Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2019/4560 E. , 2021/1409 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No: 2019/4560
Karar No: 2021/1409
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Sitesi Yöneticiliğini Temsilen Yönetici …
İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:.., K:… sayılı dava konusu işlemin iptali yolundaki kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı site yöneticiliği tarafından, iki işçinin işe giriş bildirgeleri ile 2008/06-12, 2009/01-12, 2010/01-12, 2011/01-12 dönemlerine ait aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresi içinde Kuruma verilmediğinden bahisle 67.325,00 TL idari para cezası ile tecziyesine ilişkin … Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü … Sosyal Güvenlik Merkezinin … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davalı idare tarafından …'in davacı işyerinde 01/01/2011- 30/04/2011 tarihleri arasında çalıştığı kabul edilerek bu tarih itibariyle işe giriş bildirgesinin ve 2011/1-2-3-4. aylarına ait 30'ar gün üzerinden 746,00 TL'lik SPEK tutarlı APHB'nin verilmesi gerektiği yönünde işlem tesis edilmiş ise de anılan şahsın ve eşinin ifadesi ile işyeri kayıt ve defterlerinden …in davacı işyerinde 2006 yılının Mart ayı sonuna doğru temizlik işlerinde çalışmaya başladığı, 01/10/2011 tarihinde de site yönetiminin maaşına zam yapmaması nedeniyle işi bıraktığının anlaşıldığı, yine davalı idare tarafından ...'in Kuruma bildirimlerinin 30 gün ve asgari ücretle yapıldığı ve onun adına işyeri kayıtlarından elde edilen ödemelere göre; 2008/6. aya ait 61,83 TL'lik, 2008/7, 8, 9, 10, 11, 12. aylarına ait her aya 836,30 TL'lik, 2009/1, 2, 3, 4, 5, 6. aylarına ait her aya 809,00 TL'lik, 2009/7, 8, 9, 10, 11, 12. aylarına ait her aya 782,00 TL'lik, 2010/1, 2, 3, 4, 5, 6. aylarına ait her aya 746,00 TL'lik, 2010/7, 8, 9, 10, 11, 12. aylarına ait her aya 714,50 TL'lik, 2011/5-6. aylarına ait her aya 678,05 TL'lik, 2011/7, 8, 9. aylarına ait her aya 638,00 TL'lik, 2011/10 aylara ait her aya ait 188,55 TL'lik, 2011/11, 12. aylarına ait her aya 138,5 TL'lik ek kazançlarının süresinde Kuruma bildirilmediğinden bahisle işlem tesis edilmiş ise de, Halil Berber'in eşi …'in 2006/3 - 2011/9 dönemleri arasında davacı işyerinde çalıştığı ve çalışmalarının karşılığı olarak bu iki kişiye yapılan ödemelerin kayıt ve defterlerde … ismi üzerinden yapıldığı, 2006/3 - 2011/9 dönemlerini kapsayan tarihlerde …'in bildirimlerinin eksik yapıldığı dolayısıyla …'e asgari ücretin üzerinde ödeme yapılmasına rağmen Kuruma bildirimlerin eksik yani asgari ücret üzerinden verildiği tespitinin yerinde olmadığı, bir başka deyişle 2006/3 - 2011/9 dönemleri arasında eksik verildiği iddia edilen …'e ait bildirimlere konu ücretlerin aslında … ismi üzerinden …'e ödenen ücret olduğunun anlaşıldığı, bu duruma göre, dava konusu idari para cezasının yeniden hesaplanması gerektiği sonucuna varıldığından, dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, site yönetimine ait karar defterlerinden çalıştıkları tespit edilen kişiler yönünden işlem tesis edildiği, apartman gider defterinde … ve eşinin maaşı olarak işlenmiş çok sayıda kayıt bulunduğu, kısmen hukuka uygun bulunan işlemin tümüyle iptaline dair verilen kararın hatalı olduğu, idare mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kısmen bozulması, kısmen onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Danıştay Başkanlık Kurulunun 07/03/2019 tarih ve 2019/24 sayılı kararıyla Danıştay Onbeşinci Dairesinin kapatılması üzerine Danıştay Onuncu Dairesine gönderilen dava dosyasında, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacı apartman yöneticiliğinde kayıtdışı çalışan olduğu yolunda yapılan ihbar üzerine Sosyal Güvenlik Denetmeni tarafından 06/01/2012 tarihinde fiili denetim yapıldığı, denetim sonucu hazırlanan … tarih ve … sayılı soruşturma raporuyla, iki işçinin işe giriş bildirgeleri ile 2008/06-12, 2009/01-12, 2010/01-12, 2011/01-12 dönemlerine ait aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresi içinde Kuruma verilmediğinden bahisle davacının 67.325,00 TL idari para cezası ile cezalandırıldığı, bu işleme yapılan itirazın reddi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 8. maddesinde, "İşverenler, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılan kişileri, 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen sigortalılık başlangıç tarihinden önce, sigortalı işe giriş bildirgesi ile Kuruma bildirmekle yükümlüdür." hükmü; işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 86. maddesinde, "İşveren bir ay içinde 4 üncü ve 5 inci maddeye tabi çalıştırdığı sigortalıların ve sosyal güvenlik destek primine tabi sigortalıların; a) Ad ve soyadlarını, T.C. kimlik numaralarını, b) 80 inci maddeye göre hesaplanacak prime esas kazançlarını, c) Prim ödeme gün sayıları ile prim tutarlarını gösteren ve örneği Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenen asıl veya ek aylık prim ve hizmet belgesini, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındakiler için en geç Kurumca belirlenecek günün sonuna kadar, diğer sigortalılar için ise ait olduğu ayı takip eden ayda Kurumca belirlenecek günün sonuna kadar Kuruma vermekle veya sigortalı çalıştırmadığı takdirde, bu hususu sigortalı çalıştırmaya son verdiği tarihten itibaren, onbeş gün içinde Kuruma bildirmekle yükümlüdür." hükmü; 102. maddesinin 1. fıkrasının "a/2" bendinde, "8 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen bildirgenin verilmediğinin, mahkeme kararından veya Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan tespitlerden ya da diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarının kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemelerden veya bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden anlaşılması halinde bildirgeyi vermekle yükümlü olanlar hakkında her bir sigortalı için asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır." hükmü; “c” bendinde, “86 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca verilmesi gereken belgeleri, Kurumca belirlenen şekilde ve usûlde vermeyenler ya da Kurumca internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu halde anılan ortamda göndermeyenler veya belirlenen süre içinde vermeyenlere her bir fiil için;... 4) Belgenin mahkeme kararı, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca yapılan tespitler veya diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde ya da bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden, hizmetleri veya kazançları Kuruma bildirilmediği veya eksik bildirildiği anlaşılan sigortalılarla ilgili olması halinde, belgenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı, işverence düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınmaksızın, aylık asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır.” hükmü yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Mahkeme kararının dava konusu işlemin …'in işe giriş bildirgesi ile 2008/06-12, 2009/01-12, 2010/01-12, 2011/01-10 dönemlerine ait aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresi içinde Kuruma verilmediğinden bahisle uygulanan idari para cezasına ilişkin kısımlarının iptaline dair kısmı yönünden yapılan inceleme:
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın dava konusu işlemin …'in işe giriş bildirgesi ile 2008/06-12, 2009/01-12, 2010/01-12, 2011/01-10 dönemlerine ait aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresi içinde Kuruma verilmediğinden bahisle uygulanan para cezasına ilişkin kısmı yönünden dava konusu işlemin iptali yolundaki kısmı usul ve hukuka uygun olup, davalı idarenin temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Mahkeme kararının dava konusu işlemin …'nun işe giriş bildirgesi ile 2011/11, 12 dönemlerine ait aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresi içinde Kuruma verilmediğinden bahisle uygulanan idari para cezasına ilişkin kısımlarının iptaline dair kısmı yönünden yapılan inceleme:
5510 sayılı Kanun hükümlerine göre ceza verilebilmesi için cezaya esas alınan fiil ve olayların somut, kesin ve hiçbir duraksamaya yer vermeyecek şekilde davalı idarece tespiti gerekli ve zorunludur. Bu tespitler çalışanların şikayet ve itirazlarına, işverene ait kayıt ve defterlere, diğer kamu kurum ve kuruluşlarının işlemlerine bakılarak yapılabilecek ve aksi sabit oluncaya kadar bu tespitlere itibar edilecektir.
Sosyal Güvenlik Denetmeni tarafından iş yerinde 06/01/2012 tarihinde yapılan yerel denetimde …'nun fiilen çalışırken görüldüğü ve işyeri durum tespit tutanağında işe giriş tarihinin 01/11/2011 tarihi olarak belirtildiği, davacı apartman yöneticisinin 23/02/2012 tarihinde düzenlenen işyeri kayıt inceleme tutanağındaki beyanında da; apartman temizliği ve çöp toplama işinin 01/11/2011 tarihinden 2012 yılının Ocak ayına kadar Hanife Panço tarafından yerine getirildiğinin ifade edildiği, apartman gider defterine de temizlikçi maaşının işlendiği görülmektedir.
Bu durumda, sigortasız olarak istihdam edilen …'nun 01/11/2011 tarihinde iş yerinde çalışmaya başladığı hususu hem işyeri durum tespit tutanağı hem de işveren beyanı ile sabit olduğundan, bu kişi yönünden işe giriş bildirgesinin ve 2011/11, 12 dönemlerine ait aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresi içinde Kuruma verilmediğinden bahisle tesis edilen dava konusu işlemin bu kısımlarının iptali yolunda verilen idare mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2. Dava konusu işlemin iptali yolundaki … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararının, dava konusu işlemin; …'nun işe giriş bildirgesi ile 2011/11, 12 dönemlerine ait aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresi içinde Kuruma verilmediğinden bahisle uygulanan idari para cezasına ilişkin kısımlarının iptali yolundaki kısmının BOZULMASINA, …'in işe giriş bildirgesi ile 2008/06-12, 2009/01-12, 2010/01-12, 2011/01-10 dönemlerine ait aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresi içinde Kuruma verilmediğinden bahisle uygulanan idari para cezasına ilişkin kısımlarının iptali yolundaki kısmının ONANMASINA,
3. Bozulan kısımlar hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (on beş) gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 25/03/2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.