T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2019/2464
Karar No:2024/432
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR): 1- … Peyzaj İnşaat Malzemeleri İnşaat Taahhüt Temizlik Turizm Yemekçilik Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti.
2- …
3- …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Bakanlığı
VEKİLİ : 1. Hukuk Müşaviri Yrd. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Emniyet Genel Müdürlüğü … İl Emniyet Müdürlüğü'nce … tarihinde gerçekleştirilen … ihale kayıt numaralı "… İlçe Emniyet Amirliği Hizmet Binası Yapım İşi" ihalesi üzerinde kalan davacıların 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu uyarınca bir yıl süreyle ihalelere katılmaktan yasaklanmalarına ilişkin 10/11/2016 tarih ve 29884 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan işlemin yargı kararı ile iptal edildiğinden bahisle davacı şirket ile İsmail Karabayır için ayrı ayrı 100.000,00-TL, Rahmi Bozkurt için ise 50.000,00-TL manevi tazminat verilmesi istenmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …. İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; Emniyet Genel Müdürlüğü … İl Emniyet Müdürlüğü'nce … tarihinde gerçekleştirilen "… İlçe Emniyet Amirliği Hizmet Binası Yapım İşi" ihalesi üzerlerinde kalarak sözleşme imzalanan davacıların yapılan denetimlerde iş programına uymadığı ve yüklenici firmanın söz konusu yapım işini, yapılan tüm ikazlara rağmen iş programına göre tamamlayamayacağı anlaşıldığından bahisle … İl Emniyet Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı kararıyla sözleşmenin feshedildiği ve 04/11/2016 tarihli Bakanlık onayı ile 4735 sayılı Kanun uyarınca bir yıl süreyle ihalelere katılmaktan yasaklanmalarına dair işlemin tesis edildiği, anılan yasaklama kararına karşı açılan davada, …. İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:… ve K:… sayılı kararıyla, "... yasaklamayı gerektiren fiil veya davranışın idarenin bağlı bulunduğu genel müdürlüğe 08/08/2016 tarihinde bildirildiği, dosya kapsamında yer alan belgelerden yasaklama kararını almaya yetkili Bakanlığın bu fesh ve yasaklamayı gerektirir eylemden en geç 15/08/2016 tarihinde haberdar olduğu dikkate alındığında, 15/08/2016 tarihinden itibaren, yasaklama kararının verildiği 04/11/2016 tarihine kadar Kanun'da belirtilen 45 günlük sürenin aşılması nedeniyle dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı" gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, anılan karara karşı yapılan istinaf başvurusunun da, … Bölge İdare Mahkemesi ... Dava Dairesi'nin … tarih, E: …; K: … sayılı kararıyla kesin olarak reddine karar verildiği, davacılar hakkında verilen söz konusu yasaklama kararının, Mahkemece, Kanun'da belirtilen 45 günlük süre geçtikten sonra tesis edildiğinden (usuli yönden) iptaline kararı verildiğinin görüldüğü, davacılar hakkında verilen ve bu davadaki manevi tazminat isteminin dayanağını oluşturan yargı kararında, davacıların işin esası yönünden haksız yere yasaklama işlemine tabi tutulduğunu tespit eden ve/veya hükme bağlayan bir gerekçenin olmadığı, dolayısıyla kararda belirtilen iptal gerekçesi dikkate alındığında, olayda davalı idarenin ağır hizmet kusurunun bulunduğundan söz edilemeyeceği, dolayısıyla manevi tazminata hükmedilmesi için gerekli koşulların oluşmadığı sonucuna varılmıştır.
. Belirtilen gerekçelerle davacıların manevi tazminat istemlerinin reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacılar tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacılar tarafından, haklarında verilen yasaklama kararının yargı kararı ile iptal edildiği ve kesinleştiği, ticari ve şahsi itibarlarının zedelendiği, zarara uğradığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların temyiz isteminin reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan Bölge İdare Mahkemesi kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davacılara iadesine,
5. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine, 01/02/2024 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Anayasa'nın 125/son maddesinde; idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmış bulunmaktadır. İdarenin belirtilen bu sorumluluğu hukuk devleti olma niteliğinin doğal sonucudur.
İdarenin bir eylem ya da işleminden dolayı tazminatla yükümlü kılınabilmesi için olayda hizmet kusurunun ya da kusursuz sorumluluğun bulunması zorunludur. İdarenin hukuki sorumluluğundan söz edebilmek içinse, bir zararın mevcut olması ve bu zararın idari bir işlem veya eylemden meydana gelmesi, diğer bir deyişle, oluşan zararla idari işlem veya eylem arasında illiyet bağının kurulabilmesi gerekmektedir.
Öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12. maddesinde; "İlgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 11. madde uyarınca idareye başvurma hakları saklıdır" düzenlemesine yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; Emniyet Genel Müdürlüğü … İl Emniyet Müdürlüğü'nce … tarihinde gerçekleştirilen "… İlçe Emniyet Amirliği Hizmet Binası Yapım İşi" ihalesi uhdesinde kalan davacı şirket ile 20/05/2015 tarihinde sözleşme imzalandığı, yapılan denetimlerde iş programına uyulmadığı ve yüklenici firmanın söz konusu yapım işini, yapılan tüm ikazlara rağmen iş programına göre tamamlayamayacağı kanaati hasıl olduğundan bahisle … İl Emniyet Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı kararıyla sözleşmenin feshedildiği ve 04/11/2016 tarihli Bakanlık onayı ile 4735 sayılı Kamu İhaleleri Sözleşmeleri Hakkındaki Kanun uyarınca bir yıl süreyle ihalelere katılmaktan yasaklanmalarına dair işlemin tesis edildiği, anılan yasaklama kararına karşı açılan davada; …. İdare Mahkemesinin … tarih, E: … ve K: …. sayılı kararıyla 45 günlük hak düşürücü süreye uyulmaksızın tesis edilen yasaklama işleminde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, anılan karara karşı yapılan istinaf başvurusunun … Bölge İdare Mahkemesi ... Dava Dairesi'nin … tarih, E: …; K: … sayılı kararıyla kesin olarak reddine karar verildiği ayrıca davacı tarafından sözleşmenin feshine karşı açılan davada, …. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin … tarih, E:…, K:… sayılı kararında idarenin gerekli hizmet yollarını açmayarak edimini yerine getirmediği tespitine de yer verildiği, anılan kararın istinaf aşamasında olduğu anlaşılmaktadır.
Manevî tazminat, kişilik haklarının ihlâli halinde meydana gelen eksilmenin, başka türlü giderim yolunun bulunmaması nedeniyle uğranılan manevi zararın kısmen de olsa giderilmesini sağlayan bir manevî tatmin aracıdır. Tüzel kişilerin kişilik haklarını, saygınlık, ticari itibar, sosyal ilişkiler bakımından sahip olunan değer, diğer kurumlar nezdindeki algılanış, mesleki çevrelerdeki konum, güvenilirlik gibi değerler oluşturmaktadır. Tüzel kişiliğin, saygınlığını yitirmesine, değer kaybına uğramasına veya amaçlarını gerçekleştirmek bakımından zor duruma düşürülmesine yol açan hukuka aykırı tasarrufların manevi zarara yol açtığı kabul edilerek bu tür zararların tazmini gerektiği kuşkusuzdur.
Bu itibarla, gerek adli yargı kararındaki tespitler, gerekse idari yargı kararıyla hukuka aykırı bulunarak iptaline karar verilen yasaklama işlemi nedeniyle bir yıl süreyle kamu ihalelerine katılamayan davacı şirketin ve ortaklarının, ticari itibarının zedelendiği, güvenirliğinin azaldığı açık olduğundan, davacılar lehine manevi tazminata hükmedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davacıların temyiz isteminin kabul edilerek, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin kararın bozulmasına karar verilmesi gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.