T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2019/2747
Karar No:2024/137
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Kurumu …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Petro Kimya Ürünleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Madeni yağ lisansı sahibi davacı şirket hakkında düzenlenen vergi tekniği raporuna istinaden sahip olduğu kapasite raporlarında üretileceği belirtilen bilumum yağ ve müstahzar miktarlarının ve bunların üretimlerinde kullanılan yağ baz oranlarının hemen hemen hiç birisinin fiilen üretilen bilumum yağ ve müstahzarlarının miktarlarına ve üretimlerde kullanılan baz yağ oranlarına uymadığı, şirketin satın almış olduğu ve/veya imal etmiş olduğu madeni yağ ürünlerinin bir bölümünün akaryakıt olarak kullanılmak üzere satışının gerçekleştirildiği tespitine istinaden, sahip olduğu madeni yağ lisansının verdiği haklar dışında faaliyet gösterdiğinden bahisle, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin 2. fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca 350.000,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava konusu işleme esas teşkil eden soruşturma raporunda davacı şirket hakkında düzenlenen … tarih ve … sayılı vergi tekniği raporundaki bilgi ve belgelerden faydalanıldığı, kapasite raporlarında üretileceği belirtilen bilumum yağ ve müstahzar miktarlarının ve bunların üretimlerinde kullanılan yağ baz oranlarının hemen hemen hiç birisinin fiilen üretilen bilumum yağ ve müstahzarlarının miktarlarına ve üretimlerde kullanılan baz yağ oranlarına uymadığı yönünde herhangi bir analiz raporu aldırılmadığı, bu yönde vergi tekniği raporunda da herhangi bir raporun bulunmadığının görüldüğü, bu durumda, davacı şirkete idarî para cezası verilebilmesi için şirkete ait tesiste üretilen ürünün akaryakıta ikame ürün mü madeni yağ mı olduğunun araştırılması ve bu kapsamda şirketin satın almış olduğu ve/veya imal etmiş olduğu ürünün analize tabi tutulmak suretiyle akaryakıta ikame ürün mü yoksa madeni yağ mı olduğu somut bilgi ve belgelerle ortaya konulması gerekirken, bu konuda herhangi bir inceleme ve araştırma yapılmaksızın, davacı şirketin üretim ve tüketim verileri esas alınarak hazırlanan vergi tekniği raporu dikkate alınarak tesis edilen dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacının fiilinin belgelerle sabit olduğu, iddialarının maddi geçerliliğinin bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
Madeni yağ lisansı ile faaliyet göstermekte olan davacı şirketin 2011 -2013 dönemini kapsayan … tarih ve … sayılı vergi tekniği raporuna göre sahip olduğu kapasite raporlarında üretileceği belirtilen bilumum yağ ve müstahzar miktarlarının ve bunların üretimlerinde kullanılan yağ baz oranlarının hemen hemen hiç birisinin fiilen üretilen bilumum yağ ve müstahzarlarının miktarlarına ve üretimlerde kullanılan baz yağ oranlarına uymadığı, şirketin satın almış olduğu ve/veya imal etmiş olduğu madeni yağ ürünlerinin bir bölümün akaryakıt olarak kullanılmak üzere satışının gerçekleştirildiğinin tespit edildiği hususlarının davalı idareye bildirilmesi üzerine, davalı idarece yapılan soruşturma sonucunda davacının sahip olduğu madeni yağ lisansının verdiği haklar dışında faaliyet gösterdiğinden bahisle, dava konusu Kurul kararıyla idari para cezası verilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun "Lisans sahiplerinin temel hak ve yükümlülükleri" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasında, "Lisans, sahibine lisansta yer alan faaliyetin yapılması ile bu konularda taahhütlere girişilmesi haklarını verir."; 2. fıkrasında, "Lisans ile tanınan haklar; bu Kanunun, ilgili diğer mevzuatın ve lisansta yer alan kayıtlı hususların yerine getirilmesi koşuluyla kullanılır." kuralına; "İdari Para Cezaları" başlıklı 19. maddesinde, "Bu Kanuna göre idari para cezalarının veya idari yaptırımların uygulanması, bu Kanunun diğer hükümlerinin uygulanmasına engel oluşturmaz. Bu Kanuna göre e) Aşağıdaki hallerde, sorumlulara üç yüz elli bin Türk Lirası idari para cezası verilir:
1) Lisans almaksızın hak konusu yapılan tesislerin yapımına veya işletimine başlanması ile bunlar üzerinde tasarruf hakkı doğuracak işlemlerin yapılması.
2) Sahip olunan lisansın verdiği haklar dışında faaliyet gösterilmesi." kuralına yer verilmiştir.
Madeni Yağların Ambalajlanması ve Piyasaya Sunumu Hakkında Tebliğ'in 11. maddesinin birinci fıkrasında "Akaryakıt haricinde kalan petrol ürünleri (solvent, madeni ve baz yağlar, asfalt, solvent nafta vb.) ile atık yağlar, atık solventler, bitkisel atık yağlar ve bunların geri kazanımı sonucu elde edilen ürünler akaryakıt olarak satışa arz edilemez ve satılamaz, akaryakıt olarak bulundurulamaz ve/veya bu özelliği bilinerek akaryakıt olarak satın alınamaz, kullanılamaz. Madeni yağ üreticileri ve/veya ithalatçıları piyasaya sunumunu yaptıkları madeni yağların amacı dışında kullanıldığının tespiti halinde öncelikli olarak bu durumu Kuruma bildirmekle yükümlüdür." kuralı yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden, davacı şirket hakkında düzenlenen vergi tekniği raporunda, davacı şirketin müstahzar ve katkı maddesi alışlarını yaptığı firmaların düzenledikleri faturaların muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge ve sahte fatura olduğu, üretim miktarı ile elektrik sarfiyatı arasında belli bir orantının olması gerekirken değişen oranda tutarsızlıklar ve ayrıca üretim olmayan dönemlerde elektrik sarfiyatının bulunduğu, nitekim üretim miktarı ile elektrik üretim sarfiyatı arasında belli bir orantı olması gerekirken üretilen ürün başına 1,16 ila 16,5 kwh arasında çok değişen ve tutarsız oranda elektrik sarfiyatının tespit edildiği, 2011/11 dönemi için 8.040 kwh, 2012/12 dönemi için 7.960 kwh elektrik sarfiyatının olmasına karşın söz konusu dönemlerde üretim yapılmadığı, yine, İstanbul Ticaret Odası Başkanlığı tarafından düzenlenen … tarih ve … sayılı yazıda, toplam ürün içinde baz yağların oranının %69'u aşamayacağı belirtilmesine karşın davacının ürettiği müstahzarların büyük bir bölümünün %98 oranında petrol bazlı yağlardan ve %2 oranında katkı maddesinden oluştuğunun tespit edildiği, dolayısıyla davacının üretiminin ürünün basit bir karışımla yoğunluğunun değiştirilmesi suretiyle baz yağ olarak teslim etmekten ibaret olduğu, göstermelik yapılan üretimin tecil-terkin müessesinde faydalanmak amacıyla kullanıldığı, ortaya çıkan ürünün büyük kısmının petrol yağı ihtiva ettiğinden akaryakıta ikame olarak kullanılmaya uygun olduğu, yaptığı satışa dair faturaların ise G.T.İ.P. Numarasına ilişkin usulsüzlükler nedeniyle muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge niteliğinde olsa da gerçek mal hareketine dayandığı tespit ve değerlendirmelerinin yer aldığı anlaşılmaktadır.
Öte yandan, davacı hakkında düzenlenen vergi tekniği raporuna istinaden tarh edilen vergi ve cezasına ilişkin olarak yapılan başvurunun reddi nedeniyle açılan dava sonucunda İstanbul 8. Vergi Mahkemesi'nce davanın reddine karar verildiği, davanın reddi yolundaki karara yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının ise, Danıştay Yedinci Dairesi'nin 17/11/2020 tarih ve E:2020/3032, K:2020/4685 sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği görülmüştür.
Bu durumda, davacının ürettiği müstahzarların büyük bir bölümünün %98 oranında petrol bazlı yağlardan ve %2 oranında katkı maddesinden oluştuğundan, davacının satın almış ve/veya imal etmiş olduğu bu madeni yağ ürünlerinin bir bölümünü akaryakıta ikame olarak kullanılmak üzere satışını yaparak sahip olduğu madeni yağ lisansının verdiği haklar dışında faaliyet gösterdiği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemde hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin kabulüne;
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. Davalı idare harçtan muaf olduğundan, temyiz aşamasında yatırılan toplam …-TL harcın istemi hâlinde davalı idareye iadesine,
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesine, 15/01/2024 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği oyuyla karara katılmıyorum.