T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/2716
Karar No : 2023/2988
TEMYİZ EDEN (DAVACI): …
KARŞI TARAF (DAVALI): … Valiliği
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı adına kayıtlı ... plakalı aracın, belediye sınırları içerisinde izin ve ruhsat alınmaksızın ticari faaliyette bulunduğundan bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun ek 2/3. maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; idari yaptırımlarda, yaptırımın dayanağı olan kuralın yürürlükten kaldırılması veya yargı mercilerince iptal edilmesi ya da sonradan lehe düzenleme yapılması sebepleriyle hukuk alemindeki varlığının sona ermesi halinde şahıslar lehine oluşan yeni hukuki durumun dikkate alınmasının, bir ceza hukuku müessesesi olan lehe olan kanun hükmünün uygulanması ilkesinin niteliğine uygun düştüğü ölçüde idari yaptırımlarda da uygulanabileceğinin kabulü gerektiği, olayda, davacı adına tescilli aracın ... adlı kişinin sevk ve idaresinde ilgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın yolcu taşımacılığı yaptığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun Ek 2/3.maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine karar verildiği, bu durumda; Anayasa Mahkemesinin 09.04.2015 tarih ve 29321 Sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 11/9/2014 tarih ve E:2014/52, K:2014/139 sayılı iptal kararı ve gerekçesi dikkate alındığında, araç sahibi aynı zamanda araç sürücüsü olmadığından, araç sahibi olan davacının kusurunun bulunup bulunmadığı, belgesiz olarak ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapılmasına izin verip vermediği konusunda bir tespit ve belirleme olmadan, ilgili belediyeden izin veya ruhsat alınmaksızın ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle tescil plakası sahibi davacıya yalnızca ruhsat sahibi olması nedeniyle yaptırım uygulanmasına ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davacıya ait ... plakalı araçla, sürücüsü ...'nun sevk ve idaresinde iken, belediyeden tahditli S plaka ruhsatı ve güzergah izin belgesi alınmaksızın ticari amaçla personel taşımacılığı yapıldığı, sürücü tarafından yapılan bu izinsiz faaliyetin araç sahibi olan davacının bilgisi dahilinde olduğu kanaatine varıldığı, bu duruma göre D2 yetki belgesi olsa bile S plakası, servis ruhsatı ve güzergah izin belgesi bulunmayan aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından, davacının araç sürücüsü olmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemi iptal eden Mahkeme kararında yasal isabet görülmediği gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, D2 yetki belgesi ile önceden bir taşıma hattı ve güzergahı ile bir zaman ve ücret tarifesi belirlenmeksizin grup yolcu durumuna göre arızi veya mekik sefer düzenlenerek tarifesiz ticari yolcu taşımacılığı yapılabildiği, D2 yetki belgesi ile yolcu taşımacılığını devamlı yapmadığı, S plakası bulunan yakınının aracının arızalanması nedeniyle geçici olarak bu aracı kullandığı, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, davacının 13.06.2017 havale tarihli temyiz dilekçesinde belirttiği adli yardım talebi kabul edilerek Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Menemen Bölge Trafik Denetleme İstasyon Amirliği ekiplerince İzmir-Çanakkale Devlet Karayolu üzerinde 24.02.2016 tarihinde yapılan denetimde; araç sürücüsü ... sevk ve idaresinde iken kontrol amaçlı durdurulan ... plaka sayılı otobüs içerisinde bulunan ve Star Rafineride çalışan 21 işçi ile yapılan görüşmede, Menemen Asarlık durağından binen işçilerin iş bitiminde ikametgahlarına döndüklerinin belirtildiği, ilgili belediyeden izin ve ruhsat almaksızın belediye sınırları dışına ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun Ek 2/3. maddesi gereğince aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması" başlıklı Ek 2. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte bulunan halinde; araçlarını motorlu araç tescil ve trafik belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerinin 14.400.000 lira para cezası ile cezalandırılacağı, ayrıca, aracın on beş gün süre ile trafikten men edileceği, ilgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine, bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada gösterilen idari para cezasının üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanacağı, ayrıca, aracın her defasında altmış gün süre ile trafikten men edileceği hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen mevzuat hükmü incelendiğinde; kanun koyucu tarafından ilgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığının yasaklandığı, 2918 sayılı Kanunun Ek 2. maddesine üçüncü fıkrayı ekleyen, 03.06.2012 tarih ve 28312 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6321 sayılı Kanunun gerekçesine bakıldığında da idari birimlerden alınmış hiçbir belge ya da ruhsat olmadan yasal olmayan yollarla korsan tabir edilen taşımacılık faaliyetlerinin yaptırıma bağlanmasının amaçlandığı anlaşılmaktadır.
Bununla birlikte belirtilen yasal düzenleme gereği işlem tesis edilebilmesi için söz konusu ticari taşımacılık faaliyetinin belediye sınırları dahilinde olması gerektiği açıktır.
Olayda, 24.02.2016 tarihli denetime ait tutanakta açıkça belirtilmemekle birlikte davalı idarenin savunma dilekçesinde söz konusu denetimin İzmir-Çanakkale Devlet Karayolu üzerinde gerçekleştirildiği, trafik denetleme ekiplerince düzenlenen tutanakta ise, hakkında S plakasız taşımacılık yaptığı yönünde ihbar bulunan ... plaka sayılı aracın ilgili belediyeden izin ve ruhsat almaksızın belediye sınırları dışına ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yaptığı yönündeki tespite dayalı olarak 2918 sayılı Kanunun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca işlem tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Buna göre, davaya konu aracın belediye sınırları dışına ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yaptığından bahisle 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3. maddesi uyarınca işlem tesis edilemeyeceğinden dava konusu işlemin sebep unsuru itibarıyla hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak 01/06/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.