T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/2894
Karar No : 2023/3656
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
KARŞI TARAF (DAVACI) : …'i temsilen … Sendikası
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:..., K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem : Davalı idarede sözleşmeli arkeolog olarak görev yapan davacı tarafından, 2017 yılına ilişkin sözleşmesinin yenilenmemesine dair Tuzluca Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işleminin iptali ile yoksun kalınan parasal haklarının tazmini ve diğer özlük ve sosyal haklarının iadesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararla; davacı yerine başka bir arkeolog unvanlı personelin işe alınmadığı, Belediye Fen İşleri Müdürlüğünde görevli iki personelin davacının yürüttüğü görevleri yerine getirdiği, davalı idare tarafından sunulan belgelerde 2016 yılı Belediye bütçe giderlerinin 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49. maddesinde aykırı şekilde %49 oranında gerçekleştiğinin görüldüğü; davalı idarenin, 31/12/2016 tarihinde sona eren hizmet sözleşmesini yenilenmesi konusunda takdir yetkisinin bulunduğu, kadro, ihtiyaç durumu ve personel gider oranının bütçe giderlerinin %30'unu geçemeyeceği kuralı uyarınca, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak kullanılan takdir yetkisi kapsamında tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; dava konusu sözleşme yenilememe işleminin, belediyede ihtiyacın üzerinde personel çalışması, fazla personel nedeniyle bütçenin büyük bölümünün personel giderlerine harcanması, davacının hizmetine ihtiyaç duyulmaması sebepleriyle tesis edildiği savunulmakta ise de, davalı idarece söz konusu sebepler yönünden hukuken kabul edilebilir hiçbir somut tespit ve gerekçenin dosyaya sunulmadığından dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, yoksun kalınan parasal ve özlük haklarının tazmini talebinin kabulüne, davacının yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının davalı idarece davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı Kars Kültür Varlıklarını Koruma Bölge kurulu Müdürlüğünce yazılan yazıda, Tuzluca Belediyesi mücavir alanı içerisinde 2017/2018 yıllarında belediye işbirliğiyle gerçekleştirilmiş arkeolojik çalışmanın bulunmadığının bildirildiği; dolayısıyla, 2017 yılı içerisinde davacının hizmetine hiç ihtiyaç duyulmadığı; belediye bütçesi içinde personel giderlerinin çok yüksek olması nedeniyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca 2013 yılından itibaren Tuzluca Belediye Başkanlığında sözleşmeli arkeolog olarak görev yapan davacı ile davalı idare arasında imzalanan 01/01/2016 ilâ 31/12/2016 tarihleri arasında geçerli hizmet sözleşmesinin 2017 yılında yenilenmeyeceği husunun davalı idarenin … tarih ve … sayılı işlemiyle davacıya bildirilmesi üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4/B maddesinde "Sözleşmeli personel: Kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, kurumun teklifi üzerine Devlet Personel Dairesi ve Maliye Bakanlığının görüşleri alınarak Bakanlar Kurulunca geçici olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir." şeklinde tanımlanmıştır.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49. maddesinin üçüncü fıkrasında; "Belediye ve bağlı kuruluşlarında, norm kadroya uygun olarak çevre, sağlık, veterinerlik, teknik, hukuk, ekonomi, bilişim ve iletişim, plânlama, araştırma ve geliştirme, eğitim ve danışmanlık alanlarında avukat, mimar, mühendis, şehir ve bölge plâncısı, çözümleyici ve programcı, tabip, uzman tabip, ebe, hemşire, veteriner, kimyager, teknisyen ve tekniker gibi uzman ve teknik personel yıllık sözleşme ile çalıştırılabilir...", beşinci fıkrasında; ".Üçüncü ve dördüncü fıkra hükümleri uyarınca çalıştırılacak personele her ne ad altında olursa olsun sözleşme ücreti dışında herhangi bir ödeme yapılmaz ve ücret mahiyetinde aynî ya da nakdî menfaat temin edilmez. Bu personel hakkında bu Kanunla düzenlenmeyen hususlarda vize şartı aranmaksızın 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrasına göre istihdam edilenler hakkındaki hükümler uygulanır.", sekizinci fıkrasında; "Belediyenin yıllık toplam personel giderleri, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın yüzde otuzunu aşamaz. Nüfusu 10.000'in altında olan belediyelerde bu oran yüzde kırk olarak uygulanır. Yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar yeni personel alımı yapılamaz. Yeni personel alımı nedeniyle bu oranın aşılması sebebiyle oluşacak kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren hesaplanacak kanunî faiziyle birlikte belediye başkanından tahsil edilir. ... " hükmü öngörülmüştür.
06/06/1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın 1. maddesinde, bu Esasların 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası hükmü uyarınca kamu idare, kurum ve kuruluşlarında mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılan ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileri hakkında uygulanacağı hükmüne, "Sözleşmenin Feshi" başlıklı Ek 6/d maddesinde; "Hizmetinin gerektirdiği pozisyona ihtiyaç kalmaması halinde, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca sözleşmesi tek taraflı feshedilir." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
5393 sayılı Belediye Kanununun 49. maddesi uyarınca, sözleşme süresi sonunda, sözleşmenin yenilenip yenilenmemesi konusunda idarenin takdir yetkisi bulunduğu gibi, haklı nedenlerin bulunması durumunda sözleşmeli personelin sözleşme süresi dolmadan sözleşmelerinin feshedilebilmesi de mümkün ise de; asli ve sürekli nitelikte kamu hizmeti ifa eden sözleşmeli personelin içinde bulunduğu "kamu hukuku bağlantılı, esasları idare tarafından önceden düzenlenmiş, güvenceli durum" sebebiyle yenilememenin veya feshin haklı sebeplere dayanması gerekmektedir.
Uyuşmazlıkta; davacının 2013 yılından itibaren davalı Belediyede sözleşmeli statüde arkeolog olarak çalıştığı, dava konusu işlemle davacının hizmetine ihtiyaç kalmadığı ve Belediyenin yıllık toplam personel giderlerinin gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerine oranının %35'ini aştığından bahisle sözleşmesinin feshedildiği anlaşılmakta olup, dosyadaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; göreve başladığı tarihten, hizmet sözleşmesinin sona erdiği 31/12/2016 tarihine kadar uzmanlık alanındaki işlerde görev verilmesinin yanı sıra, davacının, davalı Belediyeye ait uzmanlık alanında ve görevinde bulunmayan çeşitli işlerde de görevlendirildiği, Kars Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğünün 01/02/2019 tarih ve E.98215 sayılı yazısında, 2017 ve 2018 yıllarında Tuzluca Belediyesi mücavir alanında belediye işbirliği ile gerçekleştirilen herhangi bir arkeolojik çalışmanın bulunmadığının; diğer taraftan, Iğdır Valiliği İl Mahalli İdareler Müdürlüğüne cevaben İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünce gönderilen … tarih ve … sayılı yazıda, Tuzluca Belediyesinin toplam personel giderlerinin, gerçekleşen en son bütçe gelirlerinin 2013 sayılı Vergi Usul Kanunu'na göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın, 2013 yılında %45 oranında olduğunun görüldüğü; dolayısıyla, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun Geçici 1. maddesinde belirtilen oran aşıldığından, Bakanlıklarından izin alınmaksızın sözleşmeli personel çalıştırılmasının mevzuata aykırı olacağının değerlendirildiği hususunun bildirildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, yukarıda alıntısına yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, davalı idarenin toplam personel giderlerinin gerçekleşen en son bütçe gelirlerine oranının izin verilen yasal sınırın üzerinde olduğu ve Belediye mücavir alanı içerisinde 2017/2018 yıllarında belediye işbirliğiyle arkeolojik çalışmanın yapılmaması nedeniyle, dava konusu işlem tarihinde davalı idarenin arkeolog ihtiyacı bulunmadığı hususları göz önüne alındığında, davacının 01/01/2016 - 31/12/2016 tarihleri arasında geçerli hizmet sözleşmesinin 2017 yılında yenilenmemesine yönelik dava konusu işlemde hukuka aykırılık, davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulüne dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında ise, hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesine karşı karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile dava konusu işlemin iptali, davacının yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının davalı idarece davacıya ödenmesine ilişkin temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 22/06/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.