T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/2742
Karar No : 2023/3668
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …'ı temsilen … Sendikası
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Avrupa Birliği Daimi Temsilciliğinde sözleşmeli şoför olarak görev yapan davacı tarafından; Tip Hizmet Sözleşmesinin 13. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin 4., 8. ve 14. alt bentleri uyarınca, 2017 yılı için sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:…. sayılı kararıyla; Avrupa Birliği Daimi Temsilciliğinde sözleşmeli şoför olarak görev yapan davacı hakkında, Daimi Temsilcilikte görevli personele yönelik gerçek olmayan sözler uydurduğu ve yakışıksız ifadeler sarf ettiği, diğer sözleşmeli personel arasında gruplaşmalara neden olduğu, sorumsuz araç kullandığı iddialarıyla 04/12/2015 tarihinde başlatılan disiplin soruşturması sonucunda, 02/05/2016 tarihinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (a) ve (h) alt bentleri uyarınca uyarma cezasıyla cezalandırılmasına karar verildiği; ayrıca Daimi Temsilcilikte görevli personelle ilgili gerçek olmayan söylentiler uydurduğu ve dedikodu yaptığı, görev sırasında amirlerine karşı iş adabı ve disipliniyle bağdaşmayan tavırlar sergileyerek saygısızca davrandığı, verilen talimatlara itiraz ettiği veya bu talimatları sorguladığı, diğer sözleşmeli personel arasında gruplaşmalara neden olduğu ve bazı personeli idarenin talimatlarına karşı birlikte hareket etme konusunda teşvik ettiği, ayrıca İkinci Katip D.D'yi tehdit ettiği iddialarıyla 07/12/2015 tarihinde başlatılan disiplin soruşturması sonucunda, 19/04/2016 tarihinde 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (B) bendinin (j) alt bendi uyarınca kınama cezasıyla cezalandırılmasına karar verildiği; 06/11/2015 tarihinde bir görev esnasında davacının kullandığı ifadeler sonucunda Daimi Temsilcilik personelinin gıyabında hakaret içeren beyanlar sarf ettiği, Bakanlık ve Daimi Temsilciliğin itibarını zedeleyici fiil ve davranışlarda bulunduğu, diğer sözleşmeli personel arasında gruplaşmalara neden olduğu, Daimi Temsilciliğin huzurunu ve çalışma düzenini bozduğu, görevi sırasında amirlerine karşı iş adabı ve disipliniyle bağdaşmayan tavırlar sergilediği iddialarıyla 10/12/2015 tarihinde başlatılan disiplin soruşturması sonucunda, 01/04/2016 tarihinde 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (B) bendinin (c) ve (l) bentleri uyarınca kınama cezasıyla cezalandırılmasına karar verildiği; bu durumda, davacının görev yaptığı dönem içerisinde gösterdiği tutum ve davranışların kamu görevi ile bağdaşmadığının ve bu durumun kamu görevinin yürütülmesinden sorumlu personeli ve dolayısıyla kamu hizmetini olumsuz yönde etkilediğinin açık olduğu; dava konusu işlemin, kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda tesis edildiği anlaşıldığından, davacının sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Avrupa Birliği Daimi Temsilciliğinde 9 yıldır sözleşmeli şoför olarak görev yaptığı, hakkında dayanaksız disiplin soruşturmaları başlatılarak psikolojik tacize maruz bırakıldığı, disiplin cezalarına karşı dava açtığı, disiplin soruşturmalarına konu eylemlerin işten çıkartılmasını gerektirecek mahiyette olmadığı halde, idarenin takdir yetkisine ve keyfiliğine dayalı olarak sözleşmesinin yenilenmediği; Anayasa, kanun ve uluslararası sözleşmelerle tanınan iş güvencesinin yok sayıldığı, sözleşme yenilenmemesi koşullarının oluşmadığı, dava konusu işlemin mevzuata ve hukuka aykırı olduğu belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na ve Tip Hizmet Sözleşmesine aykırı çeşitli fiilleri nedeniyle farklı tarihlerde davacıya disiplin cezaları verildiği, disiplin soruşturmalarında ortak noktayı; davacının, amirlerinin talimatlarını yerine getirmeme konusunda tekrarlanan ve devam eden mevzuata aykırı tutumunun oluşturduğu, söz konusu eylemler neticesinde ve davacıdan kaynaklanan sebeplerle, Daimi Temsilcilikte çalışma barışının bozulduğunun sabit olduğu; bu nedenle, 01/01/2016 tarihinde akdedilmiş olan Tip Hizmet Sözleşmesi'nin 13. maddesinin (a) bendinin 4., 8. ve 14. alt bentleri gereğince tek taraflı olarak ve mevzuata uygun şekilde davacının sözleşmesinin feshedildiği; dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı, Avrupa Birliği Daimi Temsilciliğinde sözleşmeli şoför olarak görev yapmaktadır.
Davacı hakkında farklı tarihlerde başlatılan disiplin soruşturmaları neticesinde; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (B) bendinin (c) ve (l) bentleri uyarınca 01/04/2016 tarihinde "kınama" cezasıyla; (B) bendinin (j) alt bendi uyarınca 19/04/2016 tarihinde "kınama" cezasıyla; son olarak (A) bendinin (a) ve (h) alt bentleri uyarınca 02/05/2016 tarihinde "uyarma" cezasıyla cezalandırılmasına karar verilmiştir.
Tip Hizmet Sözleşmesinin 13. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin 4., 8. ve 14. alt bentleri uyarınca, 2017 yılında sözleşmesinin yenilenmeyeceğine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin davacıya bildirilmesi üzerine, temyizen incelenmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan ve sözleşmeli personel istihdamını düzenleyen 4. maddesinin birinci fıkrasının (B) bendinde, "Sözleşmeli personel: Kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, Bakanlar Kurulunca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde kurumun teklifi ve Devlet Personel Başkanlığının görüşü üzerine Maliye Bakanlığınca vizelenen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir. Ancak, yabancı uyrukluların; ... bu Kanuna tâbi kamu idarelerinde ve dış kuruluşlarda belirli bazı hizmetlerde çalıştırılacak personelin de zorunlu hallerde sözleşme ile istihdamları caizdir. (Ek paragraf: 4/4/2007-5620/4 md.) Sözleşmeli personel seçiminde uygulanacak sınav ile istisnaları, bunlara ödenebilecek ücretlerin üst sınırları ile verilecek iş sonu tazminatı miktarı, kullandırılacak izinler, pozisyon unvan ve nitelikleri, sözleşme fesih halleri, pozisyonların iptali, istihdamına dair hususlar ile sözleşme esas ve usulleri Devlet Personel Başkanlığının görüşü ve Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca belirlenir...." kuralına yer verilmiştir.
Söz konusu düzenlemeye istinaden 06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın dava konusu işlem tarihi itibarıyla yürürlükte olan "Sözleşmenin Feshi" başlıklı Ek 6. maddesinde; "(Ek:22/11/2010-2010/1169) Personelin;
a) İşe alınma açısından gerekli olan niteliklerden herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması,
b) İşe alınma açısından gerekli olan niteliklerden herhangi birini sonradan kaybetmesi,
c) Sözleşme dönemi içerisinde mazeretsiz ve kesintisiz üç gün veya toplam on gün süreyle görevine gelmemesi,
ç) Hizmet sözleşmesinde belirtilen koşullara uymaması nedeniyle bağlı bulundukları yöneticileri tarafından yazılı olarak uyarılmasına rağmen söz konusu koşullara uymama halinin tekrarlanması, (Danıştay Onikinci Dairesinin 10/12/2014 tarih ve E:2011/6048, K:2014/8538 sayılı kararıyla iptal edilmiştir.)
d) Hizmetinin gerektirdiği pozisyona ihtiyaç kalmaması,
e) Bir proje kapsamında işe alınması durumunda istihdam edildiği projenin tamamının veya proje bölümlerinin sözleşmede öngörülen süreden önce tamamlanması,
hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca sözleşmesi tek taraflı feshedilir.
Personel; kendi isteği ile bir ay önceden haber vermek koşuluyla veya Ek 1 inci maddenin dördüncü fıkrasının (b) ve (c) bendi uyarınca sözleşmeyi tek taraflı feshedebilir.
Hizmet sözleşmesi, ölüm ve 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sayılan hallerde kendiliğinden sona erer." düzenlemeleri yer almıştır.
Öte yandan, anılan Esaslar'a istinaden Dışişleri Bakanlığında 01/01/2016 - 31/12/2016 tarihleri arasında Türk uyruklular için hazırlanan Tip Hizmet Sözleşmesinin 13. maddesinde, "İlgilinin sözleşmesi;
a) Kurum tarafından: ...
4- Hizmet sözleşmesinde belirtilen koşullara uymaması nedeniyle bağlı bulundukları yöneticileri tarafından yazılı olarak uyarılmasına rağmen söz konusu koşullara uymama halinin tekrarlanması, ...
8- Kendisine verilen işleri yürürlükteki kanun, tüzük, yönetmelik, genelgelere ve verilecek emirlere uygun olarak yapmaması, ...
14- Kurum mensuplarına ve iş sahiplerine karşı görev adabı veya disipliniyle bağdaşmayan davranışlarda bulunması, iş sahipleriyle bu türden ilişkiler içine girdiğinin belirlenmesi,
hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde tek taraflı feshedilir. Bu durum Kurumca ilgiliye yazılı olarak tebliğ edilir. Tebligatta belirtilecek günden geçerli olmak üzere sözleşme sona erer. ..." düzenlemeleri yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun sözleşmeli personel istihdamını düzenleyen 4. maddesinin birinci fıkrasının (B) bendinde, kamu kurum ve kuruluşları ile yurt dışı teşkilatlardaki bazı hizmetlerde sözleşmeli personel çalıştırılmasına imkan sağlanmış; bu personelin ücretleri, izinleri, sözleşme fesih halleri ve diğer hususların ise Bakanlar Kurulu kararıyla düzenlenmesi öngörülmüştür.
Söz konusu düzenlemeyle verilen yetkiye istinaden 06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar ile de sözleşmeli personelin ücretleri ve izinleri, sözleşme fesih halleri ve diğer hususlar ayrıntılı bir biçimde düzenlenmiş olup; anılan Esaslar'ın Ek 6. maddesinde de, personelin sözleşmesinin hangi hallerde feshedileceği sayma yoluyla tek tek belirlenmiştir.
Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın Ek 6. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendiyle, "hizmet sözleşmesinde belirtilen koşullara uymaması nedeniyle bağlı bulundukları yöneticileri tarafından yazılı olarak uyarılmasına rağmen söz konusu koşullara uymama halinin tekrarlanması" sözleşme fesih hallerinden birisi olarak kabul edilmiştir.
Bununla birlikte; söz konusu (ç) bendinin iptali istemiyle açılan davada; Danıştay Onikinci Dairesinin 10/12/2014 tarih ve E:2011/6048, K:2014/8538 sayılı kararıyla; "...uyuşmazlık konusu düzenlemede; personelin hizmet sözleşmesinde belirtilen koşullara uymaması nedeniyle bağlı bulundukları yöneticileri tarafından yazılı olarak uyarılmasına rağmen söz konusu koşullara uymama halinin tekrarlanması halinde ilgilinin sözleşmesinin idare tarafından tek taraflı olarak feshedileceği düzenlenmiş ise de; sözleşmede belirtilen koşullar arasında -fiil ve hallerin ağırlığı yönünden- herhangi bir ayrım yapılmadan tüm ihlal hallerinin sözleşme feshi nedeni olarak düzenlenmesi (ölçülülük); ... yöneticilere tanınan yetkinin aynı ve benzer olay ve durumlarda, aynı doğrultuda ve aynı işlemleri ortaya koyacak şekilde kullanılmasını sağlayacak ölçütler içermemesi (nesnellik-eşitlik), uyarıya rağmen koşullara uymama halinin aynı nitelikte eylem için mi, yoksa farklı nitelikte eylem için mi düzenlendiğinin tereddütsüz ortaya konulamaması (netlik), iptali istenen düzenlemenin farklı uygulamalara ve kararlara neden olabilecek nitelikte olması; bir diğer ifade ile dava konusu düzenlemenin idarenin genel, eşit ve objektif işlem tesis etme yükümlülüğünden uzaklaşmasına yol açabilecek nitelikte olduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde, dava konusu düzenlemede hukuka ve hakkaniyete uygunluk bulunmadığı..." gerekçesiyle (ç) bendinin iptaline karar verilmiş; anılan karar, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 18/12/2017 tarih ve E:2015/1889, K:2017/4349 sayılı kararıyla onanmış ve karar düzeltme istemi de aynı Kurulun 17/04/2019 tarih ve E:2018/1858, K:2019/1810 sayılı kararıyla reddedilmiştir.
Uyuşmazlık konusu olayda, dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden, Avrupa Birliği Daimi Temsilciliğinde sözleşmeli şoför olarak görev yapan davacının, işlediği iddia edilen disipline aykırı eylemleri ve aldığı cezalar nedeniyle 2017 yılı için hizmet sözleşmesinin yenilenmediği; sözleşmenin yenilenmemesine gerekçe olarak da, Tip Hizmet Sözleşmenin 13. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan "4- Hizmet sözleşmesinde belirtilen koşullara uymaması nedeniyle bağlı bulundukları yöneticileri tarafından yazılı olarak uyarılmasına rağmen söz konusu koşullara uymama halinin tekrarlanması"; "8- Kendisine verilen işleri yürürlükteki kanun, tüzük, yönetmelik, genelgelere ve verilecek emirlere uygun olarak yapmaması," ve "14- Kurum mensuplarına ve iş sahiplerine karşı görev adabı veya disipliniyle bağdaşmayan davranışlarda bulunması, iş sahipleriyle bu türden ilişkiler içine girdiğinin belirlenmesi" şeklindeki sözleşme feshini gerektiren düzenlemelerin gösterildiği; dolayısıyla dava konusu işlemin, davacının işlediği iddia edilen disipline aykırı eylemleri esas alınarak ve Tip Hizmet Sözleşmesinin "sözleşme fesih maddelerine" dayanılarak tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Buna göre, 657 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasının (B) bendiyle, personelin sözleşmesinin hangi hallerde feshedileceğinin Bakanlar Kurulu kararıyla düzenlenmesinin öngörüldüğü; Bakanlar Kurulu kararıyla yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın Ek 6. maddesiyle de sözleşme fesih hallerinin tek tek belirlendiği; anılan Esaslar'da düzenlenmeyen fesih nedenlerinin, Tip Hizmet Sözleşmeleriyle belirlenmesinin mümkün bulunmadığı; her ne kadar söz konusu Esaslar'da, "hizmet sözleşmesinde belirtilen koşullara uymaması nedeniyle bağlı bulundukları yöneticileri tarafından yazılı olarak uyarılmasına rağmen söz konusu koşullara uymama halinin tekrarlanması" durumunda sözleşmenin idare tarafından feshedileceği belirtilmiş ise de, söz konusu düzenlemenin yargı kararıyla iptal edildiği, davacının sözleşmesinin de iptal edilen bu düzenlemeye dayanılarak hazırlanan Tip Hizmet Sözleşmesi maddeleri uyarınca yenilenmediği dikkate alındığında; yargı kararıyla iptal edilen ve hukuk aleminde yer almayan düzenlemeye istinaden tesis edilen dava konusu işlemde üst hukuk normlarına ve hukuka uygunluk; davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…., K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 22/06/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.