T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/2991
Karar No : 2022/6092
DAVACI : … Sendikası
VEKİLİ : Av. …
DAVALI : … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ….
DAVANIN KONUSU :
19/10/2017 tarih ve 30215 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin
1- 3. maddesiyle Yönetmeliğin 7. maddesinin 8. fıkrasında yapılan değişikliğin,
2- 8. maddesiyle Yönetmeliğin 19. maddesinin 3. fıkrasına eklenen; "Akan trafikte verilmesi gereken eğitim güzergahta gercekIestirilir.” ibaresinin,
3- 6. fıkrasına eklenen “sınıfı sertifika alacaklara Ek-7de yer alan Motorlu Bisiklet ve Motosiklet Direksiyon Eğitim ve Sınav Yeri Krokisinde belirtilen alanda” kısmının,
4- 17. maddesiyle Yönetmeliğe eklenen 33. maddesinin 4. fıkrasının iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
Yönetmeliğin 7. maddesinin 8. fıkrasında yapılan değişikliğe ilişkin olarak; 5580 sayılı Kanun’da düzenlenen yaptırımlardan ayrı bir yaptırım öngörüldüğü, düzenlemenin Mart 2017 değişikliğinde de yer aldığı, Danıştay Onbeşinci Dairesi tarafından E:2017/888 nolu dosyada yürütmenin durdurulmasına karar verildiği, yargı kararına rağmen Ekim 2017 değişikliği ile düzenlemenin Yönetmeliğe tekrar eklendiği; Yönetmeliğin 8. maddesiyle Yönetmeliğin 19. maddesinin 3. fıkrasına eklenen kısım yönünden; Yönetmeliğin 7. maddesinde bütün sertifika sınıflarında trafik ve çevre dersinin 16, ilk yardım dersi 8, araç tekniği dersi 6 ve trafik adabı dersi 4 saat teorik olarak verileceği, direksiyon eğitimi derslerine ise direksiyon eğitim alanında veya simülatör üzerinde 2 saatten az olmamak kaydıyla direksiyon usta öğreticisi tarafından kursiyerin akan trafikte eğitim alacak düzeye ulaştığına karar verilinceye kadar devam edileceği, bu düzeye gelen kursiyerlere akan trafikte en az verilecek direksiyon eğitimi ders sürelerinin ayrıntılı olarak düzenlendiği, direksiyon eğitimi derslerinin, şehir içi ve/veya şehirlerarası karayollarında akan trafikte yapılacağının düzenlendiği, dava konusu düzenlemeyle akan trafikte verilmesi gereken eğitimin, güzergahta gerçekleştirileceğinin belirtildiği, dava konusu düzenlemeyle Yönetmeliğin içerisindeki uyumun bozulduğu, sürücü kurslarının eğitim alanının kısıtlandığı, kursiyerlerin kurs bitimi gerçek hayattaki adaptasyon sürecinin uzatıldığı, kursiyerin trafiğe çıktığı ilk zamanlarda kaza yapma riskinin artırıldığı, belirlenen güzergahların trafikten uzak, kısıtlı alanlar olduğu, özellikle büyükşehirlerde kurs ve kursiyer yoğunluğu nedeniyle mağduriyetlere sebebiyet verebileceği; Yönetmeliğin 17. maddesiyle Yönetmeliğe eklenen 33. maddesinin 4. fıkra yönünden; Tüm eğitim boyunca kursiyerin yanında bulunan usta öğreticinin sınav esansında araç dışında tutularak, kursiyerin hiç tanımadığı sınav komisyonu başkanı ile sınava girdiği, bu durumun objektif değerlendirme yapılamamasına neden olabileceği, davalı Bakanlık sınav sürecinde meydana gelebilecek aksaklıklardan sürücü kursunu ve usta öğreticiyi sorumlu tutarken, usta sürücünün araç içerisinde yer almadığı durumda yaşanabilecek bir kaza ya da aksaklıkta kursu ve usta öğreticiyi sorumluluktan kurtaran düzenleme yapılmadığı ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI :
Direksiyon uygulama sınavlarına ilişkin usul esasların niteliğini, bu usul esaslara uymayanların karşılaşacağı yaptırımların sınırlarını belirleme yetkisinin Bakanlıkta bulunduğu, özel motorlu taşıt sürücüleri kursu tarafından kursiyerin öğrenme kabiliyeti de dikkate alınarak Yönetmelikte yer alan ders saatlerinin alt sınırı olarak belirtilen bu eğitimleri vermeden kursiyerin sınava girmesini sağlayan ve yeterli eğitim verilmediği için başarısız olan kursiyer sayısının MTSK Modülü üzerinden aynı kodla tanımlana bir ya da birden fazla günde yapılan sınav dönemindeki kursiyer sayısının %55’inden fazla olması durumunda 5580 sayılı Kanun’un 7. maddesinin 2. fıkrası (d) bendi hükmü gereği, Yönetmelikte belirtilen eğitimi vermeden kursiyerlerin sınava girmesi için Modül üzerinden onay veren özel motorlu taşıt sürücüleri kurslarına birinci ve ikinci seferde idari para cezası, aynı fiilin üçüncü tekrarı halinde kurumların kapatılmasının öngörüldüğü, bir dönemde kursun eğitim verdiği kursiyerin %55’inden fazlasının direksiyon uygulama sınavında başarısız olmasının, o sürücü kursunun kurallı ve istikrarlı bir eğitim vermediğine karine teşkil ettiği, İl/ilçe genelinde yürütülen direksiyon eğitimleri ve sınavlarının büyükşehir belediyelerinde UKOME; büyükşehir olmayan belediyelerde ise il trafik komisyonlarınca belirlenen güzergahlarda yapılacağı, sürücü adaylarının eğitim aldığı alanda sınava girmesinin sağlandığı, ayrıca kursların denetiminin de kolaylaştığı, motorsiklet grubu araçların eğitimleri açısından ise;Ek-7 Krokide belirlenen alanda başlayacağına ilişkin Yönetmeliğin 19/VI maddesine eklenen “ sınıfı sertifika alacaklara Ek-7’de yer alan Motorlu Bisiklet ve Motorsiklet Direksiyon Eğitim ve Sınav Yeri Krokisinde belirtilen alanda” ifadesinin zaten halihazırda yapılagelen uygulamanın Yönetmeliğe işlenmesine ilişkin bir düzenleme olduğu, Ek-7 Krokide belirlenen alanın, sürücü adaylarının akan trafiğe çıkmadan önce motorsiklet hakimiyetinin ve becerisinin sınandığı bir alan olduğu, adayın trafiğe çıkmasında herhangi bir sakınca bulunup bulunmadığı, temel becerileri elde edip etmediği bu alanda yapılan çeşitli uygulamalar ile ölçüldüğü, başarılı olmayan adayın trafiğe çıkmasına izin verilmediği, yapılan düzenlemelerin, Karayolları Trafik Yönetmeliği ile Motorlu Taşıtlar Sürücü Kursları Yönetmeliği’nin uyumlu hale getirilmesi niteliğinde olduğu; “C1”, “C”, “C1E” ve “CE” sınıfı araçların, (kamyonet, kamyon, römork takılı kamyonet, römork takılı kamyon) sürücü koltuğu dışında bir yolcu koltuğu bulunan yük taşınmak amacıyla üretilen araçlar olduğu, bu araçlarda bir komisyon üyesi ve usta öğreticinin aynı anda oturabileceği bir alanın bulunmadığı, dolayısıyla, komisyon başkanının sürücü yanındaki yolcu koltuğunda oturacağı, sınav uygulama ve değerlendirme komisyon üyesinin, kursiyerin trafik kurallarına uyup uymadığını kontrol etmek ve kursiyeri değerlendirmek için; usta öğreticinin ise; kursiyerin sınav esnasında yapmış olduğu kural ihlallerini ve başarısız olması halinde bir sonraki sınava hazırlarken başarısız olduğu konuları görmesi amacıyla başka bir araç ile takip ettiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ :19/10/2017 tarih ve 30215 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 3. maddesiyle Yönetmeliğin 7. maddesinin 8. fıkrasında yapılan değişikliğin iptali ile diğer kısımları yönünden davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava; 19/10/2017 tarih ve 30215 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürülüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin, 3. maddesiyle Yönetmeliğin 7. maddesinin 8. fıkrasında yapılan değişikliğin, 8. maddesiyle Yönetmeliğin 19. maddesinin 3. fıkrasına eklenen "Akan trafikte verilmesi gereken eğitim güzergahta gercekIestirilir.” ibaresinin ve 6. fıkrasına eklenen “sınıfı sertifika alacaklara Ek-7de yer alan Motorlu Bisiklet ve Motosiklet Direksiyon Eğitim ve Sınav Yeri Krokisinde belirtilen alanda” kısmının, 17. maddesiyle Yönetmeliğe eklenen 33. maddesinin 4. fıkrasının iptali istemiyle açılmıştır.
19/10/2017 tarih ve 30215 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 3. Maddesiyle ana yönetmeliğin 7. Maddesine eklenen iptali istenilen 8. fıkra 1.7.2018 tarih ve 30465 sayılı resmi Gazetede yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelikle mülga olduğundan, bu madde yönünden dava konusuz kalmış olup, bu maddeye yönelik davanın esası hakkında karar verilmesine yer bulunmamaktadır.
Dava konusu diğer düzenlemelere gelince;
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanun'un "Sürücü adaylarının sınavları ile sürücü belgelerinin verilmesi esasları" başlıklı 42. maddesinin 3. fıkrasında "Sürücülerin eğitimleri ve sınavları, eğitimlerin ve sınavların süresi, içeriği ve yapılacağı yerlerin özellikleri, sınav vapıcıların nitelikleri ve eğitimi ile diğer usul ve esaslar İçişleri Bakanlığının uygun görüşü alınarak Millî Eğitim Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir" hükmü yer almış; aynı Kanun'un "Sürücü kursları" başlıklı 123. maddesinin 2. fıkrasında da, "Sürücü kurslarının sürücü belgesi cinslerine göre sınıflandırılması, hangi sınıf kursun kimler tarafından açılabileceği, öğretim ve eğitim konuları ile metodu, kurs süreleri, kurslar için eğitim ve öğretimde kullanılacak bina, araç, gereç ve teçhizatın nitelik ve niceliği, teminat miktarları, sertifika sınavlarının esas ve usulleri, sertifika aranmayacak sürücü belgesi sınıfları ve bunların sınavları İçişleri Bakanlığının uygun görüşü üzerine Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığınca çıkartılan yönetmelikle belirlenir" hükmüne yer verilmiştir.
Öte yandan, 652 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri hakkında Kanun Hükmünde Kanun Hükmünde Kararnamenin 13. maddesinin 1. Fıkrasında Öze] Öğretim Kurumlan Genel Müdürlüğünün görevleri sayılmış: a) bendinde, "Bakanlığın ilgili birimleriyle işbirliği içinde, yükseköğretim dışındaki her kademedeki özel öğretim kurumlarının açılmasına izin vermek ve bunları denetlemek" hükmü; 36. maddesinde de "(1) Bakanlık görev, yetki ve sorumluluk alanına giren ve önceden kanunla düzenlenmiş konularda idarî düzenlemeler yapabilir" hükmü yer almış; 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanun'un 2. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde de, " Kurum: Okul öncesi eğitim, ilköğretim, ortaöğretim, özel eğitim okulları ile çeşitli kursları, özel öğretim kurslarını, uzaktan öğretim yapan kuruluşları, (...)(1) motorlu taşıt sürücüleri kursları, hizmet içi eğitim merkezlen, (...) özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri, sosyal etkinlik merkezleri ile benzeri özel öğretim kurumlarını" , aynı fıkranın (i) bendinde de "i) Motorlu taşıt sürücüleri kursu: Motorlu taşıt sürücüsü yetiştirerek sınav sonucu sertifika veren ve trafikle ilgili eğitim-öğretim yaptıran özel öğretim kurumlarını,... ifade eder" düzenlemesi yer almıştır.
Yukarıdaki hükümler birlikte değerlendirildiğinde, aynı zamanda bir özel öğretim kurumu olan ve 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumlan Kanunu ile düzenlenen özel motorlu taşıt sürücüleri kurslarının işleyişi ve denetimi ile ilgili konularda davalı idareye idari düzenleme yapma konusunda yetki verildiği görülmüş olup; davalı idarece, direksiyon uygulama sınavlarına ilişkin usul ve esasların niteliğini ve bu usul ve esaslara uymayanların karşılaşacağı yaptırımların sınırlarını belirleme yetkisi dahilinde sürücülerin eğitimleri ve sınavları ile ilgili hususları belirlemek üzere 29.05.2013 tarihli ve 28661 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği çıkarılmıştır.
Dava konusu Yönetmeliğin 8. maddesi ile 19. maddesine getirilen değişikliğin iptali istemi;
Dava konusu yönetmeliğin 8. maddesiyle, "Aynı Yönetmeliğin 19 uncu maddesinin üçüncü fıkrasına aşağıdaki cümle eklenmiş ve altıncı fıkrasında yer alan “sertifika sınıfı alacaklara karayollarındaki akan trafikte” ibaresi “sınıfı sertifika alacaklara EK-7’de yer alan Motorlu Bisiklet ve Motosiklet Direksiyon Eğitim ve Sınav Yeri Krokisinde belirtilen alanda” şeklinde değiştirilmiştir.
“Akan trafikte verilmesi gereken eğitim, güzergâhta gerçekleştirilir.” düzenlemesine yer verilmiştir.
Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 82. maddesinde de; ''G sınıfı hariç diğer sürücü belgelerinden herhangi birini almak isteyen sürücü adaylarının karayollarında sürmeyi öğrenmek üzere araç kullanabilmeleri için eğitim ve sınavda kullanılmak üzere ilgili sürücü kurslarından 29/5/2013 tarihli ve 28661 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde yer alan K Sınıfı Sürücü Aday Belgesini almaları zorunludur. K Sınıfı Sürücü Aday Belgesi 6 ay süreyle geçerlidir.
Bunun için;
1) Sürücü kurslarında trafik mevzuatı ve kuralları derslerinin tamamının alınmış olması,
2) Sürücü kurslarında görevli eğiticilerin (Sürücülüğü öğretecek kişinin) eğitim
yaptıracağı araç sınıfına uyan ve sürme yetkisi veren sürücü belgesi sahibi olmaları,
3) Sürücü adaylarının sürmeyi öğrenecekleri karayolları ve bu yollardaki sürme saatleri trafik komisyonlarınca önceden tayin ve tespit edilerek sürücü kurslarına bildirilmesi,
mecburidir.
a) Sürücü aday belgesine;
1) Sürücü kursunun adı,
2) Eğiticinin ve adayın kimlikleri,
3) Eğitimin yapılacağı alan ve karayolunun yeri, adı ve sınırı,
4) Saatli olarak eğitimin yapılacağı süre,
5) Eğiticinin sürücü belgesinin verildiği yer, tarih ve numarası,
yazılıp, fotoğraflar yapıştırılarak belgeyi veren sürücü kursu tarafından tasdik edilir.
b) Eğiticiler, belirtilen yer ve zaman içinde, başlangıcından bitimine kadar, eğitimin güven içinde yürütülmesi bakımından gerekli tedbirleri almakla görevli ve sorumludurlar.
c) Verilen sürücü aday belgeleri sıra esasına göre (Ek: 27/A) defterine kaydedilir.'' hükmüne yer verilmiştir.
Görüldüğü üzere; Karayolları Trafik Yönetmeğinin 82. maddesinde de, sürücü adaylarının karayollarında sürmeyi öğrenmek üzere araç kullanabilmeleri için eğitim ve sınavda kullanılmak üzere ilgili sürücü kurslarından K Sınıfı Sürücü Aday Belgesini almalarının zorunlu olduğu ve bunun için; sürücü adaylarının sürmeyi öğrenecekleri karayolları ve bu yollardaki sürme saatleri trafik komisyonlarınca önceden tayin ve tespit edilerek sürücü kurslarına bildirilmesinin gerektiği kurala bağlanmıştır.
Bu durumda; sürücülerin eğitimleri ve sınavları, eğitimlerin ve sınavların süresi, içeriği ve yapılacağı yerlerin özellikleri, sınav yapıcıların nitelikleri ve eğitimi ile diğer usul ve esasları yönetmelikle düzenleme konusunda yetkili ve görevli olan davalı idarece; akan trafikte verilmesi gereken eğitimin gerektirdiği fiziki koşulları sağlayan ve önceden belirlenmiş bir güzergahta verilmesinin öngörülmesinde üst normlara ve trafik düzenini ve güvenliğini bozmadan sağlıklı ve yeterli bir eğitim verilmesi amacına aykırılık bulunmamaktadır.
Dava konusu Yönetmeliğin 17. maddesiyle Yönetmeliğe eklenen 33. maddesinin 4. fıkrasının iptali istemi;
Anılan yönetmeliğin 17. maddesiyle Aynı Yönetmeliğin 33 üncü maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki cümle eklenmiş ve dördüncü fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. Anılan maddenin iptali istenilen (4). fıkrasında, “C1”, “C”, “C1E” ve “CE” sınıfı sertifika sınavında, kursiyer aracın sürücü koltuğunda, direksiyon eğitimi dersi uygulama ve değerlendirme komisyonu başkanı öndeki diğer koltukta oturur. Direksiyon eğitimi dersi uygulama ve değerlendirme komisyonu üyesi akan trafikte kurs tarafından temin edilen herhangi bir araçtan kursiyeri takip ederek değerlendirme yapar. Görevli direksiyon usta öğreticisi de bu araçta bulunur.” hükmü getirilmiştir.
Olayda davacı tarafından anılan araçta sürücü adayının yanında usta öğreticinin yer almamasının eksiklik olduğu ileri sürülerek anılan hükmün iptali istenilmekte ise de, anılan düzenlemeyle, söz konusu belgeye ilişkin araçlarda sürücü yanında sadece bir kişilik yolcu koltuğunun bulunduğu, kursiyerlerin trafik kurallarına uyup uymadığını kontrol etmek ve kursiyeri değerlendirmek için araçta bu nedenle ancak sınav komisyon görevlisine yer verilebildiği, usta öğreticinin ise sürücü adayının kural ihlali yapıp yapmadığını kontrol edebilmesi için de sınav aracını takip eden başka bir araçta bulunmasının sağlandığı görülmekle, anılan düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, 19/10/2017 tarih ve 30215 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 3. maddesiyle Yönetmeliğin 7. maddesinin 8. fıkrasında yapılan değişikliğin iptali istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına, Anılan Yönetmeliğin 8. maddesiyle Yönetmeliğin 19. maddesinin 3. fıkrasına eklenen "Akan trafikte verilmesi gereken eğitim güzergahta gercekIestirilir.” ibaresinin ve 6. fıkrasına eklenen “sınıfı sertifika alacaklara Ek-7de yer alan Motorlu Bisiklet ve Motosiklet Direksiyon Eğitim ve Sınav Yeri Krokisinde belirtilen alanda” kısmının, 17. maddesiyle Yönetmeliğe eklenen 33. maddesinin 4. fıkrasının iptali istemine ilişkin davanın reddi yolunda karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ SÜREÇ :
19/10/2017 tarih ve 30215 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 3. maddesiyle Yönetmeliğin 7. maddesinin 8. fıkrasında yapılan değişikliğin, 8. maddesiyle Yönetmeliğin 19. maddesinin 3. fıkrasına eklenen; "Akan trafikte verilmesi gereken eğitim güzergahta gercekIestirilir.” ibaresinin ve 6. fıkrasına eklenen “sınıfı sertifika alacaklara Ek-7de yer alan Motorlu Bisiklet ve Motosiklet Direksiyon Eğitim ve Sınav Yeri Krokisinde belirtilen alanda” kısmının, 17. maddesiyle Yönetmeliğe eklenen 33. maddesinin 4. fıkrasının iptali istenilmektedir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
İlgili Mevzuat:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 42. maddesinde, sürücülerin eğitimleri ve sınavları, eğitimlerin ve sınavların süresi, içeriği ve yapılacağı yerlerin özellikleri, sınav yapıcıların nitelikleri ve eğitimi ile diğer usul ve esaslar İçişleri Bakanlığının uygun görüşü alınarak Millî Eğitim Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği; 123. maddesinin; 1. fıkrasında, motorlu taşıt sürücüsü yetiştirmek, yetişmiş olanlara sınav sonucu sertifika vermek, trafik ile ilgili öğretim ve eğitim yaptırmak üzere kamu kurumları ile diğer hakiki ve hükmi şahıslara Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığınca ilgili mevzuatına göre sürücü kursları açma izni verileceği, 2. fıkrasında; sürücü kurslarının sürücü belgesi cinslerine göre sınıflandırılması, hangi sınıf kursun kimler tarafından açılabileceği, öğretim ve eğitim konuları ile metodu, kurs süreleri, kurslar için eğitim ve öğretimde kullanılacak bina, araç, gereç ve teçhizatın nitelik ve niceliği, teminat miktarları, sertifika sınavlarının esas ve usulleri, sertifika aranmayacak sürücü belgesi sınıfları ve bunların sınavları İçişleri Bakanlığının uygun görüşü üzerine Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığınca çıkartılan yönetmelikle belirleneceği hükmü yer almaktadır.
5580 sayılı Özel öğretim Kurumları Kanunu'nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde; "Bu Kanunun amacı, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişiler tarafından açılacak özel öğretim kurumlarına kurum açma izni verilmesi, kurumun nakli, devri, personel çalıştırılması, kurumlara yapılacak mali destek ve bu kurumların eğitim-öğretim, yönetim, denetim ve gözetimi ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarının; eğitim-öğretim, yönetim, denetim, gözetim ve personel çalıştırılmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir. Bu Kanun, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişilerce açılan özel öğretim kurumları ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarını kapsar." kuralı yer almakta olup; "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinin (b) bendinde; kurum; "okul öncesi eğitim, ilköğretim, ortaöğretim, özel eğitim okulları ile çeşitli kursları, özel öğretim kurslarını, uzaktan öğretim yapan kuruluşları, (...) motorlu taşıt sürücüleri kursları, hizmet içi eğitim merkezleri, (...) özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri, sosyal etkinlik merkezleri, mesleki eğitim merkezleri ile benzeri özel öğretim kurumları"; aynı maddenin (i) bendinde; motorlu taşıt sürücüleri kursu; "Motorlu taşıt sürücüsü yetiştirerek sınav sonucu sertifika veren ve trafikle ilgili eğitim-öğretim yaptıran özel öğretim kurumları" olarak tanımlanmıştır.
29/05/2013 tarih ve 28661 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt sürücüleri Kursu Yönetmeliği'nin "Sertifika sınıflarının eğitim süreleri" başlıklı 7. maddesinde; "(Değişik madde: 05.12.2015 - 29553 s. R.G. Yön./3. md.)
(1) Bütün sertifika sınıflarında trafik ve çevre dersi 16, ilk yardım dersi 8, araç tekniği dersi 6 ve trafik adabı dersi 4 saat teorik olarak verilir. Direksiyon eğitimi derslerine ise direksiyon eğitim alanında veya simülatör üzerinde 2 saatten az olmamak kaydıyla direksiyon usta öğreticisi tarafından kursiyerin akan trafikte eğitim alacak düzeye ulaştığına karar verilinceye kadar devam edilir. Bu düzeye gelen kursiyerlere akan trafikte en az verilecek direksiyon eğitimi ders süreleri aşağıdaki şekildedir:
a) “M”, “A1”, “A2”, “A (24 yaşını doldurup iki yıllık deneyim şartı aranmayan)” ve “B1” sınıfı sertifikalar için 12 saat,
b) “A” sınıfı sertifikalar için 6 saat,
c) “B” sınıfı sertifikalar için 14 saat,
ç) “D1” sınıfı sertifikalar için 7 saat,
d) “D” sınıfı sertifikalar için 14 saat,
e) “C1” sınıfı sertifikalar için 10 saat,
f) “C” sınıfı sertifikalar için 20 saat,
g) “BE”, “C1E”, “CE”, “D1E” ve “DE” sınıfı sertifikalar için 6 saat,
ğ) “F” sınıfı sertifikalar için 12 saattir.
(2) Birinci fıkrada belirtilen direksiyon eğitimi dersleri, şehir içi ve/veya şehirlerarası karayollarında akan trafikte yapılır.
(3) “M”, “A1”, “A2”, “A”, “B1”, “B”, “BE”, “F”, “C1”, “C”, “C1E”, “D1”, “D1E”, “DE” ve “D” sınıfı sertifika alacak kursiyerlere en az 2 saat akan trafikte gece araç kullandırılarak uygulama yaptırılması zorunludur. 24 yaşını doldurmuş olması nedeniyle deneyim şartı aranmayan “A” sınıfı sertifika alacak kursiyerlere en az 2 saat akan trafikte gece araç kullandırılarak uygulama yaptırılması zorunludur. Sağlık raporunda gece araç kullanamayacağı yönünde kısıtlama bulunan kursiyerlere gece eğitimi verilmez.
(4) Direksiyon eğitimi dersi sonunda kendilerini yeterli görmeyen kursiyerlere, talep etmeleri durumunda akan trafik içerisinde ek direksiyon eğitimi dersi verilir. Bu durumdaki kursiyerler aldıkları dersler için o yıl ilan edilen direksiyon eğitimi dersi ücreti üzerinden ödeme yapar.
(5) Direksiyon eğitimi derslerinin tamamı ve sınavları 4 üncü maddede yer alan sürücü sertifikası sınıflarına göre belirlenen özelliklere sahip araçlar ile yapılır. Engelli kursiyerlerin sınavları ise ilgili mevzuata göre kursiyerlere düzenlenen raporda belirtilen şartları taşıyan direksiyon eğitim ve sınav aracı ile yapılır.
(6) Birinci fıkrada belirtilen süreler kadar eğitim verilmediğinin tespit edilmesi halinde dersi veren usta öğretici ve kurs hakkında işlem yapılır.
(7) (Değişik fıkra: 19.10.2017 - 30215 s. R.G. Yön./3. md.) TARİHÇE Direksiyon usta öğreticisi tarafından, sınava girebilecek düzeye ulaştığına karar verilerek yazı ile beş iş günü içerisinde kurs müdürlüğüne bildirilen kursiyerlerin, il/ilçe milli eğitim müdürlüklerince yapılacak en geç ikinci direksiyon eğitimi dersi sınavına girebilmesi için kurs tarafından Özel MTSK Modülü üzerinden onay verilir.
(8) (Mülga fıkra: 01.07.2018 - 30465 s. R.G. Yön./1. Md.)" hükmü; "Direksiyon eğitimi" başlıklı 19. maddesinde;"(1) “G” sınıfı sertifika alacak kursiyerler hariç, kursiyerlere karayollarındaki akan trafikte araç kullanabilmeleri için kurs müdürlüğünce “K Sınıfı Sürücü Aday Belgesi” (EK-5) düzenlenir. (Ek cümle: 05.12.2015 - 29553 s. R.G. Yön./14. md.) K Sınıfı Sürücü Aday Belgesinin geçerlilik süresi 6 aydır. (Ek 2 adet cümle: 07.03.2017 - 30000 s. R.G. Yön./11. md.) Belgenin başlama tarihi, kursiyerin akan trafikte eğitime başladığı tarih; bitiş tarihi ise altı ay sonraki tarihtir. İlk dört hakkını tamamlayan veya belgesinin geçerlilik süresi tamamlanan kursiyerler için akan trafikte eğitime/sınava başlamadan önce belge yeniden düzenlenir.
(2) Direksiyon eğitimi dersinde “K Sınıfı Sürücü Aday Belgesi” ne direksiyon usta öğreticisinin, sınavda ise direksiyon eğitimi dersi sınav uygulama ve değerlendirme komisyon başkanının bilgileri yazılır.
(3) Kursiyerlerin direksiyon eğitimleri ders programları çerçevesinde çalışma planına göre yapılır. (Ek 2. cümle: 19.10.2017 - 30215 s. R.G. Yön./8. md.) Akan trafikte verilmesi gereken eğitim, güzergahta gerçekleştirilir.
(4) (Değişik fıkra: 05.12.2015 - 29553 s. R.G. Yön./14. md.)Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelik hükümlerine göre engelliler için düzenlenen sürücü adayları ve sürücüler için sağlık raporunda belirtilen özelliklere sahip eğitim ve sınav aracıyla eğitim ve sınav yapılır.
(5) (Değişik fıkra: 05.12.2015 - 29553 s. R.G. Yön./14. md.) “M”, “A1”, “A2”, “A”, “B1”, “F” sertifika sınıfı dışında çift fren, çift debriyaj sistemi bulunmayan, her türlü donanımı sağlam olmayan ve trafiğe hazır durumda bulunmayan araçlarla direksiyon eğitimi dersi ve sınavı yapılmaz.
(6) (Ek fıkra: 05.12.2015 - 29553 s. R.G. Yön./14. md.) “M”, “A1”, “A2”, “A”, “B1” ve “F” sınıfı sertifika alacaklara EK-7’de yer alan Motorlu Bisiklet ve Motosiklet Direksiyon Eğitim ve Sınav Yeri Krokisinde belirtilen alanda verilecek direksiyon eğitimi sırasında usta öğreticinin kursiyeri uygun bir yerden gözleyerek ve akan trafikte başka bir araçtan takip ederek gerektiğinde kursiyerle irtibat kurabilecek durumda bulunması, bu sınıflar dışındaki sertifikaları alacak kursiyerlere karayollarındaki akan trafikte verilecek direksiyon eğitimi sırasında ise usta öğreticinin araçta bulunması zorunludur. (Ek 4 adet cümle: 07.03.2017 - 30000 s. R.G. Yön./11. md.) Bu fıkra hükümlerine aykırı olarak kursiyere araç kullandırdığı tespit edilen usta öğreticilere, yapılan inceleme ve soruşturma sonucuna göre milli eğitim müdürlüğünce yapılacak, kursun katıldığı ilk beş sınavda görev verilmez. Aynı işlemin ikinci kez tekrarlanması halinde bu kişilere, on sınavda; üçüncü kez tekrarlanması halinde ise bir yıl görev verilmez. Ayrıca bu kişiler hakkında gerekli işlem yapılır. Görev verilmeme işlemi, inceleme ve soruşturma sonucuna göre alınacak onay tarihinden itibaren ilk uygulama sınavında uygulanır. (Mülga cümle: 07.03.2017 - 30000 s. R.G. Yön./11. md.)
(7) (Ek fıkra: 12.09.2019 - 30886 s. R.G. Yön./7. md.) 24 yaşını doldurmuş ve deneyim şartı aranmayan “A” sınıfı sürücü belgesi alacak adaylara, direksiyon eğitimi dersinin en az 4, en fazla 6 saatlik kısmı “A2” sertifika sınıfı direksiyon eğitim ve sınav aracında, geri kalan kısmı ise “A” sertifika sınıfı direksiyon eğitim ve sınav aracında yaptırılır." hükmü; "Direksiyon eğitimi dersi sınav uygulama ve değerlendirme komisyonu üyelerinin araçlardaki yerleri" başlıklı 33. maddesinde;" (Değişik madde: 05.12.2015 - 29553 s. R.G. Yön./23. md.)
(1) “M”, “A1”, “A2”, “A” ve “B1” sınıfı sertifika sınavlarında, başkan ve üye araca binmez, ancak kursiyeri uygun bir yerden gözleyerek ve akan trafikte kurs tarafından temin edilen herhangi bir araçtan kursiyeri takip ederek değerlendirme yapar. Direksiyon eğitimi dersi sınavı uygulama ve değerlendirme komisyonu, cep telefonu hariç uygun iletişim araçları ile kursiyeri yönlendirir. (Ek 3. cümle: 19.10.2017 - 30215 s. R.G. Yön./17. md.) Görevli direksiyon usta öğreticisi de takip aracında yer alır.
(2) “F” sınıfı sertifika sınavlarında da gerekli görürlerse “M”, “A1”, “A2”, “A” ve “B1” sınıfı sertifika sınavında olduğu gibi değerlendirme yapılır.
(3) “B”, “BE”, “D1”, “D”, “D1E” ve “DE” sınıfı sertifika sınavında kursiyer aracın sürücü koltuğunda, direksiyon eğitimi dersi sınav uygulama ve değerlendirme komisyonu başkanı öndeki diğer koltukta, direksiyon eğitimi dersi sınav uygulama ve değerlendirme komisyonu üyesi aracın sağ arka koltuğunda, kurumda görevli direksiyon usta öğreticisi ise sol arka koltukta oturur.
(4) (Değişik fıkra: 19.10.2017 - 30215 s. R.G. Yön./17. md.) “C1”, “C”, “C1E” ve “CE” sınıfı sertifika sınavında, kursiyer aracın sürücü koltuğunda, direksiyon eğitimi dersi uygulama ve değerlendirme komisyonu başkanı öndeki diğer koltukta oturur. Direksiyon eğitimi dersi uygulama ve değerlendirme komisyonu üyesi akan trafikte kurs tarafından temin edilen herhangi bir araçtan kursiyeri takip ederek değerlendirme yapar. Görevli direksiyon usta öğreticisi de bu araçta bulunur.
(5) Emniyet kemeri kullanılması zorunlu olan araçlarda eğitim ve sınav esnasında araçta bulunanların emniyet kemerinin takılması zorunludur." hükmü yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 42. maddesinin 3. fıkrası ile 123. maddesinin 2. fıkrası uyarınca, davalı idarece dava konusu düzenlemeler yapılırken İçişleri Bakanlığının uygun görüşünün aranmasının yasal bir zorunluluk olduğu görülmektedir.
Bu çerçevede, Dairemizin 16/06/2022 tarih ve E:2019/2991 sayılı Ara Kararı ile, 19/10/2017 tarih ve 30215 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin dava konusu düzenlemeleri yönünden düzenleme yapılırken, İçişleri Bakanlığının uygun görüşünün alınıp alınmadığı hususunun sorulmasına, alındı ise, buna ilişkin bilgi ve belgenin onaylı okunaklı bir nüshasının gönderilmesinin istenilmesine karar verilmiş olup; Ara Kararı gereği davalı idarece dosyaya sunulan bilgi belgelerden, kanunen alınması zorunlu olan görüşün alındığı anlaşılarak dava konusu düzenlemelerin esasına yönelik inceleme yapılmasına karar verilmiştir.
19/10/2017 tarih ve 30215 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına dair Yönetmeliğin 3. maddesi ile asıl Yönetmeliğin 7. maddesine eklenen 8. fıkra yönünden yapılan inceleme:
Dava konusu düzenlemenin 01/07/2018 tarih ve 30465 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına dair Yönetmeliğin 1. maddesiyle yürürlükten kaldırıldığı görülmekte ise de; anılan değişikliğin yargı kararı gereği olduğu anlaşıldığından düzenlemenin esasına yönelik değerlendirme yapılması gerekmektedir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 123. maddesi ile 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'na dayanılarak hazırlanan ve 29/05/2013 tarih ve 28661 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğin 7. maddesinin 1. fıkrasında; bütün sertifika sınıflarında, direksiyon eğitimi derslerine ise direksiyon eğitim alanında veya simülatör üzerinde 2 saatten az olmamak kaydıyla direksiyon usta öğreticisi tarafından kursiyerin akan trafikte eğitim alacak düzeye ulaştığına karar verilinceye kadar devam edileceği belirtilerek bu düzeye gelen kursiyerlere akan trafikte en az verilecek direksiyon eğitimi ders süreleri gösterilmiş; 2. fıkrasında; birinci fıkrada belirtilen direksiyon eğitimi derslerinin, şehiriçi ve/veya şehirlerarası karayollarında akan trafikte yapılacağı, 6. fıkrasında ise birinci fıkrada belirtilen süreler kadar eğitim verilmediğinin tespit edilmesi hâlinde dersi veren usta öğretici ve kurs hakkında işlem yapılacağı kurala bağlanmıştır.
Dava konusu Yönetmelik maddesi ile anılan 7. maddeye 8. fıkra eklenerek; "Direksiyon eğitimi dersi sınavında Özel MTSK Modülü üzerinden il/ilçe millî eğitim müdürlüklerince yapılan değerlendirme sonucunda, kursun bir dönemde “B” sertifika sınıfında sınava giren kursiyerlerinden Direksiyon Eğitimi Dersi Sınav Değerlendirme Formunda (EK-4) kırmızı renkli kutu ile gösterilen davranışlardan başarısız olanların oranının %55 ve üstünde olması durumunda ilgili kurs hakkında Kanunun 7 nci maddesi çerçevesinde işlem yapılır. Ancak kursun değerlendirmeye alınan kursiyer sayısı 10’un altında ise işlem yapılmaz." düzenlemesine yer verilmiştir.
5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 2. maddesinde motorlu taşıt sürücüleri kurslarının bu Kanun kapsamında bir kurum olduğu, "Kurum açma izninin iptali, kurumun kapatılması, devri ve nakli" başlıklı 7. maddesinin 2. fıkrasının (d) bendinde; özel öğretim kurumunun bu Kanun ve bu Kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan yönetmelik ve yönergelerde belirtilen hükümlere aykırı fiillerde bulunması hâlinde kuruma brüt asgari ücretin beş katı idari para cezası, fiilin tekrarı hâlinde idari para cezası miktarının beş kat artırılarak uygulanacağı ve fiillin üçüncü kez tekrarlanması hâlinde ise kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edileceği hüküm altına alınmıştır.
Dava konusu düzenleme ile direksiyon eğitimi dersi sınavında kursiyerlerin başarısız olması hâlinde kayıtlı olunan kurslara yaptırım öngörülmüştür. Ancak mevzuat kapsamında sınavı değerlendirilen kursiyer, Direksiyon Eğitimi Dersi Sınav Değerlendirme Formunda (EK-4) belirlenen kriterlere uygun araç kullanamaması durumunda zaten başarısız sayılacaktır. Ayrıca kurs tarafından kursiyere mevzuata uygun eğitim verilip verilmediği hususu da davalı idarece yine mevzuatta verilen yetki ve görev ile denetim mekanizmaları işletilerek denetlenebilecektir. Nitekim anılan Yönetmeliğin 7. maddesinin 6. fıkrasında, öngörülen eğitimi vermeyen kurslar için yaptırım uygulanabileceği belirtilmiştir.
Kaldı ki; bir özel öğretim kurumu niteliğinde olan motorlu taşıt sürücüleri kursları hakkında 5580 sayılı Kanun, Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği ve sair mevzuat kapsamında, belirlenen kurallara aykırılık hâlinde yaptırım uygulanabileceği de tabiidir.
Bu durumda; davalı idarece, kurslar üzerindeki denetim yetkisi ve görevi mevzuatta yer alan denetim mekanizmaları ile yerine getirilebiliyor ve sürücü belgesi almak için yetersiz olduğu kanaatine varılan kursiyer sınavda başarısız sayılabiliyor iken; kursiyerlerin sınavda başarısız olması sonucuna bağlı olarak kurslar hakkında idari para cezası ve tekerrür halinde kurum açma izninin iptaline varan yaptırımların uygulanmasında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Ayrıca, motorlu taşıt sürücü kursuna kayıtlı kursiyerlerin direksiyon eğitimi dersi sınavındaki başarı durumu kursun başarı değerlendirilmesinde bir ölçüt olarak kabul edilebilir ise de; kursun mevzuatta aranan tüm koşulları yerine getirmesine ve gerekli eğitimi vermesine rağmen, kursiyerlerin direksiyon eğitimi dersi sınavında gereken dikkat, özen ve çabayı sarf etmemesinin veya heyecan, stres gibi nedenlerle başarısız olmasının sorumluluğunun, kursiyerle herhangi organik bir bağı bulunmayan eğitim kuruluşuna yüklenmesi de hakkaniyete aykırılık teşkil etmektedir.
Bu nedenle, Direksiyon Eğitimi Dersi Sınav Değerlendirme Formunda (EK-4) kırmızı renkli kutu ile gösterilen davranışlardan başarısız olanların oranının %55 ve üstünde olması durumunda kursların kurallı ve istikrarlı bir eğitim vermediği ön kabulü ile kursların yaptırım ile karşı karşıya kalması sonunu doğuran dava konusu düzenlemede hukuka ve hakkaniyete uyarlık bulunmadığı gibi düzenlemenin, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile de bağdaşmadığı sonucuna varılmaktadır.
Bu itibarla; 9/10/2017 tarih ve 30215 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına dair Yönetmeliğin 3. maddesi ile asıl Yönetmeliğin 7. maddesine eklenen 8. fıkranın iptali gerekmektedir.
19/10/2017 tarih ve 30215 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına dair Yönetmeliğin 8. maddesi ile asıl Yönetmeliğin 19. maddesine getirilen değişiklikler yönünden yapılan inceleme:
Yönetmeliğin 19. maddesinde, motorlu taşıt sürücüleri kurslarınca verilecek direksiyon eğitimine ilişkin usul esaslar ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.
Dava konusu değişiklikle; Yönetmeliğin 19. maddesinin 3. fıkrasına; "Akan trafikte verilmesi gereken eğitim, güzergahta gerçekleştirilir." cümlesi; aynı maddenin 6. fıkrasına ise; "sınıfı sertifika alacaklara EK-7’de yer alan Motorlu Bisiklet ve Motosiklet Direksiyon Eğitim ve Sınav Yeri Krokisinde belirtilen alanda" ibaresi eklenmiş olup; her iki düzenleme, direksiyon eğitimi verilecek alana yönelik şartları içermektedir.
Yine, anılan Yönetmelikte "güzergah" tanımına yer verilerek, direksiyon eğitimi dersi programında belirtilen davranışları kazandırmaya, EK-3 ve EK-4’te yer alan Direksiyon Eğitimi Dersi Sınav Değerlendirme Formlarında belirtilen davranışları ölçmeye elverişli, sertifika sınıfına uygun, akan trafikte sinyalize edilmiş dönel kavşak/akıllı kavşak, üç veya daha fazla kollu kontrollü ve kontrolsüz kavşak, çizgi ve levha ile yatay ve düşey işaretleme yapılmış yaya ve/veya okul geçitlerinin yer aldığı, sınavın süresi içerisinde tek turda ve başlangıç noktasında tamamlanacağı şekilde düzenlenmiş, direksiyon eğitimi vermek ve sınav yapmak üzere il/ilçe milli eğitim müdürlüğünce belirlenerek ilgili mevzuatı doğrultusunda gerekli izinlerin alınmış olduğu alan ve yollar güzergah olarak tanımlanmıştır.
Bu yönü itibariyle, dava konusu düzenlemeler uyarınca, kurslar tarafından verilecek olan direksiyon eğitimleri, davalı idarece sertifika türlerine göre önceden belirlenmiş alanlarda gerçekleştirilecektir.
Karayolları Trafik Kanunu'nun 42. ve 123. maddesi gereğince sürücülerin eğitimleri ve sınavları, eğitimlerin ve sınavların süresi, içeriği ve yapılacağı yerlerin özellikleri, sınav yapıcıların nitelikleri ve eğitimi ile diğer usul ve esaslarını belirleme hususunda davalı idarenin takdir yetkisini haiz olduğu açıktır.
Dava konusu düzenlemelerle, kurslar tarafından akan trafikte verilmesi gereken direksiyon eğitiminin güzergah olarak kabul edilen alan ve yollarda; “M”, “A1”, “A2”, “A”, “B1” ve “F” sınıfı (moped ile ağırlık ve hacimleri farklı olan iki ve dört tekerlekli motosikletler için verilen) sertifika alacaklara EK-7’de yer alan Motorlu Bisiklet ve Motosiklet Direksiyon Eğitim ve Sınav Yeri Krokisinde belirtilen alanda verileceği kurala bağlanmıştır.
Akan trafikte verilecek direksiyon eğitimi yerinin, direksiyon uygulama sınavlarının değerlendirilmesinde dikkate alınan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinin eki EK-3 ve EK-4 te yer alan formlara uygun bir alan olması sağlanarak yeterli bir eğitimin verilmesinin yanında eğitimin önceden belirtilmiş bir alanda verilerek trafik güvenliğinin de korunmasının amaçlandığı görülmektedir.
Bir başka ifadeyle; davalı idarece aday sürücüler ile trafikte aktif yer alan diğer sürücülerin can güvenliğinin sağlanmasına yönelik gerekli tedbirler alınarak olası yaşanabilecek kazaların önüne geçilmeye çalışıldığı, ayrıca; konum itibariyle, eğitime elverişli trafik yoğunluğuna sahip önceden belirlenen güzergah ve Motorlu Bisiklet ve Motosiklet Direksiyon Eğitim ve Sınav Yeri Krokisinde belirtilen alanda verilen eğitimle, aday sürücüye etkili ve verimli bir eğitim verilmesinin de amaçlandığı anlaşılmaktadır.
Zira, Karayolları Trafik Yönetmeğinin 82. maddesinde de, sürücü adaylarının karayollarında sürmeyi öğrenmek üzere araç kullanabilmeleri için eğitim ve sınavda kullanılmak üzere ilgili sürücü kurslarından K Sınıfı Sürücü Aday Belgesini almalarının zorunlu olduğu ve bunun için; sürücü adaylarının sürmeyi öğrenecekleri karayolları ve bu yollardaki sürme saatleri trafik komisyonlarınca önceden tayin ve tespit edilerek sürücü kurslarına bildirilmesinin gerektiği hususunda duraksama bulunmamaktadır.
Yukarıda yer alan açıklamalar ışığında, dava konusu düzenlemelerin kamu yararına, hizmet gereklerine uygun olduğu görülmektedir.
Bu itibarla; 19/10/2017 tarih ve 30215 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına dair Yönetmeliğin 8. maddesi ile asıl Yönetmeliğin 19. maddesinin 3.fıkrasına eklenen; "Akan trafikte verilmesi gereken eğitim, güzergahta gerçekleştirilir." cümlesi ile 6. fıkrasına eklenen; "sınıfı sertifika alacaklara EK-7’de yer alan Motorlu Bisiklet ve Motosiklet Direksiyon Eğitim ve Sınav Yeri Krokisinde belirtilen alanda" ibaresi yönünden davanın reddi gerekmektedir.
Nitekim; benzer nitelikte Danıştay Onbeşinci Dairesinin 25/09/2018 tarih ve E:2017/3927; K:2018/6428 sayılı kararıyla davanın reddine karar verilmiş olup; anılan karar temyiz edilmeden kesinleşmiştir.
19/10/2017 tarih ve 30215 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına dair Yönetmeliğin 17. Maddesiyle asıl Yönetmeliğe eklenen 33. maddesinin 4. fıkra yönünden yapılan inceleme:
Dava konusu düzenleme uyarınca; “C1”, “C”, “C1E” ve “CE” sınıfı sertifika sınavında, kursiyer aracın sürücü koltuğunda, direksiyon eğitimi dersi uygulama ve değerlendirme komisyonu başkanı öndeki diğer koltukta oturur. Direksiyon eğitimi dersi uygulama ve değerlendirme komisyonu üyesi akan trafikte kurs tarafından temin edilen herhangi bir araçtan kursiyeri takip ederek değerlendirme yapar. Görevli direksiyon usta öğreticisi de bu araçta bulunur.
Burada; direksiyon eğitimi için kullanılacak araçların; “C” sınıfı sertifika için, azami yüklü ağırlığı 12.000 kilogramdan fazla yük taşımak için imal edilmiş çift fren, çift debriyaj sistemli kamyonu; “C1” sınıfı sertifika için, azami yüklü ağırlığı 3500 kilogramdan fazla ve 7500 kilogramı geçmeyen yük taşımak için imal edilmiş çift fren, çift debriyaj sistemli (...) kamyonu; “C1E” ve “D1E” sertifika sınıfları için, motorlu araçla çekilen, yüklü ağırlığı 3.500 kilogramın üzerinde 7.500 kilogramı geçmeyen, “CE” ve “DE” sertifika sınıfları için,12.000 kilogramdan fazla olan insan veya yük taşımak için imal edilmiş motorsuz taşıtı (römork ve yarı römork) ifade ettiği görülmektedir.
Davacı tarafından, tüm eğitim boyunca kursiyerin yanında bulunan usta öğreticinin sınav esansında araç dışında tutularak, kursiyerin hiç tanımadığı sınav komisyonu başkanı ile sınava girdiği, bu durumun objektif değerlendirme yapılamamasına neden olabileceği, davalı Bakanlık sınav sürecinde meydana gelebilecek aksaklıklardan sürücü kursunu ve usta öğreticiyi sorumlu tutarken, usta sürücünün araç içerisinde yer almadığı durumda yaşanabilecek bir kaza ya da aksaklıkta kursu ve usta öğreticiyi sorumluluktan kurtaran düzenleme yapılmadığı ileri sürülmekte olup; davalı idarece, “C1”, “C”, “C1E” ve “CE” sınıfı araçların, (kamyonet, kamyon, römork takılı kamyonet, römork takılı kamyon) sürücü koltuğu dışında bir yolcu koltuğu bulunan yük taşınmak amacıyla üretilen araçlar olduğu, bu araçlarda bir komisyon üyesi ve usta öğreticinin aynı anda oturabileceği bir alanın bulunmadığı, dolayısıyla, komisyon başkanının sürücü yanındaki yolcu koltuğunda oturacağı, sınav uygulama ve değerlendirme komisyon üyesinin, kursiyerin trafik kurallarına uyup uymadığını kontrol etmek ve kursiyeri değerlendirmek için; usta öğreticinin ise; kursiyerin sınav esnasında yapmış olduğu kural ihlallerini ve başarısız olması halinde bir sonraki sınava hazırlarken başarısız olduğu konuları görmesi amacıyla başka bir araç ile takip ettiği savunulmaktadır.
Burada, yük taşıma amacıyla üretilen araçların sahip olduğu fiziki özellikler (koltuk sayısı vb.) dikkate alındığında, aday sürücünün yanında direksiyon eğitimi sınavının icrası sırasında, adayın tek başına trafiğe çıkabilecek yeterlilikte ve donanımda olduğununun tespitine yönelik olarak sınırlı sayıda sınav görevlisinin araçta bulunmasına ilişkin düzenlemede hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Öte yandan; aday sürücülerin aldıkları teorik ve uygulama eğitimi neticesinde, sınavda başarılı olmaları halinde akan trafikte tek başlarına bulunacağı tabi olup; davacının, tüm eğitim boyunca kursiyerin yanında bulunan usta öğreticinin sınav esansında araç dışında tutularak, kursiyerin hiç tanımadığı sınav komisyonu başkanı ile sınava girdiği iddiasına itibar edilmemiştir.
Direksiyon eğitimi dersi uygulama ve değerlendirme komisyonu üyesinin akan trafikte kurs tarafından temin edilen herhangi bir araçtan kursiyeri takip ederek değerlendirme yapacağı ve görevli direksiyon usta öğreticisinin de bu araçta bulunacağına ilişkin kural ile; aday sürücüye direksiyon eğitimi veren direksiyon usta öğreticinin, kursiyerin trafik kurallarına uyup uymadığını kontrol ederek ve bu çerçevede kursiyerin yeterliliği noktasında değerlendirme yapmasına imkan sağlandığı da görülmektedir.
Yukarıda yer alan açıklamalar ışığında; dava konusu düzenlemenin kamu yararı ve hizmet gereği olduğu, düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla; 19/10/2017 tarih ve 30215 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına dair Yönetmeliğin 17. maddesiyle asıl Yönetmeliğe eklenen 33. maddesinin 4. fıkrası yönünden davanın reddi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
19/10/2017 tarih ve 30215 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürülüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile değişik 29/05/2013 tarih ve 28661 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt sürücüleri Kursu Yönetmeliği'nin;
1. 7. maddesinin 8. fıkrasının İPTALİNE, oybirliği ile;
2. 19. maddesinin 3. fıkrasının son cümlesi ile aynı maddenin 6. fıkrasında yer alan; "sınıfı sertifika alacaklara EK-7’de yer alan Motorlu Bisiklet ve Motosiklet Direksiyon Eğitim ve Sınav Yeri Krokisinde belirtilen alanda" ibaresi ve 33. maddesinin 4. fıkrası yönünden DAVANIN REDDİNE,
3. Dava kısmen ret kısmen iptal ile sonuçlandığından ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … TL yargılama giderinin haklılık oranlarına göre 1/2'si oranı olan … TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına, kalan 1/2'si oranı olan … TL'nin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca … TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
5. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca … TL vekâlet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde taraflara iadesine,
7. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere,
01/11/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.