Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2019/3289 E. , 2021/3411 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/3289
Karar No : 2021/3411
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ...
2- …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Defterdarlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Antalya İli, Kepez İlçesi, ... Mahallesinde bulunan ... ada ... sayılı parsel sayılı 2/B taşınmazının 6292 sayılı Kanun'un 7. maddesi uyarınca .... ve ... isimli şahıslara bedelsiz iade edilmesine ilişkin işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:… sayılı karar ile; olayda 6292 sayılı Kanun'un 7. maddesine göre eski tapu maliki sıfatıyla başvuranların durumunun kanunda öngörülen kriterleri taşıdığı açık olup, daha önce tapu ve kadastro veya imar mevzuatına göre ilgilileri adına oluşturulan, özel kanunları gereğince Devlet tarafından kişilere satılan, dağıtılan, trampa edilen, bedelli veya bedelsiz olarak devredilen veya iskânen verilen ya da özelleştirme suretiyle satılanlar ile hisseleri devredilen özel hukuk tüzel kişileri adına kayıtlı olan (karşılığında daha önce taşınmaz verilen ya da bedel ödenenler ile mahkemelerce verilen kararlara göre tazminat ödenenler hariç), taşınmazlardan açılan davalar sonucunda mahkemelerce kişiler adına olan tapuları iptal edilerek; Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan yerlerden olduğu gerekçesiyle Hazine adma tapuya tescil edilen bu taşınmazın, ilgililerine iade edilmesinin mevzuatın gereği olduğu, kaldı ki, idarece bu taşınmaz üzerinde kullanıcı kadastrosu yoluyla davacılar adına bir hak sahipliği tespitinin tapu kayıtlarında da bulunmadığının bildirildiği, dolayısıyla, davacıların zilyetlik şeklindeki fiili durumlarının, bu taşınmazın önceki tapu maliklerine satışını engelleyen yasal bir unsur da olayda oluşmadığı, bu durumda dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacılar tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacılar vekili tarafından, davalı Hazinenin açmış olduğu dava sonrasında davalılar adına olan tapu kaydının iptal edildiği, ancak müvekkillerinin zilyetliği yönünden bir muaraza çıkarılmadığı, bir başka ifade ile Hazinenin açmış olduğu dava tarihinde, evvelinde ve halen dava konusu taşınmazın müvekkillerinin zilyetliğinde olduğu, tapu maliki kabul edilen davalıların hukuken korunmaya değer hiçbir hak ve menfaatinin bulunmadığı, Mahkemece resmi kayıt ve belgeler ile tapu iptaline dair mahkeme kararı ve bu davada yapılan keşif zaptı ve dosya içeriğinin takdirinde ve hukuki tavsifinde yanılgıya düşüldüğü, müvekkillerinin 1992 yılından beri taşınmazın ve üzerindeki gecekondu ve muhdesatın sahibi olduğu, hak sahipliği verilen kişilerin hiçbir zaman bu taşınmazın zilyedi olmadığı, dolayısıyla davalı idare tarafından diğer davalılar adına yapılan iade işleminin hukuka aykırı olduğu, dava konusu taşınmaza ilişkin bina, çevre ve temizlik vergisinin her yıl düzenli olarak Kepez Belediyesine ödendiği, dava konusu taşınmaza ilişkin elektrik ve su aboneliklerinin müvekkiller adına olduğu, dava konusu işleme konu olan yerin Maliye Hazinesi adına kayıtlı dahi olmayan 2/B vasfında bir taşınmaz hükmünde olduğu, bu sebeple ilgililerin 2/B vasfında ve imarsız yerlerin belediyenin imar uygulamasından doğduğu iddia olunan ve taşınmaz üzerinde hak sahibi olma şartlarının ortadan kalkmış durumda olduğu, imarsız Maliye Hazinesi olan yerden belediyenin imar uygulamasından temditinin mümkün olmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Antalya İli, Kepez İlçesi, ... Mahallesinde bulunan ... ada … parsel sayılı 2/B taşınmazının 6292 sayılı Kanun'un 7. maddesi uyarınca .... ve ... isimli şahıslara bedelsiz iade edilmesine ilişkin işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
6292 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi ile Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanunun "Amaç ve Kapsam" başlıklı 1. maddesinde; "...bu Kanun ile 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanununun 2 nci maddesi gereğince Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan yerlerin değerlendirilmesinin amaçlandığı ve Kanunun, 6831 sayılı Kanunun 2 nci maddesine göre Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan yerler hakkında uygulanacağı..." belirtilmiştir.
Aynı Kanunun "2/A veya 2/B Belirtmelerinin Terkini ve İade Edilecek Taşınmazlar" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasında ise; İlgililer tarafından idareye başvurulması ve idarece bu başvuru üzerine veya resen yapılan inceleme ve araştırma sonucunda doğruluğu tespit edilmesi hâlinde;
a) Tapu ve kadastro veya imar mevzuatına göre ilgilileri adına oluşturulan ve tapuda halen kişiler adına kayıtlı olan taşınmazlardan Hazine adına orman sınırı dışına çıkarıldığı gerekçesiyle tapu kütüklerine 2/A veya 2/B belirtmesi bulunan veya konulan taşınmazların tapu kayıtları bedel alınmaksızın geçerli kabul edilir ve tapu kütüklerindeki 2/A veya 2/B belirtmeleri terkin edilerek tescilleri aynen devam eder, aynı gerekçeyle bu nitelikteki taşınmazlar hakkında dava açılmaz, açılan davalardan vazgeçilir, açılan davalar sonucunda tapularının iptaliyle Hazine adına tesciline karar verilen, kesinleşen ve tapuda henüz infaz edilmeyen taşınmazlar hakkında da aynı şekilde işlem yapılır. Ancak bu kararlardan infaz edilerek tapuda Hazine adına tescil edilen taşınmazlar ise, ilgilileri tarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içinde idareye başvurulması hâlinde, bedelsiz olarak önceki kayıt maliklerine veya kanuni mirasçılarına iade edilir.
b) Özel kanunları gereğince Devlet tarafından kişilere satılan, dağıtılan, trampa edilen, bedelli veya bedelsiz olarak devredilen veya iskânen verilen ya da özelleştirme suretiyle satılanlar ile hisseleri devredilen özel hukuk tüzel kişileri adına kayıtlı olan ancak daha sonra Hazine adına orman sınırı dışına çıkarıldığı gerekçesiyle tapu kütüklerine 2/A veya 2/B belirtmesi konulan taşınmazların tapu kayıtları geçerli kabul edilir, aynı gerekçeyle bu nitelikteki taşınmazlar hakkında dava açılmaz, açılan davalardan vazgeçilir, açılan davalar sonucunda Hazine adına tescil edilenler ise, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içinde ilgilileri tarafından idareye başvurulması hâlinde önceki maliklerine veya kanuni ya da akdî haleflerine bedelsiz olarak iade edilir. Ancak, bu kişilerden taşınmazlarına karşılık daha önce yer verilenlere veya bedeli ödenenlere iade işlemi yapılmaz.
c) Bu fıkra kapsamında kalan taşınmazların kullanıcılarının kayıt maliklerinden farklı kişiler olmaları ve kayıt maliklerinin bu fıkradan yararlanmak istemeleri hâlinde, kullanıcılar bu Kanunda belirtilen şartları taşısalar dahi doğrudan satış hakkından yararlanamazlar." kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda metnine yer verilen 6292 sayılı Kanunun 7.maddesi uyarınca bedelsiz iade hakkının doğabilmesi için herşeyden önce tapu ve kadastro veya imar mevzuatına göre ilgilileri adına usulüne uygun oluşturulmuş ve tapuda tescil edilmiş bir taşınmazın bulunması ve bu taşınmazın Hazine adına orman sınırı dışına çıkarılarak tapu kütüğüne 2/A veya 2/B belirtmesinin konulması gerekmektedir.
Uyuşmazlıkta, Antalya İli, Kepez İlçesi, ... Mahallesinde bulunan ... ada ... sayılı parsel sayılı taşınmazın 1946 yılında yapılan ve kesinleşen orman tahdit sınırları içerisinde kaldığı, 1952 yılında yapılan maki belirleme çalışmalarında Akdeniz maki topluluğu kapsamında kaldığı, 1976 yılında 6831 sayılı Kanunun 174... sayılı yasa ile değişik 2/b maddesine göre yapılan orman kadastrosu sonucunda ormandan hazine adına çıkartılmış ise de bu işlemin Antalya İdare Mahkemesince iptal edildiği, daha sonra 1985 - 1988 yılları arasında 3302 sayılı Yasa ile değişik 2/b maddesi gereğince yeniden ormandan hazine adına çıkartıldığı, bu işlemin 15/06/1989 tarihinde ilan edilerek itirazsız kesinleştiği, 17/12/1993 tarihinde ise Antalya Belediyesi adına tescilli iken dava konusu taşınmazın tahsissen davacılar adına hisseli olarak intikal ettiği ve tapuya tescil edildiği, Maliye Hazinesince açılan tapu iptal davasında ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin … tarihli, E:…, K:… sayılı kararı ile orman olan yerlerde maki komisyonlarının yaptığı işlemin orman sınırına çıkarma işlemi değil makilik yer olduğunu belirlemeden ibaret olduğu, makiye ayrılan yerler ile ormandan hazine adına çıkartılan yerlerin kanunlar uyarınca devlete kalan taşınmazlardan olduğu ve Kadastro Kanunu'nun 18 inci maddesine göre zilyetlik veya imar ihyayla da iktisap edilemeyeceği gerekçesiyle tapu kaydının iptal edildiği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlık konusu taşınmazın zilyetlik veya imar ihyayla da iktisap edilemeyeceği dolayısıyla usulüne uygun olarak tespit ve tescil edilmediği gerekçesiyle tapu kaydının iptal edildiği görüldüğünden, dava konusu taşınmazında eski maliklerin 6292 sayılı Kanunun 7. maddesi uyarınca bedelsiz iade hakkı bulunmadığından dava konusu taşınmazın eski maliklerine iade edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık, aksi yönde verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan, iş bu davada 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ile Vergi Usul Kanununun uygulanacağı haller" başlıklı 31. Maddesinde sayılan davanın ihbarı için gerekli koşulların oluştuğu anlaşıldığından İdare Mahkemesince davalı idare tarafından dava konusu taşınmazın eski maliklerine iade edilmesine karar verilen kişilere resen davayı ihbar etmesi gerektiği de açıktır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 24/06/2021 tarihinde kesin olarak oybirliği ile karar verildi.