T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2019/3534
Karar No:2023/6036
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Kurumu
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Dağıtım ve Gaz İşletmeleri
Sanayi ve Ticaret A.Ş.
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirketin bayisi olarak faaliyet gösteren … Petrol Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'ne (...) ait akaryakıt istasyonunda 28/07/2015, 10/08/2015 ve 21/08/2015 tarihlerinde gerçekleştirilen denetimlerde, otomasyon sisteminin çalışmadığı ve arızanın on gün içerisinde giderilmediğinin tespit edildiğinden bahisle davacı lehine fiil tarihinde yürürlükte bulunan 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendinin 3 numaralı alt bendi uyarınca her bir fiil için belirlenen 972.717,00-TL'nin 3 farklı denetim tarihi için ayrı ayrı uygulanmak suretiyle toplamda 2.918.151,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 5. maddesinde, Türk Ceza Kanunu'nun zaman bakımından uygulamaya ilişkin hükümlerinin kabahatler bakımından da uygulanacağı, ancak, kabahatler karşılığında öngörülen idarî yaptırımlara ilişkin kararların yerine getirilmesi bakımından derhal uygulama kuralının geçerli olduğu, kabahatin, failin icraî veya ihmali davranışı gerçekleştirdiği zaman işlenmiş sayılacağı, neticenin oluştuğu zamanın dikkate alınmayacağı; 15. maddesinin 2. fıkrasında, aynı kabahatin birden fazla işlenmesi hâlinde, her bir kabahatle ilgili olarak ayrı ayrı idari para cezası verileceği, kesintisiz fiille işlenebilen kabahatlerde, idarî yaptırım kararı verilinceye kadar fiilin tek sayılacağının düzenlendiği;
Ceza hukukunda, fiilin icrası süreklilik arz eden, mütemadi şekilde işlenen suçların, nitelikleri gereği hukuki ve fiili kesintiyle sona erdiği, bu kesinti tarihinin aynı zamanda suç tarihi olduğu; terör örgütüne üyelik veya ruhsatsız silah bulundurmak gibi hukuka aykırılığın ve hak ihlalinin bir süre boyunca devam ettiği bu suç türünde fiil tek olarak kabul edildiği, dolayısıyla genel hukuk ilkeleri uyarınca da tek bir fiilin karşılığı olarak sanığa uygulanacak olan cezai müeyyidenin de tek olması gerektiği;
5326 sayılı Kabahatler Kanunu ile getirilen düzenlemelerle idari yaptırımların genel ilkeler bakımından Türk Ceza Kanunu'nda öngörülen ceza yaptırımları ile benzeştirildiği, Kabahatler Kanunu'nda düzenleme bulunmayan bir çok hususta Türk Ceza Kanunu'na atıf yapıldığı, öte yandan, aynı Kanun'un 15. maddesinin ikinci fıkrasında; "Aynı kabahatin birden fazla işlenmesi halinde her bir kabahatle ilgili olarak ayrı ayrı idarî para cezası verilir. Kesintisiz fiille işlenebilen kabahatlerde, bu nedenle idarî yaptırım kararı verilinceye kadar fiil tek sayılır" düzenlemesine yer verildiği dikkate alındığında, ceza hukukunda yer verilen "mütemadi suç" değerlendirmesinin idari para cezaları için de uygulanabilir olduğu;
Dağıtıcı lisansı davacı şirketin bayisi olan akaryakıt istasyonunda 28/07/2015, 10/08/2015 ve 21/08/2015 tarihlerinde yaklaşık 10'ar günlük aralıklarla yapılan denetimlerde otomasyon sisteminin çalışmaması ve otomasyon sistemindeki arızanın 10 gün içerisinde giderilmemesi nedeniyle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendinin (3) numaralı alt bendi gereğince her bir fiil için 972.717,00-TL olmak üzere 3 ayrı denetim tarihi yönünden ayrı ayrı uygulanmak suretiyle davacı şirkete toplam 2.918.151,00-TL idari para cezası verildiği;
Dağıtıcı lisansı sahiplerinin, Kurum tarafından belirlenen esaslara uygun olarak bayilerinde kaçak akaryakıt satışının yapılmasını önleyen teknolojik yöntemleri de içeren bir denetim sistemi kurmak, uygulamak ve Kurumun bu sisteme erişimini sağlamakla yükümlü oldukları, bu kapsamda akaryakıt giriş ve çıkışlarının düzenli olarak kontrol edilebilmesi için otomasyon sisteminin sürekli ve sağlıklı veri akışı sağlayacak şekilde çalışır halde tutulması gerektiği, söz konusu sistemi kurmadığı ya da Kurumca belirlenen usul ve esaslara uygun denetimi sağlayamadığı tespit edilen dağıtıcılara idari para cezası uygulanacağı düzenlenmiş olmakla birlikte; yapılan ilk denetimde otomasyon sisteminin sağlıklı olarak çalışmadığının tespit edildiği, devam eden ikinci ve üçüncü denetimlerin ise otomasyon sistemindeki arızanın giderilmesi için süre verilmesine karşın verilen süre içerisinde bildirim yapılmaması üzerine gerçekleştirildiği, söz konusu denetimlerde ihlal edildiği belirtilen yasal düzenlemenin aynı maddelere dayandığı görüldüğünden, uyuşmazlık konusu olayda denetim tarihleri arasındaki süreler de göz önünde bulundurulduğunda esasen kanun hükmünü ihlal eden eylemlerin tek olduğu, bir başka deyişle otomasyon sisteminin çalışmaması şeklindeki idari para cezasına konu fiilin bir kez işlendiği ancak bu eylemin mütemadi olarak devam ettiği, bu sebeple süreklilik arz eden ihlal nedeniyle 10'ar günlük aralıklarla gerçekleştirilen denetimlerde yapılan her bir tespitin yeni bir ihlal doğurduğunun söylenemeyeceği ve aykırı halin tek bir ihlal olarak kabul edilerek işlem tesis edilmesi gerektiği sonucuna varılarak otomasyon sisteminin çalışmaması nedeniyle 3 farklı denetim tarihi için ayrı ayrı idari para cezası uygulanmasına ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığı, yapılan denetimlerde akaryakıt istasyonunda bulunan otomasyon sisteminin sağlıklı olarak çalışmadığı hususu sabit olduğundan, davalı idare tarafından yukarıda yer verilen gerekçe doğrultusunda yeni bir işlem tesis edilebileceği belirtilmiştir.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, harçtan muaf oldukları, davacı şirkete isnat olunan fiillerin sabit olduğu, hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı, piyasalarda dengeli ve düzenli bir uygulamanın tesis edilmesi, petrol piyasasında cezanın caydırıcılığının sağlanması açısından, tüm piyasa aktörlerine karşı adil ve eşit olmak için Kurul tarafından takdir yetkisinin üst sınırdan kullanıldığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN
MADDİ OLAY :
Dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirketin bayisi olarak ...'in … tarihli, … sayılı bayilik lisansı kapsamında "… Mahallesi … Caddesi No:.. Arifiye/SAKARYA" adresinde faaliyet gösteren akaryakıt istasyonunda 28/07/2015 tarihinde denetim yapılmıştır.
Denetim sonucunda; otomasyon sisteminde 6 adet yer altı tankının bağlı olduğu, 1, 2 ve 3 numaralı tanklar içerisindeki ürünlerden alınan numunelerin ulusal marker saha kontrol cihazı ile yapılan ölçümlerinde geçerli sonuç alındığı, otomasyon sisteminde yapılan kontrolde, otomasyon verilerinin 08/04/2015 tarihi ile denetim tarihi olan 28/07/2015 tarihleri arasında 124.567 litre motorin ürünü dolumu yapıldığı, yine aynı tarihler arasında 127.724 litre motorin ürünü satışı yapıldığı, dağıtıcı firma ile yapılan görüşmede bayinin 01/01/2015 tarihi ile 28/04/2015 tarihleri arasında toplam 227.567 litre motorin ürünü alımı yaptığı, 08/04/2015 ile 28/07/2015 tarihleri arasında da 139.159 litre motorin ürünü alımı yapıldığının bildirildiği, ancak otomasyon sisteminde 08/04/2015 ile 28/07/2015 tarihleri arasında 124.567 litre ürün dolumu yapıldığı, alımlar ile otomasyon dolumları arasında 14.592 litre motorin ürünü farkının bulunduğu, satış tabancılarından yapılan satışların 1 ve 2 numaralı yer altı tankına azalma olarak yansıdığı ancak 3 numaralı motorin tankında ise cm olarak belirtilen veride azalma olduğu, litre olarak belirtilen verinin sabit durduğu ve azalma olmadığı, 3 numaralı yer altı tankında yapılan ilk kontrollerde 121,7 cm yüksekliğinde ürün bulunduğunun görülmesi ile bu tankın yarısının dolu olduğu ancak 3.465 litre ürün varmış gibi göründüğü, tahmini 5000 litreye yakın ürün bulunması gerektiği, bu sebeple 3 numaralı motorin tankının sağlıklı çalışmadığı tespit edilmiştir.
İstasyon yetkilisince arızanın denetim anında farkedilmesi nedeniyle arıza bildiriminde bulunulmadığının beyan edilmesi üzerine istasyon yetkilisine arızanın giderilmesi için 10 gün süre verilmiştir.
Akaryakıt istasyonunun dağıtım firmasından yapılan alımları ile otomasyon doluşları arasında 14.592 litre motorin ürünü farkının bulunduğu, otomasyon satışları ile ödeme kaydedici cihazlardan yapılan satışlar arasında 54.597 litre motorin ürünü satış farkının bulunduğu, dağıtıcı firmadan alınan ürün miktarı ile ödeme kaydedici cihazdan yapılan satış arasında 43.522 litre motorin ürünü farkı bulunduğunun ilk denetimde tespit edilmesi ve daha önce mühürlenmiş olan ve proje dışında bulunduğu belirlenen içi su dolu 7 numaralı tank ile ilgili olarak bildirimde bulunulmaması üzerine anılan istasyonda 10/08/2015 tarihinde verilen sürenin dolmasıyla ikinci denetim yapılmıştır.
10/08/2015 tarihli ikinci denetimde; otomasyon dolumları ile otomasyon satışları arasında 73.733 litre motorin ürünü satış farkının bulunduğu, otomasyon dolumları ile ödeme kaydedici cihazlardan yapılan satışlar arasında 73.904 litre motorin ürünü farkının bulunduğu, istasyonun otomasyon sistemindeki dolumları ile yazar kasa arasındaki satışları arasında büyük fark olduğu, stok durumu da göz önüne alındığında uyumsuzluk bulunduğu, satışların otomasyon sistemine yansımadığı, akaryakıt istasyonunda tanklarının bulunduğu kısımda tank kapakları üzerinde yerde bulunan … tarihli ve … nolu … plakalı araca kesilen yazar kasa fişinin otomasyon sisteminde görünmediği tespit edilmiştir.
Otomasyon sisteminin sağlıklı çalışmaması nedeniyle arızanın giderilmesi için yeniden 10 gün süre verilmiştir.
Verilen ikinci 10 günlük süre içerisinde akaryakıt istasyonu yetkilileri tarafından herhangi bir müracaatta bulunulmaması üzerine süre sonu olan 21/08/2015 günü yapılan üçüncü denetimde; akaryakıt istasyonunun 11/08/2015 günü dönem başı stoğunun 7.381 litre olduğu, 11/08/2015 ile 21/08/015 arasında 17.221 litre motorin ürün dolumu yapıldığı, yine aynı tarihler arasında 21.742 litre motorin ürünü satışının yapıldığı, denetim anında ise akaryakıt istasyonunun tanklarında 15.835 litre motorin ürününün bulunduğu, dönem başı, dönem sonu ve dolum miktarları ile satışlar arasında 12.974 litre ürün farkının olduğu, yani 12.974 litre dolumu ve stoğu olmayan ürün satışının yapıldığı, 1 numaralı motorin tankının 11/08/2015 tarihinde stok başlangıcının 5.212 litre olduğu, denetim anına kadar bu tanka dolum yapılmadığı, bu tanktan 7.347 litre motorin ürünü satışının yapıldığı, halen bu tankta 7.061 litre motorin ürününün bulunduğu, bu tanka yapılan dolumların otomasyon sisteminde görünmediği, 3 numaralı motorin tankının 11/08/2015 tarihinde dönem başı stoğunun 749 litre olduğu, denetim anına kadar 9.907 litre motorin dolumunun yapıldığı, bu tanktan da 14.421 litre motorin ürünü satışının yapıldığı, tankta ise denetim anında 271 litre motorin ürününün bulunması nedeniyle 3.765 litre dolumu olmayan bir ürünün satışının yapıldığı, dolumun tankta görülmediği, verilen 10 günlük süreler içerisinde … ve … numaralı tank problarının arızalı olduğu ve değiştirilmediği, arızalı bulunan otomasyon sistemine rağmen satışların devam ettiği, denetim esnasında da satışların devam ettiği, …, …, … ve … numaralı yer altı tanklarının yapılan denetimlerde sürekli arızalı duruma düştüğü tespit edilerek denetim sonunda ise yer altı tanklarının mühürlendiği belirtilmiştir.
Tespit edilen hususların davalı idareye bildirilmesi üzerine … tarihli ve … sayılı Kurul kararı ile doğrudan soruşturma açılmasına karar verildiği, yapılan soruşturma sonucu 28/07/2015 tarihinde yapılan denetimde otomasyon sisteminin çalışmaması, 10/08/2015 ve 21/08/2015 tarihinde yapılan denetimlerde otomasyon sisteminin çalışmaması ve sistemdeki arızanın 10 gün içerisinde giderilmemesi nedeniyle 5015 sayılı Petrol Piyasası 7. maddesinin 6. fıkrası ile 1240 sayılı Kurul kararının mülga 4. ve 5. maddesi ile yürürlükteki 4. ve 5. maddesi hükümlerine aykırı hareket edildiğinden bahisle her bir fiil için belirlenen 972.717,00-TL'nin 3 farklı denetim tarihi için ayrı ayrı uygulanmak üzere toplamda 2.918.151,00-TL idari para cezası uygulanmasına dair … tarih ve … sayılı Kurul kararının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun "Dağıtım" başlıklı 7. maddesinin altıncı fıkrasında, "Dağıtıcı lisansı sahipleri, Kurum tarafından belirlenen esaslara uygun olarak bayilerinde kaçak akaryakıt satışının yapılmasını önleyen teknolojik yöntemleri de içeren bir denetim sistemi kurmak ve uygulamakla yükümlüdür. Dağıtıcı lisansı sahibi, Kurumun bu sisteme erişimini sağlar. Kurum; Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı ve ilgili diğer kamu kurum ve kuruluşlarının görevlerinin gerektirdiği ölçüde bu sisteme doğrudan erişimini sağlar. Kurum, yukarıda sayılan kamu kurum ve kuruluşlarının ihtiyaç duyacağı bilgi ve belgeleri yine görevlerinin gerektirdiği ölçüde verir. Söz konusu sistemi kurmadığı ya da Kurumca belirlenen usul ve esaslara uygun denetimi sağlayamadığı tespit edilen dağıtıcılara 19 uncu maddede öngörülen miktarda idari para cezası uygulanır. Dağıtıcı lisansı sahipleri, bayi denetim sisteminin kurulmadığı veya kurulan sistemin Kurumca yapılan düzenlemelere uygun bulunmadığı tespit edilen bayilere akaryakıt ikmali yapamaz." hükmü yer almakta olup, idari para cezalarını düzenleyen 19'uncu maddesinin ikinci fıkrasının c bendinin 3 numaralı alt bendinde ise 7'inci maddenin ihlali halinde sorumlulara sekiz yüz elli bin Türk Lirası idari para cezası verileceği düzenlenmiştir.
5015 sayılı Kanunun 7. maddesine dayanılarak hazırlanan ve 06/07/2007 tarih ve 26574 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan, Petrol Piyasasında Dağıtıcı Lisansı Sahiplerinin Bayi Denetim Sistemine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında 27/06/2007 tarih ve 1240 sayılı Kurul Kararı'nın 1. maddesinde; " Bu Karar, petrol piyasasında faaliyet gösteren dağıtıcı lisansı sahiplerinin tescilli markası altında bayilerinde kaçak akaryakıt satışının önlenmesini teminen denetim sistemi kurması ve uygulamasına ilişkin usul ve esasların belirlenmesi için çıkarılmıştır." hükmüne, 4. maddesinin birinci fıkrasında; dağıtıcı lisansı sahiplerinin, tescilli markası altında piyasaya sunulan akaryakıta ilişkin kalite kontrol izlemesini etkin biçimde yapacağı, bayilerinde kaçak petrol satışının yapılmasını önleyen teknolojik yöntemleri de içeren bir denetim sistemi kuracağı ve uygulayacağı belirtildikten sonra, devamında dağıtım şirketleri tarafından bu kapsamda yerine getirilmesi gereken yükümlülüklere yer verilmiş ve aynı fıkranın (b) bendinde, lisans sahiplerinin akaryakıt istasyonlarında stok hareketleri ve akaryakıt alım satım işlemlerinin elektronik ortamda günlük olarak izlenebilmesine yönelik bir istasyon otomasyon sistemi kuracağı, merkez bağlantısı olan istasyon otomasyon sistemi ile bayilerindeki akaryakıt alım satım hareketlerini izleyip raporlayacağı ve kayıt dışı ikmal ve satış tespit edilmesi hâlinde Kurumu derhâl bilgilendireceği belirtilmiş; 5. maddesinin 9'uncu bendinde:" Akaryakıt istasyonunun bakım onarım ve arıza hallerinde, elektronik veri aktarımının kesintiye uğratılmaması esastır. Bakım onarım ve arıza durumlarında, bakım onarıma veya arızaya konu ilgili yerlerden akaryakıt satışı yapılmaz." hükmüne, 10'uncu bendinde:" Akaryakıt istasyonunda tadilat yapılması ilgili diğer mevzuata tabidir.İlgili diğer mevzuat gereği gerekli izin ve onayların alınması ve işlemlerin tamamlanması üzerine istasyon tadilatı esnasında akaryakıt istasyonunda satış yapılması halinde,akaryakıt satışı gerçekleştirilen yerlerin (tank,geçici tank, pompa vb.) istasyon otomasyon sistemine bağlı olması gerekir." hükmüne yer verilmiştir.
... tarih ve ... sayılı Kurul Kararı'nın 21/02/2015 tarih ve 29274 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 12/02/2015 tarihli ve 5468-1 sayılı Kurul kararı ile değişik 1240 sayılı Kurul kararının 4. maddesinde, "(1) Dağıtıcı lisansı sahipleri, tescilli markası altında bayilerinde kaçak akaryakıt satışının yapılmasını önleyen teknolojik yöntemleri de içeren bir bayi denetim sistemi kurar ve uygular. Bu kapsamda dağıtıcı lisansı sahibi:
a)Akaryakıt istasyonlarında akaryakıt hareketlerini elektronik ortamda izlenebilmesine yönelik istasyon otomasyon sistemi kurar. Bayi denetim sistemi ile bayilerindeki akaryakıt hareketlerini izler ve raporlar'' hükmüne, 5. maddesinde, a) Akaryakıt istasyonlarında akaryakıt hareketlerini elektronik ortamda izlenebilmesine yönelik istasyon otomasyon sistemi kurar. Bayi denetim sistemi ile bayilerindeki akaryakıt hareketlerini izler ve raporlar.
b) Bayi denetim sistemi kapsamındaki; i. Kurum tarafından belirlenen web hizmeti aracılığıyla Kuruma sağlayacağı elektronik verileri, ii. Kurumun erişimine ve ilgili diğer kamu kurum ve kuruluşlarının görevlerinin gerektirdiği ölçüde erişimine imkân sağlayan uzaktan erişim sistemini, iii. Bildirim sistemi aracılığıyla göndermesi gereken bildirimleri, otomasyon sistemi kılavuzuna göre oluşturur ve Kuruma sunar... d) Bayi denetim sistemine, istasyon otomasyon sistemindeki aykırılıkları tespit etmeye yönelik veriler arası karşılaştırmaları da içeren otomatik uyarı sistemi kurar ve uygular." hükmüne, işlem tarihi itibarıyla 5. maddesinde, "1) Dağıtıcı lisansı sahipleri, a) Akaryakıt istasyonlarında tadilat dışında kalan her yerde (tank, geçici tank, pompa vs.) istasyon otomasyon sisteminin çevrim içi olmasını ve bayi denetim sistemi kapsamında veri kaybı oluşmamasını sağlar. b) Bayilerindeki istasyon otomasyon sistemi usul ve esaslara uygun olacak şekilde çevrim içi olana kadar ilgili bayiye akaryakıt ikmali yapamaz. c) Bayi denetim sisteminde ve/veya istasyon otomasyon sisteminde oluşan arızaları, ilk arızanın meydana geliş tarihinden itibaren en geç 10 gün içerisinde giderir. ç) Bayilik lisansı sahiplerinin lisanslarında Kurum tarafından dağıtıcı değişikliği tadili yapıldığı günden itibaren 10 gün içerisinde istasyon otomasyon sistemini çalışır hale getirir..." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davacı şirketin bayisi olan ...'e ait istasyonda 28/07/2015, 10/08/2015 ve 21/08/2015 tarihlerinde yapılan denetimlerde, istasyondaki tank problarının arızalı olduğu ve değiştirilmediği, verilen süreler içerisinde arızanın giderilmediği gibi ihtarlara rağmen arızalı bulunan otomasyon sistemi çalışır hale getirilmeden satışların devam ettiği, …, …, … ve … numaralı yer altı tanklarının sürekli arızalı duruma düştüğü, dağıtıcı dışı ikmal yapıldığı şeklinde otomasyon sisteminin çalışmadığına ilişkin olarak ayrı ayrı tespitler yapılarak bu durumların tutanağa bağlandığı görülmektedir.
5015 sayılı Kanun'da, dağıtıcı lisansı sahiplerinin Kurum tarafından belirlenen esaslara uygun olarak bayilerinde kaçak akaryakıt satışının yapılmasını önleyen teknolojik yöntemleri de içeren bir denetim sistemini kurmak ve uygulamakla yükümlü oldukları, bu yükümlülüğü yerine getirmeyenlere ise idari para cezası verileceği açıktır.
Davacı şirketin usulüne uygun olarak yapılan tespitlere göre bu yükümlülüğü ihlal ettiği hususu sabit olmakla birlilkte farklı tarihlerdeki denetimlere istinaden her bir tespit için ayrı idari para cezası verilip verilemeyeceği hususunun irdelenmesi gerekmektedir.
28/07/2015 tarihli denetimde; otomasyon sisteminde yapılan kontrollerde akaryakıt istasyonunda 08/04/2015 -- 28/07/2015 tarihleri arasında 124.567 lt motorin ürünü dolumunun yapıldığının görüldüğü, ancak dağıtıcı firmadan yapılan alımların ise 139.159 lt olduğu ve dolayısıyla dağıtıcı alımları ile otomasyon dolumları arasında 14.592 lt motorin ürünü farkının ortaya çıktığı, ayrıca otomasyon sistemine göre akaryakıt istasyonunda 127.724 lt motorin ürünü satışının yapıldığı, ilgili tarihlerde Z raporlarındaki verilere göre kümülatif olarak 182.681 lt motorin ürünü satışı yapıldığı, dolayısıyla satışlar arasında 54.957 lt motorin ürünü farkının ortaya çıktığı tespit edilmiştir.
10/08/2015 tarihli denetimde; otomasyon sisteminde yapılan kontrollerde akaryakıt istasyonunda 28/07/2015 -- 10/08/2015 tarihleri arasında 117.158 lt motorin ürünü dolumunun yapıldığının görüldüğü, ayrıca otomasyon sistemine göre akaryakıt istasyonunda 30.352 lt motorin ürünü satışının yapıldığı, ilgili tarihlerde Z raporlarındaki verilere göre kümülatif olarak 30.182 lt motorin ürünü satışı yapıldığı, otomasyon sistemindeki dolumlar ile yazar kasa arasındaki satışların arasında büyük fark olması ve varolan stok durumları dikkate alındığında veriler arasında uyumsuzluk bulunduğu tespit edilmiştir.
21/08/2015 tarihli denetimde; otomasyon sisteminde yapılan kontrollerde akaryakıt istasyonunda 11/08/2015 -- 21/08/2015 tarihleri arasında 17.221 lt motorin ürünü dolumunun yapıldığının görüldüğü, otomasyon sistemine göre akaryakıt istasyonunda 21.742 lt motorin ürünü satışının yapıldığı, dönem başı, dönem sonu ve dolum miktarları ile satışlar arasında 12.974 lt motorin ürünü farkının olduğu, yani 12.974 lt dolumu ve stoku olmayan ürün satışının yapıldığı, ilgili tarihlerde Z raporlarındaki verilere göre kümülatif olarak 19.319 lt motorin ürünü satışı yapıldığı, ayrıca (1) numaralı motorin tankının 11/08/2015 tarihli stok başlangıcının 5.212 lt olduğu, 21/08/2015 tarihine kadar dolum yapılmadığı, bu tanktan 7.347 lt motorin ürünü satışının yapıldığı, ancak denetim esnasında bu tankta 7.061 lt motorin ürününün buşunduğu, dolayısıyla (1) numaralı tanka yapılan dolumların otomasyon sisteminde görülmediği, (3) numaralı motorin tankının da 11/08/2015 tarihli dönem başı stokunun 749 lt olduğu, 21/08/2015 tarihine kadar 9.907 lt motorin ürünü dolumunun yapıldığı, bu tanktan da 14.421 lt motorin ürünü satışının yapıldığı, tankta ise 21/08/2015 tarihinde 271 lt motorin ürününün bulunduğu ve bu tankta 3.765 lt dolumu olmayan ürün satışının yapıldığı, dolayısıyla (…) numaralı tanka yapılan dolumların da otomasyon sisteminde görülmediği tespit edilmiştir.
Belirtilen tespitlerden anlaşılacağı üzere ihlal edilen Kanun maddesi aynı olmakla birlikte, anılan hükmün farklı tarihlerde tespit edilen birbirinden farklı eylemlerle ihlal edildiği, eylemlerin niteliği de göz önüne alındığında devam eden tek bir eylem ya da ihlalden söz edilemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır.
Bu durumda, davalı idarece davacıya 28/07/2015 tarihli tespit için otomasyon sisteminin çalışmaması nedeniyle ayrı, 10/08/2015 tarihli tespit için otomasyon sisteminin çalışmaması ve sistemdeki arızanın 10 gün içerisinde giderilmemesi nedeniyle ayrı ve 21/08/2015 tarihli tespit için otomasyon sisteminin çalışmaması ve sistemdeki arızanın 10 gün içerisinde giderilmemesi nedeniyle ayrı olmak üzere her bir fiil için belirlenen 972.717,00-TL idari para cezasının 3 farklı denetim tarihi için ayrı ayrı uygulanarak toplamda 2.918.151,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin kabulüne;
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesine, 19/12/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.