T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/2777
Karar No : 2023/4590
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Valiliği
VEKİLLERİ : Av. …
Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, güzergah izin belgesi bulunmadan yolcu taşımacılığı yaptığından bahisle 2918 sayılı Kanunun Ek-2/3. maddesi uyarınca ... plakalı aracın 60 gün süreyle trafikten menine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; söz konusu araca ait 23.9.2009- 23.9.2010 tarihleri arasında geçerli olan okul servis aracı güzergah izin belgesinin bulunduğu, davacıya ait aracın okul servis taşımacılığı güzergah kullanım izin belgesi bulunması nedeniyle 2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası kapsamı uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi'nce; uyuşmazlıkta, tespitin yapıldığı tarih ile bu tespite dayanılarak kurulan dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte, davacıya ait söz konusu aracın güzergah izin belgesinin bulunmadığı, dava konusu işlem tarihinde geçerlilik süresi dolmuş güzergah izin belgesinin varlığının da dava konusu işlemi hukuka aykırı hale getirmediği; bu durumda, ilgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yaptığı tespit edilen aracın trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, aksi yöndeki Mahkeme kararında ise hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, 12.10.2015-12.10.2016 tarihleri arasında geçerli olacak şekilde düzenlenmiş öğrenci servis güzergah izin belgesi sunularak denetim tarihi itibarıyla izin belgesinin bulunduğu, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, işlemin tesis edildiği tarihte servis taşımacılığı yapılabilmesi için gerekli ve geçerli bir izin belgesinin bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
01.08.2016 tarihinde davalı idareye bağlı görevlilerce GMK Bulvarı, Davultepe ışıklarında servis araçlarına yönelik yapılan denetimde, davacının da maliki ve sürücüsü bulunduğu ... plakalı araç durdurulmuş, sürücü ve polis memurları tarafından imzalanan tutanakta; söz konusu araç ile Mezitli Soli Bölgesinde yol üzerinden 6 yolcunun alınarak Taşucu'ndaki gezi teknelerine taşındığı, fakat güzergah izin belgesinin olmadığı ifadelerine yer verilerek dava konusu işlem tesis edilmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması" başlıklı, işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle Ek-2/3 maddesinde; "...ilgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, (...) bağlı bulunduğu durak, iş yeri ve işletmelerin sorumluluklarına birinci fıkrada gösterilen idari para cezasının üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanacağı, ayrıca, aracın her defasında altmış gün süre ile trafikten men edileceği," hükmüne yer verilmiştir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Ulaşım hizmetleri" başlıklı 9. maddesinde; büyükşehir içindeki karayolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla ulaşım koordinasyon merkezi (UKOME) kurulacağı ve bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dâhilinde il trafik komisyonunun yetkilerinin ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılacağı, büyükşehir belediyelerine bu Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun bu Kanun'a aykırı hükümlerinin uygulanmayacağı kurala bağlanmıştır.
5216 sayılı Kanunun anılan hükmüne istinaden hazırlanan ve 15/06/2006 gün ve 26199 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği'nin 28/2. maddesinde, "Taksi, dolmuş, minibüs ve umum servis araçları ile toplu taşım araçlarının tahsis süreleri, ticarî plâka sayıları ile bu plâkaların verilmesine ilişkin usûl, esas ve devir ücretleri UKOME’ce tespit edilir." kuralı yer almıştır.
4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun 26. ve 27. maddelerinde Kanuna aykırı bir biçimde gerçekleştirilen taşımacılık faaliyetlerine ilişkin cezalar, ceza vermeye yetkili görevliler, idari para cezası dışında tesis edilecek diğer yaptırım türleri belirtilmiştir.
Öte yandan dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan 11.06.2009 tarih ve 27255 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 24. maddesinde, yetki belgeleri eki taşıt belgelerine tahditli plakalı taşıtların kaydedilmeyeceği hükmü yer almıştır.
1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu'nun 1. maddesinin (d) bendinde ise "tur"; Türkiye’nin tarihi, doğal, kültürel, turistik değerlerinden en az birini tanıtma ve ulaştırmayı birlikte kapsayan, bu hizmetlerin dahil olduğu tek bir fiyatla satılan veya satış taahhüdü yapılan ve hizmeti yirmidört saatten kısa bir süreyi kapsayan ticarî faaliyet olarak tanımlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davacı tarafından tahdit kapsamındaki S plakalı aracıyla taşımacılığın yapılacağı güzergahların da yazılı olduğu, Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığı'ndan alınmış 23.09.2009-23.09.2010 tarihleri arasında geçerli okul servis aracı özel izin belgesi ile 12.10.2015-12.10.2016 tarihleri arasında geçerli öğrenci servisi güzergah izin belgeleri dosyaya sunulmuş ve servis taşımacılığı yapma konusunda izninin bulunduğu ileri sürülmüştür.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3. maddesi uyarınca tesis edilen dava konusu işleme dayanak olan tutanakta, araçtaki yolcuların gezi teknelerine taşındığının ifade edildiği; denetim sırasında çekilen video kaydında, yolcuların tura gittiklerini beyan ettikleri; yine dava dilekçesinde de davacı tarafından okulların açık olduğu dönemde öğrenci servis taşımacılığı, okulların tatil olduğu dönemde ise yat turları için taşımacılık yaptığının belirtildiği anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen Kanun ve Yönetmelik maddeleri birlikte değerlendirildiğinde; belediye sınırları içinde karayolu taşımacılığı yapacak olan servis araçlarının güzergâh ile sayılarının UKOME tarafından tespit edileceği, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3. maddesi kapsamında yaptırım uygulanabilmesi için sayısını ve güzergâhını belirleme yetki ve imtiyazına sahip belediyeden ruhsat veya izin almadan servis taşımacılığı faaliyeti yapıldığının somut bir biçimde ortaya konulması gerektiği sonucuna varılmaktadır.
Olayda, dosyaya sunulan delillere göre, denetim esnasında korsan servis taşımacılığı yapılmadığı, tur kapsamında tur hizmetinin bir parçası olarak verilen tarifesiz yolcu taşımacılığının gerçekleştirildiği, bu taşımacılığın karayolu taşıma mevzuatında belirtilen araçlarla ve yetki belgeleriyle yürütülmesi gerekli bir faaliyet olduğu anlaşıldığından, 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3. maddesi uyarınca tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Bununla birlikte, denetime konu yolcu taşıma faaliyetinin tahdit kapsamındaki "S" plakalı araçla gerçekleştirilmiş olduğu da göz önüne alındığında, yetkili merciilerce, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu ve Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nde yer alan yükümlülükler ve yasaklar dikkate alınarak yaptırım uygulanabilmesi de mümkündür.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 12/10/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.