T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/2776
Karar No : 2023/5278
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
2- … Kaymakamlığı - …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Seyahat acenteliği ve yük taşımacılık faaliyeti yürüten ve ... plakalı aracın sahibi olan davacı tarafından, 4925 sayılı Karayolları Taşıma Kanunu'nun 26. maddesinin 1-A bendi uyarınca ¨1.207,00 idari para cezası ile tecziyesine ilişkin … tarih ve … sayılı Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı 11. Bölge Müdürlüğü işlemi ile aracın 2918 sayılı Yasanın Ek 2/3 maddesi uyarınca trafikten men edilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Akçaabat Kaymakamlığı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararında; K1 yetki belgesi kapsamında ticari amaçla yük taşımacılığı yapmaya yetkili olduğu araçla yetki belgesi kapsamına uygun olmayan yolcu taşıma faaliyetinde bulunulduğu anlaşıldığından 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu 26.maddesi uyarınca idari para cezası kesilmesine yönelik işlem ile izin veya ruhsat alınmaksızın belediye sınırları dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıma faaliyetini gerçekleştirdiği anlaşılan işyeri-durak sahibi davacıya ait aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3. maddesi uyarınca aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine yönelik dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, yük taşıma izninin bulunduğu, seyahat acentesi faaliyetleri kapsamında araç kiralama işi yaptığı, bu kapsamda yük taşıtacak olan kişilerin araçlara binmesinin zorunlu olduğu, ayrıca Anayasa Mahkemesi kararıyla ceza işlemine dayanak maddenin araç sahibi yönünden iptaline karar verildiği, dava konusu işlemlerin hukuka aykırı olduğu, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmakta olup, davalı Akçaabat Kaymakamlığı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacının 'Durak Karalar' ticaret unvanlı işyerinde yük ve yolcu taşıma seyahat acentesi faaliyetini yürüttüğü, adına kayıtlı birden fazla araç olduğu, amacı dışında faaliyet gösteren ticari araçlar konulu Akçaabat Şoförler ve Otomobilciler Esnaf Odası Başkanlığı'nın … tarih ve … sayılı yazısı ile korsan yolcu taşıyan araçların önünün kesilmesi amacıyla ile gerekli önlemlerin alınması istenilen, yazı Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonu tarafından Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Karayolu Düzenleme Genel Müdürlüğü'ne bildirilmiştir.
Bu kapsamda Karayolları XI.Bölge Müdürlüğü'nden gerekli inceleme ve denetimlerin yapılmasının istenilmesi üzerine XI.Bölge Müdürlüğü ve Akçaabat İlçe Emniyet Müdürlüğü tarafından 05/05/2016 tarihinde Trabzon İli, Akçaabat İlçesi, Kavaklı Mevkii'nde yapılan denetimlerde davacıya ait ... plakalı kamyonet tipi aracın K1 yetki belgesi olmasına karşı yolcu taşımacılığı yaptığının tutanak ile tespit edildiği, araçta yolcu olarak bulunan … isimli şahsın bilgi alma ifade tutanağında köyüne gitmek amacıyla araca bindiğini ve bunun karşılığında araç sürücüsü ... isimli şahsa 12,00-TL ödediğini beyan ettiği hususunun tespitine dair fotoğraflar sunulmuştur.
Bunun üzerine K1 yetki belgesine sahip araç ile yolcu taşımacılığı yapıldığı tespit edildiğinden davacı hakkında Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı 11. Bölge Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işlemiyle 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun 26. maddesinin 1-A bendi uyarınca 1.207,00.TL idari para cezası kesildiği ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3. maddesi uyarınca aracın 60 gün süreyle trafikten men edildiği, anılan işlemlerin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun 'Yetki belgesi alma zorunluluğu ve taşıma hizmeti' başlıklı 5. maddesinde "Taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapılabilmesi için Bakanlıktan yetki belgesi alınması zorunludur." hükmü, 'İdari para cezaları' başlıklı 26.maddesinde ise "Bu Kanunun; a) 5 inci maddesine göre yetki belgesi almadan veya yetki belgesi aldığı halde yetki belgesi kapsamına uygun olmayan faaliyetlerde bulunanlara bin Türk Lirası, yetki belgesi olduğu halde taşıtını yetki belgesine kaydettirmeden kullananlara beş yüz Türk Lirası idari para cezası verilir ve aynı kabahat için 48 saat geçmeden ikinci bir ceza verilmez. ..." hükmü yer almaktadır.
Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olduğu haliyle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde, Kamyonet: azami yüklü ağırlığı 3.500 kilogramı geçmeyen ve yük taşımak için imal edilmiş motorlu taşıt olarak tanımlanmış, "Araçların Tescil Edildikleri Amaçların Dışında Kullanılması" başlıklı Ek 2. maddesinin 3. fıkrasında; "İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır. Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir." düzenlemesi yer almaktadır.
Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan 11.06.2009 tarih ve 27255 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 'Tanımlar' başlıklı 4. maddesinin (oo) bendinde 'tarifesiz yolcu taşıma', önceden bir taşıma hattı ve taşıma güzergahı ile bir zaman ve ücret tarifesi belirlenmeksizin; grup yolcu durumuna göre arızi veya mekik sefer düzenlenerek yapılan düzensiz yolcu taşımaları şeklinde tanımlandığı, 'Yetki Belgesi Türleri' başlıklı 6. maddesinin (8-a) bendinde K1 yetki belgesinin; Ticari amaçla eşya taşımacılığı yapacaklara verileceği belirtilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
05/05/2016 tarihinde yapılan denetimlerde davacıya ait ... plaka sayılı K1 yetki belgesine sahip kamyonet tipi araçla yetki belgesi kapsamına uygun olmayan yolcu taşımacılığı faaliyetinin yapıldığının tutanak ve fotoğraflar ile tespit edildiği, davacının bu şekilde kendisine ait işyerinde adına kayıtlı araçlar ile izin veya ruhsat alınmaksızın belediye sınırları dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıma faaliyetini gerçekleştirdiği ileri sürülmüş ise de; dosya içeriğinde yer alan davacı ile araçta yolcu olarak bulunan ... isimli şahıs arasında imzalanmış olan … tarih ve … seri numaralı araç kiralama sözleşmesinde söz konusu aracın kiraya veren tarafından kiralayanın kendisine ait yük ve eşyanın taşınması hususunda tahsis edildiği belirtilmiş olup, davacının beyanlarından da yükünü taşıtmak isteyen kişilere şoförlü araç kiralama işi yaptığı anlaşılmaktadır. Davacı araç sahibinin, yurt içi eşya taşımacılığı yetkisi veren K1 yetki belgesinin bulunduğu ve söz konusu aracın tescil belgesinde kullanım amacının yük nakli olduğu görülmektedir.
Uyuşmazlıkta; davacıya ait araçla K1 yetki belgesi kapsamında yük taşımacılığı yapılmayıp ilgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın ticari amaçla taşımacılık yapıldığı hususu her türlü şüpheden uzak, açık ve kesin delillerle ortaya konulmadığından dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir.
Bu durumda; dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerekirken, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararı ve istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu istinaf kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 31/10/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.