T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/4637
Karar No : 2022/6373
DAVACI : …Turizm Taşımacılık ve Servis Ticaret A.ş.
VEKİLİ : Av. …
DAVALI : …Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN KONUSU :
Dava; okul servis taşımacılığı yapan davacı şirket tarafından, 25/10/2017 tarih ve 30221 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Okul Servis Araçları Yönetmeliği'nin 8. maddesinin 6. fıkrası dayanak alınarak 10.01.2018 tarih ve 710751 sayılı "Olur" ile belirlenen Okul Servis Araçlarının Çalıştırılmasına ilişkin Usul ve Esasların 5. maddesinin 6. fıkrasının (d) bendinde yer alan "ve geçici teminata ilişkin tutar" ibaresinin; 5. maddesinin 7. fıkrasının; 6. maddesinin (d) ve (e) fıkralarının, 7. maddesinin 2. fıkrasında yer alan; "geçici teminatı verip vermemiş olduklarını" ibaresi ile "ve taşıtların üçte birinin taşımacı adına tescilli olduğunu" ibaresinin; 8. maddesinin (a), (b), (c), (h) ve (g) fıkralarının; 9. maddesinin; 10. maddesinin (a), (b) ve (c) fıkralarının; Ek-1 Onay Belgesi'nin; EK-2 Eksiltme Tutanağı'nın; sözleşme özgürlüğüne aykırı olduğundan bahisle Ek-3 olarak düzenlenen Okul Servis Araçları Sözleşmesinin tamamının ve esasa ilişkin gerekçelerle Ek-3 Okul Servis Araçları Sözleşmesinin 5. maddesinin (a) fıkrasının 1. bendinin, 5. maddesinin (a) fıkrasının 1. bendinin (b) alt bendinde yer alan, "veya devam etmekte olan bir kovuşturması bulunmamak ya da kovuşturması uzlaşmayla neticelenmiş olmak" ibaresinin, 6. maddesinin (h) fıkrasının, 7. maddesinin (c) ve (d) fıkralarının, 8. maddesinin (b), (c) ve (d) fıkralarının iptali istemiyle Milli Eğitim Bakanlığına karşı açılmıştır.
DAVACININ İDDİALARI :
Düzenlemenin dava konusu edilen kısımlarının masumiyet karinesine aykırı olduğu, Devletin kişilerin lekelenmeme hakkını öncelikle koruması gerektiği, düzenlemenin ceza yargılamasında masumiyet karinesini destekler nitelikte olan hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumunun amacına aykırı olduğu; öğrencilerle servis şoföründen/rehber personelden daha etkin ve önemli bir role sahip öğretmenler yönünden 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48/5. maddesinde sayılan suçlardan mahkum olmamak şartı aranırken servis şoförü/rehber personel için öngörülen kovuşturma bulunmamak şartının amaca uygun ve orantılı bir düzenleme olarak kabul edilemeyeceği, bu kişiler hakkında beraat kararı verilmesi halinde çalışma özgürlüğünün de engellenmiş olacağı; öte yandan, kovuşturma olup olmadığını araştırma yetkisi bulunmayan işverene böyle bir yükümlülük getirilmesinde de hukuki isabet bulunmadığı, düzenlemenin ulusal ve uluslararası hukuk kuralları ile hukukun temel ilkelerine aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
5258 sayılı Aile Hekimliği Kanunu ile Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliği'nde düzenlenmemiş bir görevin, dava konusu düzenlemelerle aile hekimlerine verilmesinin hukuka aykırı olduğu, aile hekimlerinin servis şoförü ve rehber personelin psikolojik muayenesini yapma konusunda uzman olmadığı, raporların uzman hekimlerden oluşan bir kurul tarafından tam teşekküllü hastanelerce düzenlenmesi gerektiği, düzenlemelerin içeriğinde raporların niteliği net olarak belirtilmediğinden ve hastanelere sevk hakkı tanınmadığından dava konusu hükümlerin eksik düzenleme nedeniyle iptaline karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI :
Dava konusu düzenlemede sayılan suçların çocukların/öğrencilerin ruhsal ve fiziksel sağlığı ile güvenliğini tehdit eden suçlar olduğu, okul servis araçlarında çalıştırılacak servis şoförlerinin taşıma faaliyeti sırasında öğrencilere ve çocuklara refakat etmesi, hal ve hareketleriyle öğrencilere örnek olması gerektiği gözetilerek düzenleme yapıldığı ileri sürülmektedir.
Okul servis aracı şoförünün/rehber personelinin fiziksel ve ruhsal sağlığının görev yapmalarını engelleyecek bir durum içerip içermediğinin tespiti için aile hekimlerince kontrol yapılmasının hem öğrenci güvenliği hem de toplumsal olay veya kazaların azaltılmasında etkili olacağı değerlendirilerek dava konusu düzenlemelerin yapıldığı, birinci basamak aile hekimlerince yapılacak muayene sonucunda uygun olanlara tek hekim durum bildirir rapor düzenlenmesinin, uygun olmayanların bir üst basamağa sevk edilerek sağlık kurul raporu düzenlenmesinin amaçlandığı ve raporda aranacak şartların Sağlık Bakanlığınca belirlendiği belirtilerek davanın reddine karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …DÜŞÜNCESİ : Dava konusu düzenlemenin yürürlükten kaldırılmış olması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava; okul servis taşımacılığı yapan davacı şirket tarafından,10.01.2018 tarih ve 710751 sayılı "Olur" ile belirlenen Okul Servis Araçlarının Çalıştırılmasına ilişkin Usul ve Esasların 5. maddesinin 6. fıkrasının (d) bendinde yer alan "ve geçici teminata ilişkin tutar" ibaresinin; 5. maddesinin 7. fıkrasının; 6. maddesinin (d) ve (e) fıkralarının, 7. maddesinin 2. fıkrasında yer alan; "geçici teminatı verip vermemiş olduklarını" ibaresi ile "ve taşıtların üçte birinin taşımacı adına tescilli olduğunu" ibaresinin; 8. maddesinin (a), (b), (c), (h) ve (g) fıkralarının; 9. Maddesinin; 10. maddesinin (a), (b) ve (c) fıkralarının; Ek-1 Onay Belgesi'nin; EK-2 Eksiltme Tutanağı'nın; sözleşme özgürlüğüne aykırı olduğundan bahisle Ek-3 olarak düzenlenen Okul Servis Araçları Sözleşmesinin tamamının ve esasa ilişkin gerekçelerle Ek-3 Okul Servis Araçları Sözleşmesinin 5. maddesinin (a) fıkrasının 1. bendinin, 5. maddesinin (a) fıkrasının 1. bendinin (b) alt bendinde yer alan, "veya devam etmekte olan bir kovuşturması bulunmamak ya da kovuşturması uzlaşmayla neticelenmiş olmak" ibaresinin, 6. maddesinin (h) fıkrasının, 7. maddesinin (c) ve (d) fıkralarının, 8. maddesinin (b), (c) ve (d) fıkralarının iptali istemiyle Milli Eğitim Bakanlığına karşı açılmıştır.
Davacı tarafından 09.01.2018 tarihinde işbu dava açıldıktan sonra 15.01.2018 tarih ve 1063663 sayılı Olur ile dava konusu Usul ve Esaslarda değişiklikler yapılmış olup; "Okul Servis Araçlarının Tespitine İlişkin Hazırlıklar" başlıklı 5. Madde, yenilenen Usul ve Esasların yine 5. Maddesinde düzenlenmekle birlikte iptali istenilen 6 fıkrasının d bendi ve 7. Fıkrası; 6. Maddesinin (d) fıkrası, 7. maddesinin 2. fıkrasında yer alan; "geçici teminatı verip vermemiş olduklarını" ibaresi; 8. maddesinin (a), (b), (c) fıkraları; Ek-1'de yer alan "Onay Belgesi'; EK-2'de yer alan "Eksiltme Tutanağı"; Ek-3'de yer alan "Okul Servis Araçları Sözleşmesinin" 6. maddesinin (h) fıkrası; 7. maddesinin (c) ve (d) fıkraları yürürlükten kaldırılmış olduğundan hukuken esası hakkında karar verilme imkanı kalmamıştır.
Diğer hükümlere gelince;
10.01.2018 tarih ve 710751 sayılı Olur ile belirlenen Okul Servis Araçlarının Çalıştırılmasına ilişkin Usul ve Esasların 6. Maddesinin (e) fıkrası ve 7. maddesinin 2. fıkrasında yer alan; "ve taşıtların üçte birinin taşımacı adına tescilli olduğunu" ibaresi, 15.01.2018 tarih ve 1063663 sayılı Olur'lu Usul ve Esasların 6. Maddesinin 1/(ç) bendinde; 8. Maddesinin (g) ve (h) fıkraları, yeni Usul ve Esasların 9. Maddesinin 1/d ve 1/e bentlerinde; "Sözleşme İmzalanması" başlıklı 9. Maddesi, yenisinde aynı başlıkla (kısmi değişiklik) 10. Maddede; 10. maddesinin (a), (b) ve (c) fıkraları, yenisinin 11. Maddesinin 1/a, b ve c bentlerinde; Ek-3'de yer alan "Okul Servis Araçları Sözleşmesinin" 5. maddesinin (a) fıkrasının 1. bendinin ve 5. maddesinin (a) fıkrasının 1. bendinin (b) alt bendinde yer alan; "veya devam etmekte olan bir kovuşturması bulunmamak ya da kovuşturması uzlaşmayla neticelenmiş olmak" ibaresi, yenisinde Ek-2'de yer alan "Okul Servis Araçları Sözleşmesinin" 4. Maddesinin (a) fıkrası 1/a ve 1/b bentlerinde; yine Ek-3'ün 8. maddesinin (b), (c) ve (d) fıkraları, yenisinin Ek-2'sinin 7. maddesinde aynı şekilde yer almış ise de; yine davacı tarafından 8. Dairenin E:2019/8972 esasında 27.07.2018 tarihinde açılmış olan davada, aynı şekilde dava konusu edilmiş olduklarından; bakılan davada esasını incelemeye gerek kalmamıştır.
Bu durumda; yukarıda her madde/hüküm için açıklaması yapılan dava konusu düzenlemelerin; yenilenen Usul ve Esaslarda bir kısmının hiç yer almaması, bir kısmının kısmi değişiklikle, bir kısmının ise aynı içerikle farklı maddeler altında düzenlenmiş olması ve de içeriği değişmeyen kısımların yine davacı şirket tarafından işbu davadan sonra açılan yeni davada, dava konusu edilmiş olması nedeniyle; işin esası hakkında bu aşamada karar verilmesine imkan bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, "Karar Verilmesine Yer Olmadığı" kararı verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, duruşma için taraflara önceden bildirilen 09/11//2022 tarihinde, davacı vekili Av. …'un geldiği, davalı Milli Eğitim Bakanlığı'nı temsilen kimsenin gelmediği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Gelen tarafa usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra gelen tarafa son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Dava; okul servis taşımacılığı yapan davacı şirket tarafından, 25/10/2017 tarih ve 30221 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Okul Servis Araçları Yönetmeliği'nin 8. maddesinin 6. Fıkrası dayanak alınarak 10.01.2018 tarih ve 710751 sayılı "Olur" ile belirlenen Okul Servis Araçlarının Çalıştırılmasına ilişkin Usul ve Esasların 5. maddesinin 6. fıkrasının (d) bendinde yer alan "ve geçici teminata ilişkin tutar" ibaresinin; 5. maddesinin 7. fıkrasının; 6. maddesinin (d) ve (e) fıkralarının, 7. maddesinin 2. fıkrasında yer alan; "geçici teminatı verip vermemiş olduklarını" ibaresi ile "ve taşıtların üçte birinin taşımacı adına tescilli olduğunu" ibaresinin; 8. maddesinin (a), (b), (c), (h) ve (g) fıkralarının; 9. maddesinin; 10. maddesinin (a), (b) ve (c) fıkralarının; Ek-1 Onay Belgesi'nin; EK-2 Eksiltme Tutanağı'nın; sözleşme özgürlüğüne aykırı olduğundan bahisle Ek-3 olarak düzenlenen Okul Servis Araçları Sözleşmesinin tamamının ve esasa ilişkin gerekçelerle Ek-3 Okul Servis Araçları Sözleşmesinin 5. maddesinin (a) fıkrasının 1. bendinin, 5. maddesinin (a) fıkrasının 1. bendinin (b) alt bendinde yer alan, "veya devam etmekte olan bir kovuşturması bulunmamak ya da kovuşturması uzlaşmayla neticelenmiş olmak" ibaresinin, 6. maddesinin (h) fıkrasının, 7. maddesinin (c) ve (d) fıkralarının, 8. maddesinin (b), (c) ve (d) fıkralarının iptali istemiyle Milli Eğitim Bakanlığına karşı açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
25/10/2017 tarih ve 30221 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Okul Servis Araçları Yönetmeliği'nin 8. maddesinin 6. fıkrası uyarınca verilen yetkiye istinaden düzenlenen 10.01.2018 tarihli Milli Eğitim Bakanlığı Okul Servis Araçlarına İlişkin Usul ve Esaslar başlıklı davaya konu düzenleme, yine davalı idare tarafından 30/05/2018 tarih ve 10581842 sayılı Makam Oluru ile Bakanlığın internet sitesinde yayımlanan Okul Servis Araçlarının Çalıştırılmasına ilişkin Usul ve Esaslar ile değiştirilerek yeniden düzenlenmiştir.
Bu durumda dava konusu düzenlemelerin; yenilenen Usul ve Esaslarda bir kısmının hiç yer almaması, bir kısmının kısmi değişiklikle, bir kısmının ise aynı içerikle farklı maddeler altında düzenlenmiş olması ve de içeriği değişmeyen kısımların yine davacı şirket tarafından işbu davadan sonra açılan yeni davada, dava konusu edilmiş olması nedeniyle; konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. KONUSU KALMAYAN DAVA HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca … TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere,
09/11/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.