Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2019/4534 E. , 2022/4024 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/4534
Karar No : 2022/4024
DAVACI : …
DAVALILAR : 1- … Kurulu
VEKİLİ : Av. …
2- …Üniversitesi Rektörlüğü - …
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN KONUSU :
1-Davacı tarafından, …Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Sınıf Öğretmenliği Doktora Programından ilişiğinin kesilmesine ilişkin …tarih ve …sayılı Enstitü Yönetim Kurulu kararının ve
2-Yükseköğretim Kurulu’nun …tarih ve …numaralı oturumunda alınmış olan 2018/16 sayılı kararın iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
Dava konusu Yükseköğretim Kurulu’nun …tarih ve …nolu oturumunda alınmış olan …sayılı kararının, “Genel kontenjan dahilinde lisansüstü eğitime başlamayıp da Öğretim Üyesi Yetiştirme Programına İlişkin Usul ve Esaslar çerçevesinde ve ÖYP için belirlenen özel kontenjanlar dahilinde kadrolarına bağlı olarak sınavsız şekilde lisansüstü eğitimlerine başlayıp sürdüren araştırma görevlilerinin ise kamu görevinden çıkarılmalarıyla birlikte öğrenciliklerinin de sona ermesi gerekeceğinden ders kayıtlarının yapılmasının uygun olmayacağına...” şeklinde olduğu, Anayasa’nın 42. maddesinin ise “Kanunda açıkça yazılı olmayan herhangi bir sebeple kimse yükseköğretim hakkını kullanmaktan mahrum edilemez. Bu hakkın kullanımının sınırları kanunla belirlenir.” hükmünde olduğu, eğitim hakkının kanun çıkarılmadan ne YÖK ne de Üniversite’nin aldığı kararla engellenebileceği, işlemin 2547 sayılı kanunla Üniversiteye verilen yetkiler kapsamında takdir yetkisinin orantısız kullanılmasının bir örneği olduğu, hakkında hiçbir disiplin soruşturması yapılmadan ve savunması alınmadan sırf memuriyetten ihracı dayanak gösterilerek doktora programından ilişiğinin kesilmesinin hukuka aykırı olduğu, nitekim memuriyetten ihracına gerekçe gösterilen örgüt üyeliği iddiası bakımından hakkında kesinleşmiş bir mahkumiyet hükmü bulunmadığı, YÖK kararı ve Enstitü işleminin Anayasa, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve kanunlara açıkça aykırı olduğu, ilişik kesme işleminin devam etmesi halinde doktora yeterlilik sınavına girmesi için öngörülen süreyi kaçırma ihtimalinin yüksek olduğu, bu halde eğitimine devam etme olasılığının ortadan kalkacağı işlemlerin iptalinin gerektiği iddia edilmektedir.
DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI:
Davalı ... Başkanlığı'nın Savunması : Davacının genel kontenjan dahilinde sınavla lisansüstü eğitime başlayan öğrencilerden olmadığı, ÖYP için belirlenen özel kontenjanlar dahilinde kadrolarına bağlı olarak sınavsız şekilde lisansüstü eğitimini tamamlayıp doktora eğitimine başlayan öğrencilerden olduğu, söz konusu eğitime başlamasının tamamen kadrosuna bağlı olarak tesis edildiği ve mezuniyet sonrası hizmet zorunluluğu bulunan ÖYP lisansüstü eğitim kontenjanlarının, kamu görevinden çıkarılmış, öğretim elemanı olarak çalışması mümkün olamayacak adayla doldurulmasının planlama ilkeleri ile ters düşeceği ve ÖYP’den beklenen kamu yararı ile çelişeceği, neticede dava konusu olan Kurul kararında hukuka aykırılık olmadığı savunulmaktadır.
Davalı …Üniversitesi Rektörlüğü'nün Savunması: YÖK Yürütme Kurulu kararı uyarınca davacı hakkında dava konusu işlemin tesis edildiği, YÖK’ün yükseköğretim kurumlarını düzenleyen, faaliyetlerine yön veren ve eğitim-öğretim programına ilişkin öğrencilerin seçilmesi ve kabul edilmesine ilişkin esasları belirlemeye yetkisi olan bir kurum olduğu, ÖYP araştırma görevlileri kadrolarının YÖK tarafından belirlenerek ilan edildiği ve bu programların işleyişinin YÖK tarafından izlendiği, dolayısıyla dava konusu işlemin güncel YÖK kararları ve yürürlükteki mevzuat hükümlerine göre hukuka uygun biçimde tesis edildiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu işlemlerin iptali gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava; 04.06.2018 tarihli 701 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarılan davacının, …Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Sınıf Öğretmenliği Doktora Programından ilişiğinin kesilmesine ilişkin …tarih ve …sayılı Enstitü Yönetim Kurulu kararının ve Yükseköğretim Kurulunun …tarih ve …numaralı oturumunda alınmış olan 2018/16 sayılı kararın iptali istemiyle …Üniversitesi Rektörlüğü ile YÖK Başkanlığına karşı açılmıştır.
15.07.2016 günü yapılan darbe teşebbüsü üzerine; kamu düzeni ve güvenliği açısından Anayasa’nın 120. maddesi ve 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunu çerçevesinde 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında, darbe teşebbüsü ve terörle mücadele çerçevesinde alınması zaruri olan tedbirler ile bunlara ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla hazırlanan ve 23.07.2016 tarihinde yürürlüğe giren 667 sayılı KHK'den sonra bu kapsamda KHH'lar çıkartılmaya devam edilmiş; 08.07.2018 tarihinde yürürlüğe giren 701 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin "Kamu personeline ilişkin tedbirler" başlıklı 1. Maddesinde, " (1) Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olan ve ekli (1) sayılı listede yer alan kişiler kamu görevinden başka hiçbir işleme gerek kalmaksızın çıkarılmıştır. Bu kişilere ayrıca herhangi bir tebligat yapılmaz. Haklarında ayrıca özel kanun hükümlerine göre işlem tesis edilir.
(2) Birinci fıkra gereğince kamu görevinden çıkarılan kişilerin, mahkûmiyet kararı aranmaksızın rütbe ve/veya memuriyetleri alınır ve bu kişiler görev yaptıkları teşkilata yeniden kabul edilmezler; bir daha kamu hizmetinde istihdam edilemezler, doğrudan veya dolaylı olarak görevlendirilemezler; bunların uhdelerinde bulunan her türlü mütevelli heyet, kurul, komisyon, yönetim kurulu, denetim kurulu, tasfiye kurulu üyeliği ve sair görevleri de sona ermiş sayılır...." hükmü getirilmiştir.
YÖK Yürütme Kurulunun …tarih ve …oturumda aldığı Kararın 2/c maddesinde ise; "Genel kontenjan dahilinde lisansüstü eğitime başlamayıp da Öğretim Üyesi Yetiştirme Programına İlişkin Usul ve Esaslar çerçevesinde ve ÖYP için belirlenen özel kontenjanlar dahilinde kadrolarına bağlı olarak sınavsız şekilde lisansüstü eğitimlerine başlayıp sürdüren araştırma görevlilerinin ise kamu görevinden çıkarılmalarıyla birlikte öğrenciliklerinin de sona ermesi gerekeceğinden ders kayıtlarının yapılmasına uygun olmayacağı" belirtilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; ÖYP kapsamında Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesinde "araştırma görevlisi" iken YÖK kararı ile İzmir Dokuz Eylül Üniversitesinde "doktora programına" kaydı yapılan davacının; FETÖ/PDY mensuplarının örgüt içi iletişimde kullandıkları Bylock programının kullanıcı olduğu tespit edilerek 701 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarıldığı, YÖK Yürütme Kurulunun dava konusu kararı ile de davacının durumunda olup kamu görevinden çıkarılan araştırma görevlilerinin, lisansüstü eğitimle ilişiklerin kesileceğine karar verildiği ve bahse konu YÖK kararı dayanak alınarak dava konusu bireysel işlemle de davacının doktora programından ilişiğinin kesildiği, diğer yandan; silahlı terör örgütüne üye olma suçu nedeniyle davacı hakkında …Ağır Ceza Mahkemesinin E:…esasına kayden açılan davada, …tarihinde K:…sayılı "mahkumiyet" kararı verilmiş ise de kararın; araştırılması gereken hususlar gerekçe gösterilerek İzmir …Ceza Dairesinin …tarihi, E:…, K:…sayılı kararı ile bozulduğu, bozma kararına uyularak yeniden başlanılan yargılamanın …Ağır Ceza Mahkemesinin E:…esasında derdest olduğu, öte taraftan; davacının kamu görevinden çıkartılması kararına yaptığı itirazın, Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonunun …tarih ve …sayılı kararı ile reddinden sonra bu işlemin iptali istemiyle idari yargıda açılan davanın …İdare Mahkemesinin E: …esasında derdest olduğu anlaşılmıştır.
Dava konusu işlemlerin gerekçesi; FETÖ/PDY örgütü ile iltisak veya irtibatının saptandığından bahisle davacının kamu görevinden çıkarılmasıdır..
Dolayısıyla; davacının bahse konu örgüt ile iltisak yada irtibatı olup olmadığı, başka bir deyişle kamu görevinden çıkartılmasının hukuka uygun olup olmadığının değerlendirilmesi bahsi geçen idare mahkemesindeki davada yapılacağı ve bu davada verilecek kararın bakılan davayı da etkileyeceği açıktır.
Bu halde; bahse konu idari davanın sonucunun beklenilmesi gerektiği düşünülmektedir.
Ancak, bu bağlantı dikkate alınmadan karar verilmesi halinde işin esasına gelince;
Olayda; 31.10.2018 tarih 7150 sayılı Kanun ile "Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun" adıyla kanunlaşan 701 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkartılan davacının; …Üniversitesi Doktora Programından ilişiğinin kesilmesine ilişkin bireysel işlemde ve YÖK Yürütme Kurulunun 18.04.2018 tarihli kararının kamu görevinden çıkarılan ÖYP kapsamında araştırma görevlisi olanlardan, sınavsız şekilde lisansüstü eğitimini sürdürenlerin ilişiğinin kesileceğine ilişkin kısmında, üst hukuk normlarına aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, …İdare Mahkemesindeki davacıya ait E:…sayılı davanın sonucu beklenilerek karar verilmesi; bunun kabul görmemesi halinde ise davanın REDDİNE karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir. Dava; 04.06.2018 tarihli 701 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarılan davacının, Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Sınıf Öğretmenliği Doktora Programından ilişiğinin kesilmesine ilişkin …tarih ve …sayılı Enstitü Yönetim Kurulu kararının ve Yükseköğretim Kurulunun …tarih ve …numaralı oturumunda alınmış olan 2018/16 sayılı kararın iptali istemiyle …Üniversitesi Rektörlüğü ile YÖK Başkanlığına karşı açılmıştır.
15.07.2016 günü yapılan darbe teşebbüsü üzerine; kamu düzeni ve güvenliği açısından Anayasa’nın 120. maddesi ve 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunu çerçevesinde 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında, darbe teşebbüsü ve terörle mücadele çerçevesinde alınması zaruri olan tedbirler ile bunlara ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla hazırlanan ve 23.07.2016 tarihinde yürürlüğe giren 667 sayılı KHK'den sonra bu kapsamda KHH'lar çıkartılmaya devam edilmiş; 08.07.2018 tarihinde yürürlüğe giren 701 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin "Kamu personeline ilişkin tedbirler" başlıklı 1. Maddesinde, " (1) Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olan ve ekli (1) sayılı listede yer alan kişiler kamu görevinden başka hiçbir işleme gerek kalmaksızın çıkarılmıştır. Bu kişilere ayrıca herhangi bir tebligat yapılmaz. Haklarında ayrıca özel kanun hükümlerine göre işlem tesis edilir.
(2) Birinci fıkra gereğince kamu görevinden çıkarılan kişilerin, mahkûmiyet kararı aranmaksızın rütbe ve/veya memuriyetleri alınır ve bu kişiler görev yaptıkları teşkilata yeniden kabul edilmezler; bir daha kamu hizmetinde istihdam edilemezler, doğrudan veya dolaylı olarak görevlendirilemezler; bunların uhdelerinde bulunan her türlü mütevelli heyet, kurul, komisyon, yönetim kurulu, denetim kurulu, tasfiye kurulu üyeliği ve sair görevleri de sona ermiş sayılır...." hükmü getirilmiştir.
YÖK Yürütme Kurulunun …tarih ve …oturumda aldığı Kararın 2/c maddesinde ise; "Genel kontenjan dahilinde lisansüstü eğitime başlamayıp da Öğretim Üyesi Yetiştirme Programına İlişkin Usul ve Esaslar çerçevesinde ve ÖYP için belirlenen özel kontenjanlar dahilinde kadrolarına bağlı olarak sınavsız şekilde lisansüstü eğitimlerine başlayıp sürdüren araştırma görevlilerinin ise kamu görevinden çıkarılmalarıyla birlikte öğrenciliklerinin de sona ermesi gerekeceğinden ders kayıtlarının yapılmasına uygun olmayacağı" belirtilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; ÖYP kapsamında Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesinde "araştırma görevlisi" iken YÖK kararı ile İzmir Dokuz Eylül Üniversitesinde "doktora programına" kaydı yapılan davacının; FETÖ/PDY mensuplarının örgüt içi iletişimde kullandıkları Bylock programının kullanıcı olduğu tespit edilerek 701 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarıldığı, YÖK Yürütme Kurulunun dava konusu kararı ile de davacının durumunda olup kamu görevinden çıkarılan araştırma görevlilerinin, lisansüstü eğitimle ilişiklerin kesileceğine karar verildiği ve bahse konu YÖK kararı dayanak alınarak dava konusu bireysel işlemle de davacının doktora programından ilişiğinin kesildiği, diğer yandan; silahlı terör örgütüne üye olma suçu nedeniyle davacı hakkında …Ağır Ceza Mahkemesinin E: …esasına kayden açılan davada, …tarihinde K:…sayılı "mahkumiyet" kararı verilmiş ise de kararın; araştırılması gereken hususlar gerekçe gösterilerek İzmir …Ceza Dairesinin …tarihi, E:…, K:…sayılı kararı ile bozulduğu, bozma kararına uyularak yeniden başlanılan yargılamanın …Ağır Ceza Mahkemesinin E:…esasında derdest olduğu, öte taraftan; davacının kamu görevinden çıkartılması kararına yaptığı itirazın, Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonunun …tarih ve …sayılı kararı ile reddinden sonra bu işlemin iptali istemiyle idari yargıda açılan davanın …İdare Mahkemesinin E:…esasında derdest olduğu anlaşılmıştır.
Dava konusu işlemlerin gerekçesi; FETÖ/PDY örgütü ile iltisak veya irtibatının saptandığından bahisle davacının kamu görevinden çıkarılmasıdır..
Dolayısıyla; davacının bahse konu örgüt ile iltisak yada irtibatı olup olmadığı, başka bir deyişle kamu görevinden çıkartılmasının hukuka uygun olup olmadığının değerlendirilmesi bahsi geçen idare mahkemesindeki davada yapılacağı ve bu davada verilecek kararın bakılan davayı da etkileyeceği açıktır.
Bu halde; bahse konu idari davanın sonucunun beklenilmesi gerektiği düşünülmektedir.
Ancak, bu bağlantı dikkate alınmadan karar verilmesi halinde işin esasına gelince;
Olayda; 31.10.2018 tarih 7150 sayılı Kanun ile "Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun" adıyla kanunlaşan 701 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkartılan davacının; Dokuz Eylül Üniversitesi Doktora Programından ilişiğinin kesilmesine ilişkin bireysel işlemde ve YÖK Yürütme Kurulunun 18.04.2018 tarihli kararının kamu görevinden çıkarılan ÖYP kapsamında araştırma görevlisi olanlardan, sınavsız şekilde lisansüstü eğitimini sürdürenlerin ilişiğinin kesileceğine ilişkin kısmında, üst hukuk normlarına aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, …İdare Mahkemesindeki davacıya ait E:… sayılı davanın sonucu beklenilerek karar verilmesi; bunun kabul görmemesi halinde ise davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı tarafından, Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Sınıf Öğretmenliği Doktora Programından ilişiğinin kesilmesine ilişkin …tarih ve …sayılı Enstitü Yönetim Kurulu kararının ve Yükseköğretim Kurulu’nun …tarih ve …numaralı oturumunda alınmış olan 2018/16 sayılı kararın iptali istenilmektedir.
Dava konusu …tarih ve …sayılı kararda;
1) Kamu görevinden çıkarılan ancak; genel kontenjan dahilinde ve merkezi sınav puanı ile ön lisans, lisans ve lisansüstü eğitim programına yerleşen öğrencilerin ders kaydı yapılarak öğrencilik durumlarının devamına;
2) Kamu görevinden çıkarılan ÖYP kapsamında araştırma görevlisi olanlar bakımından;
2a) ÖYP kapsamında eğitimine devam ederken açığa alınmış henüz kamu görevinden çıkarılmalarına ilişkin haklarında karar bulunmayanların ders kaydı yapılarak öğrenciliklerinin devamına;
2b) Genel kontenjan dahilinde lisansüstü eğitime başlayıp ÖYP kapsamına sonradan dahil olanların ders kaydı yapılarak öğrenciliklerinin devamına;
2c) Genel kontenjan dahilinde lisansüstü eğitime başlamayıp ÖYP usul esaslar çerçevesinde ÖYP için belirlenen özel kontenjanlar dahilinde kadrolarına bağlı olarak sınavsız lisansüstü eğitime başlayan kamu görevinden çıkarılanların öğrenciliğin sona ermesi gerekeceği, kayıtlarının silinmesine karar verilmiştir.
Uyuşmazlşıkta, davacının öğrencilikten kaydının silinmesine ilişkin işlemin dayanağının, …tarih ve …sayılı kararın 2/c maddesi olduğu görüldüğünden; düzenleyici işlem yönünden 2/c maddesine hasren hukuki denetim yapılmasına karar verilmiştir
İNCELEME VE GEREKÇE:
İlgili Mevzuat:
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi" başlıklı 42. maddesinde, "Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz. Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir. Eğitim ve öğretim, Atatürk ilkeleri ve inkılâpları doğrultusunda, çağdaş bilim ve eğitim esaslarına göre, Devletin gözetim ve denetimi altında yapılır. Bu esaslara aykırı eğitim ve öğretim yerleri açılamaz. Eğitim ve öğretim hürriyeti, Anayasaya sadakat borcunu ortadan kaldırmaz. İlköğretim, kız ve erkek bütün vatandaşlar için zorunludur ve Devlet okullarında parasızdır...Eğitim ve öğretim kurumlarında sadece eğitim, öğretim, araştırma ve inceleme ile ilgili faaliyetler yürütülür. Bu faaliyetler her ne suretle olursa olsun engellenemez..." hükmüne yer verilmiştir.
Yine, Anayasanın 'Yükseköğretim kurumları' başlıklı 130. maddesinin 9. fıkrasında; "Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar, Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, mali işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim kuruluna ve üniversitelere Devletin sağladığı mali kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir." hükmüne, 'Yükseköğretim üst kuruluşları' başlıklı 131. maddesinde; "Yükseköğretim kurumlarının öğretimini planlamak, düzenlemek, yönetmek, denetlemek, yükseköğretim kurumlarındaki eğitim - öğretim ve bilimsel araştırma faaliyetlerini yönlendirmek bu kurumların kanunda belirtilen amaç ve ilkeler doğrultusunda kurulmasını, geliştirilmesini ve üniversitelere tahsis edilen kaynakların etkili bir biçimde kullanılmasını sağlamak ve öğretim elemanlarının yetiştirilmesi için planlama yapmak maksadı ile Yükseköğretim Kurulu kurulur..." hükmüne yer verilmiştir.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 'Yükseköğretim Kurulu' başlıklı 6. maddesinin (a) fıkrasında; "Yükseköğretim Kurulu, tüm yüksek öğretimi düzenleyen ve yükseköğretim kurumlarının faaliyetlerine yön veren, bu kanunla kendisine verilen görev ve yetkiler çerçevesinde özerkliğe ve kamu tüzel kişiliğine sahip, bir kuruluştur..." hükmü, 'Yükseköğretim Kurulunun görevleri' başlıklı 7. maddesinin (a) fıkrasında; "Yükseköğretim kurumlarının bu Kanunda belirlenen amaç, hedef ve ilkeler doğrultusunda kurulması, geliştirilmesi, eğitim - öğretim faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi ve yükseköğretim alanlarının ihtiyaç duyduğu öğretim elemanlarının yurt içinde ve yurt dışında yetiştirilmesi için kısa ve uzun vadeli planlar hazırlamak, üniversitelere tahsis edilen kaynakların, bu plan ve programlar çerçevesinde etkili bir biçimde kullanılmasını gözetim ve denetim altında bulundurmak" hükmü, (b) fıkrasında; "Yükseköğretim kurumları arasında bu Kanunda belirlenen amaç, ilke ve hedefler doğrultusunda birleştirici, bütünleştirici, sürekli, ahenkli ve geliştirici işbirliği ve koordinasyonu sağlamak" hükmü, 'Kaynak aktarımı' başlıklı 10. maddesinde; "...Ödenek kaydedilen tutarlar, öncelikle yükseköğretim kurumlarının bilimsel araştırma projeleri ile yurt içi ve yurt dışı öğretim elemanı ve öğrenci değişim programlarının desteklenmesi, yurt içi ve yurt dışında öğretim üyesi ve araştırmacı yetiştirilmesi ile Yükseköğretim Kurulunun fiziki ve beşeri altyapısının güçlendirilmesi amacıyla kullanılır. Söz konusu hizmet ve faaliyetlere ilişkin olarak Yükseköğretim Kurulunca uygun görülen tutarlar, ilgili yükseköğretim kurumlarına tahakkuk ettirilmek suretiyle ödenir. Yurt içi ve yurt dışında öğretim üyesi ve araştırmacı yetiştirilmesi amacıyla yükseköğretim kurumlarına ödenen tutarlar karşılığını bir yandan ilgili yükseköğretim kurumunun (B) işaretli cetveline öz gelir, diğer yandan (A) işaretli cetveline ödenek kaydetmeye ilgili yükseköğretim kurumu yetkilidir. Bilimsel araştırma projeleri ile yurt içi ve yurt dışı öğretim elemanı ve öğrenci değişim programlarının desteklenmesi amacıyla yükseköğretim kurumuna aktarılan tutarlar, ilgili yükseköğretim kurumunun bütçesine gelir kaydedilmeksizin, açılacak özel hesaplarda izlenir..." hükmü yer almıştır.
Yükseköğretim Kurulu’nun …tarih ve …numaralı oturumunda alınmış olan …sayılı kararınIn 2/c maddesinde; “Genel kontenjan dahilinde lisansüstü eğitime başlamayıp da Öğretim Üyesi Yetiştirme Programına İlişkin Usul ve Esaslar çerçevesinde ve ÖYP için belirlenen özel kontenjanlar dahilinde kadrolarına bağlı olarak sınavsız şekilde lisansüstü eğitimlerine başlayıp sürdüren araştırma görevlilerinin ise kamu görevinden çıkarılmalarıyla birlikte öğrenciliklerinin de sona ermesi gerekeceğinden ders kayıtlarının yapılmasının uygun olmayacağına..." kuralına yer verilmiştir.
Öğretim Üyesi Yetiştirme Programına İlişkin Usul ve Esaslar'ın "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde; "(1) Bu Usul ve Esasların amacı, yükseköğretim kurumlarına Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı kapsamında öğretim üyesi yetiştirilmesi amacıyla araştırma görevlisi kadrolarına atananlara ilişkin usul ve esasları düzenlemektir."; "Dayanak" başlıklı 2. maddesinde; "(1) Bu Usul ve Esaslar, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 10 uncu maddesi ve yılı merkezi yönetim bütçe kanununun ilgili hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır." 10. maddesinin 4. fıkrasında; "YÖK tarafından ilan edilen lisansüstü eğitim kontenjanlarına yerleştirilen araştırma görevlilerinin ÖYP kadrosu ile ilişiklerinin kesilmesi lisansüstü eğitimle de ilişiğin kesilmesi neticesini doğurmaz." düzenlemeleri yer almaktadır.
18/08/2012 tarihli ve 28388 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yönetmeliğinin "Yükseköğretim Kurumundan Çıkarma Cezasını Gerektiren Disiplin Suçları" başlıklı 9/1-a maddesinde; "mahkeme kararıyla kesinleşmiş olmak kaydıyla, suç işlemek amacıyla örgüt kurmak, böyle bir örgütü yönetmek veya bu amaçla kurulan örgüte üye olmak, üye olmamakla birlikte örgüt adına faaliyette bulunmak veya yardım etmek" fiilinin yükseköğretim kurumundan çıkarma cezası gerektirdiği düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Öğretim Üyesi Yetiştirme Programına İlişkin Usul ve Esasların, Yükseköğretim Genel Kurulu'nun 12/02/2015 tarihli kararı ile değiştirilen 10. maddesinin 4. fıkrasında, "YÖK tarafından ilan edilen lisansüstü eğitim kontenjanlarına yerleştirilen araştırma görevlilerinin öğretim üyesi yetiştirme kadrosu ile ilişiklerinin kesilmesi halinde, lisansüstü eğitimle de ilişikleri kesilir" kuralı yer almakta iken, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 15/10/2015 günlü ve E:2015/1112 sayılı kararıyla Anayasa'nın kimsenin, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamayacağına ilişkin hükmü ile Avrupa İnsan hakları Mahkemesi'nin Sözleşme'ye taraf bir ülkenin kendi egemenliği altında olan kişileri halihazırda mevcut olan eğitim kurumlarına erişim hakkından hukuka aykırı olarak mahrum bırakamayacağı ve bu hakkın yükseköğretimi de kapsadığı yönündeki kararları göz önünde bulundurulduğunda, Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile koruma altına alınan eğitim hakkından yoksun bırakılma sonucunu doğuran dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle yürütülmesinin durdurulmasına karar verilmiş olup; Dairemizin 17/10/2019 tarih ve E:2015/3285; K:2019/8894 sayılı kararıyla; İdari Dava Daireleri Kurulu'nun YD İtiraz Kabul kararında yer alan gerekçe doğrultusunda dava konusu düzenlemenin iptaline karar verilmiş, anılan karar, İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 21/01/2021 tarih ve E:2020/357; K:2021/83 sayılı kararıayla onanmıştır.
Anılan karar gereğince Yükseköğretim Genel Kurulunun 04/02/2016 tarihli kararıyla söz konusu Usul Esasların 10. maddesinin 4. fıkrasının "YÖK tarafından ilan edilen lisansüstü eğitim kontenjanlarına yerleştirilen araştırma görevlilerinin ÖYP kadrosu ile ilişiklerinin kesilmesi lisansüstü eğitimle de ilişiğin kesilmesi neticesini doğurmaz." şeklinde değiştirilmiştir.
Düzenleyici işlem yönünden;
Yükseköğretim Kurulu’nun …tarih ve …numaralı oturumunda alınmış olan …sayılı kararınIn 2/c maddesinde; “Genel kontenjan dahilinde lisansüstü eğitime başlamayıp da Öğretim Üyesi Yetiştirme Programına İlişkin Usul ve Esaslar çerçevesinde ve ÖYP için belirlenen özel kontenjanlar dahilinde kadrolarına bağlı olarak sınavsız şekilde lisansüstü eğitimlerine başlayıp sürdüren araştırma görevlilerinin ise kamu görevinden çıkarılmalarıyla birlikte öğrenciliklerinin de sona ermesi gerekeceğinden ders kayıtlarının yapılmasının uygun olmayacağına..." kuralına yer almakta ise de; anılan düzenlemenin, Öğretim Üyesi Yetiştirme Programına İlişkin Usul ve Esasların, Yükseköğretim Genel Kurulu'nun 12/02/2015 tarihli kararı ile değiştirilen 10. maddesinin 4. fıkrasına açıkça aykırı olduğu görülmektedir.
Bu itibarla; düzenlemenin iptali gerekmektedir.
Bireysel işlem yönünden;
Dosyanın incelenmesinden; davacının 2015 yılında yüksek lisans eğitimini tamamlayarak ÖYP kapsamında Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Sınıf Öğretmenliği Doktora Programına başladığı, 08/07/2018 tarih ve 30472 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 701 sayılı KHK ile kamu görevinden ihraç edildiği, 27/02/2019 tarihli …Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Yönetim Kurulu Kararı ile öğrenciliğine son verildiği, anılan işlemin 06/03/2019 tarihinde tebliğ edildiği, OHAL Komisyonuna yaptığı başvurunun, 06/03/2019 tarihinde reddedildiği, …Ağır Ceza Mahkemesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararıyla 7 yıl 1 ay mahkum edildiği, …Bölge Adliye Mahkemesi …Ceza Dairesi’nin E:…;K:…sayılı kararıyla anılan kararın eksik inceleme gerekçesiyle bozulduğu, bozma üzerine …Ağır Ceza Mahkemesi esasına kayıtlı E: …nolu dosyada dava yeniden görülmeye başlandığı ve yargılamanın devam ettiği görülmektedir.
Eğitim hakkının T.C. Anayasası ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile güvence altına alınmış olduğu hususu göz önüne alındığında, davacının araştırma görevlisi kadrosu ile ilişiğinin kesilmiş olmasının doktora eğitimi ile de ilişiğinin kesilmesi sonucunu doğurmayacağı açıktır.
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Yürütme Kurulunun …tarih ve …sayılı kararının 2/c maddesi gereği davalı idarece davacının …Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsünden kaydının silinmesine ilişkin dava konusu işlem tesis edilmiş ise de, yükseköğretim kurumlarında öğrenci statüsünde bulunan kişilerin bu statülerinin sona erdirilmesi hususu ilgili disiplin mevzuatı hükümlerine tabidir. Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yönetmeliği hükümlerine göre, herhangi bir öğrencinin, suç işlemek amacıyla örgüt kurmak, böyle bir örgütü yönetmek veya bu amaçla kurulan örgüte üye olmak, üye olmamakla birlikte örgüt adına faaliyette bulunmak veya yardım etmek fiillerini işlediğinin Mahkeme kararıyla ortaya konulması ve söz konusu kararın kesinleşmesi durumunda yükseköğretim kurumundan çıkarma cezası ile cezalandırılabileceği açıktır.
Bu durumda, davacının suç işlemek amacıyla örgüt kurmak, böyle bir örgütü yönetmek veya bu amaçla kurulan örgüte üye olmak, üye olmamakla birlikte örgüt adına faaliyette bulunmak veya yardım etmek fiillerinden herhangi biri ya da hepsini işlediğine veya bu yönde eylemde/faaliyette bulunduğuna dair adli yargı mahkemelerince verilen kesinleşmiş bir karar bulunmadığı, dolayısıyla ortada Yönetmeliğin 9/1-a maddesi uyarınca verilmiş böyle bir karar olmadan öğrencilikle ilişiğinin kesiemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır.
Diğer yandan, davacı hakkında Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yönetmeliğinin 9/1-a maddesi uyarınca suç işlemek amacıyla örgüt kurmak, böyle bir örgütü yönetmek veya bu amaçla kurulan örgüte üye olmak, üye olmamakla birlikte örgüt adına faaliyette bulunmak veya yardım etmek fiillerinden dolayı mahkumiyet hükmü kurulması ve söz konusu hükmün kesinleşmesi durumunda, idarece yeniden işlem tesis edilebileceği de açıktır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Yükseköğretim Kurulu’nun …tarih ve …numaralı oturumunda alınmış olan 2018/16 sayılı kararın 2/c maddesinin İPTALİNE,
2. …Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Sınıf Öğretmenliği Doktora Programından ilişiğinin kesilmesine ilişkin …tarih ve …sayılı Enstitü Yönetim Kurulu kararının İPTALİNE,
3. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …TL yargılama giderinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere,
10/06/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.