Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2019/253 E. , 2022/8248 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/253
Karar No : 2022/8248
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Değirmencilik Tarım Ürünleri Değerlendirme Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Bakanlığı/…
VEKİLİ : …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Aydın İli, Söke İlçesi, … Mahallesi, … pafta, … , … ve … parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanın tarım arazisi ve sulama alanı olarak belirlenmesine ilişkin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından 26/12/2016 tarihinde onaylanan Aydın-Muğla-Denizli Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliğinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporundaki tespitler ile dava dosyasında yer alan diğer tüm bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu parsellerin bulunduğu alanda çevre düzeni plan değişikliği yapılmasında şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve imar mevzuatı bakımından geçerli gerekçeler bulunduğu, 1997 yılında getirilen plan kararları ile söz konusu alanda sanayi alanları belirlenmesine karşın alandaki ekolojik ve tarımsal bütünlüğün korunduğu, söz konusu alanda yoğunlaşacak yapılaşmaların ekolojik ve tarımsal alanın bütünlüğünü ve sürdürebilirliğini tehdit edeceği, aynı zamanda bitişiğinde yer alan önemli doğa alanını da olumsuz etkileyeceği göz önüne alındığında dava konusu parsellerin bulunduğu alanın bugünkü arazi kullanım kararı da dikkate alınarak tarım alanı olarak belirlenmesinin, planlama ilkelerine, şehircilik esaslarına ve imar mevzuatına uygun olduğu, h7.7. Sayılı plan notunda yer alan düzenleme çerçevesinde dava konusu parseller özelinde kullanım kararları bakımından bir değişiklik bulunmadığı, dava konusu parsellerin içerisinde yer aldığı tarımsal ve ekolojik bütünlük arz eden bölgenin tarım alanı olarak planlanmasının ve özel durumlara ilişkin olarak da plan uygulama hükümlerinde düzenleme getirilmiş olmasının çevre düzeni planlarının ölçek özellikleri gereği plan tekniğine ve diline, planlama ilkelerine ve yasal mevzuata uygun olduğu anlaşıldığından, dava konusu 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliğinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Uyuşmazlığa konu taşınmazların 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planlarında sanayi alanında kaldığı, taşınmazlarda bulunan un fabrikası ve çırçır fabrikasının işyeri açma ve çalışma ruhsatları bulunduğu, bu durum göz ardı edilerek yapılan plan değişikliğinin ve mahkeme kararının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ … 'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Aydın İli, Söke İlçesi, … Mahallesi … Pafta, … … parsel sayılı taşınmazların maliki bulunan davacı şirket tarafından Söke Belediye Başkanlığına sunulan 17/03/2017 tarihli dilekçe ile söz konusu taşınmazların imar durumlarını gösteren belge talebinde bulunulduğu, söz konusu talep çerçevesinde davacı şirkete gönderilen Söke Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün … tarih ve E.… sayılı yazısı ile adı geçen parsellerin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca 26/12/2016 tarihinde onaylanan 1/100.000 ölçekli Aydın-Muğla-Denizli Planlama Bölgesi çevre düzeni planında tarım arazisi ve sulama alanında kaldığının bildirilmesi üzerine görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT: 2575 sayılı Danıştay Kanununun 24. maddesinin 1. fıkrasının işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak Bakanlar Kurulu kararlarına, Başbakanlık, bakanlıklar ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarının müsteşarlarıyla ilgili müşterek kararnamelere, bakanlıklar ile kamu kuruluşları veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlere, Danıştay İdari Dairesince veya İdari İşler Kurulunca verilen kararlar üzerine uygulanan eylem ve işlemlere, birden çok idare veya vergi mahkemesinin yetki alanına giren işlere, Danıştay Yüksek Disiplin Kurulu kararları ile bu Kurulun görev alanı ile ilgili Danıştay Başkanlığı işlemlerine karşı açılacak iptal ve tam yargı davaları ile tahkim yolu öngörülmeyen kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan idari davaları kararı bağlayacağı hükme bağlanmıştır.
2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanunun 5. maddesinde, idare mahkemelerinin, vergi mahkemelerinin görevine giren davalarla ilk derecede Danıştayda çözümlenecek olanlar dışındaki iptal davaları, tam yargı davalarını çözümleyeceği hükme bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 1/100.000 ölçekli Aydın-Muğla-Denizli Planlama Bölgesi Çevre Düzeni Planı havza ölçeğinde yapılmış bir plan olup birden fazla idare mahkemesinin (Aydın, Muğla ve Denizli) yetki alanını kapsadığından bu plana karşı açılacak davaların çözümlenmesi görevi yukarıda yer verilen hükümler uyarınca Danıştaya ait bulunmaktadır.
Çevre düzeni planına karşı açılacak davalar gibi bu planda yapılan değişiklikler ya da bu planda değişiklik yapılması istemiyle yapılan başvuruların reddi işlemlerine karşı açılacak davaların da çözümlenmesi görevinin yine Danıştaya ait olduğu kuşkusuzdur.
Öte yandan, her ne kadar davaya konu çevre düzeni planında Aydın İl sınırları kapsamına giren alanla sınırlı olmak üzere değişiklik yapıldığı görülmekte ise de, çevre düzeni planının üst ölçekli havza bazında tesis edilen, birden fazla İdare mahkemesinin yetki alanına giren düzenleyici idari bir işlem niteliğine haiz olduğu, yapılacak yargılamada planın bir bütün halinde değerlendirileceği gözetildiğinde görevli yargı yerinin Danıştay olduğu açıktır.
Bu itibarla, uyuşmazlığın çözümünde Danıştay görevli olduğundan bu husus gözetilmeksizin verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında usul hükümleri yönünden isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 29/09/2022 tarihinde, kesin olarak, oy birliğiyle karar verildi.