T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/3105
Karar No : 2022/6635
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Genel Müdürlüğü
VEKİLLERİ : Av. … - Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Malzemeleri ve Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Isparta İli, Sütçüler İlçesi, … Köyü sınırlarında madencilik faaliyeti gösteren davacı şirket tarafından, … nolu ruhsat sahasındaki revizyon talebi uygun görülmeyerek izin sahasındaki taahhüde aykırı amaç dışı kullanım alanlarının 1 ay içerisinde … tarih ve … sayılı olura göre uygun hale getirilmesi, getirilmediği takdirde Orman Kanunun 16. maddesi Uygulama Yönetmeliğinin 11/3. maddesi uyarınca iznin iptal edileceği ve … İdare Mahkemesi'nin … Esas … Karar sayılı dosyasında davanın reddine karar verildiğinden izin sahalarında projeye uygunluk çalışması hariç madencilik faaliyetinde bulunulmamasına konu … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava konusu madencilik faaliyetinin durdurulmasına yönelik işleminin iki sebeple tesis edildiği, ilk sebebin temdit, revize ve ek izin müracaatın reddine ilişkin Bakanlık Makamının … tarih ve … sayılı olur işlemi gerekçe gösterilerek yani revizyon talebinin uygun görülmediğinden izin sahasındaki taahhüde aykırı amaç dışı kullanım alanlarının 1 ay içerisinde … tarih ve … sayılı olura göre uygun hale getirilmesi, getirilmediği takdirde Orman Kanunun 16. Maddesi Uygulama Yönetmeliğinin 11/3. maddesi uyarınca iznin iptal edileceğine yönelik kısmı, diğer 2. sebebinin de …. İdare Mahkemesi'nin E:…, K:… sayılı dosyasında davanın reddine karar verildiğinden izin sahalarında projeye uygunluk çalışması hariç madencilik faaliyetinde bulunulmaması şeklinde tesis edildiği, davacı şirket tarafından Mahkemelerinin E:… kayden Orman Genel Müdürlüğü'nün temdit, yeni ve revize izin talebinin uygun görülmemesine dair … tarih ve … sayılı olur işleminin bildirimine dair … tarih ve … sayılı işlemine karşı açtığı davada, … tarihinde K:… sayılı kararıyla iptal kararı verildiği, bu durumda, bahse konu Orman Genel Müdürlüğü'nün temdit, yeni ve revize izin talebinin uygun görülmemesine dair … tarih ve … sayılı olur işleminin bildirine dair … tarih ve … sayılı işleminin hukuka aykırılığının tespit edilerek iptal edilmesi karşısında, … nolu ruhsat sahasındaki revizyon talebi uygun görülmeyerek izin sahasındaki taahhüde aykırı amaç dışı kullanım alanlarının 1 ay içerisinde … tarih ve … sayılı olura göre uygun hale getirilmesi, getirilmediği takdirde Orman Kanunun 16. Maddesi Uygulama Yönetmeliğinin 11/3. maddesi uyarınca iznin iptal edileceğine ilişkin tesis edilen dava konusu işlemin bu kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı, öte yandan, davacının 64018 sayılı ruhsat sahası için … tarih ve … sayılı olurla aldığı iznin … tarih ve … sayılı olurla iptal edildiği görülmekle; iş bu dava konusu işlemin tarihinin 06.12.2017 olduğu anlaşıldığından öncelikle izin iptal edilerek madencilik faaliyeti durdurulması gerekirken, davacı şirkete verilen izin iptal edilmeden Orman Kanunun 16. Maddesi Uygulama Yönetmeliğinine göre doğrudan faaliyet durdurma işlemi tesis edilemeyeceğinden dava konusu işlemin bu kısmında bu yönüyle de hukuka uyarlık bulunmadığından iptaline; dava konusu işlemin … İdare Mahkemesi'nin E:…, K:… sayılı dosyasında davanın reddine karar verildiğinden izin sahalarında projeye uygunluk çalışması hariç madencilik faaliyetinde bulunulmaması yönelik kısmının incelenmesinden; Mahkememizin … Esas sayılı dosyasında; davacı şirketin işletme alanına pasa döktüğü, izin almadan yol yaptığı ve işletme sahasını amacı dışında kullandığı tespit edilerek verilen taahütname hükmüne uymadığı nedeniyle Isparta Orman Bölge Müdürlüğü Sütçüler Orman İşletme Şefliği’nin … tarih ve … nolu idari yaptırım karar tutanağı ile madencilik faaliyetinin durdurulmasına ilişkin işlemin iptali için açılan davada, K:… sayılı kararla davanın reddine karar verildiği, dava konusu işlemin 2. kısmı olan "… İdare Mahkemesinin E:…, K:… sayılı dosyasında davanın reddine karar verildiğinden izin sahalarında projeye uygunluk çalışması hariç madencilik faaliyetinde bulunulmaması" yaptırımının Mahkemelerinin kararının uygulanmasına yönelik tesis edildiği anlaşıldığından dava konusu işlemin bu bölümünde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; İstinaf istemine konu Mahkeme kararının, Orman Kanunu'nun 16. Maddesi Uygulama Yönetmeliğinin 11/3. maddesi uyarınca iznin iptal edileceği kısmı yönünden iptale ilişkin kısmı, hukuk ve usule uygun olup, kararın kaldırılmasına gerektirecek bir neden bulunmadığından, davalı idarenin kararın bu kısmının kaldırılmasına yönelik istinaf başvurusunun reddine, davacı şirketin istinaf başvurusu yönünden ise; dava konusu madencilik faaliyetinin durdurulmasına yönelik işleminin iki sebeple tesis edildiği, ilk sebebin temdit, revize ve ek izin müracaatın reddine ilişkin Bakanlık Makamının … tarih ve … sayılı olur işlemi gerekçe gösterilerek yani revizyon talebinin uygun görülmediğinden izin sahasındaki taahhüde aykırı amaç dışı kullanım alanlarının 1 ay içerisinde … tarih ve … sayılı olura göre uygun hale getirilmesi, getirilmediği takdirde Orman Kanunun 16. Maddesi Uygulama Yönetmeliğinin 11/3. maddesi uyarınca iznin iptal edileceğine yönelik kısmı, diğer 2. sebebinin de … İdare Mahkemesi'nin E:…, K:… sayılı dosyasında davanın reddine karar verildiğinden izin sahalarında projeye uygunluk çalışması hariç madencilik faaliyetinde bulunulmaması şeklinde tesis edildiği, dava konusu işlemin, … İdare Mahkemesi'nin E:…, K:… sayılı dosyasında davanın reddine karar verildiğinden izin sahalarında projeye uygunluk çalışması hariç madencilik faaliyetinde bulunulmaması yönelik kısmının incelenmesinden; … İdare Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında; davacı şirketin işletme alanına pasa döktüğü, izin almadan yol yaptığı ve işletme sahasını amacı dışında kullandığı tespit edilerek verilen taahütname hükmüne uymaması nedeniyle Isparta Orman Bölge Müdürlüğü Sütçüler Orman İşletme Şefliği’nin … tarih ve … nolu idari yaptırım karar tutanağı ile madencilik faaliyetinin durdurulmasına ilişkin işlemin iptali için açılan davanın reddine karar verildiği, dava konusu işlemin 2. kısmı olan "… İdare Mahkemesinin E:…, K:… sayılı dosyasında davanın reddine karar verildiğinden izin sahalarında projeye uygunluk çalışması hariç madencilik faaliyetinde bulunulmaması" yaptırımının Mahkeme kararının uygulanmasına yönelik tesis edildiği anlaşılsa da; … İdare Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında davalı idareye 11.04.2018 tarihli ara kararı ile davacının … nolu ruhsat sahasında madencilik faaliyetine başlamasına izin verilip verilmediğinin sorulduğu, ara kararına verilen ve bir örneği de dosya içerisine alınan cevap yazısı ve eki belgelerden, 15.01.2018 tarihli tutanakla davacı şirketin … nolu ruhsat sahasında faaliyete başlamasına izin verildiği, her ne kadar davacı şirketin faaliyetinin başlamasına dava konusu işlemden sonra karar verilmişse de; anılan kararın yargı mercilerince dikkate alınmasının hukuk devleti ve hakkaniyet ilkelerinin bir gereği olduğu; bu bağlamda … nolu ruhsat sahasında davacının faaliyete başlanmasına izin verildiğinden dava konusu işlemin bu bölümümde de hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kısmen reddine ilişkin kısmının kaldırılmasına, dava konusu işlem izin sahalarında projeye uygunluk çalışması hariç madencilik faaliyetinde ilişki bulunulmamasına kısmının iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, … nolu sahada projeye uygun hale getirildiği için çalışmasına izin verildiği, ancak … nolu sahada verilen sürede projeye uygunluk çalışması yapılmadığı, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya uygun olan Bölge Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava, Isparta İli, Sütçüler İlçesi,… Köyü sınırlarında madencilik faaliyeti gösteren davacı şirket tarafından, … nolu ruhsat sahasındaki revizyon talebi uygun görülmeyerek izin sahasındaki taahhüde aykırı amaç dışı kullanım alanlarının 1 ay içerisinde … tarih ve … sayılı olura göre uygun hale getirilmesi, getirilmediği takdirde Orman Kanunun 16. Maddesi Uygulama Yönetmeliğinin 11/3. maddesi uyarınca iznin iptal edileceği ve Isparta İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla davanın reddine karar verildiğinden izin sahalarında projeye uygunluk çalışması hariç madencilik faaliyetinde bulunulmamasına konu … tarih ve … sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
6831 sayılı Orman Kanunun 16. maddesinde; "Devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu; tesis, yol, enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerine, fon bedelleri hariç, bedeli alınarak Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilir. Ancak, temditler dahil ruhsat süresince müktesep haklar korunmak kaydı ile Devlet ormanları sınırları içindeki tohum meşcereleri, gen koruma alanları, muhafaza ormanları, orman içi dinlenme yerleri, endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğu alanlarda maden aranması ve işletilmesi, Çevre ve Orman Bakanlığının muvafakatine bağlıdır. Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin; baraj, gölet, liman ve yol gibi yapılarda dolgu amaçlı kullanacağı her türlü yapı hammaddesi üretimi için yapacağı madencilik faaliyetleri ile zorunlu tesislerinden bedel alınmaz." hükmü, 92. maddesinde ise "Bu Kanunun 16 ncı maddesi gereğince izin almadan ormanlardan açılan maden ocakları idarece kapatılır. Çıkarılan madenler ve her türlü tesisler ile alet, edevat ve nakil vasıtalarına elkonulur. Elkonulan mallar, Türk Ceza Kanunu hükümlerine göre müsadere edilir. Bu Kanunun 16 ncı maddesi gereğince izinsiz maden ocağı açanlara veya işletenlere, 91 inci madde hükümleri saklı kalmak üzere iki yıldan yedi yıla kadar hapis ve yirmibin güne kadar adlî para cezası verilir.Kanun hükümlerine göre verilen ruhsat veya izin belgesindeki sürenin dolmasına rağmen maden ocağı işletmeye devam edenler ya da izin verilen alandaki sınırı aşanlar, 91 inci madde hükümleri saklı kalmak üzere, bu Kanunun 93 üncü maddesi hükümlerine göre cezalandırılır.Başkaca zarar husule gelmiş ise bu zarar ayrıca genel hükümlere göre hukuk mahkemesinde dava açmak suretiyle tazmin ettirilir. İzin alarak bu nevi ocakları açanlar idarece kendilerine veya temsilcilerine tebliğ edilecek tedbirlere riayet etmezler ise beşbin Türk Lirasından yüzbin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir. Ayrıca, bu tedbirlere riayet edilinceye kadar ocaklar işletilmekten men edilir" hükmü yer almaktadır.
31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanununun 16 ncı maddesine göre verilecek izinlere, rehabilite işlemlerine ve izinlerden tahsil edilecek bedellere ait iş ve işlemleri düzenlemek amacıyla çıkarılan ve 18.04.2014 gün ve 28976 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Orman Kanununun 16. Maddesinin Uygulama Yönetmeliğinin "Kesin izin süre uzatımı" başlıklı 10. maddesinde" (1)İzin sahibinin yenilenmiş ruhsat, revize edilmiş rehabilitasyon projesi ve bu Yönetmelik hükümlerine göre istenen evrak ile birlikte izin süresi son günü mesai bitimine kadar bölge müdürlüğüne müracaatı halinde mevcut iznin bitim tarihinden itibaren bu Yönetmelik hükümlerine göre süre uzatımı yapılabilir. Süre uzatımının Bakanlıkça uygun bulunması halinde teminat ve arazi izin bedeli güncellenir, onaylı taahhüt senedi alınır. (2) İzin süresi ile birlikte ruhsat süresinin de sona ermesi ve izin sahibinin ilgili kanun hükümlerine göre yenilenmiş ruhsatı alamaması halinde; izin sahibinin, izin süresi son günü mesai bitimine kadar Maden İşleri Genel Müdürlüğünden alınmış ruhsat hukukunun yürürlükte olduğuna veya işletme ruhsatına geçişle ilgili işlemlerin devam ettiğine dair belge ile birlikte bölge müdürlüğüne müracaat etmesi, bir yıllık arazi izin bedelini ödemesi ve mevcut taahhüt senedi hükümlerini kabul ettiğine dair onaylı ek taahhüt senedi vermesi halinde bir yıl süreyle izin aynı şartlarla devam eder. (3) Bu maddenin ikinci fıkrasında tanınan süre içinde yenilenmiş ruhsat, revize edilmiş rehabilitasyon projesi ve bu yönetmelik hükümlerine göre istenen evrak ve bir yıllık arazi izin bedelini ödediğine dair belge ile birlikte süre uzatımı için müracaat edilmesi halinde izin bir yıl daha devam eder, ancak bu fıkradaki süre içinde sahada çalışmaya müsaade edilmez." düzenlemesi, İptal İşlemleri" başlıklı 11/3. maddesinde "Taahhüt senedi hükümlerine uyulmaması veya rehabilitasyon projesine uygun çalışılmadığının orman idaresince tespiti halinde eksikliklerin altı ay içerisinde giderilmesi için ruhsat sahibi yazılı olarak uyarılır. Bu süre sonunda eksiklikler giderilmediği, taahhüt senedine ve rehabilitasyon projesine uygunluk sağlanmadığı takdirde verilmiş olan izin iptal edilir." düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava dosyasının incelenmesinden; Isparta İli, Sütçüler İlçesi … Köyü sınırları içerisinde faaliyette bulunmak üzere … sicil nolu II-B Grubu mermer maden arama ruhsatı alan davacı şirket tarafından, 1.544.537,97 m² orman alanında mermer madeni ve alt yapı tesisi temdit izni verilmesi için davalı idareye 05.10.2016 tarihinde müracaatta bulunulduğu, Orman Genel Müdürlüğü Isparta Orman Bölge Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı bildirim yazısıyla davacı şirketin başvurusunun nihai değerlendirmede uygun bulunmadığının Orman Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı yazısının davacı şirkete bildirilmesi üzerine, … İdare Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında davacı şirket tarafından açılan davada yürütmenin durdurulmasına karar verildiği, davalı idare tarafından Mahkeme kararının uygulanması kapsamında davacıya … tarih ve … sayılı olurla 25.07.2018 tarihine kadar izin verildiği, 13/3/2017 izin sahalarında yapılan kontrollerde taahhütname hükümlerine aykırı olarak amaç dışı kullanımların tespit edilmesi üzerine Orman Kanunu 92/4. maddesine muhalefetten hakkında düzenlenen … tarih ve … sayılı suç tutanağı gereğince davacı hakkında … tarih ve … nolu idari yaptırım kararı ile idari para cezası uygulanmasına karar verilerek söz konusu aykırılıklar giderilinceye kadar faaliyetinin durdurulmasına karar verilmiştir.
Davacı tarafından bu işleme karşı açılan davada … İdare Mahkemesi'nde … tarih ve E:… sayılı kararı ile yürütmenin durdurulmasına karar verildiği, davacı şirketin 18.09.2017 tarihli dilekçesiyle izin, temdit ve amacı dışında kullandığı alanlar için revize ek izin talebiyle davalı kurumdan 1.510.905,40 m² lik ormanlık alan için izin başvurusunda bulunduğu, … Orman Bölge Müdürlüğünün 02.10.2017 onay tarihli raporu ile davacının işletme ruhsat süresi olan 20.11.2044 tarihine kadar izin verilmesinde sakınca olmadığına dair uygunluk raporu düzenlenerek dosyanın hazırlandığı ancak … tarih ve … sayılı olurla Isparta İdare Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında yürütmenin durdurulmasına karar verildiği, yeni müracaatın mahkemenin verdiği karara aykırılık teşkil edeceği gerekçesiyle talebin kabul edilmediği, bunun üzerine davalı idarenin … tarih ve … sayılı işlemi ile … nolu ruhsat sahasındaki revizyon talebi uygun görülmeyerek izin sahasındaki taahhüde aykırı amaç dışı kullanım alanlarının 1 ay içerisinde … tarih ve … sayılı olura göre uygun hale getirilmesi, getirilmediği takdirde Orman Kanunun 16. Maddesi Uygulama Yönetmeliğinin 11/3. maddesi uyarınca iznin iptal edileceği ve … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla davanın reddine karar verildiğinden izin sahalarında projeye uygunluk çalışması hariç madencilik faaliyetinde bulunulmamasına karar verildiği, bakılmakta olan davanın da bu işlemin iptali istemiyle açıldığı görülmüştür.
Uyuşmazlıkta, davacının taahhütname hükümlerine aykırı olarak amaç dışı kullanımlarının tespit edilmesi üzerine idarece hakkında idari yaptırım kararı ile idari para cezasının uygulanmasına karar verildiği ve söz konusu aykırılıklar giderilinceye kadar faaliyetinin durdurulduğu, davacı tarafından bu işlemin iptali istemiyle açılan davada Mahkemece davanın reddine karar verildiği, söz konusu karara karşı yapılan istinaf talebinin reddi üzerine yapılan temyiz başvurusunun Dairemizin 17/11/2021 tarih ve E:… K:… sayılı kararı ile reddine karar verildiği, davacının ormanlık alanda mermer madeni ve alt yapı tesisi temdit izni talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açmış olduğu davada Mahkemece yürütmenin durdurulmasına karar verildiği, bu kararın idarece uygulanarak davacıya 25/07/2017 tarihinde 1 yıl süre ile faaliyette bulunmasına izin verildiği, 16/01/2018 tarihli işlem ile davacı hakkında verilen idari yaptırım kararına karşı açılan davada ret kararı verilmiş olması ve yeni müracaatın mahkemenin yürütmenin durdurulması kararı üzerine idarece verilen 1 yıl süreli faaliyet izni kararına aykırılık teşkil edeceği gerekçesiyle davacıya verilen iznin iptaline karar verildiği anlaşılmıştır.
Bu durumda, davacının amaç dışı kullanımlarının tespit edilmesi üzerine idarece tesis edilen idari yaptırım kararına karşı açılan davada Mahkemece davanın reddine karar verildiği, söz konusu karara karşı yapılan istinaf talebinin reddine karar verilmesi üzerine yapılan temyiz başvurusunun Dairemiz kararı ile onanarak davacının amaç dışı kullanımlarının ve taahhütname hükümlerine aykırılıkların varlığı ortaya konulduğundan, söz konusu aykırılığın giderilmesi aksi halde verilen iznin mevzuat hükümleri uyarınca iptal edileceğine yönelik dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Öte yandan, Bölge İdare Mahkemesi kararında; … nolu ruhsat sahasında davacının faaliyete başlanmasına izin verildiğinden dava konusu işlemin bu bölümümde de hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kısmen reddine ilişkin kısmın kaldırılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de; bu davada iptali istenilen işlemin davacının uhdesindeki … sicil nolu II-B Grubu mermer maden arama ruhsatlı sahaya ilişkin olarak tesis edildiği görüldüğünden, Bölge İdare Mahkemesince hatalı ruhsat sahası üzerinden yapılan değerlendirme sonucu verilen kararda bu kısım yönünden de hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 16/11/2022 tarihinde kesin olarak oybirliği ile karar verildi.