DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU 2019/2827 E. , 2021/2556 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2019/2827
Karar No : 2021/2556
TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVALI): … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
2- (DAVACI):… Odası
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Altıncı Dairesinin 16/05/2019 tarih ve E:2016/1646, K:2019/4362 sayılı kararının taraflarca aleyhe kısımlar yönünden temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ankara İli, Çankaya İlçesi, … ada, …, …, …, … parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği yapılmasına ilişkin … tarih ve … sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararının iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 16/05/2019 tarih ve E:2016/1646, K:2019/4362 sayılı kararıyla;
Her ne kadar, Ankara İli, Çankaya İlçesi, … Mahallesi, … ada, …, …, …, … parsel sayılı taşınmazlar ve çevresinin, "Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanı" ilan edilmesine ilişkin Bakanlar Kurulunun … tarih ve … sayılı kararının iptali istemiyle aynı davacı tarafından açılan davada, Dairelerinin 16/05/2019 tarih ve E:2015/6644 K:2019/4387 sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de, alanda nazım imar planı yapma yetkisi davalı idarede olduğundan, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planının esasının incelendiği ve davalı idarenin davacı Odanın subjektif dava açma ehliyetinin bulunmadığı yönündeki iddiasının yerinde görülmediği belirtilerek, Dairelerinin E:2015/6644 sayılı dosyasında mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi sonucu hazırlanan raporda yer alan görüş ve tespitlere de değinilmek suretiyle;
Uyuşmazlığa konu alanın … ada, …, …, …, … sayılı parseller ile … sayılı parselin güneyindeki tescil dışı alanı kapsadığı, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile … sayılı parselin E:3.00 Yençok:Serbest yapılaşma koşullu İdare, Vergi ve Bölge İdare (İstinaf) Mahkemeleri ve sosyal tesislerini içeren yapılar yapılmak üzere "Resmi Kurum Alanı ve kısmen "Ağaçlandırılacak Alan" olarak; … sayılı parselin güney kısmında yer alan tescilsiz alanın "Ağaçlandırılacak Alan" olarak; … sayılı parselin E:0.50, Yençok:9.50 m. yapılaşma koşullu "Katlı Otopark Alanı" olarak; Ankaralılar Caddesi’nin batısında yola cepheli alanın "Açık Otopark Alanı" olarak; bu alanın batısında yer alan alanın E:0.10, Yençok:Serbest yapılaşma koşullu "Metro Depo ve Atölye Alanı" olarak; alanın güneyinde metro istasyonuna hitap edecek alanın E:0.50, Yençok:9.50 m. yapılaşma koşullu "Katlı Otopark Alanı" olarak ayrıldığı ve alanın batısında kaldırılan "Park" alanlarına karşılık "Bölge Parkı" kullanımlı alan ayrıldığı,
… ada, … sayılı parsel yönünden;
Davacının iddialarına itibar edilmediği, uyuşmazlığa konu taşınmazın güneyindeki tescil dışı alanın ağaçlandırılacak alan olarak korunduğu, … Bölge İdare Mahkemesi ve İdare ve Vergi Mahkemelerinin ayrı binalarda ve bu binalarda kiracı olarak bulundukları, adalet hizmeti gören bu yapıların kamu mülkiyetindeki taşınmazlarda kendilerine ait binalarda kira ödemeksizin faaliyette bulunmalarında kamu yararı bulunduğundan, … sayılı parsele "Resmi Kurum Alanı" fonksiyonu verilmesinde hukuka aykırlık bulunmadığı,
… ada, …, … ve … sayılı parseller yönünden ise;
Dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile bu taşınmazlarda, üst ölçekli plan kararları ile öngörülen "Ağaçlandırılacak Alan" ve "Vadi Tabanları/Dere Yatakları" kullanımlarının korunmayarak, "Ticari Rekreasyon Alanı", "Ego Metro Depo ve Atölye Alanı", "Bölge Parkı", "Spor Alanı", "Rekreasyon Alanı" ve "Genel Otopark Alanı" kullanımlarını içeren yapılaşmaların öngörüldüğü,
Çayyolu-Ümitköy bölgesinde mevcut yerleşik nüfusun ve planlanan nüfusun gereksinim duyacağı donatı alanlarından açık ve yeşil alanlar kapsamında "Ağaçlandırılacak Alanlar" ve "Park Alanları" kullanımlarının kaldırıldığı/küçültüldüğü, böylelikle nüfusun gereksinimi olan donatı alanları dengesinin bozulduğu,
Üst ölçekli plan kararlarına göre belirlenen "Ağaçlandırılacak Alan" kullanımının Çayyolu Deresi’ni besleyen ve derenin oluşturduğu yeşil alanlar sisteminin önemli ve bütünleyici bir plan kararı olduğu, metro hattının bulunduğu yerin Çayyolu Deresi’nin en geniş vadi tabanını oluşturduğu, bu nedenle "Ağaçlandırılacak Alan" kullanımının yanı sıra dava konusu alandaki diğer kullanım kararı vadi tabanları/dere yatakları kullanımının da 1/25.000 ölçekli Başkent Ankara Nazım İmar Planı Plan Açıklama Raporu’nda belirtilen “Doğal, kültürel, çevresel değerlerin, tarihi varlıkların, su kaynaklarının, tarım ve orman alanlarının korunmasını, afet risklerinin giderilmesini/azaltılmasını, afete karşı önlem alınmasını amaçlayan” plan hedefi doğrultusunda 1/25.000 ölçekli plana esas analitik çalışmalarda su toplama havzaları, dere yatakları gibi yerleşim dışı tutulması zorunlu alanların yerleşime konu edilemeyeceği ilkesiyle çeliştiği,
Belirtilen nedenlerle, dava konusu nazım imar planı değişikliğinin … ada …, … ve … sayılı parsellere yönelik kısmında şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, plan tekniğine, plan bütünlüğüne ve kamu yararına uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı,
gerekçeleriyle, … ada, … sayılı parsel yönünden davanın reddine, … ada, …, … ve … sayılı parseller yönünden ise dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davacı tarafından, Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanı ilanına ilişkin Bakanlar Kurulu Kararı, yargı kararıyla iptal edildiğinden, dayanaksız kalan dava konusu nazım imar planı değişikliğinin de tümüyle iptali gerektiği, bu nedenle Daire kararının davanın reddine ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından, dava konusu nazım imar planı değişikliğinin mevzuat düzenlemelerine uygun olarak hazırlandığı, pasif durumdaki ağaçlandırılacak alanın ihtiyaca yönelik olarak bölge parkına dönüştürülerek halkın kullanımına açılacağı, inşaat alanlarında kalan ağaçların ise başka bölgeye taşınacağı, üst ölçekli planlara aykırılık bulunmadığından Daire kararının iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Taraflarca, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Davalı idarenin temyiz isteminin reddi ile Daire kararının iptale ilişkin kısmının gerekçeli onanması, davanın reddine ilişkin kısmının ise bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
Üye Ali Ürker'in; Anayasa'nın 135. maddesine göre kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşlarının, belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan kamu tüzel kişilikleri olduğu ve bu meslek kuruluşlarının, kuruluş amaçları dışında faaliyette bulunamayacağı esasları göz önünde bulundurulduğunda, davacı Odanın, dava konusu işlemin iptalini istemekte hukuken korunması gereken bir menfaatinin bulunmadığı yönündeki ayrışık oyuna karşılık, davacı Odanın ehliyetli olduğuna oyçokluğu ile karar verilerek, temyiz istemlerinin esastan incelenmesine geçildi.
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile "Ankara İli, Çankaya İlçesi, … Mahallesi, … ada, …, …, …, … parsel ve çevresine ait Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanı Sınırı" (KDGPA) teklifi kabul edilmiştir.
… tarih ve … sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile Ankara İli, Çankaya İlçesi, … ada …, …, …, …, …, …, … ve … sayılı parsellerde 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin onaylanması üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.
… tarih ve … sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğü yazısı ile Ankara İli, Çankaya İlçesinde yer alan ve ekli kroki ile sınır ve koordinatları gösterilen 45 hektarlık alanın Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanı olarak ilan edilmesi talebine ilişkin Büyükşehir Belediye Meclis kararı ve ekleri, Bakanlar Kurulu Kararı alınmak üzere (mülga) Başbakanlığa sunulmuş; … tarih ve … sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile "Ankara İli, Çankaya İlçesi, … Mahallesi, … ada, …, …, …, … parsel ve çevresine ait Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanı" ilan edilmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT :
3194 sayılı İmar Kanunu'nun dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 5. maddesinde, "Nazım İmar Planı"; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan, olarak tanımlanmıştır.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 73. maddesinin ilk dört fıkrasında; "Belediye, belediye meclisi kararıyla; konut alanları, sanayi alanları, ticaret alanları, teknoloji parkları, kamu hizmeti alanları, rekreasyon alanları ve her türlü sosyal donatı alanları oluşturmak, eskiyen kent kısımlarım yeniden inşa ve restore etmek, kentin tarihi ve kültürel dokusunu korumak veya deprem riskine karşı tedbirler almak amacıyla kentsel dönüşüm ve gelişim projeleri uygulayabilir. Bir alanın kentsel dönüşüm ve gelişim alanı olarak ilan edilebilmesi için yukarıda sayılan hususlardan birinin veya bir kaçının gerçekleşmesi ve bu alanın belediye veya mücavir alan sınırları içerisinde bulunması şarttır. Ancak, kamunun mülkiyetinde veya kullanımında olan yerlerde kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı ilan edilebilmesi ve uygulama yapılabilmesi için ilgili belediyenin talebi ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca bu yönde karar alınması şarttır.
Kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı olarak ilan edilecek alanın; üzerinde yapı olan veya olmayan imarlı veya imarsız alanlar olması, yapı yükseklik ve yoğunluğunun belirlenmesi, alanın büyüklüğünün en az 5 en çok 500 hektar arasında olması, etaplar halinde yapılabilmesi hususlarının takdiri münhasıran belediye meclisinin yetkisindedir. Toplamı 5 hektardan az olmamak kaydı ile proje alanı ile ilişkili birden fazla yer tek bir dönüşüm alanı olarak belirlenebilir.
Büyükşehir belediye ve mücavir alan sınırları içinde kentsel dönüşüm ve gelişim projesi alanı ilan etmeye büyükşehir belediyeleri yetkilidir. Büyükşehir belediye meclisince uygun görülmesi halinde ilçe belediyeleri kendi sınırları içinde kentsel dönüşüm ve gelişim projeleri uygulayabilir.
Büyükşehir belediyeleri tarafından yapılacak kentsel dönüşüm ve gelişim projelerine ilişkin her ölçekteki imar planı, parselasyon planı, bina inşaat ruhsatı, yapı kullanma izni ve benzeri tüm imar işlemleri ve 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununda belediyelere verilen yetkileri kullanmaya büyükşehir belediyeleri yetkilidir." düzenlemelerine yer verilmiştir.
14/06/2014 tarih ve 29030 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin 4. maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde, "Nazım İmar Planı"; mevcut ise çevre düzeni planının genel ilke, hedef ve kararlarına uygun olarak, arazi parçalarının genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, çeşitli kentsel ve kırsal yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanlarını, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere, varsa kadastral durumu işlenmiş olarak 1/5.000 ölçekte, büyükşehir belediyelerinde 1/5000 ile 1/25.000 arasındaki her ölçekte, onaylı halihazır haritalar üzerine, plan notları ve ayrıntılı raporuyla bir bütün olarak hazırlanan plan, olarak tanımlanmıştır.
Aynı Yönetmeliğin 6. maddesinin ikinci fıkrasında ise, "Mekânsal planlar, plan kademelenmesine uygun olarak hazırlanır. Her plan, planlar arası kademeli birliktelik ilkesi uyarınca yürürlükteki üst kademe planların kararlarına uygun olmak, raporu ile bütün oluşturmak ve bir alt kademedeki planı yönlendirmek zorundadır." düzenlemesi yer almaktadır.
Öte yandan, Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay Altıncı Dairesinin 16/05/2019 tarih ve E:2015/6644 K:2019/4387; E:2015/6428, K:2019/4375 sayılı kararlarıyla, dava konusu taşınmazları da kapsayan alanın "Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanı" olarak ilan edilmesine ilişkin Bakanlar Kurulu Kararının iptaline karar verilmiş, bu kararlar esası yönünden Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun (sırasıyla) 22/11/2021 tarih ve E:2019/2062, K:2021/2555; E:2019/2471, K:2021/2554 sayılı kararlarıyla; "üst ölçekli plan kararına aykırı olarak alanda yapılaşmaya yönelik kullanım öngören dava konusu Ankara İli, Çankaya İlçesi, … Mahallesi sınırları içerisinde bulunan bazı alanların "Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanı" olarak ilan edilmesine ilişkin Bakanlar Kurulu Kararında bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı" gerekçesiyle onanmış ve anılan kararlar kesinleşmiştir.
Bu durumda, söz konusu bölgede "Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanı" ilanına ilişkin dayanağı Bakanlar Kurulu Kararının yargı kararıyla iptaline karar verildiğinden, aynı bölgeye yönelik 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin onaylanmasına ilişkin dava konusu … tarih ve … sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararında da hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, Daire kararının; … ada, …, … ve … sayılı parseller yönünden dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik, … ada, … sayılı parsel yönünden davanın reddine ilişkin kısmında ise hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin REDDİNE;
2. Danıştay Altıncı Dairesinin temyize konu 16/05/2019 tarih ve E:2016/1646, K:2019/4362 sayılı kararının, dava konusu işlemin … ada,…, … ve … sayılı parseller yönünden iptaline ilişkin kısmının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3. Davacı Odanın temyiz isteminin KABULÜNE;
4. Danıştay Altıncı Dairesinin temyize konu 16/05/2019 tarih ve E:2016/1646, K:2019/4362 sayılı kararının, … ada, … sayılı parsel yönünden davanın reddine ilişkin kısmının BOZULMASINA,
5. Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dava dosyasının Danıştay Altıncı Dairesine gönderilmesine,
6. Kesin olarak, 22/11/2021 tarihinde oybirliği ile karar verildi.