T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/2846
Karar No : 2024/1316
TEMYİZ EDEN (DAVACI): …
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI): … Valiliği
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı tarafından, davacıya ait … plaka numaralı aracın izin belgesi olmadan kullanıldığından bahisle 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3 maddesi uyarınca trafikten men edilmesine dair 23.05.2017 tarihli Muhafaza Altına Alma ve 2.628,00 TL trafik idari para cezası verilmesi muhteviyatlı 23.05.2017 tarihli Trafik İdari Para Cezası karar tutanaklarının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararında; Trabzon Büyükşehir Belediyesi sınırları içinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yaptığı tespit edilen davacıya ait araç için bu hususta verilmiş bir izin belgesi ile hakkkında güzergâh belirleme kararının bulunmadığı açık olup, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2'nci maddesinde belirtilen "İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımak" şeklindeki eylemin sabit olduğu görüldüğünden davacıya ait … plaka numaralı aracın 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3 maddesi gereği trafikten men edilmesine dair 23.05.2017 tarihli Muhafaza Altına Alma ve 2.628,00 TL trafik idari para cezası verilmesi içerikli 23.05.2017 tarihli Trafik İdari Para Cezası karar tutanaklarında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması" başlıklı, işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle Ek 2. maddesinde "Araçlarını motorlu araç tescil ve trafik belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahipleri 14 400 000 lira para cezası ile cezalandırırlar. Ayrıca, araç onbeş gün süre ile trafikten men edilir. İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, (…)(1) bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır. Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir.(1)" hükmüne yer verilmiştir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Ulaşım hizmetleri" başlıklı 9. maddesinde; büyükşehir içindeki karayolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla ulaşım koordinasyon merkezi (UKOME) kurulacağı ve bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dâhilinde il trafik komisyonunun yetkilerinin ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılacağı, büyükşehir belediyelerine bu Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun bu Kanun'a aykırı hükümlerinin uygulanmayacağı kurala bağlanmıştır.
5216 sayılı Kanunun anılan hükmüne istinaden hazırlanan ve 15/06/2006 gün ve 26199 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği'nin 28/2. maddesinde, "Taksi, dolmuş, minibüs ve umum servis araçları ile toplu taşım araçlarının tahsis süreleri, ticarî plâka sayıları ile bu plâkaların verilmesine ilişkin usûl, esas ve devir ücretleri UKOME’ce tespit edilir." kuralı yer almıştır.
4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun 26. ve 27. maddelerinde Kanuna aykırı bir biçimde gerçekleştirilen taşımacılık faaliyetlerine ilişkin cezalar, ceza vermeye yetkili görevliler, idari para cezası dışında tesis edilecek diğer yaptırım türleri belirtilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
23.05.2017 günü saat 12:55 sıralarında Trabzon ili Ortahisar ilçesi … Mahallesi … Caddesi çıkışı … önünde … minibüs durağından izinsiz yolcu taşımacılığı yaptığı belirtilen araç üzerinde durdurulması suretiyle yapılan kontrolde, davacının sevk ve idaresinde bulunan … plaka sayılı araçta sürücü C.O ile birlikte yolcuların alınan beyanlarında; Arsin'e öğrenci 2,5 TL, sivil 3,00 TL karşılığında taşımacılık yapıldığını ifade etmeleri üzerine yasal işlem uygulanarak, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun EK/2/3 maddesine istinaden, Trafik İdari Para Cezası ile Muhafaza Altına Alma karar tutanakları tanzim edilerek, aracın trafikten men edilmesi üzerine, davacının 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3 maddeleri gereğince, 23.05.2017 tarihli Muhafaza Altına Alma ve 2.628,00 TL trafik idari para cezası verilmesi içeren 23.05.2017 tarihli Trafik İdari Para Cezası karar tutanaklarının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesinin ilk halinde aracın üretim amacı dışında yolcu veya yük taşımacılığında kullanılması hali için ceza öngörülmüşken, maddeye 31/05/2012 tarihinde kabul edilen 6321 sayılı Kanunla eklenen üçüncü fıkrayla, "korsan" olarak tabir edilen şehiriçinde ticari amaçlı kayıt dışı yolcu taşımacılığının engellenerek, hem taşımacılık hizmetlerinin düzene sokulması hem de kurallara bağlı olarak yolcu taşımacılığı yapan esnafın haklarının korunmasının amaçlandığı görülmektedir. Olayda ise, işlem tarihi itibariyle tespit edilen toplu ulaşım için belediyeden alınmış izin belgesinin bulunmadığı ancak … plaka sayılı aracın ruhsatına işlendiği üzere ticari minübüs kullanım amaçlı olduğu görüldüğünden, anılan Kanunun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında ilgili belediyeden izin ve ruhsat almaksızın ticari bir taşımacılık yapıldığından bahsedilemez.
Bununla birlikte, denetime konu yolcu taşıma faaliyetinin tahdit/tahsis kapsamındaki "M" plakalı araçla gerçekleştirilmiş olduğu da göz önüne alındığında, yetkili merciilerce, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu ve Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nde yer alan yükümlülükler ve yasaklar dikkate alınarak yaptırım uygulanabilmesi de mümkündür.
Bu durumda; toplu taşıma faaliyeti gösteren … plaka sayılı aracın 2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında bulunmadığından, aksi yorumla tesis edilen dava konusu trafikten men ve trafik para cezası işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 08/03/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.