tesis edilen işlem ile birlikte iptali istenilen dava konusu düzenleme yönünden davada süre aşımı bulunması nedeniyle esasının incelenmesine hukuken imkan bulunmamaktadır.
Bu itibarla; dava konusu düzenleme yönünden davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, uyuşmazlığın esasına ilişkin olarak verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
Temyize konu karar; dava konusu işlemin, 31/03/2014 - 31/12/2015 tarihleri arasında ödenmeyen sosyal denge tazminatının ödenmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin kısmı yönünden incelendiğinde;
İdare Hukuku ilkelerine göre, iptal kararları, iptali istenilen işlemi tesis edildiği tarih itibarıyla ortadan kaldırarak, o işlemin tesisinden önceki hukuki durumun geri gelmesini sağlar. Bir genel düzenleyici işlemin iptal edilmesi durumunda, verilmiş olan yargı kararının, sadece o davayı açanı değil, bu genel düzenleyici işlem ile ilgili diğer kişileri de etkileyeceği kuşkusuzdur.
Genel düzenleyici nitelikteki bir işlemin iptali yolundaki kararın, o düzenleme ile ilgili herkes için hüküm ifade edeceği dikkate alındığında; dava konusu işlemin dayanağı olan 27/06/2014 tarihinde imzalanan ve 31/03/2014 - 31/12/2015 tarihleri arasındaki dönemi kapsayan Sosyal Denge Sözleşmesinin 23. maddesinin, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla iptal edilmiş olması sebebiyle, davacının da söz konusu iptal kararının sonuçlarından yararlandırılması ve bu kapsamda kendisine 31/03/2014 - 16/07/2015 tarihleri arasındaki döneme ilişkin sosyal denge tazminatlarının ödenmesi gerekmektedir.
Bu duruma göre; İdare Mahkemesince dava konusu işlemin anılan kısmının iptali yönünde verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmemiştir.
Temyize konu karar; dava konusu işlemin, 16/08/2011 - 30/03/2014 tarihleri arasında eksik ödenen ve hiç ödenmeyen sosyal denge tazminatlarının ödenmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin kısmı yönünden incelendiğinde;
Dava dosyası ile UYAP kayıtlarının incelenmesinden; Fatih Belediyesinde görev yapan bir başka personel tarafından, ... Sendikası (...-SEN) arasında 08/04/2011 tarihinde imzalanmış olan 16/08/2011 - 30/03/2014 dönemine ilişkin Sosyal Denge Sözleşmesinin 21. maddesinin (f) bendinin iptali istemiyle ... İdare Mahkemesinde açılan davada, anılan mahkemenin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; sosyal denge tazminatının verilmesi yönünde yapılabilecek sözleşmelerde, tavan tutarı aşmamak kaydıyla ödenebilecek tazminatın aylık tutarının, görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre farklı olarak belirlenmesi hukuken mümkün olmakla birlikte; somut uyuşmazlıkta, personelin Performans Değerlendirme Formu ile amirin kişisel değerlendirmesine tabi kılındığı; dolayısıyla performans değerlendirmesinin subjektif ölçütler taşıdığı, oysa sosyal denge tazminatının aylık tutarının, personelin amir tarafından kişisel olarak değerlendirilmesine dolayısıyla subjektif ölçütlere göre değil; personelin görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere, dolayısıyla objektif ölçütlere göre belirlenmesi gerektiğinden, söz konusu sözleşme maddesinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, "Belediyenin tüzel kişiliğini ve yöneticilerini rencide edecek, çalışma düzenini ve çalışanların huzurunu bozacak nitelikte faaliyetlerde ve beyanda bulunan, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125. maddesindeki fiileri işleyen, performansının düşük olduğu amirleri tarafından tespit edilen memurların, aylık sosyal denge yardımının, kurul tarafından belirlenecek miktarda kesileceğine" ilişkin düzenlemenin iptaline karar verildiği ve bu mahkeme kararının, kanun yollarına başvurulmayarak kesinleştiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda; dava konusu işlemin dayanağını teşkil eden 08/04/2011 tarihli Sözleşmenin 21. maddesinin (f) bendi, ... İdare Mahkemesinin kanun yollarına başvurulmayarak kesinleşmiş olan ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla hukuka aykırılığı saptanarak iptal edilmiş olduğundan ve düzenleyici işleme ilişkin iptal kararları, bu düzenleyici işlemden etkilenen üçüncü kişiler yönünden de sonuç doğurduğundan; söz konusu düzenleme gereğince aylık performans değerlendirmeleri dikkate alınarak, davacıya sosyal denge tazminatının eksik ödenmesi veya hiç ödenmemesi işleminin hukuki dayanaktan yoksun kaldığı açık olup; dava konusu işlemin,16/08/2011 - 30/03/2014 tarihleri arasında eksik ödenen ve hiç ödenmeyen sosyal denge tazminatlarının ödenmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin kısmında hukuka uygunluk bulunmaması sebebiyle, Bölge İdare Mahkemesince, dava konusu işlemin söz konusu kısmına ilişkin olarak verilen istinaf başvurusunun kabulü ile davanın reddi yolundaki kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin kısmen reddi ile dava konusu işlemin, 31/03/2014 - 31/12/2015 tarihleri arasında ödenmeyen sosyal denge tazminatının ödenmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin kısmı yönünden İdare Mahkemesince verilen iptal kararına karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
2. Davacının temyiz isteminin kabulüne; dava konusu işlemin 16/08/2011-30/03/2014 tarihleri arasında eksik ödenen ve hiç ödenmeyen sosyal denge tazminatlarının ödenmesi talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin kısmı yönünden İdare Mahkemesince verilen iptal kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve davanın reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının anılan kısmının BOZULMASINA;
3. Davalı idarenin temyiz isteminin kısmen kabulü ile Sosyal Denge Sözleşmesinin 23. maddesinde yer alan düzenleme yönünden karar verilmesine yer olmadığına ilişkin karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararının anılan kısmının BOZULMASINA,
4. Dosyanın, bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak 02/06/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.