T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/4287
Karar No : 2022/5739
DAVACI : … Tic. ve San. A.Ş.
VEKİLLERİ : Av. … - Av. …
DAVALI : … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN KONUSU : … Genel Müdürlüğü'nün internet sitesinde 2018 yılı Devlet haklarına ilişkin olarak yayımlanan;
1. "2018 Yılı Ocak Başı Satış Fiyatları - Ruhsat Sahiplerinin Dikkatine" başlıklı ve 04.04.2019 tarihli duyuruda yer alan "Not: 2018 yılı Devlet Hakları, 7164 sayılı Kanunla Değişik 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 14. maddesinde belirtilen Devlet Hakkı oranları dikkate alınarak hesaplanacaktır." ifadesinin,
2. "Ruhsat Sahiplerinin Dikkatine" başlıklı ve 19.04.2019 tarihli duyuruda yer alan " 2018 yılında üretim yapılmayan ruhsatlar için ödenecek Devlet hakkı tutarı, en az 2018 yılı işletme ruhsat bedeli kadar ve orman payı da hesaplanarak beyan edilecek ve ödenecektir.
IV-C grubu madenlerden Krom için 2018 yılı Devlet hakkı oranı % 4 üzerinden hesaplanarak beyan edilecek ve ödenecektir." ifadelerinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
14.02.2019 tarihli 7164 sayılı Kanun ile 3213 sayılı Maden Kanunu’nun “Devlet hakkı” başlığını taşıyan 14. maddesinde yapılan değişikliklerin, 2018 yılı Devlet hakkına uygulanmasının kanunların geriye yürümezliği ilkesine, hukuki güvenlik ilkesine ve kazanılmış hak ilkesine aykırı olduğu öne sürülmektedir.
DAVALI İDARENİN SAVUNMASI :
Usul yönünden; dava konusu işlemlerin kesin ve yürütülebilir işlem olmadığı, duyuruların ilgililere kanuni yükümlülükler konusunda bilgi vermek amacıyla yayımlandığı; esas yönünden ise, devlet hakkının vergiden bağımsız bir devlet alacağı olduğu ve devlet hakkı oranlarında kazanılmış haktan söz edilemeyeceği, 7164 sayılı Kanunun yayımlandığı tarihte yürürlüğe girdiği, 2018 yılı Devlet haklarına 7164 sayılı Kanunla Değişik 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 14. maddesinde belirtilen Devlet hakkı oranlarının esas alınmasına ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu düzenlemelerin hukuka aykırı olduğu, iptal edilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava; … Tic. ve San. A. Ş. tarafından, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü internet sitesinde 2018 yılı Devlet haklarına ilişkin olarak yayımlanan;
1. "2018 Yılı Ocak Başı Satış Fiyatları - Ruhsat Sahiplerinin Dikkatine" başlıklı 04/04/2019 tarihli duyuruda yer alan "Not: 2018 yılı Devlet Hakları, 7164 sayılı Kanunla Değişik 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 14.maddesinde belirtilen Devlet Hakkı oranları dikkate alınarak hesaplanacaktır." ifadesinin,
2."Ruhsat Sahiplerinin Dikkatine" başlıklı 19/04/2019 tarihli duyuruda yer alan
- "2018 yılında üretim yapılmayan ruhsatlar için ödenecek Devlet hakkı tutarı, en az 2018 yılı işletme ruhsat bedeli kadar ve orman payı da hesaplanarak beyan edilecek ve ödenecektir.
- IV-C grubu madenlerden Krom için 2018 yılı Devlet hakkı oranı %4 üzerinden hesaplanarak beyan edilecek ve ödenecektir." ifadelerinin iptali istemiyle açılmıştır.
Davalı idarenin; dava konusu edilebilecek kesin ve yürütülebilir bir işlemin olmadığı yolundaki itirazı yerinde görülmemiştir.
04/04/2019 tarihli duyuruda yer alan "Not: 2018 yılı Devlet Hakları, 7164 sayılı Kanunla Değişik 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 14. maddesinde belirtilen Devlet Hakkı oranları dikkate alınarak hesaplanacaktır." ifadesi yönünden;
12/06/2019 tarihinde yürürlüğe giren 7176 sayılı Kanun ile 3213 sayılı Maden Kanunu’na eklenen Geçici 43. maddede; “14/2/2019 tarihli ve 7164 sayılı Maden Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunla Devlet hakkı oranlarına ilişkin olarak bu Kanunda yapılan değişiklikler 2018 yılı Devlet hakkı beyan, tahakkuk ve tahsilatlarında uygulanmaz.” hükmü yer almıştır.
Bahsi geçen Geçici 43. madde uyarınca 04/04/2019 tarihli duyuruda yer alan 2018 Yılı Devlet hakkı oranlarına ilişkin 14/02/2019 tarihli, 7164 sayılı Yasa ile yapılan değişikliklerin uygulanması mümkün olmadığından; başka bir deyişle; bahse konu kanun değişikliğine dayalı olarak tesis edilen dava konusu düzenlemenin dayanağı kalmadığı halde davalı idarece geriye alma yada iptali yönünde yeni bir işlem tesis edilmemiş olduğundan; hukuka aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
19/04/2019 tarihli duyurunun ikinci maddesinde yer alan "2018 yılında üretim yapılmayan ruhsatlar için ödenecek Devlet hakkı tutarı, en az 2018 yılı işletme ruhsat bedeli kadar ve orman payı da hesaplanarak beyan edilecek ve ödenecektir." ifadesi yönünden;
14/02/2019 tarihli 7164 sayılı Kanun ile 3213 sayılı Maden Kanunu’nun “Devlet hakkı” başlıklı 14. maddesinin beşinci fıkrasında, "İşletme izni olan maden ruhsatlarından her yıl en az ruhsat bedeli kadar Devlet hakkı alınır." kuralı yer almıştır.
14/02/2019 tarihli 7164 sayılı Kanun ile 3213 sayılı Maden Kanunu’nun "Devlet hakkı ve özel idare payı" başlıklı 14. maddesi değiştirilmiş olup, bu değişiklik öncesinde beşinci fıkrası uyarınca, işletme izni olan maden ruhsatlarından her yıl en az ruhsat taban bedeli kadar devlet hakkı alınmakta iken, bu değişiklik ile anılan ruhsatlardan her yıl en az ruhsat bedeli kadar devlet hakkı alınması kuralı getirilmiştir.
Davalı idarece, dava konusu 19/04/2019 tarihli duyuru ile 2018 yılında üretim yapılmayan ruhsatlar için en az 2018 yılı işletme ruhsat bedeli kadar devlet hakkı tutarı beyan edilmesi gerektiği duyurulmuş ise de, yine davalı idarece 02/08/2019 tarihinde yapılan duyuruda 7164 sayılı Kanun değişikliği ile 2018 yılına ilişkin devlet hakkının, en az ruhsat bedeli kadar mı yoksa en az ruhsat taban bedeli kadar mı olacağı hususunda tereddüt oluştuğu belirtilerek, Genel Müdürlüklerince 2018 yılı Devlet hakkının "en az ruhsat bedeli kadar” ödenmesinin kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda; davalı idarece 02/08/2019 tarihinde yapılan duyuru ile dava konusu 19/04/2019 tarihli duyurunun 2. maddesinin geri alındığı, başka bir deyişle davalı idare tarafından uygulanmasının mümkün olamayacağı anlaşıldığından, 19/04/2019 tarihli duyurunun 2. maddesi yönünden hukuken esası hakkında karar verilmesi imkanı bulunmamaktadır.
19/04/2019 tarihli duyurunun üçüncü maddesinde yer alan “IV-C grubu madenlerden Krom için 2018 yılı Devlet hakkı oranı %4 üzerinden hesaplanarak beyan edilecek ve ödenecektir.” ifadesi yönünden;
Devlet Hakkı; 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 3. maddesinde, "Maden istihracı ile sağlanacak gelirden Devlet payına düşen kısım" ( 7164 sayılı Yasa Değişikliğinden önceki hali) olarak; 21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Maden Yönetmeliği'nin 4. maddesinin (m) bendinde de, "Maden üretiminden sağlanan gelirden ve/veya üretim yapılmayan ruhsat sahalarından ruhsat taban bedelinden az olmamak üzere alınan Devlet payına düşen kısım" olarak tanımlanmıştır.
Maden Kanunu'nun 2018 Yılı Devlet Hakkına uygulanması gerektiği haliyle "Devlet hakkı ve özel idare payı" başlıklı 14. maddesinde,"(Değişik: 26/5/2004 – 5177/8 md.)
(Değişik birinci fıkra: 10/6/2010-5995/8 md.) Devlet hakkı, ocaktan çıkarılan madenin ocak başındaki fiyatından alınır.
(Ek fıkra: 10/6/2010-5995/8 md.; Değişik: 4/2/2015 – 6592/10 md.) Üretilen madenin hammadde olarak kullanılması veya satılması hâlinde, aynı pazar ortamında madenin işletmelerdeki tüvenan olarak ocakbaşı satışında uygulanan fiyat, ocak başı satış fiyatıdır. Madenlerden alınan Devlet hakkına esas olan emsal ocak başı satış fiyatı, bölgeler de dikkate alınarak her madene ait ayrı ayrı ve uygulandığı yıl için belirlenerek Genel Müdürlükçe ilan edilir. Ocak başı satış bedeli, ilan edilen emsal fiyattan daha düşük olamaz. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.
(Ek fıkra: 10/6/2010-5995/8 md.) Tüvenan madenin, herhangi bir zenginleştirme işlemine tabi tutulduktan veya bir prosesten geçirildikten sonra satış fiyatının oluştuğu durumlarda, ocak başı satış fiyatı, madenin ocakta üretiminden ilk satışının yapıldığı aşamaya kadar oluşan nakliye, zenginleştirme ve varsa farklı prosese ait kullanılan tesis ve ekipmanın amortismanı dahil giderler çıkarılarak oluşan fiyattır.
Ek fıkra: 10/6/2010-5995/8 md. Değişik: 4/2/2015 – 6592/10 md.) Devlet hakkı; ...
e) IV. Grup madenlerden; altın, gümüş, platin, bakır, kurşun, çinko, krom, alüminyum ve uranyum oksit madenlerinden ekli (3) sayılı tabloda belirtilen oranlarda, uranyum oksit dışındaki radyoaktif mineraller ve diğer radyoaktif maddelerden %8 oranında, diğerlerinden ise %3 oranında,
...alınır." hükmü getirilmiştir.
3213 sayılı Maden Kanunu'nun 14. maddesinin beşinci fıkrasında, maden gruplarına göre Devlet hakkının hangi oranlarda alınacağı düzenlemiş olup; 14/02/2019 tarihli, 7164 sayılı Yasa değişikliğinden önce, IV-C grubu Krom madeni için ekli 3 Sayılı Tabloda; ocak başı satış fiyatına göre Devlet Hakkı oran %2'den başlayıp %4, %6, %8 ve ocak başı satış fiyatı artıkça %2 oranda artar iken, 14/02/2019 tarihli 7164 sayılı Yasa değişikliğinden sonra aynı tabloda, Devlet Hakkı oranı %1 den başlayıp, %2, %3, %4, %5 ve ocak başı satış fiyatı artıkça %1 oranında artırılarak devam ettirilen hale getirilmiş; dava konusu duyuruda ise, 14/02/2019 tarihli yasa değişikliğinde dahi olmayan bir artışla "IV-C grubu madenlerden Krom için 2018 yılı Devlet hakkı oranı %4 üzerinden hesaplanarak beyan edilecek ve ödenecektir" şeklinde bir düzenleme ile en düşük oranın %4'den başlatıldığı anlaşılmıştır.
Bu durumda; bakılan davada ve emsal davalarda davacılar tarafından, 12/06/2019 tarihinde yürürlüğe giren 7176 sayılı Kanun ile 3213 sayılı Maden Kanunu’na eklenen Geçici 43. maddede; “14/2/2019 tarihli ve 7164 sayılı Maden Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunla Devlet hakkı oranlarına ilişkin olarak bu Kanunda yapılan değişiklikler 2018 yılı Devlet hakkı beyan, tahakkuk ve tahsilatlarında uygulanmaz.” hükmü getirilmesine rağmen daha önce tesis edilen işlemler geri alınmadığı gibi bahsi geçen değişikliklere de aykırı şekilde 2018 yılı Devlet Hakkı ödemesi yapılmasının istenildiğinin beyan edildiği görülmekte olup; 2018 Yılı Devlet Hakkı ödemesi için uygulanması gereken tarihteki yürürlük şekliyle Yasa hükümlerinin dışına çıkarılarak, dava konusu duyuru ile farklı oranlar belirlenmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, 04/04/2019 tarihli duyurunun dava konusu kısmı ile 19.04.2019 tarihli duyurunun 3. maddesinde yer alan "IV-C grubu madenlerden Krom için 2018 yılı Devlet hakkı oranı %4 üzerinden hesaplanarak beyan edilecek ve ödenecektir." ifadesinin iptali; 19.04.2019 tarihli duyurunun 2. maddesinde yer alan "2018 yılında üretim yapılmayan ruhsatlar için ödenecek Devlet hakkı tutarı, en az 2018 yılı işletme ruhsat bedeli kadar ve orman payı da hesaplanarak beyan edilecek ve ödenecektir." ifadesi yönünden ise konusu kalmadığından karar verilmesine yer olmadığı kararı verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 19.10.2022 tarihinde, davacı vekili Av. …'in ve davalı … Genel Müdürlüğü vekili Av. …'ın geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı idarenin usule ilişkin itirazı yerinde görülmeyerek işin esasına geçildi.
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde; devlet hakkı; maden istihracı ile sağlanacak gelirden Devlet payına düşen ve ödeme yükümlülüğü ruhsat sahibine ait olan kısım olarak tanımlanmıştır.
Aynı Kanun'un 7164 sayılı Kanun yürürlüğe girmeden önce yürürlükte olan haliyle "Devlet hakkı ve il özel idare payı" başlıklı 14. maddesinde; "(Değişik birinci fıkra: 10/6/2010-5995/8 md.) Devlet hakkı, ocaktan çıkarılan madenin ocak başındaki fiyatından alınır.
(Ek fıkra: 10/6/2010-5995/8 md.) (Değişik fıkra:04/02/2015-6592/10 md.) Üretilen madenin hammadde olarak kullanılması veya satılması hâlinde, aynı pazar ortamında madenin işletmelerdeki tüvenan olarak ocak başı satışında uygulanan fiyat, ocak başı satış fiyatıdır. Madenlerden alınan Devlet hakkına esas olan emsal ocak başı satış fiyatı, bölgeler de dikkate alınarak her madene ait ayrı ayrı ve uygulandığı yıl için belirlenerek Genel Müdürlükçe ilan edilir. Ocak başı satış bedeli, ilan edilen emsal fiyattan daha düşük olamaz. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.
(Ek fıkra: 10/6/2010-5995/8 md.) Tüvenan madenin, herhangi bir zenginleştirme işlemine tabi tutulduktan veya bir prosesten geçirildikten sonra satış fiyatının oluştuğu durumlarda, ocak başı satış fiyatı, madenin ocakta üretiminden ilk satışının yapıldığı aşamaya kadar oluşan nakliye, zenginleştirme ve varsa farklı prosese ait kullanılan tesis ve ekipmanın amortismanı dahil giderler çıkarılarak oluşan fiyattır.
(Ek fıkra: 10/6/2010-5995/8 md. Değişik: 4/2/2015 – 6592/10 md.) Devlet hakkı;
a) I. Grup (a) bendi madenlerin valilik veya il özel idaresince belirlenen ve ilan edilen
boyutlandırılmış ve/veya yıkanmış piyasa satış fiyatı üzerinden %4 oranında,
b) I. Grup (b) bendi madenlerden %4 oranında,
c) II. Grup (a) ve (c) bendi madenlerden %4 (Kaba inşaat, baraj, gölet, liman gibi yapılarda kullanılan tüvenan hammadde dışında bu maddedeki Devlet hakkı boyutlandırılmış fiyat üzerinden alınır.) oranında,
ç) II. Grup (b) bendi madenlerde doğal taşın özelliklerine ve bulunduğu bölgeye göre ocakta oluşan piyasa satış fiyatı üzerinden %4 oranında,
d) III. Grup kaynak tuzlarından %1 oranında, bu grubun diğer madenlerinden %5 oranında,
e) IV. Grup madenlerden; altın, gümüş, platin, bakır, kurşun, çinko, krom, alüminyum ve uranyum oksit madenlerinden ekli (3) sayılı tabloda belirtilen oranlarda, uranyum oksit dışındaki radyoaktif mineraller ve diğer radyoaktif maddelerden %8 oranında, diğerlerinden ise %2 oranında,
f) V. Grup madenlerden %4 oranında,
alınır. ..." hükmü yer almakta iken; 3213 sayılı Kanunu'nun 7164 sayılı Maden Kanunu İle Bazı Kanunlarda ve Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 14. maddesinin başlığı “Devlet hakkı” şeklinde, dördüncü fıkrasının (ç) bendinde yer alan “%4” ibaresi “%4,5” şeklinde, (e) bendinde yer alan “%2” ibaresi “%3” şeklinde değiştirilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
1. 04.04.2019 tarihli duyuruda yer alan "Not: 2018 yılı Devlet Hakları, 7164 sayılı Kanunla Değişik 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 14. maddesinde belirtilen Devlet Hakkı oranları dikkate alınarak hesaplanacaktır." ifadesi yönünden;
12.06.2019 tarih ve 30799 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7176 sayılı Kanun ile 3213 sayılı Maden Kanunu’na eklenen geçici 43. maddede; “14/2/2019 tarihli ve 7164 sayılı Maden Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunla Devlet hakkı oranlarına ilişkin olarak bu Kanunda yapılan değişiklikler 2018 yılı Devlet hakkı beyan, tahakkuk ve tahsilatlarında uygulanmaz.” kuralı yer almıştır.
Dava konusu "2018 Yılı Ocak Başı Satış Fiyatları - Ruhsat Sahiplerinin Dikkatine" başlıklı ve 04.04.2019 tarihli duyuru ile ilgili mevzuat uyarınca 2019 yılı içerisinde ödenmesi gereken 2018 yılı Devlet haklarının, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7164 sayılı Kanunla değişik 14. maddesinde belirtilen devlet hakkı oranları dikkate alınarak hesaplanacağı duyurulmuştur.
12.06.2019 tarihinde yürürlüğe giren 7176 sayılı Kanun ile 3213 sayılı Maden Kanunu’na eklenen geçici 43. madde uyarınca, 04.04.2019 tarihli duyurudan kaynaklanan uyuşmazlığın ortadan kalktığı anlaşıldığından, bu kısım bakımından, konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmektedir.
2. "Ruhsat Sahiplerinin Dikkatine" başlıklı ve 19.04.2019 tarihli duyuruda yer alan " 2018 yılında üretim yapılmayan ruhsatlar için ödenecek Devlet hakkı tutarı, en az 2018 yılı işletme ruhsat bedeli kadar ve orman payı da hesaplanarak beyan edilecek ve ödenecektir." ifadesi yönünden;
28.02.2019 tarih ve 30700 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, 14.02.2019 tarih ve 7164 sayılı Kanun ile 3213 sayılı Maden Kanunu’nun “Devlet hakkı” başlıklı 14. maddesinin 5. fıkrası “Ruhsat sahibi tarafından beyan edilen ocak başı satış fiyatı Genel Müdürlük tarafından denetlenir ve eksik beyanlar tamamlattırılır. İşletme izni olan maden ruhsatlarından her yıl en az ruhsat bedeli kadar Devlet hakkı alınır. Ancak, kaynak tuzlaları, lületaşı ve oltutaşı için düzenlenen ruhsatlardan alınacak Devlet hakkında bu şart aranmaz.” şeklinde değiştirilmiştir.
14.02.2019 tarih ve 7164 sayılı Kanun ile 3213 sayılı Maden Kanunu’nun “Devlet hakkı” başlıklı 14. maddesinin 5. fıkrası değişikliğe uğramış olup, bu değişiklik öncesinde işletme izni olan maden ruhsatlarından her yıl en az ruhsat taban bedeli kadar devlet hakkı alınmakta iken, bu değişiklik ile anılan ruhsatlardan her yıl en az ruhsat bedeli kadar devlet hakkı alınması kurala bağlanmıştır.
Davalı idarece, davaya konu duyuru ile 2018 yılında üretim yapılmayan ruhsatlar için en az 2018 yılı işletme ruhsat bedeli kadar devlet hakkı tutarı beyan edilmesi gerektiği duyurulmuş ise de, davalı idarece 02.08.2019 tarihinde yapılan duyuruda, 7164 sayılı Kanun değişikliği ile 2018 yılına ilişkin devlet hakkının, en az ruhsat bedeli kadar mı yoksa en az ruhsat taban bedeli kadar mı olacağı hususunda tereddüt oluştuğu belirtilerek, Genel Müdürlüklerince 2018 yılı Devlet hakkının “en az ruhsat bedeli kadar” ödenmesinin kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda; davalı idarece 02.08.2019 tarihinde yapılan duyuru ile dava konusu 19.04.2019 tarihli duyurunun 2. maddesini kapsayacak şekilde yeni bir işlem tesis edildiği anlaşıldığından, 19.04.2019 tarihli duyurunun 2. maddesi yönünden konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmektedir.
3. "Ruhsat Sahiplerinin Dikkatine" başlıklı ve 19.04.2019 tarihli duyuruda yer alan " IV-C grubu madenlerden Krom için 2018 yılı Devlet hakkı oranı % 4 üzerinden hesaplanarak beyan edilecek ve ödenecektir." ifadesi yönünden;
3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Devlet hakkı" başlığını taşıyan 14. maddesinin 4. fıkrasının (e) bendi uyarınca; devlet hakkı, IV. Grup madenlerden; altın, gümüş, platin, bakır, kurşun, çinko, krom, alüminyum ve uranyum oksit madenlerinden ekli (3) sayılı tabloda belirtilen oranlarda alınmaktadır. 28.02.2019 tarih ve 30700 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, 14.02.2019 tarih ve 7164 sayılı Kanun değişikliğinden önce, IV-C grubu krom madeni için ekli (3) sayılı tabloda; ocak başı satış fiyatına göre Devlet hakkı oranı %2'den başlayıp %4, %6, %8 ve ocak başı satış fiyatı artıkça %2 oranda artmaktayken, 7164 sayılı Kanun değişikliğinden sonra aynı tabloda, Devlet hakkı oranı %1 den başlayıp, %2, %3, %4, %5 ve ocak başı satış fiyatı artıkça %1 oranında artırılarak devam ettirilmektedir.
12.06.2019 tarih ve 30799 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7176 sayılı Kanun ile 3213 sayılı Maden Kanunu’na eklenen geçici 43. maddede; “14/2/2019 tarihli ve 7164 sayılı Maden Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunla Devlet hakkı oranlarına ilişkin olarak bu Kanunda yapılan değişiklikler 2018 yılı Devlet hakkı beyan, tahakkuk ve tahsilatlarında uygulanmaz.” kuralı yer almıştır.
Davaya konu 19.04.2019 tarihli duyuruda; 7164 sayılı Kanunla değişik 3213 sayılı Maden Kanununun 14. maddesinin 13. fıkrasında Devlet hakkı beyanları yeminli mali müşavir tasdikine tabi olan ruhsatlar bakımından; IV-C grubu madenlerden Krom için 2018 yılı Devlet hakkı oranı %4 üzerinden hesaplanarak beyan edileceği ve ödeneceği duyurulmuşsa da, 3213 sayılı Maden Kanunu’na 12.06.2019 tarihinde yürürlüğe giren 7176 sayılı Kanun ile eklenen geçici 43. maddede, 7164 sayılı Kanunla Devlet hakkı oranlarına ilişkin olarak Maden Kanununda yapılan değişikliklerin, 2018 yılı Devlet hakkı beyan, tahakkuk ve tahsilatlarında uygulanmayacağı kurala bağlanmıştır.
Bu bağlamda; 3213 sayılı Maden Kanunu'na 7176 sayılı Kanun ile eklenen geçici 43. madde gereği, IV-C grubu madenlerden Krom için 2018 yılı Devlet hakkı oranı bakımından, 14.02.2019 tarih ve 7164 sayılı Kanun değişikliğinden önce, IV-C grubu krom madeni için ekli (3) sayılı tabloda öngörülen Devlet hakkı oranları uygulanacağından, davaya konu 19.04.2019 tarihli duyurunun, 2018 yılı Devlet hakkı oranının % 4 üzerinden hesaplanarak beyan edileceği ve ödeneceğine ilişkin kısmı bakımından, uyuşmazlığın ortadan kalktığı anlaşıldığından, konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün internet sitesinde 2018 yılı Devlet haklarına ilişkin olarak yayımlanan; "2018 Yılı Ocak Başı Satış Fiyatları - Ruhsat Sahiplerinin Dikkatine" başlıklı ve 04.04.2019 tarihli duyuruda yer alan "Not: 2018 yılı Devlet Hakları, 7164 sayılı Kanunla Değişik 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 14. maddesinde belirtilen Devlet Hakkı oranları dikkate alınarak hesaplanacaktır." ifadesi ve "Ruhsat Sahiplerinin Dikkatine" başlıklı ve 19.04.2019 tarihli duyuruda yer alan ''IV-C grubu madenlerden Krom için 2018 yılı Devlet hakkı oranı % 4 üzerinden hesaplanarak beyan edilecek ve ödenecektir." ifadesinin iptali istemi bakımından oyçokluğu ile KONUSU KALMAYAN DAVA HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
2."2018 yılında üretim yapılmayan ruhsatlar için ödenecek Devlet hakkı tutarı, en az 2018 yılı işletme ruhsat bedeli kadar ve orman payı da hesaplanarak beyan edilecek ve ödenecektir.'' ifadesi bakımından oybirliği ile KONUSU KALMAYAN DAVA HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … TL yargılama giderinin ve karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı davalar için öngörülen … TL vekâlet ücretinin davanın açılmasına neden olan davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
3. Posta giderleri avansından artan tutarın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 333. maddesi uyarınca kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
4. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere,
19/10/2022 tarihinde karar verildi.
KARŞI OY
(X) Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün internet sitesinde 2018 yılı Devlet haklarına ilişkin olarak yayımlanan; "2018 Yılı Ocak Başı Satış Fiyatları - Ruhsat Sahiplerinin Dikkatine" başlıklı ve 04.04.2019 tarihli duyuruda yer alan "Not: 2018 yılı Devlet Hakları, 7164 sayılı Kanunla Değişik 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 14. maddesinde belirtilen Devlet Hakkı oranları dikkate alınarak hesaplanacaktır." ifadesi ve "Ruhsat Sahiplerinin Dikkatine" başlıklı ve 19.04.2019 tarihli duyuruda yer alan ''IV-C grubu madenlerden Krom için 2018 yılı Devlet hakkı oranı % 4 üzerinden hesaplanarak beyan edilecek ve ödenecektir." ifadesinin iptali istemi bakımından;
12.06.2019 tarihinde yürürlüğe giren 7176 sayılı Kanun ile 3213 sayılı Maden Kanunu’na eklenen geçici 43. maddede; “14/2/2019 tarihli ve 7164 sayılı Maden Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunla Devlet hakkı oranlarına ilişkin olarak bu Kanunda yapılan değişiklikler 2018 yılı Devlet hakkı beyan, tahakkuk ve tahsilatlarında uygulanmaz.” kuralı yer almıştır.
3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Devlet hakkı" başlığını taşıyan 14. maddesinin 4. fıkrasının (e) bendi uyarınca; devlet hakkı, IV. Grup madenlerden; altın, gümüş, platin, bakır, kurşun, çinko, krom, alüminyum ve uranyum oksit madenlerinden ekli (3) sayılı tabloda belirtilen oranlarda alınmaktadır. 28.02.2019 tarih ve 30700 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, 14.02.2019 tarih ve 7164 sayılı Kanun değişikliğinden önce, IV-C grubu krom madeni için ekli (3) sayılı tabloda; ocak başı satış fiyatına göre Devlet hakkı oranı %2'den başlayıp %4, %6, %8 ve ocak başı satış fiyatı artıkça %2 oranda artmaktayken, 7164 sayılı Kanun değişikliğinden sonra aynı tabloda, Devlet hakkı oranı %1 den başlayıp, %2, %3, %4, %5 ve ocak başı satış fiyatı artıkça %1 oranında artırılarak devam ettirilmektedir.
Davaya konu 04.04.2019 tarihli duyuruda; 2018 yılı Devlet haklarının, 7164 sayılı Kanunla Değişik 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 14. maddesinde belirtilen Devlet Hakkı oranları dikkate alınarak hesaplanacağı duyurulmuşsa da, 12.06.2019 tarih ve 30799 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7176 sayılı Kanun ile 3213 sayılı Maden Kanunu’na eklenen geçici 43. madde ile 2018 yılı Devlet hakkı beyan, tahakkuk ve tahsilatlarında, 7164 sayılı Kanun ile 3213 sayılı Kanunda yapılan değişikliklerin uygulanmayacağının kurala bağlanmış olduğu dikkate alındığında, dava konusu düzenlemenin dayanağının kalmadığı ve davalı idarece geri alınması ya da iptal edilmesi yönünde işlem tesis edilmediğinden, davanın konusuz kaldığından bahsetme olanağının da bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan; davaya konu 19.04.2019 tarihli duyuruda; 7164 sayılı Kanunla değişik 3213 sayılı Maden Kanununun 14. maddesinin 13. fıkrasında Devlet hakkı beyanları yeminli mali müşavir tasdikine tabi olan ruhsatlar bakımından; IV-C grubu madenlerden Krom için 2018 yılı Devlet hakkı oranının %4 üzerinden hesaplanarak beyan edileceği ve ödeneceği belirtilerek, 14.02.2019 tarih ve 7164 sayılı Kanun değişikliğinden önce ve bu değişiklik sonrası ek (3) sayılı tabloda; ocak başı satış fiyatlarına göre ayrı ayrı belirlenen oranlardan farklı olarak, %4 üzerinden tek bir Devlet hakkı oranının belirlendiği görülmüştür.
Bu durumda; davaya konu 19.04.2019 tarihli duyurunun, IV-C grubu madenlerden Krom için 2018 yılı Devlet hakkı oranının %4 üzerinden hesaplanarak beyan edileceği ve ödeneceğine ilişkin kısmında, 3213 sayılı Maden Kanununda, IV-C grubu madenlerden Krom için ek (3) sayılı tabloda, ocak başı satış fiyatlarına göre belirlenen Devlet hakkı oranları dikkate alınmaksızın, tek bir Devlet hakkı oranının belirlenmesinin, kanuni dayanağının bulunmaması nedeniyle hukuka aykırı olduğu anlaşılmıştır.
Bu bağlamda; dava konusu düzenlemelerin yukarıda aktarılan gerekçelerle hukuka aykırı olduğu sonucuna ulaşıldığından, iptal edilmesi gerektiği oyu ile bu kısım yönünden aksi yönde oluşan çoğunluk kararına katılmıyorum.