T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/3121
Karar No : 2024/943
TEMYİZ EDEN (DAVALI): … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI): … Tarım Ürünleri İnş. Nak. Petrol San. ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, işletmiş olduğu Aydın İli, Nazilli İlçesi, … Mahallesi, ... Sokak, No:… adresinde bulunan Nazlı Su Fabrikasına 1.441.986,42 TL kaçak su kullanımı ücreti tahakkuk ettirilmesine ilişkin Aydın Su ve Kanalizasyon İdaresi (ASKİ) Genel Müdürlüğü'nce tesis edilen … sayılı tahakkuk ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararında; davalı idarece, Aydın İli, Nazilli İlçesi, … Mahallesi, ... Sokak, No:… adresinde bulunan işyerinde davacı şirket tarafından 22 ay süreyle kaçak biçimde kesintisiz olarak su tüketildiği hususu somut biçimde ortaya konulmadan ve herhangi bir emsal araştırması da yapılmadan söz konusu yerde davacı şirketçe kaçak su kullanıldığı kabul edilerek tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Aydın Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü 2017 yılı Su Satış Tarifesinin muhtelif su ücretleri kısmının kaçak ve usulsüz su kullanım ücreti başlıklı 10. maddesinde yer alan; ilgili abonenin tabii olduğu ya da abone kaydı yoksa tabii olması gerektiği abone türünün tarifesi esas alınarak; yürürlükteki tarife üzerinden usulsüz kullanımda (kullanım sayaçtan geçiyorsa) tarifenin %25'i oranında artırılarak, kaçak kullanımda (kullanım sayaçtan geçmediğinden kullanım miktarı yönetmeliğe göre hesaplanarak) tarifenin iki katı uygulanmak sureti ile kaçak ve usulsüz kullanımı ücretlendirileceği şeklindeki düzenlemenin ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile iptal edildiği görülmekte olup, bahsi geçen Mahkeme kararı neticesinde 2017 yılı ücret tarifesi çerçevesinde kaçak su kullanım bedeli hesaplanırken 2 kat artırım uygulama imkanı kalmadığından dava konusu işlemde bu yönüyle de hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle Mahkeme kararına yukarıda belirtilen gerekçenin ilave edilmesine ve davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, Tarifeler Yönetmeliği kapsamında emsal olabilecek işletmelerin araştırıldığı ancak davacının üretim kapasitesi çapında bir tesise ilişkin abonelik bulunamadığı, gerçek sarfiyatın tespit edilemediği durumlarda gerçek sarfiyata en yakın sarfiyatı tespit biçimlerinin belirlenmesi konusunda idarenin takdir yetkisi bulunduğu, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile hüküm fıkrası itibariyle usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Aydın İli, Nazilli İlçesi, … Mahallesi, ... Sokak, No:… adresinde bulunan işyerinde 27/10/2017 tarihinde davalı idare personeli tarafından yapılan denetimlerde, şebeke hattından düz boru ile hat çekilerek şebeke suyundan kaçak biçimde faydalanıldığının tespit edildiğinden bahisle … tarih ve … sayılı tutanağın düzenlendiği, anılan tutanak çerçevesinde davalı idarece davacı şirket aleyhine 1.441.986,42 TL kaçak su kullanma bedeli tahakkuk ettirildiği, anılan kaçak su kullanma bedeli tahakkukunun bila tarihli ve … sayılı tahakkuk ihbarnamesi ile davacı şirkete 17/01/2018 tarihinde tebliğ edildiği, davacı şirket tarafından 23/01/2018 tarihinde anılan tahakkuk ihbarnamesine itiraz edilmesine karşın, itirazın davalı idarece … tarih ve … sayılı işlem ile reddedildiği, anılan ret işleminin davacı şirkete tebliği üzerine de bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinde, su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun için gerekli baraj ve diğer tesisleri kurmak, kurdurmak ve işletmek; derelerin ıslahını yapmak; kaynak suyu veya arıtma sonunda üretilen suları pazarlamak, Büyükşehir Belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunu'nun, "Görev ve yetkiler" başlıklı 2. maddesinde; "İSKİ'nin görev ve yetkileri şunlardır: a) İçme, kullanma ve endüstri suyu ihtiyaçlarının her türlü yeraltı ve yer üstü kaynaklarından sağlanması ve ihtiyaç sahiplerine dağıtılması için; kaynaklardan abonelere ulaşıncaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak, bu projelere göre tesisleri kurmak veya kurdurmak, kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek, b) Kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması, yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması veya bu sulardan yeniden yararlanılmasıiçin abonelerden başlanarak bu suların toplanacakları veya bırakılacakları noktaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak; gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak ya da kurdurmak; kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek" düzenlemesi yer almıştır. "Tarife tespit esasları" başlıklı 23. maddesinde; "Su satışı, kanalizasyon tesisi bulunan yerlerdeki kullanılmış suların uzaklaştırılması, septik çukurların boşaltılması giderleri için ayrı tarifeler yapılır. Bu tarifelerin tespitinde, yönetim ve işletme giderleri ile, amortismanları doğrudan gider yazılan (aktifleştirilmeyen) yenileme, ıslah ve tevsi masraflave (…) bir kar oranı esas alınır. Tarifelerin tespiti ile tahsilatla ilgili usul ve esaslar bir yönetmelik ile belirlenir." hükmüne yer verilmiştir.
Öte yandan anılan kanunun 4. maddesinde, İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin, İSKİ Genel Kurulu olarak görevli ve yetkili olduğu belirtilmiş, 6. maddede "Kurulun görevleri: f) Su satışı ve kullanılmış suların boşaltılmasına ilişkin tarifeleri inceleyerek karara bağlamak" hükmüne yer verilerek genel kurulun görevleri sayılmış, Ek-5. maddesinde ise, bu Kanunun diğer Büyükşehir Belediyelerinde de uygulanacağı hükme bağlanmıştır.
1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Hakkında Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanunun 1. maddesinde; "Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve sahaliyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümenince Kabahatlar Kanununun 32 nci maddesi hükmüne göre idari para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verilir. Bu kararda ilgili kişiye bir süre de verilebilir.
Belediye encümeni kararında belli bir fiilin muayyen bir süre zarfında yapılmasını da emredebilir. Emredilen fiilin ilgili kişi tarafından yapılmaması halinde, masrafları yüzde yirmi zammı ile birlikte tahsil edilmek üzere belediye tarafından yerine getirilir." hükmü yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Kamu hizmeti sunmakla yükümlü olan idarelerin, bu hizmeti, yararlananlara bir bedel karşılığı sunmasının temel nedeni hizmetin devamlılığının sağlanabilmesidir. Hizmetin sunumuna ve devamlılığına etki eden maliyet unsurlarının hizmeti sunan idare üzerinde bırakılması kamu kaynaklarına yük getireceğinden, maliyet unsurlarından oluşan bir bedel belirlenmek suretiyle doğrudan hizmetten yararlananlardan tahsili yoluna gidilmesi hukuki bir gerekliliktir. Ancak belirlenen bu bedelin, kamu hizmetinin sunumunu tamamen ticari bir faaliyet niteliğine dönüştürmemesi gerekmektedir. Aksine bir kabul, Anayasal ve yasal kamu hizmeti anlayışına aykırılık oluşturacaktır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre; kamu hizmetinden bedelsiz yararlanma gibi bir durum söz konusu olamayacağı ve davalı idarenin kaçak su kullanımı açısından caydırıcı olunmasını teminen yaptığı düzenlemeler uyarınca usulsüz kullanımının engellenmesine yönelik olarak işlem tesis edebileceği, bu nedenle davalı idare tarafından kaçak su kullanımına ilişkin emsal araştırması üzerine, davacı şirkete emsal olabilecek abone bulunmadığından, 27.10.2017 tarih ve 22.11.2017 tarihli tutanaklara istinaden Aski Genel Müdürlüğü su deposundan fabrikaya gelen borunun 32 mm borunun debi bilgisi üzerinde yapılan hesaplamada hukuka aykırılık bulunmadığı, ancak kaçak su hesaplamasında esas alınan Aydın Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü 2017 yılı Su Satış Tarifesinin muhtelif su ücretleri kısmının kaçak ve usulsüz su kullanım ücreti başlıklı 10. maddesindeki; "tarifenin iki katı uygulanmak sureti ile kaçak ve usulsüz kullanımı ücretlendirilir." şeklindeki düzenlemenin ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile iptal edildiği görüldüğünden temyize konu kararın bu gerekçe ile onanması gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 27/02/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY : (X)- Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Bu nedenle, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına gerekçe yönünden katılmıyorum.