Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2019/3405 E. , 2022/4661 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/3405
Karar No : 2022/4661
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- … Üniversitesi - …
VEKİLİ : Av. …
2- … Üniversitesi
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Anadolu Üniversitesinde öğretim üyesi yetiştirme programı (ÖYP) kapsamında … kadrosunda görev yapan davacının, görev süresinin uzatılması uygun görülmediğinden bahisle 2547 sayılı Kanun'un 35 ve 50/d maddeleri uyarınca kadrosunun boşaltılmasına ilişkin … tarih ve … sayılı Anadolu Üniversitesi Personel Daire Başkanlığı Akademik Personel Özlük işleri Müdürlüğü işleminin iptali ile işlem nedeniyle ödenmeyen parasal haklarının yasal faiziyle ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … idare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:... sayılı kararıyla; Çankırı Karatekin Üniversitesi llgaz Turizim ve Otelcilik Bölümünde … iken 2547 sayılı Kanun'un 35 ve 50/d maddeleri uyarınca ÖYP kapsamında kadrosunun geçici olarak Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsüne aktarılarak aynı Kanun'un 33/a maddesi kapsamında … olarak görev yapan davacının, "ÖYP kapsamında 2547 sayılı Kanun'un 33. maddesinin (a) fıkrası uyarınca atanmış olan araştırma görevlilerinin statülerinin herhangi bir işleme gerek kalmaksızın 50/d maddesinde belirtilen statüye dönüştürüleceği ve bunlar hakkında 50/d maddesi hükümlerinin uygulanacağı" şeklindeki düzenleme ışığında, gerek 24/12/2016 tarihine kadar 1 yıl olarak uzatılan görev süresinin sona ermesi, gerekse de FETÖ/PDY terör örgütü ile bağlantı, iltisak ya da irtibatı kapsamında, 17/25 Aralık 2013 tarihinden sonra Bankasya hesabı ve hesap hareketliliğinin tespit edildiği gerekçesiyle uzatılmaması, ayrıca davacının aynı gerekçe ile görevden uzaklaştırıldığı ve bu işleme karşı dava açmadığı hususları dikkate alındığında, davacının görev süresinin uzatılmamasına ve ilişiğinin kesilerek kadrosunun boşaltılmasına yönelik dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge idare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince; davacının görev süresinin uzatılmayarak kadrosunun boşaltılmasına ilişkin dava konusu işlemin sebep unsurunu FETÖ/PDY terör örgütü ile bağlantı, iltisak ya da irtibatın oluşturduğu, adi geçenin söz konusu suçlamalar nedeniyle yargılandığı davada; ... Ağır Ceza Mahkemesince … tarih ve E-… ve … sayı ile beraat kararı verildiği dikkate alındığında, dava konusu işlemde sebep unsuru yönünden hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı, diğer taraftan, görevden uzaklaştırma işlemine karşı dava açılmamış olması varılan bu sonucu sakatlayıcı nitelikte bulunmamakla birlikte davacının görev süresinin uzatılmamasını haklı ve hukuken geçerli kılacak başkaca nedenler de öne sürülmediğinin ihtilafsız olduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, başvuruya konu kararın kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptali ile işlemden kaynaklanan parasal ve özlük haklarının davalı idarece
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI :
Davalı Çankırı Karatekin Üniversitesi tarafından; usulen, davacının kadrosunun Çankırı Karatekin Üniversitesi'nde bulunması nedeniyle davanın Çankırı ilinin bağlı olduğu İdare Mahkemesi olan Kastamonu İdare Mahkemesinde görülmesi gerektiği, yetkisiz mahkeme tarafından verilen kararın hukuka aykırı olduğu, esasa ilişkin olarak, davacı hakkında FETÖ/PDY terör örgütü ile bağlantı, iltisak ya da irtibatların tespitine yönelik olarak 17/25 Aralık 2013 tarihinden sonra Bankasya hesabı ve hesap hareketlerinin tespit edilmesi sonrası Anadolu Üniversitesi Rektörlüğü'ne yapılan bilgilendirme üzerine davacı hakkında görevden uzaklaştırma tedbiri uygulandığı, 24/12/2016 tarihi itibariyle görev süresi sona eren davacının belirtilen nedenlerle görev süresinin uzatılmadığı, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte davacı hakkında … Ağır Ceza Mahkemesi'nde FETÖ/PDY örgütü ile bağlantı ve iltisak nedeniyle yapılan yargılamanın devam ettiği, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu, hukuka ve usule aykırı temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.
Davalı Anadolu Üniversitesi tarafından; 2547 sayılı Kanun'un 35 ve 50/d maddeleri uyarınca Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP) kapsamında kadrosu geçici olarak Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü'ne aktarılan ve 24/12/2012 tarihinde göreve başlayan davacının FETÖ/PDY örgütü ile bağlantı ve iltisakının Çankırı Karatekin Üniversitesi'nin 21/09/2016 tarihli yazısı ile bildirilmesi üzerine 27/09/2016 tarihinde görevden uzaklaştırıldığı, akabinde anılan Üniversitenin 29/11/2016 tarihli yazısı üzerine adı geçenin görev süresinin uzatılmamasına ve kadrosunun Çankırı Karatekin Universitesine iadesi yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, hukuka ve usule aykırı temyize konu Bölge idare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY :
Anadolu Üniversitesinde öğretim üyesi yetiştirme programı (ÖYP) kapsamında … kadrosunda görev yapan davacının, görev süresinin uzatılması uygun görülmediğinden bahisle 2547 sayılı Kanun'un 35 ve 50/d maddeleri uyarınca kadrosunun boşaltılmasına ilişkin işlemin iptali ile işlem nedeniyle ödenmeyen parasal haklarının yasal faiziyle ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun "Araştırma görevlileri, uzman, çevirici ve eğitim-öğretim planlamacıları" başlıklı 33. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; "Araştırma görevlileri, yükseköğretim kurumlarında yapılan araştırma, inceleme ve deneylerde yardımcı olan ve yetkili organlarca verilen ilgili diğer görevleri yapan öğretim yardımcılarıdır. Bunlar ilgili anabilim veya anasanat dalı başkanlarının önerisi, Bölüm Başkanı, Dekan, enstitü, yüksekokul veya konservatuvar müdürünün olumlu görüşü üzerine rektörün onayı ile araştırma görevlisi kadrolarına en çok üç yıl süre ile atanırlar; atanma süresi sonunda görevleri kendiliğinden sona erer. Bunlar aynı usulle yeniden atanabilirler. Lisans üstü eğitim - öğretim için yurt dışına gönderilecek araştırma görevlileri ile ilk defa bu amaçla bu göreve atanacaklarda aranacak nitelikler ve diğer hususlar Yükseköğretim Kurulunca tespit edilir. Lisansüstü eğitim - öğretim için yurtdışına gönderilecek araştırma görevlileri hakkında fikarıdaki atama süresi ile ilgili hüküm uygulanmaz. Bu gibilerin öğrenim ücretleri ve yollukları dahil her çeşit sosyal ve diğer giderleri bağlı bulundukları üniversitelerin personel giderleri içerisinde açılacak özel tertipden ödenir. Lisansüstü eğitim öğretim için yurt dışına gönderilen araştırma görevlileri kadrolarında bırakılırlar ve (Burslu gidenlerin biryılı aşan süreleri ile şahsen özel burs sağlayan ve bu burstan istifade etmesi için kurumlarınca kendilerine aylıksız izin verilmesi uygun görülenler hariç) aylık ve diğer her türlü ödemelerin kanuni kesintilerin sonra kalan net tutarının % 60 1 1nı kurumlarından alırlar. Bunlardan kurumlarınca gönderilenlere, 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun hükümlerine göre aynı ülkede bulunan öğrencilere verilen tahsisat tutarında ayrıca ödeme yapılır. Burslu gidenlerin aldıkları burs miktarları bu miktarın altında ise aradaki fark kurumlarınca kendilerine ayrıca ödenir. Bunların okul ücretleri ile eğitim ve öğretime başlayabilmeleri için zorunlu olan kurs ücretleri karşılanır. Kitap ve kırtasiye bedelleri ile diğer eğitim ve öğretim giderlerini karşılamak için her yıl Mart ve Eylül aylarında iki eşit taksitte ödenmek üzere birer aylıkları tutarında ek ödenek verilir.", "Lisans üstü öğretim" başlıklı 50. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde; "Lisans üstü öğretim yapan öğrenciler, kendilerine tahsis edilebilecek burslardan yararlanabilecekleri gibi, her defasında bir yıl için olmak üzere öğretim yardımcılığı kadrolarından birine de atanabilirler." "Öğretim elemanı yetiştirme" 35. maddesinde; "Yükseköğretim kurumları; kendilerinin ve yeni kurulmuş ve kurulacak diğer yükseköğretim kurumlarının ihtiyacı için yurt içinde ve dışında, kalkınma planı ilke ve hedeflerine ve Yükseköğretim Kurulunun belirteceği ihtiyaca ve esaslara göre öğretim elemanı yetiştirirler. Öğretim elemanı yetiştirilmesi amacıyla üniversitelerin araştırma görevlisi kadroları, araştırma veya doktora çalışmaları yaptırmak üzere başka bir üniversiteye, Yükseköğretim Kurulunca geçici olarak tahsis edilebilir. Bu şekilde doktora veya tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlik payesi alanlar, bu eğitimin sonunda kadrolarıyla birlikte kendi üniversitelerine dönerler. Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen öğretim elemanları, genel hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim kurumlarında mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Bu mecburi hizmet, eş durumu ve sağlık mazeretleri hariç olmak üzere başka yükseköğretim kurumlarında ve kamu kurum ve kuruluşlarında yerine getirilemez. Bu yükümlülüğü yerine getirmeyenlere, yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özel kanunlarla getirilen mecburi hizmet çalışmaları bu hüküm dışındadır." hükmüne yer verilmiştir.
01/09/2016 tarih ve 29818 sayılı Resmî Gazetelde yayımlanarak yürürlüğe giren 674 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 49. maddesi ile 2547 sayılı Kanuna eklenen Ek Madde 30 ile; "Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı kapsamında 33. maddenin (a) fıkrası uyarınca araştırma görevlisi kadrosuna atanmış olup, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte araştırma görevlisi kadrosunda bulunanların statüleri herhangi bir işleme gerek kalmaksızın 50. maddenin birinci fıkrasının (d) bendinde belirtilen statüye dönüştürülmüş sayılır ve bunlar hakkında söz konusu (d) bendi hükümleri uygulanır. Bu şekilde statüleri değiştirilen araştırma görevlilerinden 33. maddenin (a) fıkrasına göre yeniden ataması yapılmayanların mecburi hizmet yükümlülükleri kaldırılır. 35. madde uyarınca başka bir üniversitede ve yurtdışında eğitimde bulunanlar, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üniversitelerinin talebi üzerine onbeş gün içinde kendi üniversitelerine dönmek zorundadırlar. Bu süre içerisinde dönmeyenlerin atamaları iptal edilir." düzenlemesi getirilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu olayda; Çankırı Karatekin Üniversitesi llgaz Turizm ve Otelcilik Yüksekokulu Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Bölümünde … olan davacının, 24/12/2012 tarihinde, 2547 sayılı Kanun'un 35 ve 501d maddeleri uyarınca öğretim üyesi yetiştirme programı (ÖYP) kapsamında yetiştirilmek üzere 1 yıl süre ile Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsüne … olarak görevlendirildiği, görev süresinin 2013, 2014 ve 2015 yılında birer yıl uzatıldığı, adı geçenin FETÖ/PDY Terör Örgütü ile bağlantı, iltisak ya da irtibatların tespitine yönelik delillerden olan 667 sayılı KHK ile faaliyetine son verilen bir finans kurumunda (Bankasya) 17-25 Aralık 2013 tarihinden sonra hesabı ve hesap hareketleri bulunduğundan bahisle 27/09/2016 tarihi itibariyle görevden uzaklaştırıldığı, görevden uzaklaştırma işlemine karşı herhangi bir dava açılmadığı, 24/12/2016 tarihinde bir yıllık görev süresi sona erecek olan davacının görev süresinin uzatılıp uzatılmaması hususunda Anadolu Üniversitesi Rektörlüğünce 22/11/2016 tarihli yazı ile görüş istenildiği, Çankırı Karatekin Üniversitesi Rektörlüğü'nün 29/11/2016 tarihli yazısı ile davacının görev süresinin uzatılmaması hususunda görüş bildirildiği, sözkonusu görüş doğrultusunda davacının görev süresinin uzatılmayarak kadrosunun boşaltılması hususunda dava konusu işlemin tesis edildiği, FETÖ/PYD Terör Örgütü ile bağlantı, iltisak ve irtibatı nedeniyle davacı hakkında … Ağır Ceza Mahkemesi'nde yapılan yargılamada … tarih ve E:…, K:… sayılı karar ile davacının beraatine karar verildiği, bu karara ilişkin temyiz kanun yolu incelemesinin halihazırda devam ettiği, yapılan ceza yargılamasında davacının Bankasya … Notlu hesap müşterisi olduğu, örgütsel çağrının yapıldığı 25 Aralık 2013 tarihinden önce 10/07/2013 tarihinde katılım hesabı açarak hesabına 25.070-TL, 23/09/2013 tarihinde 33.700-TL, 08/05/2013 tarihinde 17.000-TL yatırdığı, örgütsel çağrının yapıldığı dönemden sonra 06/02/2014 tarihinde 10.000-TL, 09/11/2014 tarihinde 10.377-TL, 18/02/2015 tarihinde 10.000-TL yatırdığı, davacının 24/12/2017 tarih ve 30280 sayılı Resmî Gazetelde yayımlanan 695 sayılı KHK ile ihraç edildiği, OHAL Komisyonu işleminin iptali istemi ile … İdare Mahkemesi'nin E:… sayılı dosyası üzerinden açılan davanın derdest olduğu tespit edilmiştir.
Bu durumda, davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile bağlantı, iltisak ya da irtibatının bulunduğu gerekçesiyle yargılandığı davada; … Ağır Ceza Mahkemesince … tarih ve E:… ve K:… sayı ile beraat kararı verildiği, dava konusu işlemde sebep unsuru yönünden hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı, davacının görev süresinin uzatılmamasını haklı ve hukuken geçerli kılacak başkaca nedenler de öne sürülmediği gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulü ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmişse de, davacının örgütsel çağrının yapıldığı dönemden sonra Bankasya hesabına 06/02/2014 tarihinde 10.000-TL, 09/11/2014 tarihinde 10.377-TL, 18/02/2015 tarihinde 10.000-TL yatırdığı, davacı hakkında verilen beraat kararının kesinleşmediği hususları ile birlikte OHAL Komisyonu işleminin iptali istemi ile ... idare Mahkemesi'nin E:… sayılı dosyası üzerinden açılan davada verilecek karar kapsamında yapılacak bir değerlendirme sonucunda karar verilmesi gerekirken, aksi yönde tesis edilen Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA, esasta oy birliği, gerekçede oy çokluğu ile,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 13/09/2022 tarihinde kesin olarak esasta oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- İdareye; sözleşmeli personel çalıştırıp çalıştırmama veya sözleşmesi sona eren bir personelin sözleşmesini yenileyip yenilememe konusunda takdir hakkı tanındığında tartışma bulunmamakta, takdir hakkının kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullanılacağı hususu ise yargısal içtihatlarla istikrarlı şekilde gözetilmektedir. Kimi hukuk yazınında ve yargı kararlarında; idarenin sözleşme yenilememe yönünde tesis ettiği işlemler ile devam eden bir sözleşmenin feshine yönelik işlemler arasındaki nitelik farkı gözetilmeksizin, sözleşme yenilememe işlemlerinde de idarenin kullandığı takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanıldığının, idarece ispat edilmesi yani somut delillerle ortaya konulması gerektiği ifade edilmektedir. Oysa, devam eden bir sözleşmenin feshi işleminde idarenin, feshin haklılığını ispat etmek diğer bir anlatımla sözleşmenin niçin feshedildiğini somut gerekçelerle ortaya koymak zorunluluğu bulunmasına karşın, süresi bitmiş bir sözleşmenin yenilenmemesi konusunda idareye ispat külfeti yüklemek yani sözleşmenin niçin yenilenmediğinin somut gerekçelerle ortaya konulmasını beklemek ya da mahkeme kararlarıyla idareyi sözleşme yenilemeye zorlamak, kanun koyucunun idareye tanıdığı takdir yetkisini büsbütün ortadan kaldırma, her nasılsa bir defa sözleşme imzalayan bir kişinin disipliner sonuç doğuran bir eylemde bulunmadığı ve bu eylemin soruşturma raporuyla tespit edilmediği sürece sözleşmesinin yargı kararıyla mütemadiyen yenilenmesini sağlama sonucunu doğuracaktır.
Kaldı ki dava konusu olayda davacının terör örgütü iltisakı gerekçesiyle sözleşmenin yenilenmediği anlaşılmış olup tesis edildiği dönem itibarıyla idarece başka türlü davranma imkanı bulunmamaktadır. Davacının sonradan beraat etmesinin ise gerek önce tesis edilen işlemi hukuka aykırı hale getirmeyeceği gerekse terör örgütü üyeliğinden beraat etmenin doğrudan terör örgütü iltisaklısı olmadığı sonucunu doğurmayacağı açıktır.
Yapılan açıklamalar çerçevesinde, davacının süresi biten sözleşmesinin yenilenmediğinin bildirilmesi şeklinde tesis edilen dava konusu işlemde belirtilen gerekçe ile hukuka aykırılık görmediğimden gerekçe bakımından farklı yönde oluşan çoğunluk kararına katılmıyorum.