Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2019/4566 E. , 2021/1278 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No: 2019/4566
Karar No: 2021/1278
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLLERİ : Av: …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN_KONUSU : … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, …tarih ve …sayılı sosyal güvenlik denetmeni raporuna istinaden ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca 55.140,00 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına yönelik İzmir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Urla Sosyal Güvenlik Merkezinin …tarih ve …sayılı işlemine yaptığı itirazın reddine ilişkin İzmir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Urla Sosyal Güvenlik Merkezinin …tarih ve E:…, K:…sayılı komisyon kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …İdare Mahkemesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararıyla; 26/11/2012 tarihli denetim tutanağında davacıya ait …Caddesi No:…adresinde bulunan tarımsal gıda ürünleri satışı yapılan işyerinde … adlı sigortalının 20/12/2009 tarihinden itibaren sigortalı olarak çalıştığının tespit edildiği, …tarih ve …sayılı raporda işyerine ait kayıt ve belgelerin incelenmesinden, 08/05/2010 - 24/11/2014 tarihleri arasında düzenlenen 132 adet faturada …’ün imzasının bulunduğu, 08/05/2010 tarihi esas alınarak işyeri tescilinin yapılarak işyeri, işe giriş bildirgesi ve 2010/05 - 2012/11 dönemlerine ilişkin aylık prim bildirgelerinin verilmemesi nedeniyle 5510 sayılı Yasanın 102. maddesi uyarınca işlem yapılması yönünde teklif getirilmesi üzerine, 18/12/2013 tarihli işlemle işyeri bildirgesinin süresinde kuruma verilmemesi nedeniyle 5510 sayılı Yasanın 102. maddesinin (b) fıkrasının 3. bendi uyarınca aylık asgari ücretin iki katı tutarında 1.458,00 TL, işe giriş bildirgesinin süresinde kuruma verilmemesi nedeniyle (a) fıkrasının 2 numaralı bendi uyarınca aylık asgari ücretin iki katı tutarında 1.458,00 TL, 2010/05-2012/11 dönemine ilişkin aylık prim hizmet bildirgelerinin süresinde kuruma verilmediği gerekçesiyle (c) fıkrasının 4 numaralı bendi uyarınca her bir ay için aylık asgari ücretin iki katı tutarında 52.130,00 TL ve işten ayrılış bildirgesinin süresinde kuruma verilmediğinden bahisle 94,00 TL tutarında olmak üzere toplam 55.140,00 TL para cezasının uygulandığı; denetim elemanınca 26/11/2012 tarihli denetim tutanağı ile işyerine ait kayıt ve belgelerden davacıya ait işyerinde 08/05/2010 tarihinden itibaren çalıştığı tespit edilen … adlı sigortalıya ait bildirimlerin yerine getirilmediği anlaşıldığından bu nedenle iş yeri, işe giriş, işten ayrılış ve 2010/05-2012/11 dönemlerine ilişkin aylık prim bildirgelerinin süresinde kuruma verilmemesi nedeniyle 5510 sayılı Yasanın 102. maddesi uyarınca davacıya para cezası verilmesine ilişkin 18/12/2013 tarihli işlemde ve yapılan itirazın reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle dava reddedilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, iş yerinde bir süre çalışan işçinin tamamen kendi talebiyle SGK kaydının yapılmadığı, iş yerine bir tanıdık olarak gelip giden işçinin, kuruma da bildirildiği üzere 2012 Ocak-Kasım aralığında çalışmasının olduğu, bu nedenle davalı kurum tarafından istenilen belge ve evrakın toparlanabilmesinin zaman aldığı; raporun ve bu rapora bağlı olarak verilen cezanın kabulünün mümkün olmadığı, ilgili evrakın zamanında teslim edildiği, ancak ilgili makamca teslim alınmadığı ve yetkililerce konunun önemli olmadığı ve daha sonra da verilebileceğinin bildirildiği, bu kötü niyetli hareketin hukuken kabulünün mümkün olmadığı; tahakkuk ettirilen cezanın usul ve yasalara aykırı olduğu ve itirazın reddine yönelik kararda davalı idarenin kesin ve yeterli delillere dayanmadan değerlendirme ve yorumlarda bulunduğu, Mahkeme kararının temyizen incelenerek bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ :Temyiz isteminin kısmen kabulü kısmen reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Danıştay Başkanlık Kurulunun 07/03/2019 tarih ve 2019/24 sayılı kararıyla Danıştay Onbeşinci Dairesinin kapatılması üzerine Danıştay Onuncu Dairesine gönderilen dava dosyasında, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacı tarafından, …tarih ve …sayılı sosyal güvenlik denetmeni raporuna istinaden ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca 55.140,00 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına yönelik İzmir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Urla Sosyal Güvenlik Merkezinin …tarih ve …sayılı işlemine yaptığı itirazın reddine ilişkin İzmir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Urla Sosyal Güvenlik Merkezinin …tarih ve E:…, K:…sayılı komisyon kararının iptali istenilmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT:
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 8 inci maddesinin 1 inci fıkrasında; işverenlerin, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılan kişileri, 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen sigortalılık başlangıç tarihinden önce, sigortalı işe giriş bildirgesi ile Kuruma bildirmekle yükümlü oldukları, bu maddede belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen ilgililer hakkında, 102 nci madde hükümlerine göre idari para cezasının uygulanacağı, Kanunun 102. maddesinin 1 inci fıkrasının (a) bendinin 2 numaralı alt bendinde; ''8 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen bildirgenin verilmediğinin, mahkeme kararından veya Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan tespitlerden ya da diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarının kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemelerden veya bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden anlaşılması halinde bildirgeyi vermekle yükümlü olanlar hakkında her bir sigortalı için asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır.'' hükmü düzenlenmiştir.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 9. maddesinin 3. fıkrasında; "birinci fıkranın (a), (c) ve (d) bentlerine göre sigortalılığı sona erenlerin durumları işverenleri tarafından, (b) bendinde belirtilen şekillerde sona erenlerin durumlarının ise kendileri ve sözü edilen bentte belirtilen faaliyetin sona erme halinin bildirildiği kuruluşlar veya vergi daireleri tarafından, en geç on gün içinde Kuruma bildirilir." hükmü, 102. maddesinin 1. fıkrasının "j" bendinde; "9'uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre sigortalılığı sona erenlere ilişkin bildirim ile 506 sayılı Kanunun geçici 20'nci maddesinde yer alan sandıklara, sandık iştirakçiliğinin başlama veya sona ermesine ilişkin bildirimi, süresi içinde ya da Kurumca belirlenen şekle ve usule uygun olarak yapmayanlar veya Kurumca internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu halde anılan ortamda göndermeyenler hakkında, bir takvim ayında işlenen bu fiillerden dolayı tutmakla yükümlü bulunulan defter ve belgelerin ibraz edilmemesi nedeniyle verilmesi gereken ceza tutarını aşmamak kaydıyla her bir sigortalı veya sandık iştirakçisi için asgari ücretin onda biri tutarında idari para cezası uygulanır." hükmü yer almaktadır.
5510 sayılı Kanun'un 11. maddesinin 3. fıkrasında, işverenlerin, örneği Kurumca hazırlanacak işyeri bildirgesini en geç sigortalı çalıştırmaya başladığı tarihte, Kuruma vermekle yükümlü oldukları, 7. fıkrasında da, bu maddede belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyenler hakkında, 102 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca idari para cezası uygulanacağı kurala bağlanmıştır.
5510 sayılı Kanun’un dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 86. maddesinde ise; işverenlerin bir ay içinde 4 üncü ve 5 inci maddeye tabi çalıştırdığı sigortalıların ve sosyal güvenlik destek primine tabi sigortalıların, a) Ad ve soyadlarını, T.C. kimlik numaralarını, b) 80 inci maddeye göre hesaplanacak prime esas kazançlarını c) Prim ödeme gün sayıları ile prim tutarlarını gösteren ve örneği Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenen asıl veya ek aylık prim ve hizmet belgesini, ait olduğu ayı takip eden ayın yirmi beşinci gününün sonuna kadar Kuruma vermekle veya sigortalı çalıştırmadığı takdirde, bu hususu sigortalı çalıştırmaya son verdiği tarihten itibaren, onbeş gün içinde Kuruma bildirmekle yükümlü oldukları belirlenmiş, aynı Kanunu’nun 102 nci maddesinin 1 inci fıkrasının c bendinde ise; “6 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca verilmesi gereken belgeleri, Kurumca belirlenen şekilde ve usȗlde vermeyenler ya da Kurumca internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu halde anılan ortamda göndermeyenler veya belirlenen süre içinde vermeyenlere her bir fiil için;1) Belgenin asıl olması halinde aylık asgari ücretin iki katını geçmemek kaydıyla belgede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgari ücretin beşte biri tutarında, 2) Belgenin ek olması halinde, aylık asgari ücretin iki katını geçmemek kaydıyla her bir ek belgede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgari ücretin sekizde biri tutarında, 3) Ek belgenin 86 ncı maddenin beşinci fıkrasına istinaden Kurumca re’sen düzenlenmesi durumunda, aylık asgari ücretin iki katını geçmemek kaydıyla her bir ek belgede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgari ücretin yarısı tutarında, 4) Belgenin mahkeme kararı, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca yapılan tespitler veya diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde ya da bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden, hizmetleri veya kazançları Kuruma bildirilmediği veya eksik bildirildiği anlaşılan sigortalılarla ilgili olması halinde, belgenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı, işverence düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınmaksızın, aylık asgari ücretin iki katı tutarında, idari para cezası uygulanır.'' hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Mahkeme kararının; dava konusu işlemin sigortalı işe giriş bildirgesinin sigortalının çalışmaya başladığı tarihten önce kuruma verilmemesi, 5510 sayılı Kanunun 11 inci maddesinde öngörülen işyeri bildirgesinin en geç sigortalı çalıştırmaya başlanılan tarihte kuruma verilmemesi, 2010/05-12, 2011/01-11 aylarına ilişkin asıl nitelikteki aylık prim ve hizmet belgesinin 5510 sayılı Kanunun 86 ıncı maddesinin uygulanmasına ilişkin Tebliğ'de belirtilen süre içinde Kuruma verilmemesi nedeniyle uygulanan 55.046,00 TL'lik idari para cezası kısmı bakımından incelenmesi:
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın belirtilen kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Mahkeme kararının; dava konusu işlemin sigortalı işten ayrılış bildirgesinin 5510 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinde belirtilen 10 günlük süre içinde verilmemesi nedeniyle uygulanan 94,00 TL'lik idari para cezası kısmı bakımından incelenmesi:
Dosyanın incelenmesinden, anılan cezanın …isimli kişinin davacının işyerinde çalışmasının sona ermesi nedeniyle 2012 yılı ikinci yarıyıl asgari ücreti dikkate alınarak hesaplandığı ancak hizmet akdinin bu tarih itibariyle sona erdiğine yönelik dosyada kanıt bulunmadığı görülmekle, toplamda 55.140,00 TL olarak uygulanan idari para cezasının, sigortalı işten ayrılış bildirgesinin 5510 sayılı Kanun'un 9 uncu maddesinde belirtilen 10 günlük süre içinde verilmemesi nedeniyle uygulanan 94,00 TL'lik kısmında hukuka uygunluk bulunmamıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2. …İdare Mahkemesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı davanın reddine yönelik kararının; dava konusu …TL'lik idari para cezasına ilişkin işlemin …TL'lik kısmı bakımından BOZULMASINA, …TL'lik kısmı bakımından ONANMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (on beş) gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 22/03/2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.