Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2019/3581 E. , 2021/6301 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2019/3581
Karar No : 2021/6301
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ...Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...Elektrik Mühendislik İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN_KONUSU : ...Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından; şirketlerine ait 311.520,00 TL tutarındaki 240.000 adet halojen ampulün yüklü olduğu aracın Van ili, Çaldıran ilçesi, ...Mahallesi mülki sınırları içerisindeki Çaldıran-Doğubeyazıt yolunun 23. kilometresinde 17/07/2015 tarihinde terör örgütü mensuplarınca durdurularak yakıldığı ve ampullerin telef olduğundan bahisle meydana geldiği iddia edilen zararın 5233 sayılı Kanun kapsamında karşılanması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Van Valiliği Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zarar Tespit Komisyonu Başkanlığı 1 No'lu Zarar Tespit Komisyonunun ...tarih ve ...sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; dava konusu olayda, davalı idare tarafından, faturada belirtilen ürün ile zarar konusu ürünün aynı olmadığı, zarar gören firmaya ait ürünlerin piyasaya arzının yasak olduğu ileri sürülerek başvurunun reddine karar verilmiş ise de; Çaldıran İlçe Jandarma Komutanlığı'nın ...tarih ve .... sayılı yazısı ile bahse konu olayın bölücü terör örgütü mensuplarınca gerçekleştirildiğinin tespit edildiği, olay sırasında aracın sürücüsü M.V. ile yanında bulunan oğlu .... tarafından verilen ifadelerden de bu durumun sabit olduğu, Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliğinin ...tarih ve ...sayılı yazısı ile de bahse konu şirkete ait ampul yüküne ilişkin herhangi bir sigorta poliçesine rastlanılmadığının belirtildiği, 5233 sayılı Kanun'un kusursuz sorumluluk ilkesini temel aldığı birlikte değerlendirildiğinde, davacı şirkete ait faturalarda halojen nitelikte olduğu belirtilen ampullerin davalı idarece yapılan bilirkişi araştırması sonucu halojen nitelikte olmadığı, akkor ampul niteliğinde olduğu, akkor ampullerin de piyasaya arzının yasak olduğu gerekçeleriyle başvuruyu reddetmesinin kabulünün mümkün olmadığı, başka bir anlatımla, davacı şirkete ait ampullerin halojen ya da akkor cinsi olmasının ve bunların piyasaya arzının yasak olup olmamasının 5233 sayılı Kanun kapsamında zarara ilişkin değerlendirme yapmaya engel olmadığı dikkate alındığında, davacı şirketin 5233 sayılı Kanun kapsamında yaptığı başvurunun davalı idarece reddedilmesinde usul ve yasaya uyarlık görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ...Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ__EDENİN__İDDİALARI _ : Davalı idare tarafından, piyasaya sürülmesi uygun olmayan ürünlerden kaynaklanan zararın tazmin edilmesinin hukuka aykırı olduğu belirtilerek Bölge İdare Mahkemesi kararanın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Van ili, Çaldıran ilçesi, ...Mahallesi mülki sınırları içerisindeki Çaldıran-Doğubeyazıt yolunun 23. kilometresinde 17/07/2015 tarihinde terör örgütü mensuplarınca durdurularak çıkarılan yangında mülkiyeti dava dışı ....'ya ait ...plakalı çekici, bu çekicinin ...plakalı dorsesi ve araçta yüklü olan davacı şirkete ait ampuller yanarak telef olmuş, davacı şirket tarafından, araçta yüklü olan 311.520,00 TL tutarındaki 240.000 adet halojen ampulün yok olması sebebiyle meydana gelen zararın 5233 sayılı Kanun kapsamında tazmini istemiyle 14/08/2015 tarihinde Van Valiliğine başvurulmuştur. Başvuru üzerine Van Valiliği Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zarar Tespit Komisyonu Başkanlığı 1 No'lu Zarar Tespit Komisyonunca zarar konusu ampullere ilişkin değerlendirme yapılması amacıyla elektrik mühendisinden alınan bilirkişi raporuna göre yanan ampullerin cinsinin akkor lamba olduğu, yapılan değer hesaplamaları sonucunda söz konusu ürünün piyasaya arzının yasak olduğu tespit edilmiştir. Bu rapora istinaden adı geçen Komisyonun ...tarih ve ...sayılı işlemi ile faturada belirtilen ürün ile zarar konusu ürünün aynı olmadığından bahisle başvurunun reddi üzerine anılan işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
27/07/2004 tarih ve 25535 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun, terör eylemleri veya terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle maddî zarara uğrayan kişilerin, bu zararlarının karşılanmasına ilişkin esas ve usulleri belirlemek amacıyla kabul edilmiş olup; 2. maddesinde, bu Kanunun, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 1 inci, 3 üncü ve 4 üncü maddeleri kapsamına giren eylemler veya terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle zarar gören gerçek kişiler ile özel hukuk tüzel kişilerinin maddî zararlarının sulhen karşılanması hakkındaki esas ve usullere ilişkin hükümleri kapsadığı belirtilmiş; 7. maddesinde, hayvanlara, ağaçlara, ürünlere ve diğer taşınır ve taşınmazlara verilen her türlü zararlar, yaralanma, engelli hâle gelme ve ölüm hâllerinde uğranılan zararlar ile tedavi ve cenaze giderleri ve terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle kişilerin mal varlıklarına ulaşamamalarından kaynaklanan maddî zararların bu Kanun hükümlerine göre karşılanabilecek zararlar olduğu kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bakılan uyuşmazlıkta, terör örgütü mensuplarınca yakılan araçta yüklü bulunan ampullere ilişkin olarak davacı şirket tarafından ...tarih ve ...sayılı fatura ile 311.520,00 TL tutarında 240.000 adet 100 Watt halojen ampul faturası kesildiği; 02/05/2016 tarihli Jandarma Tutanağında, 30/04/2016 tarihinde ampullerden örnek alınması için olay yerine gidildiğinin, ampullerden çoğunun kırılmış olduğunun, sağlam olan 7 adet ampul numunesinin alındığının ve olay yerinin fotoğraflarının çekildiğinin belirtildiği; Komisyonca Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından, akkor ampul olarak görülen ampullerin cinsinin araştırılmasının ve ülkemizde üretiminin ve satışının kanunen uygun olup olmadığının bildirilmesinin istenildiği; Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının 22/06/2016 tarihli yazısında, faturada beyan edilen halojen ampul bilgisi ile ürün fotoğrafları arasında illiyet bağı kurulamadığı, ürüne ait beyan değerlerinin tespit edilerek, yazı ekinde gönderilen hesaplama tablolarına göre hesaplama yapılması halinde piyasaya arzının yasak olup olmadığının anlaşılacağının belirtildiği; Elektrik Mühendisi tarafından hazırlanarak Zarar Tespit Komisyon Başkanlığına sunulan 29/06/2016 tarihli bilirkişi raporuna göre; yanan ampullerin cinsinin akkor lamba olduğunun, yapılan testler sonucunda söz konusu ürünün piyasaya arzının uygun olmadığının tespit edildiği anlaşılmaktadır.
Buna göre; yanan ampullere ait faturalarda ampulün cinsinin "halojen" olarak belirtildiği, Jandarma tarafından olay yerinden alınan ampul örneklerinde ve fotoğraflarında ampulün cinsinin "akkor" olarak tespit edildiği dikkate alındığında, davacı şirket tarafından dava konusu ürüne ilişkin kesilen fatura ile zarara uğrayan ürünün aynı olmadığı, zarara uğrayan ürünün piyasaya arzının uygun olmadığı anlaşıldığından, piyasaya arzı yasal olmayan bir ürüne, diğer bir ifadeyle hukuken korunmayan bir menfaate ilişkin zararın karşılanması mümkün olamayacağından davanın reddine karar verilmesi gerekirken, dava konusu işlemin iptali yönündeki Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu ...Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin KABULÜNE,
2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin .... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ...Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ...Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 15/12/2021 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.