T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/4643
Karar No : 2023/701
DAVACI : ...adına
...Sendikası
VEKİLİ : Av. ...
DAVALILAR : 1. ...Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
2. ...Kaymakamlığı - ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU :
1.Davacının, özel motorlu taşıt sürücü kursu direksiyon eğitimi dersi uygulama sınavında görev almak istemiyle yaptığı başvurunun, alkollü olarak araç kullanımı nedeniyle ceza aldığının tespit edilmiş olduğundan bahisle, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği’nin 28/A maddesinde yer alan süre ve eğitim şartını tamamlaması gerektiğine ilişkin Mezitli Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'nün ...tarih ve E...sayılı işlemi,
2. Bu işleme dayanak olan 29.05.2013 tarih ve 28661 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği’ne 19.10.2017 tarih ve 30215 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 11. maddesi ile eklenen 28/A maddesinin 2. fıkrasında yer alan "... alkollü olarak araç kullanma" ibaresi ile "Bu sürenin sonunda bu kişilerin komisyonda görev alabilmeleri için Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Uygulama Sınav Sorumlusu Hizmet İçi Eğitim Tamamlama Programına katılıp sınavda başarılı olmaları gerekir." cümlesinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
Davacının, özel motorlu taşıt sürücü kursu direksiyon eğitimi dersi uygulama sınavında görev almak istemiyle yaptığı 09.03.2018 tarihli başvurunun, dava konusu bireysel işlemle reddedildiği, 20.8.2017 tarihinde alkollü araç kullanımı nedeniyle 6 ay süreyle sürücü belgesinin alınmasına karar verildiği, idareye başvuru tarihi itibarıyla sürücü belgesinin bulunduğu, dava konusu düzenleyici işlemde, kademeli bir kısıtlama getirilmemesi nedeniyle ölçüsüz olarak bir cezalandırmanın öngörüldüğü, idarenin düzenleyici işlem yapma yetkisini ‘’ölçülülük, gereklilik, amaca uygunluk, hizmetin gerekliliği ve kamu yararı’’ ilkelerine uygun kullanmadığı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nda, ihlaller karşısında öngörülen cezaların kademeli olduğu, 6 ay süreyle sürücü belgesinin alınması sonrası öngörülen sürenin dolmasına ve sürücü belgesinin alınmasına karşın, sınav görevi verilmemesinin izahının mümkün olmadığı ileri sürülmektedir.
DAVALI İDARELERİN SAVUNMASI :
Davanın süre aşımı nedeniyle reddi gerektiği, 2918 sayılı Kanun'un 42/3 maddesi ve 123/2 maddesi gereği direksiyon uygulama sınavlarına ilişkin usul ve esaslar ile bu usul ve esaslara uymayanların karşılaşacağı yaptırımların sınırını belirleme yetkisinin Milli Eğitim Bakanlığında olduğu, motorlu taşıt sürücü kurslarında eğitim personelinin kalitesinin yüksek olmasının kursiyerlerin alacağı eğitim kalitesini yükselteceği, kural ihlali yapan kişilerin görevlendirilmesinin kötü örnek teşkil edeceği, görevlendirme yapılmamasının bir ceza değil, yaptırım olması nedeniyle kanunda değil yönetmelikle düzenlenmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı, savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava, Mezitli Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'nün ...günlü, ...sayılı işlemi ile bu işleme dayanak olan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği'nin 28/A maddesinin 2. fıkrasında yer alan "... alkollü olarak araç kullanma" ibaresi ile "Bu sürenin sonunda bu kişilerin komisyonda görev alabilmeleri için Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Uygulama Sınav Sorumlusu Hizmet İçi Eğitim Tamamlama Programına katılıp sınavda başarılı olmaları gerekir." cümlesinin iptali istemiyle açılmştır.
1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun 17. maddesinin 2. fıkrasında, Resmi, özel ve gönüllü her kuruluşun eğitimle ilgili faaliyetlerinin, Milli Eğitim amaçlarına uygunluğu bakımından Milli Eğitim Bakanlığının denetimine tabi olduğu belirtilmiş; 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 8. maddesinde de, kurumların yöneticilik ve eğitim-öğretim hizmetlerinde, en az dengi resmî öğretim kurumlarına atanabilmek için gerekli nitelik ve şartları taşıyanların, resmî dengi bulunmayan kurumların yöneticilik ve eğitim-öğretim hizmetlerinde ise yönetmelikle belirtilen nitelik ve şartları taşıyanların görevlendirileceği kurala bağlanmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 42. maddesinde ise, sürücülerin eğitimleri ve sınavları, eğitimlerin ve sınavların süresi, içeriği ve yapılacağı yerlerin özellikleri, sınav yapıcıların nitelikleri ve eğitimi ile diğer usul ve esasların İçişleri Bakanlığının uygun görüşü alınarak Millî Eğitim Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği öngörülmüş; 123. maddesinin; 1. fıkrasında, motorlu taşıt sürücüsü yetiştirmek, yetişmiş olanlara sınav sonucu sertifika vermek, trafik ile ilgili öğretim ve eğitim yaptırmak üzere kamu kurumları ile diğer hakiki ve hükmi şahıslara Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığınca ilgili mevzuatına göre sürücü kursları açma izni verileceği, 2. fıkrasında; sürücü kurslarının sürücü belgesi cinslerine göre sınıflandırılması, hangi sınıf kursun kimler tarafından açılabileceği, öğretim ve eğitim konuları ile metodu, kurs süreleri, kurslar için eğitim ve öğretimde kullanılacak bina, araç, gereç ve teçhizatın nitelik ve niceliği, teminat miktarları, sertifika sınavlarının esas ve usulleri, sertifika aranmayacak sürücü belgesi sınıfları ve bunların sınavları İçişleri Bakanlığının uygun görüşü üzerine Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığınca çıkartılan yönetmelikle belirleneceği hükmü yer almaktadır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ile 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanununa dayanılarak hazırlanan, Millî Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği'nin 5. maddesinde, özel motorlu taşıt sürücüleri kurslarında verilen eğitim hizmetlerinin amacının, motorlu taşıt sürücüsü eğitimi vermek ve yapılan sınavlar sonucunda başarılı olanlara sertifika düzenlemek olduğu öngörülmüş; görevlendirme ve görevden ayrılma başlıklı 24. maddede, kursta çalışacak personelin görevlendirilmesi ve görevden ayrılması işlemlerinin Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği hükümlerine göre yapılacağı kursta yüz ceza puanının doldurulması, uyuşturucu veya uyarıcı madde etkisinde araç kullanılması, alkollü olarak araç kullanılması veya hız sınırının aşılması gibi kural ihlalleri nedeniyle sürücü belgesi geri alınanlara eğitim personeli olarak beş yıl süreyle görev verilmez, görevli iken sürücü belgesi geri alınanların da görevine son verileceği belirtilmiş; iptal istemine konu İl/ilçe millî eğitim müdürlüğünün direksiyon eğitimi dersi sınavı ile ilgili görevleri konulu 28/A maddesinde ise; ''Yüz ceza puanını dolduranlara, uyuşturucu veya uyarıcı madde etkisinde araç kullanma, alkollü olarak araç kullanma veya hız sınırının aşılması gibi kural ihlalleri nedeniyle sürücü belgesi geri alınanlara direksiyon eğitimi dersi sınavı uygulama ve değerlendirme komisyonunda beş yıl süreyle görev verilmez. Bu sürenin sonunda bu kişilerin komisyonda görev alabilmeleri için Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Uygulama Sınav Sorumlusu Hizmet İçi Eğitim Tamamlama Programına katılıp sınavda başarılı olmaları gerekir.'' kuralına yer verilmiş bulunmaktadır.
Bir öğretim kurumu olan Özel Motorlu Taşıtlar Sürücü Kursları üzerinde denetim yetkisinin Milli Eğitim Bakanlığına ait olduğu; Bakanlığın, direksiyon ve uygulama sınavına ilişkin usul ve esasları ve bunlara aykırı hareket edenlere uygulanacak olan yaptırımları düzenleme; bu kurslarda sürücü adaylarına eğitim verecek olan personelin taşıması gereken nitelikleri belirleme yetkisi bulunduğunda bir duraksama bulunmamaktadır.
Amacı, trafik ile ilgili eğitim ve öğretim yaptırmak, motorlu taşıt sürücüsü yetiştirmek ve yeterli eğitimi almış olanlara sertifika vermek olan, Özel Motorlu Taşıtlar Sürücü Kurslarında eğitim ve öğretim faaliyetine katılacak olan kişilerin, trafik kurallarını içselleştirmesi, bu konuda diğer kişilere nispeten daha duyarlı olması, kurallara karşı gereken özeni göstererek kursiyerlere örnek olması beklenilir.
Uyuşturucu veya uyarıcı madde etkisinde ya da alkollü olarak araç kullanan, mevzuatta öngörülen hız sınırlamalarına riayet etmeyen, trafik ceza puanı ile ilgili puanı dolduran kişilere bir yaptırım olarak sürücü kurslarında belirli bir süre eğitim personeli olarak görev verilmemesinde yukarıda yer verilen mevzuata aykırı bir durum bulunmamaktadır.
Düzenlemede öngörülen yaptırımın, fiili işleyen kişinin sürücü eğitimindeki konumu dikkate alındığında, adil ve dengeli olduğu, fiil ile yaptırım arasındaki ölçülülük ilkesinin zedelenmediği sonucuna varılmaktadır.
Ayrıca, sürücü kurslarında yaptırım müddeti olan beş yıl boyunca eğitim ve öğretim faaliyetinde bulunmayan, uygulamadan uzak kalan eğiticilerin, bu sürede oluşabilecek değişikliklere intibaklarının sağlanması bakımından yeniden hizmet içi eğitim programına alınmaları ve sonrasında yapılacak sınav sonucuna göre yeterliliklerini belgelemeleri halinde tekrar görev almalarına imkan tanıyan Yönetmelik kuralında hukuka aykırı bir durum bulunmadığı görülmektedir.
Davanın bireysel işleme ilişkin kısmına gelince; işleme dayanak olan dava konusu Yönetmelik hükmünde hukuka aykırılık bulunmadığından bu kural çerçevesinde, alkollü araç kullanmaktan ceza alan kişi hakkında Mezitli Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünce tesis edilen ...günlü ve ...sayılı işlemde de mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği, düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ SÜREÇ :
Dava; davacının, özel motorlu taşıt sürücü kursu direksiyon eğitimi dersi uygulama sınavında görev almak istemiyle yaptığı başvurunun, alkollü olarak araç kullanımı nedeniyle ceza aldığının tespit edilmiş olduğundan bahisle Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği’nin 28/A maddesinde yer alan süre ve eğitim şartını tamamlaması gerektiğine ilişkin Mezitli Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'nün ...tarih ve E...sayılı işlemi ve bu işleme dayanak olan 29.05.2013 tarih ve 28661 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği’ne 19.10.2017 tarih ve 30215 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 11. maddesi ile eklenen 28/A maddesinin 2. fıkrasında yer alan "... alkollü olarak araç kullanma" ibaresi ile "Bu sürenin sonunda bu kişilerin komisyonda görev alabilmeleri için Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Uygulama Sınav Sorumlusu Hizmet İçi Eğitim Tamamlama Programına katılıp sınavda başarılı olmaları gerekir." cümlesinin iptali istemiyle açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN: Davalı İdarelerin usule ilişkin itirazları yerinde görülmemiştir.
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
Anayasanın ''Yönetmelikler'' başlığını taşıyan 124. maddesinde; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabileceği kurala bağlanmıştır.
1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun 17. maddesinin 2. fıkrasında, resmi, özel ve gönüllü her kuruluşun eğitimle ilgili faaliyetlerinin, Milli Eğitim amaçlarına uygunluğu bakımından Millİ Eğitim Bakanlığının denetimine tabi olduğu kural bağlanmıştır.
5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun ''Kurumlarda çalıştırılacak personel'' başlığını taşıyan 8. maddesinin 3. fıkrasında; kurumların yöneticilik ve eğitim- öğretim hizmetlerinde, en az dengi resmî öğretim kurumlarına atanabilmek için gerekli nitelik ve şartları taşıyanların, resmî dengi bulunmayan kurumların yöneticilik ve eğitim- öğretim hizmetlerinde ise yönetmelikle belirtilen nitelik ve şartları taşıyanların görevlendirileceği kuralı yer almıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun ''Sürücü adaylarının sınavları ile sürücü belgelerinin verilmesi esasları'' başlığını taşıyan 42. maddesinin 3. fıkrasında; sürücülerin eğitimleri ve sınavları, eğitimlerin ve sınavların süresi, içeriği ve yapılacağı yerlerin özellikleri, sınav yapıcıların nitelikleri ve eğitimi ile diğer usul ve esasların İçişleri Bakanlığının uygun görüşü alınarak Millî Eğitim Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği; ''Sürücü kursları'' başlığını taşıyan 123. maddesinde; motorlu taşıt sürücüsü yetiştirmek, yetişmiş olanlara sınav sonucu sertifika vermek, trafik ile ilgili öğretim ve eğitim yaptırmak üzere kamu kurumları ile diğer hakiki ve hükmi şahıslara Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığınca ilgili mevzuatına göre sürücü kursları açma izni verileceği; sürücü kurslarının sürücü belgesi cinslerine göre sınıflandırılması, hangi sınıf kursun kimler tarafından açılabileceği, öğretim ve eğitim konuları ile metodu, kurs süreleri, kurslar için eğitim ve öğretimde kullanılacak bina, araç, gereç ve teçhizatın nitelik ve niceliği, teminat miktarları, sertifika sınavlarının esas ve usulleri, sertifika aranmayacak sürücü belgesi sınıfları ve bunların sınavları İçişleri Bakanlığının uygun görüşü üzerine Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığınca çıkartılan yönetmelikle belirleneceği kurala bağlanmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'na dayanılarak ihdas edilen, 29.05.2013 tarih ve 28661 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği’nin ''Kurslarda verilen eğitimin amacı'' başlığını taşıyan 5. maddesinde; özel motorlu taşıt sürücüleri kurslarında verilen eğitim hizmetlerinin amacının, motorlu taşıt sürücüsü eğitimi vermek ve yapılan sınavlar sonucunda başarılı olanlara sertifika düzenlemek olduğu kuralına; ''Görevlendirme ve görevden ayrılma'' başlığını taşıyan 24. maddesinde, kursta çalışacak personelin görevlendirilmesi ve görevden ayrılması işlemlerinin Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği hükümlerine göre yapıleceğı; kursta yüz ceza puanının doldurulması, uyuşturucu veya uyarıcı madde etkisinde araç kullanılması, alkollü olarak araç kullanılması veya hız sınırının aşılması gibi kural ihlalleri nedeniyle sürücü belgesi geri alınanlara eğitim personeli olarak beş yıl süreyle görev verilmeyeceği; görevli iken sürücü belgesi geri alınanların da görevine son verileceği kuralı; anılan Yönetmeliğe 19.10.2017 tarih ve 30215 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 11. maddesi ile eklenen ''İl/ilçe millî eğitim müdürlüğünün direksiyon eğitimi dersi sınavı ile ilgili görevleri'' başlığını taşıyan davaya konu 28/A maddesinin 2. fıkrasında ise; ''Yüz ceza puanını dolduranlara, uyuşturucu veya uyarıcı madde etkisinde araç kullanma, alkollü olarak araç kullanma veya hız sınırının aşılması gibi kural ihlalleri nedeniyle sürücü belgesi geri alınanlara direksiyon eğitimi dersi sınavı uygulama ve değerlendirme komisyonunda beş yıl süreyle görev verilmez. Bu sürenin sonunda bu kişilerin komisyonda görev alabilmeleri için Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Uygulama Sınav Sorumlusu Hizmet İçi Eğitim Tamamlama Programına katılıp sınavda başarılı olmaları gerekir.'' kuralı yer almıştır.
Hukuki Değerlendirme:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'na dayanılarak, özel motorlu taşıt sürücüleri kurslarının işleyişiyle ilgili usul ve esasların düzenlenmesi amacıyla ihdas edilen, davaya konu Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği 29.05.2013 tarih ve 28661 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 42. maddesi ile sürücülerin eğitimleri ve sınavları, sınav yapıcıların nitelikleri ve eğitimi ile diğer usul ve esasların yönetmelikle düzenlenmesi konusunda, İçişleri Bakanlığının uygun görüşü alınmak suretiyle Millî Eğitim Bakanlığı yetkili kılınmış olup; ''Kanuni idare'' ilkesi uyarınca kanunla verilen bu yetkinin usulüne uygun kullanılıp kullanılmadığının yargısal olarak denetlenmesi hukuk devleti ilkesinin gereğidir. Normlar hiyerarşisi uyarınca, davaya konu Yönetmeliğin üst hukuk normlarına uygun olması gerekmekle birlikte, daha ayrıntılı ve yönlendirici hükümler getirebileceği de açıktır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 42. maddesinde davaya konu Yönetmeliğin, İçişleri Bakanlığının uygun görüşü alınmak suretiyle ihdas edilmesi gerektiğinin kurala bağlandığı dikkate alınarak, aynı Yönetmeliğin iptali istemiyle açılan emsal davada, Dairemizin 24.06.2022 tarih ve E:2019/3000 sayılı Ara Kararı ile 19.10.2017 tarih ve 30215 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik düzenlenirken, İçişleri Bakanlığının uygun görüşünün alınıp alınmadığının sorulması üzerine, dosyaya sunulan bilgi belgelerin incelenmesinden, kanunen alınması zorunlu olan İçişleri Bakanlığının uygun görüşünün alındığı anlaşılmıştır.
Yukarıda alıntısı yapılan mevzuat hükümleri uyarınca sürücülerin eğitimleri ve sınavları ile sınav yapıcıların nitelikleri ve eğitimi ile diğer usul ve esasların belirlenmesi yetkisine sahip olan Milli Eğitim Bakanlığının, bu faaliyetin yürütümüne ilişkin olarak kural koyma ve uygulama noktasında yetki sahibi olduğu açıktır.
Her ne kadar, alkollü araç kullanımı nedeniyle sürücü belgesi geri alınanlara direksiyon eğitimi dersi sınavı uygulama ve değerlendirme komisyonunda beş yıl süreyle görev verilmeyeceği ve bu sürenin sonunda komisyonda görev alabilmeleri için Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Uygulama Sınav Sorumlusu Hizmet İçi Eğitim Tamamlama Programına katılıp sınavda başarılı olmaları gerektiği yönünde 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nda açık bir düzenlemeye ya da buna ilişkin olarak yönetmelikle düzenleme yapılabileceğine ilişkin bir kurala verilmemiş ise de, alıntısı yapılan hükümler irdelendiğinde, davaya konu bu kuralın, sürücülerin eğitimleri ve sınavları ile sınav yapıcıların nitelikleri ve eğitimlerine ilişkin koşulları saptama hususunda idarenin sahip olduğu yetki kapsamında değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşmak mümkündür.
Zira; direksiyon eğitimi dersinin uygulayıcıları ve sınavı yapıcılarının niteliklerini belirleme konusunda düzenleme yapma imkanı tanıyan yetkinin, alkollü olarak araç kullanımı nedeniyle sürücü belgesi geri alınanların, direksiyon eğitimi dersi sınavı uygulama ve değerlendirme komisyonunda yer alabilmeleri için süre, hizmet içi eğitim ve sınav şartına tabi kılınmaları yönünde kural koyma imkanı tanımadığı söylenemez.
Bir başka ifadeyle, idareye kanun ile tanınan yetki bir bütün olarak değerlendirildiğinde, dava konusu düzenleme, direksiyon eğitimi dersi sınavı uygulama ve değerlendirme komisyonunda yer alacak kişilerin haiz olması gereken şartların açık ve net olarak ortaya konulması niteliğinde olup, alkollü araç kullanmama yönündeki trafik kuralına uyulmasının teşvik edilmesi suretiyle, trafik kurallarına uyan kişilere komisyonda görev verilmesi amacı taşımaktadır. Alkollü araç kullanmama yönündeki trafik kuralının ihlal edilmiş olması nedeniyle sürücü belgesi geri alınanlar bakımından, verilen görevin önemi ve özelliği dikkate alınarak, beş yıl süre ile görev verilmemesi ve bu sürenin sonunda ise belirli bir eğitim ve sınav şartı öngörülmesi, bu amacın sağlanmasına yöneliktir. Nitekim; can ve mal güvenliği bakımından trafik düzeninin sağlanması için sürücü adaylarının eğitiminde kalitenin yükseltilmesi amacıyla sürücü adaylarına örnek teşkil edecek olan, direksiyon eğitimi dersi sınavı uygulama ve değerlendirme komisyonunda yer alacak kişilerde, trafik kurallarına uyum noktasında belirli niteliklerin aranması tabiidir.
Bununla birlikte; kanun koyucu ve idareler, düzenlemeler yaparken hukuk devleti ilkesinin bir gereği olan ölçülülük ilkesiyle bağlıdır. Bu ilke ise “elverişlilik”, “gereklilik” ve “orantılılık” olmak üzere üç alt ilkeden oluşmaktadır. “Elverişlilik”, başvurulan önlemin ulaşılmak istenen amaç için elverişli olmasını, “gereklilik” başvurulan önlemin ulaşılmak istenen amaç bakımından gerekli olmasını “orantılılık” ise başvurulan önlem ve ulaşılmak istenen amaç arasında olması gereken ölçüyü ifade etmektedir. Bir kurala uyulmaması nedeniyle kanun koyucu veya idareler tarafından öngörülen düzenleme ile ulaşılmak istenen amaç arasında da “ölçülülük ilkesi” gereğince makul bir dengenin bulunması zorunludur.
Bu çerçevede; dava konusu düzenleme ile, direksiyon eğitimi dersi sınavı uygulama ve değerlendirme komisyonunda görev alacak kişilerin niteliklerinin belirlenmesinde, alkollü olarak araç kullanma nedeniyle sürücü belgesi alınanlar yönünden tamamen bir yasaklama getirilmemiş olup, beş yıllık bir süre şartına bağlanmak suretiyle, komisyonda yer almak isteyen kişiler bakımından alkollü olarak araç kullanılmaması yönünde caydırıcı bir önlem öngörülmüştür. Bu kapsamda; beş yıllık sürenin sonunda, hizmet içi eğitim ile eksikliklerin tamamlanarak, sürücü adaylarına eğitim verecek, onları değerlendirecek ve trafiğe kazandıracak kişilerde standardın yükseltilmesi amaçlanmıştır.
Bu itibarla, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 48. maddesinde yer alan, sürücülerin alkollü olarak, karayolunda araç sürmelerinin yasak olduğu yönündeki amir hüküm dikkate alındığında, direksiyon eğitimi dersi sınavı uygulama ve değerlendirme komisyonunda yer alacak kişilerin, trafik kuralına uygun davranan kişiler olmaları suretiyle nihai anlamda trafik düzeni ve güvenliğinin sağlanması amacıyla, dava konusu düzenlemede öngörülen ve tamamen bir yasaklama içermediği anlaşılan şartlar arasında ölçülülük ilkesi gereğince makul bir dengenin bulunduğu kabul edilmelidir.
Bu bağlamda; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 42. maddesi ile sürücülerin eğitimleri ve sınavları ile sınav yapıcıların nitelikleri konusunda düzenleme yapma yetkisi tanınan Milli Eğitim Bakanlığınca, İçişleri Bakanlığının uygun görüşünün alınması suretiyle tesis edilen düzenlemede, direksiyon eğitimi dersi sınavı uygulama ve değerlendirme komisyonunda görev alacak kişiler yönünden öngörülen davaya konu nitelikler ile ulaşılmak istenen amaç arasında makul bir dengenin bulunması nedeniyle hukuk devletinin bir gereği olarak ölçülülük ilkesine ve üst hukuk normlarına aykırılık bulunmadığı, düzenlemenin trafik kuralına uygun davranan kişilerin komisyonlarda görevlendirilmesine imkan tanıması nedeniyle nihai anlamda trafik düzeni ve güvenliğinin sağlanması kapsamında kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olduğu anlaşılmıştır.
Bununla birlikte; davacının, 20.8.2017 tarihinde alkollü araç kullanımı nedeniyle 6 ay süreyle sürücü belgesinin alınmış olması ve özel motorlu taşıt sürücü kursu direksiyon eğitimi dersi uygulama sınavında görev almak istemiyle başvuruda bulunduğu 09.03.2018 tarihi itibarıyla Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği’nin yukarıda aktarılan gerekçelerle hukuka uygun bulunan davaya konu 28/A maddesinin 2. fıkrasında yer alan beş yıllık süre şartını taşımadığının anlaşılmış olması nedeniyle Mezitli Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'nün ...tarih ve E...sayılı işleminin üst hukuk normlarına, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Mezitli Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'nün ...tarih ve E...sayılı işlemi yönünden DAVANIN REDDİNE,
2. Bu işleme dayanak olan 29.05.2013 tarih ve 28661 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği’ne 19.10.2017 tarih ve 30215 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 11. maddesi ile eklenen 28/A maddesinin 2. fıkrasında yer alan "... alkollü olarak araç kullanma" ibaresi ile "Bu sürenin sonunda bu kişilerin komisyonda görev alabilmeleri için Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Uygulama Sınav Sorumlusu Hizmet İçi Eğitim Tamamlama Programına katılıp sınavda başarılı olmaları gerekir.'' cümlesinin iptali istemi yönünden DAVANIN REDDİNE,
2. Aşağıda dökümü yapılan ...TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına ve karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
3. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
4. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere,
21/02/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.