Danıştay 2019/3000 Esas 2022/6750 Karar

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/3000
Karar No : 2022/6750
DAVACI : … Sürücü Kursu Denizcilik İnşaat Taah. Tur. San. Tic. Tld. Şti.
DAVALI : … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN KONUSU :
19/10/2017 tarih ve 30215 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına dair Yönetmeliğin
1-3. maddesi ile asıl Yönetmeliğin 7. maddesinin 8. fıkrasına getirilen değişikliğin,
2-8. maddesi ile asıl Yönetmeliğin 19. maddesine getirilen değişikliğin,
3-10. maddesi ile asıl Yönetmeliğin 28. maddesinin 5. fıkrasına getirilen değişikliğin,
4-11. maddesi ile asıl Yönetmeliğe eklenen 28/A maddesinin 3. fıkrasının,
5-12. maddesi ile asıl Yönetmeliğin 29. maddesinin 7. fıkrasına getirilen değişikliğin
6-25. maddesi ile asıl Yönetmeliğin 46. maddesine ilave edilen 46/A maddesinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
19/10/2017 tarih ve 30215 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına dair Yönetmeliğin 3. maddesi ile 7. maddesinin 8. fıkrasına getirilen değişiklik yönünden; 5580 sayılı Kanun’da düzenlenen yaptırımlardan ayrı bir yaptırım öngörüldüğü, düzenlemenin Mart 2017 değişikliğinde de yer aldığı, Danıştay Onbeşinci Daire tarafından E:2017/888 nolu dosyada yürütmenin durdurulmasına karar verildiği, yargı kararına rağmen Ekim 2017 değişikliği ile düzenlemenin Yönetmeliğe tekrar eklendiği; Yönetmeliğin 19. maddesine getirilen değişiklik yönünden; Yönetmeliğin 7. maddesinde bütün sertifika sınıflarında trafik ve çevre dersinin 16, ilk yardım dersi 8, araç tekniği dersi 6 ve trafik adabı dersi 4 saat teorik olarak verileceği, direksiyon eğitimi derslerine ise direksiyon eğitim alanında veya simülatör üzerinde 2 saatten az olmamak kaydıyla direksiyon usta öğreticisi tarafından kursiyerin akan trafikte eğitim alacak düzeye ulaştığına karar verilinceye kadar devam edileceği, bu düzeye gelen kursiyerlere akan trafikte en az verilecek direksiyon eğitimi ders sürelerinin ayrıntılı olarak düzenlendiği, direksiyon eğitimi derslerinin, şehir içi ve/veya şehirlerarası karayollarında akan trafikte yapılacağının düzenlendiği, dava konusu düzenlemeyle akan trafikte verilmesi gereken eğitimin, güzergahta gerçekleştirileceğinin belirtildiği, dava konusu düzenlemeyle Yönetmeliğin içerisindeki uyumun bozulduğu, sürücü kurslarının eğitim alanının kısıtlandığı, kursiyerlerin kurs bitimi gerçek hayattaki adaptasyon sürecinin uzatıldığı, kursiyerin trafiğe çıktığı ilk zamanlarda kaza yapma riskinin artırıldığı, belirlenen güzergahların trafikten uzak, kısıtlı alanlar olduğu, özellikle büyükşehirlerde kurs ve kursiyer yoğunluğu nedeniyle mağduriyetlere sebebiyet verebileceği; Yönetmeliğin 28. maddesinin 5. fıkrasına getirilen değişiklik yönünden; akan trafikte, kursiyerin tek başına trafiğe salınımı, kursiyerle telsiz vb. araçla irtibat kurulumunun Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 75. ve 32. maddelerine aykırı durumu ortadan kaldırmadığı, 2918 sayılı Trafik Kanunu’na aykırı olduğu, Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 82. maddesinde ehliyet almak isteyen adaylara verilen “K” sınıfı sürücü belgesi ile hangi şartlarda trafiğe çıkabileceğinin düzenlendiği, bu madde uyarınca aday sürücünün gerek direksiyon dersinde gerekse akan trafikte karayoluna çıkabilmesinin yegane şartının sorumlu sürücünün kursiyerinin yanında bulunması ve ani bir duruma karşı fiziki müdahale yapabilme berecisinin amaçlandığı, aksi durumda “K” sınıfı sürücü belgesi olan kursiyerin trafiğe tek başına çıkabileceği, dersini tek başına yapacağı; Yönetmeliğin 28/A maddesinin 3. fıkrası yönünden; sınavlarda görev alan usta öğreticilere sınavlardan bir yıl men cezasına ilişkin düzenlemenin ilk olarak Direksiyon Dersi ve Sınav Yönergesi’nin 9. maddesinin 2. fıkrasında düzenlendiği, bu düzenlemeye karşı açılan davada yürütmenin durdurulması kararı verildiği, davalı idarece Yönergenin yürürlükten kaldırıldığı, hukuka aykırı olduğu yargı kararı ile tespit edilen düzenlemenin Yönetmelik maddesiyle yeniden yürürlüğe konulduğu; Yönetmeliğin 29. maddesinin 7. fıkrasına getirilen değişiklik yönünden; sınavda arızalan araç sebebiyle sınavı yarım kalan kursiyer için, kursun kursiyer için bir sonraki sınav dönemi için kendi cebinden sınav ücreti yatırması ile ilgili Danıştay Onbeşinci Dairesinin esasına kayıtlı E:2017/907 davanın açıldığı, sınavda arızalana ara kavramının geniş bir kavram olduğu, motosiklet sürücü ehliyeti için yapılan sınavda kullanılan telsizin de bu arızalan araç olarak kabulünün mümkün olduğu, eğer kursiyerin mağduriyeti giderilecekse bunun davalı Bakanlıkça karşılanması gerektiği; Yönetmeliğin 46. maddesine ilave edilen 46/A maddesi yönünden; kursların eğitim işleri ve ders yoklamalarına ilişkin yapılan denetimin, eğitim personeli dışınca Bakanlıkta görevli herhangi bir personel tarafından incelenmesine ilişkin düzenleme için dava açıldığı, Danıştay Onbeşinci Dairesinin E:2017/902 sayılı dosyasında verilen yürütmenin durdurulması kararına rağmen benzer düzenlemenin davalı idarece yeniden yürürlüğe konulduğu, ayrıca düzenlemenin Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği’nin 67. maddesinin 1. fıkrasına aykırı olduğu iddia edilmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI :
19/10/2017 tarih ve 30215 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına dair Yönetmeliğin 3. maddesi ile 7. maddesinin 8. fıkrasına getirilen değişiklik yönünden; direksiyon uygulama sınavlarına ilişkin usul esasların niteliğini, bu usul esaslara uymayanların karşılaşacağı yaptırımların sınırlarını belirleme yetkisinin Bakanlıkta bulunduğu, özel motorlu taşıt sürücüleri kursu tarafından kursiyerin öğrenme kabiliyeti de dikkate alınarak Yönetmelikte yer alan ders saatlerinin alt sınırı olarak belirtilen bu eğitimleri vermeden kursiyerin sınava girmesini sağlayan ve yeterli eğitim verilmediği için başarısız olan kursiyer sayısının MTSK Modülü üzerinden aynı kodla tanımlana bir ya da birden fazla günde yapılan sınav dönemindeki kursiyer sayısının %55’inden fazla olması durumunda 5580 sayılı Kanun’un 7. maddesinin 2. fıkrası (d) bendi hükmü gereği, Yönetmelikte belirtilen eğitimi vermeden kursiyerlerin sınava girmesi için Modül üzerinden onay veren özel motorlu taşıt sürücüleri kurslarına birinci ve ikinci seferde idari para cezası, aynı fiilin üçüncü tekrarı halinde kurumların kapatılmasının öngörüldüğü, bir dönemde kursun eğitim verdiği kursiyerin %55’inden fazlasının direksiyon uygulama sınavında başarısız olmasının, o sürücü kursunun kurallı ve istikrarlı bir eğitim vermediğine karine teşkil ettiği; Yönetmeliğin 19. maddesine getirilen değişiklik yönünden; İl/ilçe genelinde yürütülen direksiyon eğitimleri ve sınavlarının büyükşehir belediyelerinde UKOME; büyükşehir olmayan belediyelerde ise il trafik komisyonlarınca belirlenen güzergahlarda yapılacağı, sürücü adaylarının eğitim aldığı alanda sınava girmesinin sağlandığı, ayrıca kursların denetiminin de kolaylaştığı, motorsiklet grubu araçların eğitimleri açısından ise; Ek-7 Krokide belirlenen alanda başlayacağına ilişkin Yönetmeliğin 19/VI maddesine eklenen “sınıfı sertifika alacaklara Ek-7’de yer alan Motorlu Bisiklet ve Motorsiklet Direksiyon Eğitim ve Sınav Yeri Krokisinde belirtilen alanda” ifadesinin zaten halihazırda yapılagelen uygulamanın Yönetmeliğe işlenmesine ilişkin bir düzenleme olduğu, Ek-7 Krokide belirlenen alanın, sürücü adaylarının akan trafiğe çıkmadan önce motorsiklet hakimiyetinin ve becerisinin sınandığı bir alan olduğu, adayın trafiğe çıkmasında herhangi bir sakınca bulunup bulunmadığı, temel becerileri elde edip etmediği bu alanda yapılan çeşitli uygulamalar ile ölçüldüğü, başarılı olmayan adayın trafiğe çıkmasına izin verilmediği; Yönetmeliğin 28. maddesinin 5. fıkrasına getirilen değişiklik yönünden; Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 82. maddesinde A1, A2 ve A sınıfı sertifikalar yönünden hüküm bulunmadığı, uygulamada motosiklet eğitimi alan kursiyerin arkasına oturan kişinin ani bir duruma karşı fiziki müdahale yapıp frene basma ya da motosikletin dengesini sağlama imkanına sahip olmadığı, A, A1, A2 sınıfı sertifika alacak kursiyerin direksiyon eğitimi dersinin değerlendirilmesinin ilk aşamasının trafiğe kapalı alanda Yönetmelik Ek-3 te yer alan “Araç bilgisi sorgulama Bölümündeki soruların sorulması, sonra Ek-3 te yer alan “Motorlu bisiklet ve Motosiklet Direksiyon Eğitim ve Sınav Krokisi”ne uygun olarak düzenlenen ve gerekli emniyet tedbirlerinin alındığı trafiğe kapalı alanda yapıldığı, bu aşamada gerekli becerileri kazandığı değerlendirilen kursiyerin ikinci aşama sınava alındığı, bu aşamada kursiyerin akan trafikte trafik kurallarına uyup uymadığı motosiklet arkadan takip edilerek komisyon üyeleri tarafından takip edilerek değerlendirildiği;Yönetmeliğin 28/A maddesinin 3. fıkrası yönünden; sınav günü aday başarısız olduğunda sınav aracını başlangıç noktasına getirmekten başka görevi bulunmayan direksiyon usta öğreticilerinin sınav sırasında adaya ve sınav değerlendirme komisyonu üyelerine müdahale etmesinin, değerlendirme ve sınavın sağlıklı bir şekilde yürütülmemesine neden olacağı; Yönetmeliğin 29. maddesinin 7. fıkrasına getirilen değişiklik yönünden; kursların, sınavlarda kullanılacak araçların sınav standartlarına uygun hale getirilmesi ve gerekli bakımlarının yaptırılmasından sorumlu olduğu, aracın arızalanmasından ne kursiyerin ne de sınav uygulayıcılarının sorumlu tutulamayacağı, beklenmedik bir durum karşısında arızalan araç yerine uygun şartlarda başkaca bir aracın temini mümkün ise adayın sınavının gerçekleştirileceği, bu durumun mümkün olmaması halinde kursiyerin sonraki sınav dönemine kalacağı, adaydan kaynaklanmayan bu durum karşısında kursların birinci dereceden sorumlu olduğu; Yönetmeliğin 46. maddesine ilave edilen 46/A maddesi yönünden; Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği’nin 67. maddesinin 5. fıkrasında; ” Çeşitli kurslar ile özel hizmet içi eğitim merkezlerinde verilen eğitimlerin, bu Yönetmelikte belirlenen esaslara uygun olarak verilip verilmediği, Modüle girilen gün ve saatlerde yapılıp yapılmadığı ve kursa kayıtlı kursiyerlerin derslere devam durumları, büyükşehir statüsündeki illerde ilçe milli eğitim müdürlüklerince; büyükşehir statüsünde olmayan illerde ise merkez ilçede il milli eğitim müdürlüklerince, diğer ilçelerde ilçe milli eğitim müdürlüklerince görevlendirilen lisans mezunu personel tarafından incelenerek kontrol edilebilir.” hükmünün yer aldığı, Yönetmeliğin 46/A maddesinde kursun genel denetiminin değil, kursiyerlerin teorik ve uygulama derslerinin Özel MTSK Modülüne girilen gün ve saatlerde, ilgili eğitim personeli ile yapılıp yapılmadığını ve kursa kayıtlı kursiyerlerin derslere devam durumlarını incelemek ve kontrol etmek üzere görevlendirildiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ :19/10/2017 tarih ve 30215 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 3. maddesi ile 7. maddesinin 8. fıkrasına getirilen değişikliğin iptali, kalan kısımları yönünden davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava; 19/10/2017 tarih ve 30215 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına dair Yönetmeliğin 3. maddesi ile 7. maddesinin 8. fıkrasına getirilen değişikliğin, 8. maddesi ile 19. maddesine getirilen değişikliğin, 10. maddesi ile 28. maddesinin 5. fıkrasına getirilen değişikliğin, 11. maddesi ile eklenen 28/A maddesinin 3. fıkrasının, 12. maddesi ile 29. maddesinin 7. fıkrasına getirilen değişikliğin ve 25. maddesi ile Yönetmeliğin 46. maddesine ilave edilen 46/A maddesinin iptali istemiyle açılmıştır.
Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına dair Yönetmeliğin 7. maddesinin 8. fıkrası 1.7.2018 tarih ve 30465 sayılı resmi Gazetede yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelikle mülga olduğundan, bu madde yönünden dava konusuz kalmış olup, bu maddeye yönelik davanın esası hakkında karar verilmesine yer bulunmamaktadır.
Dava konusu diğer düzenlemelere gelince;
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanun'un "Sürücü adaylarının sınavları ile sürücü belgelerinin verilmesi esasları" başlıklı 42. maddesinin 3. fıkrasında "Sürücülerin eğitimleri ve sınavları, eğitimlerin ve sınavların süresi, içeriği ve yapılacağı yerlerin özellikleri, sınav vapıcıların nitelikleri ve eğitimi ile diğer usul ve esaslar İçişleri Bakanlığının uygun görüşü alınarak Millî Eğitim Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir" hükmü yer almış; aynı Kanun'un "Sürücü kursları" başlıklı 123. maddesinin 2. fıkrasında da, "Sürücü kurslarının sürücü belgesi cinslerine göre sınıflandırılması, hangi sınıf kursun kimler tarafından açılabileceği, öğretim ve eğitim konuları ile metodu, kurs süreleri, kurslar için eğitim ve öğretimde kullanılacak bina, araç, gereç ve teçhizatın nitelik ve niceliği, teminat miktarları, sertifika sınavlarının esas ve usulleri, sertifika aranmayacak sürücü belgesi sınıfları ve bunların sınavları İçişleri Bakanlığının uygun görüşü üzerine Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığınca çıkartılan yönetmelikle belirlenir" hükmüne yer verilmiştir.
Öte yandan, 652 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri hakkında Kanun Hükmünde Kanun Hükmünde Kararnamenin 13. maddesinin 1. Fıkrasında Öze] Öğretim Kurumlan Genel Müdürlüğünün görevleri sayılmış: a) bendinde, "Bakanlığın ilgili birimleriyle işbirliği içinde, yükseköğretim dışındaki her kademedeki özel öğretim kurumlarının açılmasına izin vermek ve bunları denetlemek" hükmü; 36. maddesinde de "(1) Bakanlık görev, yetki ve sorumluluk alanına giren ve önceden kanunla düzenlenmiş konularda idarî düzenlemeler yapabilir" hükmü yer almış; 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanun'un 2. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde de, " Kurum: Okul öncesi eğitim, ilköğretim, ortaöğretim, özel eğitim okulları ile çeşitli kursları, özel öğretim kurslarını, uzaktan öğretim yapan kuruluşları, (...)(1) motorlu taşıt sürücüleri kursları, hizmet içi eğitim merkezlen, (...) özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri, sosyal etkinlik merkezleri ile benzeri özel öğretim kurumlarını" , aynı fıkranın (i) bendinde de "i) Motorlu taşıt sürücüleri kursu: Motorlu taşıt sürücüsü yetiştirerek sınav sonucu sertifika veren ve trafikle ilgili eğitim-öğretim yaptıran özel öğretim kurumlarını,... ifade eder" düzenlemesi yer almıştır.
Yukarıdaki hükümler birlikte değerlendirildiğinde, aynı zamanda bir özel öğretim kurumu olan ve 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumlan Kanunu ile düzenlenen özel motorlu taşıt sürücüleri kurslarının işleyişi ve denetimi ile ilgili konularda davalı idareye idari düzenleme yapma konusunda yetki verildiği görülmüş olup; davalı idarece, direksiyon uygulama sınavlarına ilişkin usul ve esasların niteliğini ve bu usul ve esaslara uymayanların karşılaşacağı yaptırımların sınırlarını belirleme yetkisi dahilinde sürücülerin eğitimleri ve sınavları ile ilgili hususları belirlemek üzere 29.05.2013 tarihli ve 28661 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği çıkarılmıştır.
Dava konusu Yönetmeliğin 8. maddesi ile 19. maddesine getirilen değişikliğin, iptali istemi;
Dava konusu yönetmeliğin 8. maddesiyle, "Aynı Yönetmeliğin 19 uncu maddesinin üçüncü fıkrasına aşağıdaki cümle eklenmiş ve altıncı fıkrasında yer alan “sertifika sınıfı alacaklara karayollarındaki akan trafikte” ibaresi “sınıfı sertifika alacaklara EK-7’de yer alan Motorlu Bisiklet ve Motosiklet Direksiyon Eğitim ve Sınav Yeri Krokisinde belirtilen alanda” şeklinde değiştirilmiştir.
“Akan trafikte verilmesi gereken eğitim, güzergâhta gerçekleştirilir.” düzenlemesine yer verilmiştir.
Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 82. maddesinde de;''G sınıfı hariç diğer sürücü belgelerinden herhangi birini almak isteyen sürücü adaylarının karayollarında sürmeyi öğrenmek üzere araç kullanabilmeleri için eğitim ve sınavda kullanılmak üzere ilgili sürücü kurslarından 29/5/2013 tarihli ve 28661 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde yer alan K Sınıfı Sürücü Aday Belgesini almaları zorunludur. K Sınıfı Sürücü Aday Belgesi 6 ay süreyle geçerlidir.
Bunun için;
1) Sürücü kurslarında trafik mevzuatı ve kuralları derslerinin tamamının alınmış olması,
2) Sürücü kurslarında görevli eğiticilerin (Sürücülüğü öğretecek kişinin) eğitim
yaptıracağı araç sınıfına uyan ve sürme yetkisi veren sürücü belgesi sahibi olmaları,
3) Sürücü adaylarının sürmeyi öğrenecekleri karayolları ve bu yollardaki sürme saatleri trafik komisyonlarınca önceden tayin ve tespit edilerek sürücü kurslarına bildirilmesi,
mecburidir.
a) Sürücü aday belgesine;
1) Sürücü kursunun adı,
2) Eğiticinin ve adayın kimlikleri,
3) Eğitimin yapılacağı alan ve karayolunun yeri, adı ve sınırı,
4) Saatli olarak eğitimin yapılacağı süre,
5) Eğiticinin sürücü belgesinin verildiği yer, tarih ve numarası,
yazılıp, fotoğraflar yapıştırılarak belgeyi veren sürücü kursu tarafından tasdik edilir.
b) Eğiticiler, belirtilen yer ve zaman içinde, başlangıcından bitimine kadar, eğitimin güven içinde yürütülmesi bakımından gerekli tedbirleri almakla görevli ve sorumludurlar.
c) Verilen sürücü aday belgeleri sıra esasına göre (Ek: 27/A) defterine kaydedilir.'' hükmüne yer verilmiştir.
Görüldüğü üzere; Karayolları Trafik Yönetmeğinin 82. maddesinde de, sürücü adaylarının karayollarında sürmeyi öğrenmek üzere araç kullanabilmeleri için eğitim ve sınavda kullanılmak üzere ilgili sürücü kurslarından K Sınıfı Sürücü Aday Belgesini almalarının zorunlu olduğu ve bunun için; sürücü adaylarının sürmeyi öğrenecekleri karayolları ve bu yollardaki sürme saatleri trafik komisyonlarınca önceden tayin ve tespit edilerek sürücü kurslarına bildirilmesinin gerektiği kurala bağlanmıştır.
Bu durumda; sürücülerin eğitimleri ve sınavları, eğitimlerin ve sınavların süresi, içeriği ve yapılacağı yerlerin özellikleri, sınav yapıcıların nitelikleri ve eğitimi ile diğer usul ve esasları yönetmelikle düzenleme konusunda yetkili ve görevli olan davalı idarece; akan trafikte verilmesi gereken eğitimin gerektirdiği fiziki koşulları sağlayan ve önceden belirlenmiş bir güzergahta verilmesinin öngörülmesinde üst normlara ve trafik düzenini ve güvenliğini bozmadan sağlıklı ve yeterli bir eğitim verilmesi amacına aykırılık bulunmamaktadır.
Dava konusu Yönetmeliğin 10. maddesi ile 28. maddesinin 5. fıkrasına getirilen değişikliğin iptali istemi;
Anılan Yönetmeliğin 10. Maddesiyle, Aynı Yönetmeliğin 28 inci maddesinin birinci, ikinci, üçüncü, dördüncü, beşinci, altıncı ve yedinci fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve aynı maddeye aşağıdaki fıkralar eklenmiş, iptali istenilen (5). fıkrasında, “M”, “A1”, “A2”, “A” ve “B1” sınıfı sertifika sınavına, EK-7’de yer alan Motorlu Bisiklet ve Motosiklet Direksiyon Eğitim ve Sınav Yeri Krokisinde belirtilen şekilde düzenlenmiş alanda başlanır. Bu alanda başarılı olan kursiyerlerin sınavına akan trafikte devam edilir. Direksiyon eğitimi dersi sınavı uygulama ve değerlendirme komisyonu, akan trafikte kursiyerle cep telefonu haricindeki uygun bir iletişim aracı ile iletişim kurar. " düzenlemesine yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, düzenlemesi yapılan sertifika sınıfı araçlar, sınav anında üzerinde birden fazla kişinin bulunması halinde kursiyerin sınav konsantrasyonunun, sürüş becerisinin etkilenebileceği ve sonuç olarak sürücü kursiyere olumsuz ya da olumlu etki sağlayabilecek dış etkilere fazlaca açık olabilecek nitelikte "moped, iki tekerlekli motosiklet ve dört tekerlekli motosiklet" olup, bu araçlar için sertifika alacak kursiyerlerin direksiyon eğitimi dersinin değerlendirmesinin iki aşamalı yapıldığı, birinci aşamasının gerekli emniyet tedbirleri alınmış trafiğe kapalı alanda yapıldığı, bu aşamada motosiklete hakim olduğu ve gerekli becerileri kazandığı tespit edilen sürücülerin ancak akan trafiğe çıkmasına izin verildiği, bu aşamada da araçta tek başına bırakılan kursiyerin direksiyon eğitim dersi sınav uygulama ve değerlendirme komisyonu üyelerince başka bir araçtan takibi ve iletişimi sağlanarak, adayın ve trafiğin karşılaşabileceği tehlikelerin önüne geçilmesinin sağlanmasının istenildiği anlaşılmakla, dava konusu düzenlemede kamu yararına, hizmet gereklerine ve hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Dava konusu Yönetmeliğin 11. maddesi ile eklenen 28/A maddesinin 3. fıkrasının iptali isteminin incelenmesi;
Anılan Yönetmeliğin 11. maddesi ile eklenen 28/A maddesinin 3. fıkrasında, direksiyon eğitimi dersi sınavında görev alanlara müdahale ederek çalışmalarını engelleyici veya kursiyerin sınav sürecini etkileyici davranışlarda bulunan direksiyon usta öğreticilerine, direksiyon eğitimi dersi sınavlarında bir yıl süreyle görev verilmez yaptırımı düzenlenmiştir.
Dava konusu düzenlemeyle, direksiyon sınavının ve sınav değerlendirmesinin sağlıklı bir biçimde yapılabilmesinin sağlanmasının amaçlandığı anlaşılmış olup, bu amacı sağlamaya yönelik yaptırım öngören anılan madde hükmünde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Dava konusu Yönetmeliğin 12. maddesi ile 29. maddesinin 7. fıkrasına getirilen değişikliğin iptali isteminin incelenmesi;
Anılan Yönetmeliğin 12. Maddesiyle Aynı Yönetmeliğin 29 uncu maddesi madde başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, iptali istenilen 7. Fıkrasında," Sınav günü arızalanan direksiyon eğitim ve sınav araçları hakkında 17 nci maddenin ikinci fıkrasının (e) bendi doğrultusunda tutanak tutar. Şartları taşıyan araç bulunamaması hâlinde durum 3 iş günü içerisinde resmi yazı ile Genel Müdürlüğe bildirilerek kursiyerlerin Özel MTSK Modülü üzerinden sınav haklarının iade edilmesi için millî eğitim müdürlüğüne tutanağı verir." düzenlemesine yer verilmiştir. Söz konusu madde hükmüne göre sınavda arızalanan araç sebebiyle sınav tekrar ücretinin sürücü kursu tarafından ödenmesi gerekmekte olup, anılan düzenlemeyle, sürücü kurslarının sınavda kullanılacak araçları sınav standartlarına uygun hale getirmelerinin ve her türlü bakımlarının yapılmasında hassas davranmalarının sağlanmasının amaçlandığı anlaşılmakla, bu yükümlülükleri yerine getirmeyen sürücü kurslarının, sahip oldukları araçlarda sınav esnasında ortaya çıkacak olan olumsuzluklardan sorumlu tutulmasına yönelik dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık görülmemiştir.
Dava konusu Yönetmeliğin 25. maddesi ile Yönetmeliğin 46. maddesine ilave edilen 46/A maddesinin iptali isteminin incelenmesi;
Anılan yönetmeliğin 25. Maddesiyle, Aynı Yönetmeliğin 46 ncı maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir.
“Teorik ve direksiyon eğitimi derslerinin inceleme ve kontrolü
MADDE 46/A – (1) 2918 sayılı Kanun hükümleri doğrultusunda kursiyerlerin teorik ve uygulama sınavına girme şartlarını taşıyıp taşımadıklarını; kurslarda verilen teorik ve direksiyon eğitimlerinin, Özel MTSK Modülüne girilen gün ve saatlerde, ilgili eğitim personeli ile yapılıp yapılmadığını ve kursa kayıtlı kursiyerlerin derslere devam durumlarını incelemek ve kontrol etmek üzere kurumlarındaki işler aksatılmayacak şekilde her dönem personel görevlendirilebilir. Görevlendirmeler büyükşehir statüsündeki illerde ilçe millî eğitim müdürlükleri, büyükşehir statüsünde olmayan illerde ise il ve ilçe millî eğitim müdürlüklerince yapılır.
(2) Birinci fıkrada belirtilen hususları incelemek ve kontrol etmek için bir dönemde teorik ve direksiyon uygulama eğitimleri ayrı ayrı olmak üzere il/ilçe statüsüne göre; öncelikli olarak kursların iş ve işlemlerini yürütmekle görevli il millî eğitim müdür yardımcısı/şube müdürü veya yükseköğretim mezunu şef/memur statüsündeki personel görevlendirilir. Bir eğitim döneminde bir kişiye en fazla iki görev verilir. Görevlendirilen personel bir görevde en az üç kurs olmak kaydıyla aynı günde aynı kursta en az iki defa inceleme ve kontrol yapar. Aynı günde üç kursun inceleme ve kontrolünü yapamadığında farklı günlerde de kurslarda inceleme ve kontrol yapar. Bu kapsamda bir eğitim döneminde aynı ilçede en fazla üç kişi görevlendirilebilir.
(3) Genel Müdürlükçe gerekli görülmesi hâlinde birinci fıkrada belirtilen hususları incelemek ve kontrol etmek amacıyla Genel Müdürlük personeli de Bakanlık görevlisi olarak görevlendirilebilir. Bakanlık görevlisi görev yazısında belirtilen sayıda kursta inceleme ve kontrol yapar.
(4) Görevlendirilen personel;
a) En az üç kursun inceleme ve kontrolünü yaparak tespitlerini EK-16’da yer alan Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kurslarında Verilen Teorik Eğitimleri İnceleme ve Kontrol Formuna işler. İlçede üçten az kurs olması durumunda mevcut kursların kontrolünü yapar.
b) En az üç kursun inceleme ve kontrolü yapılarak tespitlerini EK-17’de belirtilen Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kurslarında Verilen Direksiyon Uygulama Eğitimleri İnceleme ve Kontrol Formuna işler. İlçede üçten az kurs olması durumunda mevcut kursların kontrolünü yapar.
(5) Gerçekleştirilen inceleme ve kontrol sonucunda düzenlenen EK-16 ve EK-17’de yer alan Formlar, varsa tutulan tutanaklar ile diğer belgeler kontrolden itibaren en geç 3 iş günü içerisinde millî eğitim müdürlüğüne gereğinin yapılması amacıyla teslim edilir. İnceleme ve kontrolün Bakanlık görevlisi marifetiyle gerçekleştirilmesi hâlinde aynı belgeler kontrolden itibaren en geç 5 iş günü içerisinde Genel Müdürlüğe teslim edilir. Genel Müdürlükçe gereğinin yapılması amacıyla ilgili valiliğe yazıyla bildirilir.
(6) İnceleme ve kontrollerden önce kurslara bilgi verilmez. Yapılan inceleme ve kontrollerde teorik veya direksiyon eğitimi derslerinde olmadığı tespit edilerek toplam ders saati sayısının da 1/5'inden fazla derse devam etmeyen kursiyerin Özel MTSK Modülünden kaydı silinir.
(7) Kurslarda görevli eğitim personeli, kurumda bulunduğu süre boyunca fotoğraflı kurum kimlik kartını görülecek şekilde yakasına takar.
(8) Kursta kayıtlı kursiyerlerin derslere devam durumlarını incelemek ve kontrol etmek üzere görevlendirilen personelin kursta bulunduğu süre içerisinde kursta bulunmayan kursiyer/kursiyerler o gün için devamsız kabul edilir.” hükümlerine yer verilmiştir.
Söz konusu düzenlemeyle 2918 sayılı Kanun hükümleri doğrultusunda kursiyerlerin teorik ve uygulama sınavına girme şartlarını taşıyıp taşımadıklarını; kurslarda verilen teorik ve direksiyon eğitimlerinin, Özel MTSK Modülüne girilen gün ve saatlerde, ilgili eğitim personeli ile yapılıp yapılmadığını ve kursa kayıtlı kursiyerlerin derslere devam durumlarını incelemek ve kontrol etmek üzere görevlendirilecek personelin kimler olabileceği ve incelemenin nasıl yapılacağı düzenlenmiş olup, anılan düzenlemede hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Davacı iddiaları anılan madde hükmünü kusurlandıracak nitelikte görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, 19/10/2017 tarih ve 30215 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 3. maddesi ile 7. maddesinin 8. fıkrasına getirilen değişikliğin, iptali istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına, anılan Yönetmeliğin 8. maddesi ile 19. maddesine getirilen değişikliğin, 10. maddesi ile 28. maddesinin 5. fıkrasına getirilen değişikliğin, 11. maddesi ile eklenen 28/A maddesinin 3. fıkrasının, 12. maddesi ile 29. maddesinin 7. fıkrasına getirilen değişikliğin ve 25. maddesi ile Yönetmeliğin 46. maddesine ilave edilen 46/A maddesinin iptali istemine ilişkin davanın reddi yolunda karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ SÜREÇ :
19/10/2017 tarih ve 30215 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına dair Yönetmeliğin 3. maddesi ile asıl Yönetmeliğin 7. maddesinin 8. fıkrasına getirilen değişikliğin, 8. maddesi ile asıl Yönetmeliğin 19. maddesine getirilen değişikliğin, 10. maddesi ile asıl Yönetmeliğin 28. maddesinin 5. fıkrasına getirilen değişikliğin, 11. maddesi ile asıl Yönetmeliğe eklenen 28/A maddesinin 3. fıkrasının, 12. maddesi ile asıl Yönetmeliğin 29. maddesinin 7. fıkrasına getirilen değişikliğin ve 25. maddesi ile asıl Yönetmeliğin 46. maddesine ilave edilen 46/A maddesinin iptali istenilmektedir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
İNCELEME VE GEREKÇE:
İlgili Mevzuat:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 42. maddesinde, sürücülerin eğitimleri ve sınavları, eğitimlerin ve sınavların süresi, içeriği ve yapılacağı yerlerin özellikleri, sınav yapıcıların nitelikleri ve eğitimi ile diğer usul ve esaslar İçişleri Bakanlığının uygun görüşü alınarak Millî Eğitim Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği; 123. maddesinin; 1. fıkrasında, motorlu taşıt sürücüsü yetiştirmek, yetişmiş olanlara sınav sonucu sertifika vermek, trafik ile ilgili öğretim ve eğitim yaptırmak üzere kamu kurumları ile diğer hakiki ve hükmi şahıslara Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığınca ilgili mevzuatına göre sürücü kursları açma izni verileceği, 2. fıkrasında; sürücü kurslarının sürücü belgesi cinslerine göre sınıflandırılması, hangi sınıf kursun kimler tarafından açılabileceği, öğretim ve eğitim konuları ile metodu, kurs süreleri, kurslar için eğitim ve öğretimde kullanılacak bina, araç, gereç ve teçhizatın nitelik ve niceliği, teminat miktarları, sertifika sınavlarının esas ve usulleri, sertifika aranmayacak sürücü belgesi sınıfları ve bunların sınavları İçişleri Bakanlığının uygun görüşü üzerine Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığınca çıkartılan yönetmelikle belirleneceği hükmü yer almaktadır.
5580 sayılı Özel öğretim Kurumları Kanunu'nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde; "Bu Kanunun amacı, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişiler tarafından açılacak özel öğretim kurumlarına kurum açma izni verilmesi, kurumun nakli, devri, personel çalıştırılması, kurumlara yapılacak mali destek ve bu kurumların eğitim-öğretim, yönetim, denetim ve gözetimi ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarının; eğitim-öğretim, yönetim, denetim, gözetim ve personel çalıştırılmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir. Bu Kanun, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişilerce açılan özel öğretim kurumları ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarını kapsar." kuralı yer almakta olup; "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinin (b) bendinde; kurum; "okul öncesi eğitim, ilköğretim, ortaöğretim, özel eğitim okulları ile çeşitli kursları, özel öğretim kurslarını, uzaktan öğretim yapan kuruluşları, (...) motorlu taşıt sürücüleri kursları, hizmet içi eğitim merkezleri, (...) özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri, sosyal etkinlik merkezleri, mesleki eğitim merkezleri ile benzeri özel öğretim kurumları"; aynı maddenin (i) bendinde; motorlu taşıt sürücüleri kursu; "Motorlu taşıt sürücüsü yetiştirerek sınav sonucu sertifika veren ve trafikle ilgili eğitim-öğretim yaptıran özel öğretim kurumları" olarak tanımlanmıştır.
29/05/2013 tarih ve 28661 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt sürücüleri Kursu Yönetmeliği'nin "Sertifika sınıflarının eğitim süreleri" başlıklı 7. maddesinde; "(Değişik madde: 05.12.2015 - 29553 s. R.G. Yön./3. md.)
(1) Bütün sertifika sınıflarında trafik ve çevre dersi 16, ilk yardım dersi 8, araç tekniği dersi 6 ve trafik adabı dersi 4 saat teorik olarak verilir. Direksiyon eğitimi derslerine ise direksiyon eğitim alanında veya simülatör üzerinde 2 saatten az olmamak kaydıyla direksiyon usta öğreticisi tarafından kursiyerin akan trafikte eğitim alacak düzeye ulaştığına karar verilinceye kadar devam edilir. Bu düzeye gelen kursiyerlere akan trafikte en az verilecek direksiyon eğitimi ders süreleri aşağıdaki şekildedir:
a) “M”, “A1”, “A2”, “A (24 yaşını doldurup iki yıllık deneyim şartı aranmayan)” ve “B1” sınıfı sertifikalar için 12 saat,
b) “A” sınıfı sertifikalar için 6 saat,
c) “B” sınıfı sertifikalar için 14 saat,
ç) “D1” sınıfı sertifikalar için 7 saat,
d) “D” sınıfı sertifikalar için 14 saat,
e) “C1” sınıfı sertifikalar için 10 saat,
f) “C” sınıfı sertifikalar için 20 saat,
g) “BE”, “C1E”, “CE”, “D1E” ve “DE” sınıfı sertifikalar için 6 saat,
ğ) “F” sınıfı sertifikalar için 12 saattir.
(2) Birinci fıkrada belirtilen direksiyon eğitimi dersleri, şehir içi ve/veya şehirlerarası karayollarında akan trafikte yapılır.
(3) “M”, “A1”, “A2”, “A”, “B1”, “B”, “BE”, “F”, “C1”, “C”, “C1E”, “D1”, “D1E”, “DE” ve “D” sınıfı sertifika alacak kursiyerlere en az 2 saat akan trafikte gece araç kullandırılarak uygulama yaptırılması zorunludur. 24 yaşını doldurmuş olması nedeniyle deneyim şartı aranmayan “A” sınıfı sertifika alacak kursiyerlere en az 2 saat akan trafikte gece araç kullandırılarak uygulama yaptırılması zorunludur. Sağlık raporunda gece araç kullanamayacağı yönünde kısıtlama bulunan kursiyerlere gece eğitimi verilmez.
(4) Direksiyon eğitimi dersi sonunda kendilerini yeterli görmeyen kursiyerlere, talep etmeleri durumunda akan trafik içerisinde ek direksiyon eğitimi dersi verilir. Bu durumdaki kursiyerler aldıkları dersler için o yıl ilan edilen direksiyon eğitimi dersi ücreti üzerinden ödeme yapar.
(5) Direksiyon eğitimi derslerinin tamamı ve sınavları 4 üncü maddede yer alan sürücü sertifikası sınıflarına göre belirlenen özelliklere sahip araçlar ile yapılır. Engelli kursiyerlerin sınavları ise ilgili mevzuata göre kursiyerlere düzenlenen raporda belirtilen şartları taşıyan direksiyon eğitim ve sınav aracı ile yapılır.
(6) Birinci fıkrada belirtilen süreler kadar eğitim verilmediğinin tespit edilmesi halinde dersi veren usta öğretici ve kurs hakkında işlem yapılır.
(7) (Değişik fıkra: 19.10.2017 - 30215 s. R.G. Yön./3. md.) Direksiyon usta öğreticisi tarafından, sınava girebilecek düzeye ulaştığına karar verilerek yazı ile beş iş günü içerisinde kurs müdürlüğüne bildirilen kursiyerlerin, il/ilçe milli eğitim müdürlüklerince yapılacak en geç ikinci direksiyon eğitimi dersi sınavına girebilmesi için kurs tarafından Özel MTSK Modülü üzerinden onay verilir.
(8) (Mülga fıkra: 01.07.2018 - 30465 s. R.G. Yön./1. Md.)" hükmü; "Direksiyon eğitimi" başlıklı 19. maddesinde;"(1) “G” sınıfı sertifika alacak kursiyerler hariç, kursiyerlere karayollarındaki akan trafikte araç kullanabilmeleri için kurs müdürlüğünce “K Sınıfı Sürücü Aday Belgesi” (EK-5) düzenlenir. (Ek cümle: 05.12.2015 - 29553 s. R.G. Yön./14. md.) K Sınıfı Sürücü Aday Belgesinin geçerlilik süresi 6 aydır. (Ek 2 adet cümle: 07.03.2017 - 30000 s. R.G. Yön./11. md.) Belgenin başlama tarihi, kursiyerin akan trafikte eğitime başladığı tarih; bitiş tarihi ise altı ay sonraki tarihtir. İlk dört hakkını tamamlayan veya belgesinin geçerlilik süresi tamamlanan kursiyerler için akan trafikte eğitime/sınava başlamadan önce belge yeniden düzenlenir.
(2) Direksiyon eğitimi dersinde “K Sınıfı Sürücü Aday Belgesi” ne direksiyon usta öğreticisinin, sınavda ise direksiyon eğitimi dersi sınav uygulama ve değerlendirme komisyon başkanının bilgileri yazılır.
(3) Kursiyerlerin direksiyon eğitimleri ders programları çerçevesinde çalışma planına göre yapılır. (Ek 2. cümle: 19.10.2017 - 30215 s. R.G. Yön./8. md.) Akan trafikte verilmesi gereken eğitim, güzergahta gerçekleştirilir.
(4) (Değişik fıkra: 05.12.2015 - 29553 s. R.G. Yön./14. md.)Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelik hükümlerine göre engelliler için düzenlenen sürücü adayları ve sürücüler için sağlık raporunda belirtilen özelliklere sahip eğitim ve sınav aracıyla eğitim ve sınav yapılır.
(5) (Değişik fıkra: 05.12.2015 - 29553 s. R.G. Yön./14. md.) “M”, “A1”, “A2”, “A”, “B1”, “F” sertifika sınıfı dışında çift fren, çift debriyaj sistemi bulunmayan, her türlü donanımı sağlam olmayan ve trafiğe hazır durumda bulunmayan araçlarla direksiyon eğitimi dersi ve sınavı yapılmaz.
(6) (Ek fıkra: 05.12.2015 - 29553 s. R.G. Yön./14. md.) “M”, “A1”, “A2”, “A”, “B1” ve “F” sınıfı sertifika alacaklara EK-7’de yer alan Motorlu Bisiklet ve Motosiklet Direksiyon Eğitim ve Sınav Yeri Krokisinde belirtilen alanda verilecek direksiyon eğitimi sırasında usta öğreticinin kursiyeri uygun bir yerden gözleyerek ve akan trafikte başka bir araçtan takip ederek gerektiğinde kursiyerle irtibat kurabilecek durumda bulunması, bu sınıflar dışındaki sertifikaları alacak kursiyerlere karayollarındaki akan trafikte verilecek direksiyon eğitimi sırasında ise usta öğreticinin araçta bulunması zorunludur. (Ek 4 adet cümle: 07.03.2017 - 30000 s. R.G. Yön./11. md.) Bu fıkra hükümlerine aykırı olarak kursiyere araç kullandırdığı tespit edilen usta öğreticilere, yapılan inceleme ve soruşturma sonucuna göre milli eğitim müdürlüğünce yapılacak, kursun katıldığı ilk beş sınavda görev verilmez. Aynı işlemin ikinci kez tekrarlanması halinde bu kişilere, on sınavda; üçüncü kez tekrarlanması halinde ise bir yıl görev verilmez. Ayrıca bu kişiler hakkında gerekli işlem yapılır. Görev verilmeme işlemi, inceleme ve soruşturma sonucuna göre alınacak onay tarihinden itibaren ilk uygulama sınavında uygulanır. (Mülga cümle: 07.03.2017 - 30000 s. R.G. Yön./11. md.)
(7) (Ek fıkra: 12.09.2019 - 30886 s. R.G. Yön./7. md.) 24 yaşını doldurmuş ve deneyim şartı aranmayan “A” sınıfı sürücü belgesi alacak adaylara, direksiyon eğitimi dersinin en az 4, en fazla 6 saatlik kısmı “A2” sertifika sınıfı direksiyon eğitim ve sınav aracında, geri kalan kısmı ise “A” sertifika sınıfı direksiyon eğitim ve sınav aracında yaptırılır." hükmü; "Sınavlar" başlıklı 28. maddesinin 5. fıkrasında; "(Değişik fıkra: 19.10.2017 - 30215 s. R.G. Yön./10. md.) “M”, “A1”, “A2”, “A” ve “B1” sınıfı sertifika sınavına, EK-7’de yer alan Motorlu Bisiklet ve Motosiklet Direksiyon Eğitim ve Sınav Yeri Krokisinde belirtilen şekilde düzenlenmiş alanda başlanır. Bu alanda başarılı olan kursiyerlerin sınavına akan trafikte devam edilir. Direksiyon eğitimi dersi sınavı uygulama ve değerlendirme komisyonu, akan trafikte kursiyerle cep telefonu haricindeki uygun bir iletişim aracı ile iletişim kurar."; hükmü; “İl/ilçe millî eğitim müdürlüğünün direksiyon eğitimi dersi sınavı ile ilgili görevleri" başlıklı 28/A maddesinin 3. fıkrasında; "Direksiyon eğitimi dersi sınavında görev alanlara müdahale ederek çalışmalarını engelleyici veya kursiyerin sınav sürecini etkileyici davranışlarda bulunan direksiyon usta öğreticilerine, direksiyon eğitimi dersi sınavlarında bir yıl süreyle görev verilmez." hükmü; “Direksiyon eğitimi dersi sınav yürütme komisyonu" başlıklı 29. maddesinin 7. fıkrasında; "Sınav günü arızalanan direksiyon eğitim ve sınav araçları hakkında 17 nci maddenin ikinci fıkrasının (e) bendi doğrultusunda tutanak tutar. Şartları taşıyan araç bulunamaması hâlinde durumun 3 iş günü içerisinde resmi yazı ile Genel Müdürlüğe bildirilerek kursiyerlerin Özel MTSK Modülü üzerinden sınav haklarının iade edilmesi için millî eğitim müdürlüğüne tutanağı verir." hükmü; “Teorik ve direksiyon eğitimi derslerinin inceleme ve kontrolü" başlıklı 46/A maddesinde; "(1) 2918 sayılı Kanun hükümleri doğrultusunda kursiyerlerin teorik ve uygulama sınavına girme şartlarını taşıyıp taşımadıklarını; kurslarda verilen teorik ve direksiyon eğitimlerinin, Özel MTSK Modülüne girilen gün ve saatlerde, ilgili eğitim personeli ile yapılıp yapılmadığını ve kursa kayıtlı kursiyerlerin derslere devam durumlarını incelemek ve kontrol etmek üzere kurumlarındaki işler aksatılmayacak şekilde her dönem personel görevlendirilebilir. Görevlendirmeler büyükşehir statüsündeki illerde ilçe millî eğitim müdürlükleri, büyükşehir statüsünde olmayan illerde ise il ve ilçe millî eğitim müdürlüklerince yapılır.
(2) Birinci fıkrada belirtilen hususları incelemek ve kontrol etmek için bir dönemde teorik ve direksiyon uygulama eğitimleri ayrı ayrı olmak üzere il/ilçe statüsüne göre; öncelikli olarak kursların iş ve işlemlerini yürütmekle görevli il millî eğitim müdür yardımcısı/şube müdürü veya yükseköğretim mezunu şef/memur statüsündeki personel görevlendirilir. Bir eğitim döneminde bir kişiye en fazla iki görev verilir. Görevlendirilen personel bir görevde en az üç kurs olmak kaydıyla aynı günde aynı kursta en az iki defa inceleme ve kontrol yapar. Aynı günde üç kursun inceleme ve kontrolünü yapamadığında farklı günlerde de kurslarda inceleme ve kontrol yapar. Bu kapsamda bir eğitim döneminde aynı ilçede en fazla üç kişi görevlendirilebilir.
(3) Genel Müdürlükçe gerekli görülmesi hâlinde birinci fıkrada belirtilen hususları incelemek ve kontrol etmek amacıyla Genel Müdürlük personeli de Bakanlık görevlisi olarak görevlendirilebilir. Bakanlık görevlisi görev yazısında belirtilen sayıda kursta inceleme ve kontrol yapar.
(4) Görevlendirilen personel;
a) En az üç kursun inceleme ve kontrolünü yaparak tespitlerini EK-16’da yer alan Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kurslarında Verilen Teorik Eğitimleri İnceleme ve Kontrol Formuna işler. İlçede üçten az kurs olması durumunda mevcut kursların kontrolünü yapar.
b) En az üç kursun inceleme ve kontrolü yapılarak tespitlerini EK-17’de belirtilen Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kurslarında Verilen Direksiyon Uygulama Eğitimleri İnceleme ve Kontrol Formuna işler. İlçede üçten az kurs olması durumunda mevcut kursların kontrolünü yapar.
(5) Gerçekleştirilen inceleme ve kontrol sonucunda düzenlenen EK-16 ve EK-17’de yer alan Formlar, varsa tutulan tutanaklar ile diğer belgeler kontrolden itibaren en geç 3 iş günü içerisinde millî eğitim müdürlüğüne gereğinin yapılması amacıyla teslim edilir. İnceleme ve kontrolün Bakanlık görevlisi marifetiyle gerçekleştirilmesi hâlinde aynı belgeler kontrolden itibaren en geç 5 iş günü içerisinde Genel Müdürlüğe teslim edilir. Genel Müdürlükçe gereğinin yapılması amacıyla ilgili valiliğe yazıyla bildirilir.
(6) İnceleme ve kontrollerden önce kurslara bilgi verilmez. Yapılan inceleme ve kontrollerde teorik veya direksiyon eğitimi derslerinde olmadığı tespit edilerek toplam ders saati sayısının da 1/5'inden fazla derse devam etmeyen kursiyerin Özel MTSK Modülünden kaydı silinir.
(7) Kurslarda görevli eğitim personeli, kurumda bulunduğu süre boyunca fotoğraflı kurum kimlik kartını görülecek şekilde yakasına takar.
(8) Kursta kayıtlı kursiyerlerin derslere devam durumlarını incelemek ve kontrol etmek üzere görevlendirilen personelin kursta bulunduğu süre içerisinde kursta bulunmayan kursiyer/kursiyerler o gün için devamsız kabul edilir.” hükmü yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 42. maddesinin 3. fıkrası ile 123. maddesinin 2. fıkrası uyarınca, davalı idarece dava konusu düzenlemeler yapılırken İçişleri Bakanlığının uygun görüşünün aranmasının yasal bir zorunluluk olduğu görülmektedir.
Bu çerçevede, Dairemizin 24/06/2022 tarih ve E:2019/3000 sayılı Ara Kararı ile, 19/10/2017 tarih ve 30215 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin dava konusu düzenlemeleri yönünden düzenleme yapılırken, İçişleri Bakanlığının uygun görüşünün alınıp alınmadığı hususunun sorulmasına, alındı ise, buna ilişkin bilgi ve belgenin onaylı okunaklı bir nüshasının gönderilmesinin istenilmesine karar verilmiş olup; Ara Kararı gereği davalı idarece dosyaya sunulan bilgi belgelerden, kanunen alınması zorunlu olan görüşün alındığı anlaşılarak dava konusu düzenlemelerin esasına yönelik inceleme yapılmasına karar verilmiştir.
19/10/2017 tarih ve 30215 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına dair Yönetmeliğin 3. maddesi ile 29/05/2013 tarih ve 28661 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinin 7. maddesinin 8. fıkrasına getirilen değişiklik yönünden yapılan inceleme:
Dava konusu düzenlemenin 01/07/2018 tarih ve 30465 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına dair Yönetmeliğin 1. Maddesiyle yürürlükten kaldırıldığı görülmekte ise de; anılan değişikliğin yargı kararı gereği olduğu anlaşıldığından düzenlemenin esasına yönelik değerlendirme yapılması gerekmektedir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 123. maddesi ile 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'na dayanılarak hazırlanan ve 29/05/2013 tarih ve 28661 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğin 7. maddesinin 1. fıkrasında; bütün sertifika sınıflarında, direksiyon eğitimi derslerine ise direksiyon eğitim alanında veya simülatör üzerinde 2 saatten az olmamak kaydıyla direksiyon usta öğreticisi tarafından kursiyerin akan trafikte eğitim alacak düzeye ulaştığına karar verilinceye kadar devam edileceği belirtilerek bu düzeye gelen kursiyerlere akan trafikte en az verilecek direksiyon eğitimi ders süreleri gösterilmiş; 2. fıkrasında; birinci fıkrada belirtilen direksiyon eğitimi derslerinin, şehiriçi ve/veya şehirlerarası karayollarında akan trafikte yapılacağı, 6. fıkrasında ise birinci fıkrada belirtilen süreler kadar eğitim verilmediğinin tespit edilmesi hâlinde dersi veren usta öğretici ve kurs hakkında işlem yapılacağı kurala bağlanmıştır.
Dava konusu Yönetmelik maddesi ile anılan 7. maddeye 8. fıkra eklenerek; "Direksiyon eğitimi dersi sınavında Özel MTSK Modülü üzerinden il/ilçe millî eğitim müdürlüklerince yapılan değerlendirme sonucunda, kursun bir dönemde “B” sertifika sınıfında sınava giren kursiyerlerinden Direksiyon Eğitimi Dersi Sınav Değerlendirme Formunda (EK-4) kırmızı renkli kutu ile gösterilen davranışlardan başarısız olanların oranının %55 ve üstünde olması durumunda ilgili kurs hakkında Kanunun 7 nci maddesi çerçevesinde işlem yapılır. Ancak kursun değerlendirmeye alınan kursiyer sayısı 10’un altında ise işlem yapılmaz." düzenlemesine yer verilmiştir.
5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 2. maddesinde motorlu taşıt sürücüleri kurslarının bu Kanun kapsamında bir kurum olduğu, "Kurum açma izninin iptali, kurumun kapatılması, devri ve nakli" başlıklı 7. maddesinin 2. fıkrasının (d) bendinde; özel öğretim kurumunun bu Kanun ve bu Kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan yönetmelik ve yönergelerde belirtilen hükümlere aykırı fiillerde bulunması hâlinde kuruma brüt asgari ücretin beş katı idari para cezası, fiilin tekrarı hâlinde idari para cezası miktarının beş kat artırılarak uygulanacağı ve fiillin üçüncü kez tekrarlanması hâlinde ise kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edileceği hüküm altına alınmıştır.
Dava konusu düzenleme ile direksiyon eğitimi dersi sınavında kursiyerlerin başarısız olması hâlinde kayıtlı olunan kurslara yaptırım öngörülmüştür. Ancak mevzuat kapsamında sınavı değerlendirilen kursiyer, Direksiyon Eğitimi Dersi Sınav Değerlendirme Formunda (EK-4) belirlenen kriterlere uygun araç kullanamaması durumunda zaten başarısız sayılacaktır. Ayrıca kurs tarafından kursiyere mevzuata uygun eğitim verilip verilmediği hususu da davalı idarece yine mevzuatta verilen yetki ve görev ile denetim mekanizmaları işletilerek denetlenebilecektir. Nitekim anılan Yönetmeliğin 7. maddesinin 6. fıkrasında, öngörülen eğitimi vermeyen kurslar için yaptırım uygulanabileceği belirtilmiştir.
Kaldı ki; bir özel öğretim kurumu niteliğinde olan motorlu taşıt sürücüleri kursları hakkında 5580 sayılı Kanun, Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği ve sair mevzuat kapsamında, belirlenen kurallara aykırılık hâlinde yaptırım uygulanabileceği de tabiidir.
Bu durumda; davalı idarece, kurslar üzerindeki denetim yetkisi ve görevi mevzuatta yer alan denetim mekanizmaları ile yerine getirilebiliyor ve sürücü belgesi almak için yetersiz olduğu kanaatine varılan kursiyer sınavda başarısız sayılabiliyor iken; kursiyerlerin sınavda başarısız olması sonucuna bağlı olarak kurslar hakkında idari para cezası ve tekerrür halinde kurum açma izninin iptaline varan yaptırımların uygulanmasında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Ayrıca, motorlu taşıt sürücü kursuna kayıtlı kursiyerlerin direksiyon eğitimi dersi sınavındaki başarı durumu kursun başarı değerlendirilmesinde bir ölçüt olarak kabul edilebilir ise de; kursun mevzuatta aranan tüm koşulları yerine getirmesine ve gerekli eğitimi vermesine rağmen, kursiyerlerin direksiyon eğitimi dersi sınavında gereken dikkat, özen ve çabayı sarf etmemesinin veya heyecan, stres gibi nedenlerle başarısız olmasının sorumluluğunun, kursiyerle herhangi organik bir bağı bulunmayan eğitim kuruluşuna yüklenmesi de hakkaniyete aykırılık teşkil etmektedir.
Bu nedenle, Direksiyon Eğitimi Dersi Sınav Değerlendirme Formunda (EK-4) kırmızı renkli kutu ile gösterilen davranışlardan başarısız olanların oranının %55 ve üstünde olması durumunda kursların kurallı ve istikrarlı bir eğitim vermediği ön kabulü ile kursların yaptırım ile karşı karşıya kalması sonucunu doğuran dava konusu düzenlemede hukuka uyarlık bulunmadığı gibi düzenlemenin, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile de bağdaşmadığı sonucuna varılmaktadır.
Bu itibarla; 9/10/2017 tarih ve 30215 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına dair Yönetmeliğin 3. maddesi ile asıl Yönetmeliğin 7. maddesine eklenen 8. fıkranın iptali gerekmektedir.
19/10/2017 tarih ve 30215 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına dair Yönetmeliğin 8. maddesiyle 29/05/2013 tarih ve 28661 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinin 19. maddesine getirilen değişiklikler yönünden yapılan inceleme:
Yönetmeliğin 19. maddesinde, motorlu taşıt sürücüleri kurslarınca verilecek direksiyon eğitimine ilişkin usul esaslar ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.
Dava konusu değişiklikle; Yönetmeliğin 19. maddesinin 3. fıkrasına; "Akan trafikte verilmesi gereken eğitim, güzergahta gerçekleştirilir." cümlesi; aynı maddenin 6. fıkrasına ise; "... sınıfı sertifika alacaklara EK-7’de yer alan Motorlu Bisiklet ve Motosiklet Direksiyon Eğitim ve Sınav Yeri Krokisinde belirtilen alanda" ibaresi eklenmiş olup; her iki düzenleme, direksiyon eğitimi verilecek alana yönelik şartları içermektedir.
Yine, anılan Yönetmelikte "güzergah" tanımına yer verilerek, direksiyon eğitimi dersi programında belirtilen davranışları kazandırmaya, EK-3 ve EK-4’te yer alan Direksiyon Eğitimi Dersi Sınav Değerlendirme Formlarında belirtilen davranışları ölçmeye elverişli, sertifika sınıfına uygun, akan trafikte sinyalize edilmiş dönel kavşak/akıllı kavşak, üç veya daha fazla kollu kontrollü ve kontrolsüz kavşak, çizgi ve levha ile yatay ve düşey işaretleme yapılmış yaya ve/veya okul geçitlerinin yer aldığı, sınavın süresi içerisinde tek turda ve başlangıç noktasında tamamlanacağı şekilde düzenlenmiş, direksiyon eğitimi vermek ve sınav yapmak üzere il/ilçe milli eğitim müdürlüğünce belirlenerek ilgili mevzuatı doğrultusunda gerekli izinlerin alınmış olduğu alan ve yollar güzergah olarak tanımlanmıştır.
Bu yönü itibariyle, dava konusu düzenlemeler uyarınca, kurslar tarafından verilecek olan direksiyon eğitimleri, davalı idarece sertifika türlerine göre önceden belirlenmiş alanlarda gerçekleştirilecektir.
Karayolları Trafik Kanunu'nun 42. ve 123. maddesi gereğince sürücülerin eğitimleri ve sınavları, eğitimlerin ve sınavların süresi, içeriği ve yapılacağı yerlerin özellikleri, sınav yapıcıların nitelikleri ve eğitimi ile diğer usul ve esaslarını belirleme hususunda davalı idarenin takdir yetkisini haiz olduğu açıktır.
Dava konusu düzenlemelerle, kurslar tarafından akan trafikte verilmesi gereken direksiyon eğitiminin güzergah olarak kabul edilen alan ve yollarda; “M”, “A1”, “A2”, “A”, “B1” ve “F” sınıfı (moped ile ağırlık ve hacimleri farklı olan iki ve dört tekerlekli motosikletler için verilen) sertifika alacaklara EK-7’de yer alan Motorlu Bisiklet ve Motosiklet Direksiyon Eğitim ve Sınav Yeri Krokisinde belirtilen alanda verileceği kurala bağlanmıştır.
Burada, akan trafikte verilecek direksiyon eğitimi yerinin, direksiyon uygulama sınavlarının değerlendirilmesinde dikkate alınan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinin eki EK-3 ve EK-4 te yer alan formlara uygun bir alan olması sağlanarak yeterli bir eğitimin verilmesinin yanında eğitimin önceden belirtilmiş bir alanda verilerek trafik güvenliğinin de korunmasının amaçlandığı görülmektedir.
Bir başka ifadeyle; davalı idarece aday sürücüler ile trafikte aktif yer alan diğer sürücülerin can güvenliğinin sağlanmasına yönelik gerekli tedbirler alınarak olası yaşanabilecek kazaların önüne geçilmeye çalışıldığı, ayrıca; konum itibariyle, eğitime elverişli trafik yoğunluğuna sahip önceden belirlenen güzergah ve Motorlu Bisiklet ve Motosiklet Direksiyon Eğitim ve Sınav Yeri Krokisinde belirtilen alanda verilen eğitimle, aday sürücüye etkili ve verimli bir eğitim verilmesinin de amaçlandığı anlaşılmaktadır.
Zira, Karayolları Trafik Yönetmeğinin 82. maddesinde de, sürücü adaylarının karayollarında sürmeyi öğrenmek üzere araç kullanabilmeleri için eğitim ve sınavda kullanılmak üzere ilgili sürücü kurslarından K Sınıfı Sürücü Aday Belgesini almalarının zorunlu olduğu ve bunun için; sürücü adaylarının sürmeyi öğrenecekleri karayolları ve bu yollardaki sürme saatleri trafik komisyonlarınca önceden tayin ve tespit edilerek sürücü kurslarına bildirilmesinin gerektiği hususunda duraksama bulunmamaktadır.
Yukarıda yer alan açıklamalar ışığında, dava konusu düzenlemelerin kamu yararına, hizmet gereklerine uygun olduğu görülmektedir.
Bu itibarla; 19/10/2017 tarih ve 30215 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına dair Yönetmeliğin 8. maddesi ile asıl Yönetmeliğin 19. maddesinin 3. fıkrasına eklenen; "Akan trafikte verilmesi gereken eğitim, güzergahta gerçekleştirilir." cümlesi ile 6. fıkrasına eklenen; "sınıfı sertifika alacaklara EK-7’de yer alan Motorlu Bisiklet ve Motosiklet Direksiyon Eğitim ve Sınav Yeri Krokisinde belirtilen alanda" ibaresi yönünden davanın reddi gerekmektedir.
Nitekim; benzer nitelikte Danıştay Onbeşinci Dairesinin 25/09/2018 tarih ve E:2017/3927; K:2018/6428 sayılı kararıyla davanın reddine karar verilmiş olup; anılan karar temyiz edilmeden kesinleşmiştir.
19/10/2017 tarih ve 30215 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına dair Yönetmeliğin 10. maddesiyle 29/05/2013 tarih ve 28661 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinin 28. maddesinin 5. fıkrasına getirilen değişiklik yönünden yapılan inceleme:
Dava konusu düzenlemeyle M”, “A1”, “A2”, “A” ve “B1” sınıfı sertifika sınavına, EK-7’de yer alan Motorlu Bisiklet ve Motosiklet Direksiyon Eğitim ve Sınav Yeri Krokisinde belirtilen şekilde düzenlenmiş alanda başlanacağı, bu alanda başarılı olan kursiyerlerin sınavına akan trafikte devam edileceği, direksiyon eğitimi dersi sınavı uygulama ve değerlendirme komisyonunun, akan trafikte kursiyerle cep telefonu haricindeki uygun bir iletişim aracı ile iletişim kuracağı kuralı benimsenmiştir.
Görüldüğü üzere; M”, “A1”, “A2”, “A” ve “B1” sınıfı sertifika sınavına (sertifika sınıfı araçlar; "moped, hacim ve ağırlıkları farklılık arz eden iki tekerlekli motosiklet ve dört tekerlekli motosiklet) girecek adayların direksiyon eğitimi sınavı iki aşamadan oluşmaktadır. Buna göre; ilk aşamada, Yönetmeliğin EK-7’de yer alan Motorlu Bisiklet ve Motosiklet Direksiyon Eğitim ve Sınav Yeri Krokisinde belirtilen şekilde düzenlenmiş alanda gerçekleştirilecek olup; bu aşamayı başarı ile tamamlayan sürücü adayları ikinci aşamaya geçerek akan trafikte sınavı tamamlayacaklardır. Sınav uygulama ve değerlendirme komisyonu bu aşamada adayın akan trafikteki sürüş performansını değerlendirirken ihtiyaç halinde cep telefonu haricindeki uygun bir iletişim aracı ile iletişim kuracaklardır.
Düzenlemesi yapılan sertifika sınıfı araçların "moped, iki tekerlekli motosiklet ve dört tekerlekli motosiklet" olduğu yukarıda ifade edilmiş olup; aracın fiziki özellikleri de göz önüne bulundurulduğunda, sınav anında, sürücü adayı dışında direksiyon usta öğreticinin sınav aracında bulunması durumunda, araçta kurulmuş özel bir düzenek bulunmaması nedeniyle olası yaşanabilecek bir olumsuz durumda direksiyon usta öğreticinin sürece müdahale etmesi mümkün görünmemektedir.
Kaldı ki; aday sürücünün, sınav esnasında, araçta bir sınav görevlisinin bulunması halinin, sürüş güvenliği yönünden, olumsuzluklar oluşturma riskinin de yüksek olduğu anlaşılmaktadır.
Dolayısıyla; araçta tek başına bırakılan kursiyerin, direksiyon eğitim dersi sınav uygulama ve değerlendirme komisyonu üyelerince başka bir araçtan takibi ve iletişimi sağlanarak, adayın ve diğer sürücülerin akan trafikte karşılaşabileceği tehlikeler de önlenilmek istenilmiştir.
Öte yandan, söz konusu düzenleme belirtilen sertifika sınıfı araçlara verilecek direksiyon eğitimini düzenleyen 19. madde ve sınavını düzenleyen 35. madde ile de uyumludur.
Bu itibarla;19/10/2017 tarih ve 30215 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına dair Yönetmeliğin 10. maddesiyle 29/05/2013 tarih ve 28661 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinin 28. maddesinin 5. fıkrasına getirilen değişiklik yönünden hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmamakta olup; davanın bu kısmı yönünden reddi gerekmektedir.
19/10/2017 tarih ve 30215 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına dair Yönetmeliğin 11. maddesiyle 29/05/2013 tarih ve 28661 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinin eklenen 28/A maddesinin 3. fıkrası yönünden yapılan inceleme:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 123. maddesinin 2. fıkrasında ise sürücü kurslarının sürücü belgesi cinslerine göre sınıflandırılması, hangi sınıf kursun kimler tarafından açılabileceği, öğretim ve eğitim konuları ile metodu, kurs süreleri, kurslar için eğitim ve öğretimde kullanılacak bina, araç, gereç ve teçhizatın nitelik ve niceliği, teminat miktarları, sertifika sınavlarının esas ve usulleri, sertifika aranmayacak sürücü belgesi sınıfları ve bunların sınavlarının İçişleri Bakanlığının uygun görüşü üzerine Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığınca çıkartılan yönetmelikle belirleneceği hükümleri yer almaktadır.
Anılan Kanunun 123. maddesi ve 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'na dayanılarak 29/05/2013 tarih ve 28661 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği'nin 4. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde usta öğreticinin kursta görevli eğitim personelinden olduğu, 'Görev, yetki ve sorumluluklar' başlıklı 25. maddesinde ise kurstaki eğitim personeli ile diğer görevlilerin; görev, yetki ve sorumlulukları bakımından 5580 sayılı Kanun ile Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği hükümleri ve dengi resmî kurumlarda görevli personelle ilgili mevzuat hükümlerine tabi olduğu düzenlenmiştir.
5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 2. maddesinin (b) bendinde motorlu taşıt sürücüleri kursları da anılan Kanun kapsamında kurum olarak tanımlanmış; 'Özlük hakları ve sorumluluklar' başlıklı 9. maddesinin 4. fıkrasında kurumlarda görev yapan yönetici, öğretmen, uzman öğretici ve usta öğreticilerin, bu Kanun hükümleri saklı kalmak üzere; yetki, sorumluluk, ödül ve cezalar ile bunların uygulanması bakımından; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 1702 sayılı İlk ve Orta Tedrisat Muallimlerinin Terfi ve Tecziyeleri Hakkında Kanun, 4357 sayılı Hususi İdarelerden Maaş Alan İlkokul Öğretmenlerinin Kadrolarına Terfi, Taltif ve Cezalandırılmalarına ve Bu Öğretmenler İçin Teşkil Edilecek Sağlık ve İçtimaî Yardım Sandığı ile Yapı Sandığına ve Öğretmenlerin Alacaklarına Dair Kanun ile 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun, hükümlerine tâbi oldukları hüküm altına alınmıştır.
Dava konusu düzenleme ile motorlu taşıt sürücüleri kurslarında görevli usta öğreticilerin, direksiyon eğitimi dersi sınavında görev alanlara müdahale ederek çalışmalarını engelleyici veya kursiyerin sınav sürecini etkileyici davranışlarda bulunması halinde direksiyon eğitimi dersi sınavlarında bir yıl süreyle görev verilmemesi yaptırımının öngörüldüğü görülmektedir.
Yukarıda aktarılan mevzuat incelendiğinde ise; usta öğreticilerin; görev, yetki ve sorumlulukları bakımından 5580 sayılı Kanunda, 657 sayılı Kanun ve sair kanunlara atıf yapılmak suretiyle bu kişilerin görevleri gereği ifa ettikleri fiillerin mevzuata aykırılık teşkil etmesi halinde nasıl bir yol izleneceği ve hangi mevzuata göre işlem tesis edileceğinin açıkça gösterildiği;gerek 657 sayılı Kanunda gerekse 5580 sayılı Kanun veya 2918 sayılı Kanunda usta öğreticiler hakkında bir yıl süreyle kurslarda görev almama şeklinde yaptırım öngörülmediği gibi davalı idareye de yönetmelik ile böyle bir yaptırımı uygulama yetkisinin verilmediği görülmektedir.
Dolayısıyla; sınav esnasında direksiyon eğitimi usta öğreticisi tarafından sınav görevlilerine müdahale ederek sınav sürecinin sekteye uğraması halinde, yukarıda yer alan mevzuat hükümleri çerçevesinde işlem tesis edilebileceği açıktır.
Nitekim; Dairemizin 31/03/2022 tarih ve E:2020/6153,K:2022/2272 sayılı kararı da benzer niteliktedir.
Bu itibarla; 19/10/2017 tarih ve 30215 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına dair Yönetmeliğin 11. maddesiyle 29/05/2013 tarih ve 28661 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinin eklenen 28/A maddesinin 3. fıkrasının üst norm hükümlerine aykırı olduğu görülmekte olup; düzenlemenin iptali gerekmektedir.
19/10/2017 tarih ve 30215 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına dair Yönetmeliğin 12. maddesiyle 29/05/2013 tarih ve 28661 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinin 29. maddesinin 7. fıkrasına getirilen değişiklik yönünden yapılan inceleme:
Dava konusu düzenleme uyarınca, sınav günü arızalanan direksiyon eğitim ve sınav araçları hakkında 17 nci maddenin ikinci fıkrasının (e) bendi doğrultusunda tutanak tutar. Şartları taşıyan araç bulunamaması hâlinde durumun 3 iş günü içerisinde resmi yazı ile Genel Müdürlüğe bildirilerek kursiyerlerin Özel MTSK Modülü üzerinden sınav haklarının iade edilmesi için millî eğitim müdürlüğüne tutanağı verir.
Düzenlemede atıf yapılan Yönetmeliğin 17. maddesinin 2. fıkrasının (e) bendinde ise; "(Değişik bend: 07/03/2017 - 30000 s. R.G. Yön./10. Md.) Sınavda kullanılmak üzere Sınav Yürütme Komisyonuna bildirilen aracın sınav günü arıza yapması veya milli eğitim müdürlüğünce geçerli sayılabilecek bir nedenle sınavda kullanılamaması halinde şartları haiz o ilçede veya il sınav sorumlusunun uygun gördüğü başka ilçede kursa ait başka bir araçla; kursun başka aracı bulunmaması halinde bir başka kursa ait araçla o günkü sınav yapılabilir. (Ek 2. cümle: 22/02/2018-30340 s. R.G.Yön./3. md.) Ancak arızalanan aracın yerine yeni aracın kullanılabilmesi için o gün ve saatte üzerinde tanımlı eğitim veya sınav olmaması şartı aranır. Sınava başlamadan veya sınav anında aracın arıza yapması halinde kursiyerin sınav hakkı saklı kalır. Bu kursiyerlerin bir sonraki sınav ücreti kurs tarafından karşılanır.” kuralı yer almaktadır.
Düzenlemeler bütün olarak incelendiğinde; sınav esnasında aracın arızalanması ve Yönetmelikte belirtilen diğer imkanlar ile adayın direksiyon sınavının gerçekleştirilememesi durumunda adayın bir sonraki sınav dönemine kalacağı ve bir sonraki dönem sınav ücretinin kurs tarafından karşılanacağı görülmektedir.
Dava konusu düzenlemede ise; araç arızası nedeniyle sınavın gerçekleşememesi halinde kursiyerin hak kaybı yaşamaması için ilgili birimlere gerekli bildirimlerin yapılmasına yönelik prosedür açıklanmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu hükümlerince, davalı idarenin, sürücü kurslarının sürücü belgesi cinslerine göre sınıflandırılması, hangi sınıf kursun kimler tarafından açılabileceği, öğretim ve eğitim konuları ile metodu, kurs süreleri, kurslar için eğitim ve öğretimde kullanılacak bina, araç, gereç ve teçhizatın nitelik ve niceliği, teminat miktarları, sertifika sınavlarının esas ve usulleri, sertifika aranmayacak sürücü belgesi sınıfları ve bunların sınavları belirleme yetkisine sahip olduğu açıktır.
Sürücü adaylarının direksiyon sınavında kullanılan araçların kurslara ait araçlar olduğu, sınav öncesinde araçların arızalanmasını önlemenin kursların mükellefiyetinde olduğu, araçtan kaynaklı olarak olası yaşanabilecek bir arızanın oluşmasında kursiyerin bir sorumluluğunun bulunamayacağı, kurslarda kullanılan araçların sınavların icrası sebebiyle sürekli aktif kullanıldığı göz önünde bulundurulduğunda, bu araçların daha çabuk yıpranmalarının olağan ve arıza yapma ihtimallerinin normal olduğunun kurslarca bilinmesi ve gerekli bakımların düzenli olarak yapılması gerekmektedir.
Dava konusu düzenlemeyle, kurslar karşısında dezavantajlı durumda olan kursiyerlerin, kursların ihmali davranışlarına karşı korunmasının amaçlandığı anlaşılmıştır.
Zira; kursiyerin, kendi hatası, ihmali veya dikkatsizliğinden kaynaklanmayan araç arızasından dolayı -alternatif yöntemlerle de sınavın gerçekleştirilememesi halinde- dönem kaybı yaşadığı açık olup; yaşanan dönem kaybı ile birlikte ayrıca maddi yönden de sorumlu tutulması beklenemez.
Bu itibarla; 19/10/2017 tarih ve 30215 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına dair Yönetmeliğin 12. maddesiyle 29/05/2013 tarih ve 28661 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu
Yönetmeliğinin 29. maddesinin 7. fıkrasına getirilen değişikliğin hukuka, mevzuata ve hakkaniyete uygun olduğu görüldüğünden davanın bu kısmı yönünden reddi gerekmektedir.
19/10/2017 tarih ve 30215 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına dair Yönetmeliğin 25. maddesiyle 29/05/2013 tarih ve 28661 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğine eklenen 46/A maddesi yönünden yapılan inceleme:
Dava konusu Yönetmeliğin 46/A madddesinde, 2918 sayılı Kanun hükümleri doğrultusunda kursiyerlerin teorik ve uygulama sınavına girme şartlarını taşıyıp taşımadıklarını; kurslarda verilen teorik ve direksiyon eğitimlerinin, Özel MTSK Modülüne girilen gün ve saatlerde, ilgili eğitim personeli ile yapılıp yapılmadığını ve kursa kayıtlı kursiyerlerin derslere devam durumlarını incelemek ve kontrol etmek üzere kurumlarındaki işler aksatılmayacak şekilde her dönem personel görevlendirilebileceği belirtilerek, madde içeriğinde; bu görevin kapsamı, niteliği, görevlendirilecek personel ve bu personelce gerçekleştirilecek iş ve işlemler ayrıntılı şekilde düzenlenmiştir.
Davacının hukuka aykırılık iddialarının görevlendirilecek personele ilişkin olduğu görüldüğünden, hukuki denetim; teorik ve direksiyon eğitimi derslerinin inceleme ve kontrolü kapsamında görevlendirilen personelin niteliğine hasren yapılmıştır.
Düzenlemeye göre; teorik ve direksiyon eğitimi derslerinin inceleme ve kontrol için bir dönemde teorik ve direksiyon uygulama eğitimleri ayrı ayrı olmak üzere il/ilçe statüsüne göre; öncelikli olarak kursların iş ve işlemlerini yürütmekle görevli il millî eğitim müdür yardımcısı/şube müdürü veya yükseköğretim mezunu şef/memur statüsündeki personel görevlendirilir. Yine, Genel Müdürlükçe gerekli görülmesi hâlinde anılan hususları incelemek ve kontrol etmek amacıyla Genel Müdürlük personeli de Bakanlık görevlisi olarak görevlendirilebilir.
Uyuşmazlığın esasına yönelik olarak; dava konusu edilen "inceleme ve kontrol" uygulamasının mahiyetinin açıklanması gerekmektedir.
Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinin "Denetim" başlıklı 46. maddesinde; özel motorlu taşıt sürücüleri kursunun her yıl en az bir defa Bakanlık maarif müfettişleri/Bakanlık maarif müfettiş yardımcıları/ il milli eğitim müdür yardımcısı veya şube müdürleri tarafından denetime tabi tutulacağı, Genel Müdürlük veya valiliklerce gerekli görülürse ayrıca kursların ve yapılan sınavların denetleneceği, büyükşehir statüsündeki illerde; ilçe milli eğitim müdürlüklerince, büyükşehir statüsünde olmayan illerde; merkez ilçede il milli eğitim müdürlüklerince, diğer ilçelerde ise ilçe milli eğitim müdürlüklerince, kurslarda verilen teorik ve direksiyon eğitimlerini, kursiyerin eğitime gelip gelmediğini, her dönem bu Yönetmelikte belirlenen standartlara uygun olarak verilip verilmediğini inceleyerek kontrol edeceği, Genel Müdürlükçe bu eğitimler ile kursiyerin eğitime gelip gelmediğini inceleyip kontrol etmek amacıyla Bakanlık görevlisi görevlendirilebileceği belirtilmiştir.
Yine, benzer olarak; Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Kurumların denetimi, inceleme ve kontrolü" başlıklı 67. maddesinin 1. fıkrasında; " Kurumlar, (...) Bakanlık maarif müfettişleri/Bakanlık maarif müfettiş yardımcıları veya il milli eğitim müdürlüğünce görevlendirilen maarif müfettişi/il veya ilçe millî eğitim şube müdürü/eğitim uzmanı/araştırmacı ile diğer denetim yetkisi bulunanlarca denetlenir. Kurumların denetimlerinde, Bakanlıkça hazırlanan modüller ile diğer elektronik araç ve gereçlerden de yararlanılabilir." kuralı; aynı maddenin 5. fıkrasında; "(5) (Ek fıkra: 20.06.2017 - 30102 s. R.G. Yön./27. md.) Çeşitli kurslar ile özel hizmet içi eğitim merkezlerinde verilen eğitimlerin, bu Yönetmelikte belirlenen esaslara uygun olarak verilip verilmediği, Modüle girilen gün ve saatlerde yapılıp yapılmadığı ve kursa kayıtlı kursiyerlerin derslere devam durumları, büyükşehir statüsündeki illerde ilçe milli eğitim müdürlüklerince; büyükşehir statüsünde olmayan illerde ise merkez ilçede il milli eğitim müdürlüklerince, diğer ilçelerde ilçe milli eğitim müdürlüklerince görevlendirilen lisans mezunu personel tarafından incelenerek kontrol edilebilir." kuralı yer almaktadır.
Görüldüğü üzere; her iki Yönetmelikte de "kurumların denetimi" ve "verilen eğitimlerin inceleme ve kontrolü" farklı uygulamalar olarak düzenlenmiştir.
Burada; kurumlarda verilen eğitimlerin verilip verilmediği, kursiyerlerin kursa fiilen devam edip etmediğinin tespitine yönelik olarak, inceleme ve kontrol uygulamasının, tam anlamıyla genel denetim niteliği taşımadığı anlaşılmaktadır.
Dolayısıyla; inceleme ve kontrol uygulamasında, eğitimlerin verilmediği, kursiyerlerin kursa devam etmediği gibi husulardan ilgili birimin haberdar edilmesi amacıyla Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kurslarında Verilen Teorik Eğitimleri İnceleme ve Kontrol Formuna tespitlerin işlenmesi ve ilgili birime ulaştırılması söz konusudur.
Bu itibarla; anılan inceleme ve kontrol görevi için görevlendirilebilecek personelin görevli il millî eğitim müdür yardımcısı/şube müdürü veya yükseköğretim mezunu şef/memur statüsündeki personel olmasında hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
Uygulamada yaşanan sorunlar da dikkate alındığında; kursların rutin denetimlerinin dışında ayrıca inceleme ve kontrol uygulamasına tabi tutulmasının, motorlu taşıt sürücü kurslarınca verilen eğitimin niteliğini ve kalitesini artırmaya ve kursiyerin yeterli ve verimli bir eğitim sürecinden geçerek akan trafiğe çıkabilecek bilgi ve tecrübeye sahip olmasının sağlanarak trafik güvenliği ve toplum sağlığının korunmasını sağlamaya yönelik olduğu açıktır.
Bu itibarla; 19/10/2017 tarih ve 30215 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına dair Yönetmeliğin 25. Maddesiyle 29/05/2013 tarih ve 28661 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğine eklenen 46/A maddesinin hukuka ve mevzuata uygun olduğu görüldüğünden, davanın bu kısmı yönünden reddi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
19/10/2017 tarih ve 30215 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile değişik 29/05/2013 tarih ve 28661 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinin;
1. 7. maddesinin 8. fıkrası ile 28/A maddesinin 3. fıkrasının İPTALİNE;
2. Diğer dava konusu düzenlemeler yönünden DAVANIN REDDİNE,
3. Dava kısmen iptal kısmen ret ile sonuçlandığından syrıntısı aşağıda gösterilen toplam … TL yargılama giderinin 1/2 si olan … TL'sinin davacı üzerinde bırakılmasına, kalan 1/2'si olan … TL'sinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca … TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
5. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca … TL vekâlet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine
6. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde taraflara iadesine,
7. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere,
22/11/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.