T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/3020
Karar No : 2023/4059
DAVACI : …
VEKİLLERİ : Av. … - Av. …
DAVALI : … Bakanlığı
VEKİLİ : I. Hukuk Müşaviri Yrd. …
DAVANIN KONUSU :
İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü'nün 01/07/2014 tarih ve 1630/89456 sayılı "Motosikletlerin arka kısmında bulunan taşıma kutuları" konulu Talimatının iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
Dava konusu düzenlemenin 2918 sayılı Kanun'un 32. maddesine ve Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmeliği'ne aykırı olduğu, araca takılan arka ve yan çantaların teknik değişiklik ve tadilat olarak yorumlanamayacağı, verilen para cezalarına karşı adli yargıda açılan davalarda motosikletlerin arkalarındaki bagajların teknik değişiklik olmadığı, bu nedenle ruhsata işlenme mecburiyetlerinin bulunmadığı gerekçesiyle söz konusu cezaların iptaline karar verildiği ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI :
Öncelikle, usule ilişkin olarak, davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği; esas yönünden ise, araçlar üzerinde yapılan her türlü teknik değişiklik ile ilgili yetkili Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'ndan alınan yazıda motosikletlerin arka şasisi üzerinde yer alan taşıma kutularının aracın niteliğini değiştirmesinden dolayı bu tadilatların araç tescil belgesine işlenmesi gerektiğinin bildirildiği, bu taşıma kutularının projelendirilmesi ile ilgili proje kriterlerinin TSE tarafından hazırlandığı savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava; İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan 01.07.2014 tarih ve 1630/89456 sayılı "Motosikletlerin arka kısmında bulunan taşıma kutuları" konulu Talimatın iptali istemiyle İçişleri Bakanlığına karşı açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Motorlu Araçlara Ait Şartlar Araçların karayoluna uygunluğu ve teknik esaslar" başlıklı 29. maddesinde, "Araçların yapım ve kullanma bakımından karayolu yapısına ve trafik güvenliğine uyması zorunludur. Yapım safhasında, araçların Tip Onayı Yönetmeliği ile buna bağlı diğer yönetmeliklerin çıkarılmasına Sanayi ve Ticaret Bakanlığı yetkilidir. Tip Onayı Yönetmeliği ve buna bağlı diğer yönetmelikler Bayındırlık ve İskan Bakanlığının görüşü alınarak Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca düzenlenir." hükmü; işlem tarihinde yürürlükte olduğu şekliyle "Adres değiştirme ve araçlar üzerindeki değişiklikleri bildirme" başlıklı 32. maddesinde ise "Araçlar üzerinde yönetmelikte belirtilen şekillerde yapılacak her türlü değişikliğin ve adres değişikliklerinin işleten tarafından otuz gün içinde tescili yapan kuruluşa bildirilmesi zorunludur. (Değişik fıkra: 21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükmüne uymayanlar 1 800 000 lira para cezası ile cezalandırılırlar. Üzerinde teknik değişiklik yapılan araçlar, değişikliğin şartlara uygun olarak yapıldığı belgelenip bu durum ilgili tescil bürosunda tescil edilinceye ve tescil belgesine işleten tarafından yazdırılıncaya kadar trafikten men edilir." hükmü yer almaktadır.
Yukarıdaki hükümler birlikte değerlendirildiğinde; Karayolları Trafik Kanunu'nun 32. maddesinde Yönetmelikte belirtilen her türlü değişikliğin tescil edilmesi hususu zorunlu tutulmuş olup Yönetmeliğin ise 29. madde de belirtildiği üzere Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca çıkarılacak Yönetmeliği kapsadığı görülmektedir.
Nitekim; Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yürürlüğe konulan Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmeliğin ek kısmında araçların niteliğini değiştiren ve izin verilen tadilat veya montajlar tahdidi bir şekilde sayılmıştır
İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğünce 81 İl Valiliğine gönderilen 01/07/2014 gün ve 1630/89456 sayılı dava konusu Talimat ile; motosikletlerin arka şasisi üzerinde bulunan taşıma kutularının tadilat projelerinin hazırlanarak onaylanması ve tescil belgelerine işlenilmesi gerektiğine ilişkin düzenleme yapılmıştır.
Bu durumda 2918 sayılı Kanun'un 32. maddesi gereğince zorunlu tutulan ve yaptırıma bağlanan her türlü değişikliğin, Yönetmelik ile düzenlenmesi gerektiğinden dava konusu iTalimatta hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu Talimatın iptali gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ SÜREÇ :
Dava, İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü'nün 01/07/2014 tarih ve 1630/89456 sayılı "Motosikletlerin arka kısmında bulunan taşıma kutuları" konulu Talimatının iptali istemiyle açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı idarenin ehliyete ilişkin usuli itirazı yerinde görülmemiştir.
Dairemizin davanın süresinde açılıp açılmadığının değerlendirilebilmesi için verdiği 25.05.2023 tarihli ara kararına cevaben gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacı hakkında tesis edilmiş uygulama işlemi bulunmamakla beraber, davalı tarafından dava konusu Talimatın ilgililerince öğrenilebilmesi amacıyla duyuru, ilan ya da bildirim yapıldığına dair herhangi bir bilgi ya da belgenin sunulamadığı, bu nedenle dava açma süresinin, ilgililerin işlemden haberdar oldukları tarihten itibaren hesaplanması gerektiği, davacının 2018 yılının Temmuz ayı itibarıyla dava konusu Talimat'tan haberdar olduğu, bunun aksini gösteren herhangi bir bilginin de bulunmadığı anlaşıldığından 17.07.2018 tarihinde açılan davanın süresinde olduğu sonucuna varılarak işin esasının incelenmesine geçildi.
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun, işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle, "Araçların karayoluna uygunluğu ve teknik esaslar" başlıklı 29. maddesinde; "Araçların yapım ve kullanma bakımından karayolu yapısına ve trafik güvenliğine uyması zorunludur. Yapım safhasında, araçların Tip Onayı Yönetmeliği ile buna bağlı diğer yönetmeliklerin çıkarılmasına Sanayi ve Ticaret Bakanlığı yetkilidir. Tip Onayı Yönetmeliği ve buna bağlı diğer yönetmelikler Bayındırlık ve İskan Bakanlığının görüşü alınarak Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca düzenlenir." hükmüne, "Adres değiştirme ve araçlar üzerindeki değişiklikleri bildirme" başlıklı 32. maddesinde; "Araçlar üzerinde yönetmelikte belirtilen şekillerde yapılacak her türlü değişikliğin ve adres değişikliklerinin işleten tarafından otuz gün içinde tescili yapan kuruluşa bildirilmesi zorunludur. Bu madde hükmüne uymayanlar 1 800 000 lira para cezası ile cezalandırılırlar. Üzerinde teknik değişiklik yapılan araçlar, değişikliğin şartlara uygun olarak yapıldığı belgelenip bu durum ilgili tescil bürosunda tescil edilinceye ve trafik belgesine işleten tarafından yazdırılıncaya kadar trafikten men edilir." hükmüne yer verilmiştir.
18.07.1997 tarih ve 23053 Mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Karayolları Trafik Yönetmeliğinin işlem tarihinde yürürlükteki haliyle, "Araçların Üzerinde Yapılan Değişiklikleri ve Adres Değişikliklerini Bildirme" başlıklı 65. maddesinde ise "Araçların üzerinde, Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelikte belirtilen şekillerde yapılan her türlü teknik değişiklik ile aracın rengine ilişkin değişikliklerin, değişikliğin meydana geldiği tarihten itibaren otuz gün içinde herhangi bir trafik tescil şube veya bürosuna bildirilerek tescil kayıtları ile belgelerine işletilmesi, araç sahibinin adresine ilişkin değişikliklerin ise, otuz gün içinde herhangi bir trafik tescil kuruluşuna bildirilmesi zorunludur. Emniyet Genel Müdürlüğü, araçlar üzerinde teknik değişiklik yapan veya yapılan değişikliklere ilişkin belgeleri onaylayan kişi veya kuruluşlara, bu değişikliklerin aracın bilgisayar kayıtlarına işlenmesi amacıyla bildirim zorunluluğu getirmeye, bu bildirimlerin yapılmasına ilişkin usul ve esasları, Maliye Bakanlığının görüşünü almak suretiyle belirlemeye yetkilidir. Üzerinde değişiklik yapılıp da süresi içinde bildirilmeyen araçlar, değişiklik belgelendirilip trafik tescil kuruluşunda tescil edilinceye ve belgelerine işletilinceye kadar trafikten men edilir." hükümleri yer almaktadır.
Talimatın çıkarıldığı tarihte yürürlükte olan Mülga Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde; tadilatın, imalatından sonra veya hizmet süresinde, aracın niteliğini değiştirecek şekilde yapılan işlemi ifade ettiği belirtilmiş, 26.10.2016 tarih ve 29869 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelikte ise "Bir tam aracın imalatından ya da imalat çok aşamalı ise her bir fazın tamamlanmasından sonra veya hizmet süresinde, aracın niteliğini (Ek VI’da belirtilen hususlar hariç olmak üzere, tip onayı kapsamındaki tanıtım paketinde kayıt altına alınan özellikleri) bu Yönetmelikte veya diğer mevzuatta izin verilen çerçevede değiştirecek şekilde yapılan işlemi" ifade ettiği kural altına alınmıştır.
Dava Konusu Talimat'ın İncelenmesi:
Dava konusu edilen İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğünün 01.07.2014 tarih ve 1630/89456 sayılı talimat yazısında; motosiklet ve motorlu bisikletlerin arka şasisi üzerinde bulunan taşıma kutularının yapıldığına dair TSE onaylı tadilat projesinin ekleneceği bir dilekçe ile herhangi bir trafik kuruluşuna müracaat edilmesi ve muayenesinin yaptırıldığının anlaşılması halinde aracın belgelerine ve bilgisayar kayıtlarına "Taşıma Kutusu Mevcuttur" ibaresinin işleneceği, uygunluk belgesinde orijinal taşıma kutusu bulunduğu belirtilen motosiklet ve motorlu bisikletlerin daha önce tescil işlemi yapılmış olsa dahi dilekçe ile müracaat edilmesi halinde bu hususun belge ve kayıtlarına işleneceği, üzerinde taşıma kutusu bulunan, ancak bu hususu belge ve bilgisayar kayıtlarına işletmediği tespit edilen motosiklet ve motorlu bisiklet sahipleri hakkında 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 32. maddesine göre cezai işlem uygulanacağı, motosiklet ve motorlu bisikletlerin yan tarafında bulunan çantaların belge ve bilgisayar kayıtlarına işlenmeyeceği belirtilmiştir.
İçişleri Bakanlığının … tarih ve … sayılı yazısı ile Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından motosikletin arka şasisi üzerinde bulunan taşıma kutularının tadilat kapsamında olup olmadığı ve araç belgelerine işlenip işlenilmeyeceği hakkında görüş istenilmesi üzerine, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının … tarih ve …sayılı cevabi yazısında söz konusu taşıma kutularının aracın niteliğini değiştirmesinden dolayı ilgili mevzuata göre tadilat projelerinin hazırlanarak onaylanması ve araçların tescil belgelerine işlenilmesi gerektiği belirtilmiş; ayrıca, taşıma kutusu montajı hakkında Türk Standartları Enstitüsü tarafından Tamim (ULMB 2014/1) hazırlanmıştır.
Motosikletlerin arka şasisi üzerinde bulunan taşıma kutularının; motosikletlerin boyutunu, taşıyabileceği yükü, ağırlığını veya mevcudu halinde motosikletin kaç kişilik olduğu gibi hususları etkileyebileceği, Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelikte ifade edildiği üzere araçların niteliğini değiştiricek şekilde yapılan tadilat işlemi kapsamında bulunduğu hususunda duraksama bulunmamaktadır.
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri bir bütün olarak değerlendirildiğinde, motosikletlerin arka şasisi üzerinde bulunan taşıma kutularının Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelik gereğince tadilat kapsamında bulunduğu, Karayolları Trafik Kanunu'nun 32. maddesi gereğince de her türlü değişikliğin tescili yapan kuruluşa bildirilmesi gerektiği ve bunun da aynı Kanun maddesi içerisinde yaptırıma bağlandığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda yapılan dava konusu düzenlemede üst hukuk normlarına, kamu yararına, hizmet gereklerine ve hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.
Nitekim Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 26.12.2019 tarih ve E:2019/253, K:2019/7015 sayılı kararı da bu yöndedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca …-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere,
22/09/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.