Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2019/4700 E. , 2021/1282 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No: 2019/4700
Karar No: 2021/1282
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Kooperatifi
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN_KONUSU: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının davacı tarafından redde ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, … tarih ve … sayılı sosyal güvenlik denetmeni raporuna istinaden ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca 30.535,00 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına yönelik … Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü … Sosyal Güvenlik Merkezinin … tarih ve … sayılı işlemi ile anılan işleme yapılan itirazın reddine ilişkin … Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü … Sosyal Güvenlik Merkezinin … tarih ve … sayılı komisyon kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; ... isimli şahsın davacı kooperatife bağlı otobüsler için sigortasız olarak değnekçilik yaptığı yönündeki beyanı üzerine, Mersin İli, Mezitli İlçesi, … Kavşağındaki otobüs durağında yerel denetim yapıldığı, davacının otobüs durağında … otobüslerine fiş kestiğinin fiilen saptandığı, çevredekilerin alınan ifadeleriyle de bu durumun doğrulandığı ve 2013/2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12 ve 2014/1-2. aylar için 102/1-c-4 maddesi uyarınca idari para cezası uygulandığı, 5510 sayılı Yasanın 4/1-a, 86 ve 92. maddeleri gereği işyeri defter ve belgelerinin istenmesi nedeniyle işyerine tebliğ edilen mazbatayı, işyerinin işçisi olarak … isimli şahsın aldığından bahisle, 17/03/2014 tarihi itibariyle adı geçenin sigortalı tescilinin sağlanarak 2014/3. ayı için, 102/1-c-4 maddesi uyarınca idari para cezası uygulandığı, … isimli şahsın davacı kooperatife bağlı olarak çalıştığının ve belirtilen aylara ilişkin olarak aylık prim ve hizmet belgelerinin verilmediğinin yapılan denetim ve incelemelerle sabit olduğu, ancak … isimli şahsın iş yerine tebliğ edilen mazbatayı teslim almasının başlı başına o işyerinde çalıştığına karine teşkil etmeyeceği, dolayısıyla dava konusu işlemin …'ın aylık prim ve hizmet belgelerinin verilmemesi nedeniyle verilen para cezasına tekabül eden kısmı olan 28.393,00 TL'lik kısmında hukuka aykırılık, …'un aylık prim ve hizmet belgelerinin verilmemesi nedeniyle verilen para cezasına tekabül eden kısmı olan 2.142,00 TL'lik kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin 2.142,00 TL'lik kısmının iptaline, 28.393,00 TL'lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, ileri sürülen iptal nedenlerinin mahkemece irdelenip değerlendirilmediği; kararın gerekçesinde, Mersin ili, Mezitli İlçesi, … Kavşağındaki otobüs durağında denetim yapıldığının, … isimli şahsın davacının otobüs durağında … Otobüslerine fiş kestiğinin fiilen saptandığının, çevredekilerin alınan ifadeleriyle bu durumun doğrulandığının ve 2013/2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12 ve 2014/1-2. aylar için idari para cezası uygulandığının belirtildiği, ancak bu tespite ilişkin raporun kendilerine tebliğ edilmediği, bu nedenle hukuken denetlenebilir olmadığı, buna rağmen dava konusu idari para cezasına ve Mahkeme kararına dayanak oluşturduğu, tespitin o anda orada bulunan kişilere sorularak başka hiç bir araştırma yapılmadan yapıldığı; öte yandan, SGK Sigorta Genel Müdürlüğünün … tarih ve … nolu Genelgesine göre, şehir içi toplu taşıma araçlarının geliş ve gidiş saatlerini kaydeden, bekleyen yolcuların sıra düzenini sağlayan ve bu araçlara inme- binmeleri düzenleyen kişilerin 5510 sayılı Kanunun ek 6. maddesine göre sigortalılıklarının sağlanmasına yönelik başvurularında, ücret aldığı araç sürücüsü ile zabıtanın onayının yeterli olduğu, bu halde çalışma hangi işverene bağlı yapılmışsa sorumlunun ve idari para cezalarının muhatabının da o işveren olacağı, Mahkeme kararının temyizen incelenerek bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, … sayılı raporun …'ın iddialarını araştırmak üzere iş yerine gidilmesi üzerine hazırlandığı, …'ın 01/01/1986 tarihinden itibaren … Kooperatifinde değnekçi olarak çalıştığının çevre soruşturması sırasında alınan beyanlara da dayanılarak belirlendiği, bununla birlikte … tarihli … No'lu … Kooperatifi tarafından ilgili makama sunulmak üzere … adına düzenlenen maaş belgesinin de durumu kanıtladığı, davacının temyiz dilekçesinde belirtmiş olduğu rapora ilişkin itirazların dayanaksız olduğu, Mahkeme kararının hukuka ve kanuna uygun olup onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü kısmen reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Danıştay Başkanlık Kurulunun 07/03/2019 tarih ve 2019/24 sayılı kararıyla Danıştay Onbeşinci Dairesinin kapatılması üzerine Danıştay Onuncu Dairesine gönderilen dava dosyasında, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacı tarafından, … tarih ve … sayılı sosyal güvenlik denetmeni raporuna istinaden ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca 30.535,00 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına yönelik … Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü … Sosyal Güvenlik Merkezinin … tarih ve … sayılı işlemi ile anılan işleme yapılan itirazın reddine ilişkin … Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü … Sosyal Güvenlik Merkezinin … tarih ve … sayılı komisyon kararının iptali istenilmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT :
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihlerde yürürlükte olan haliyle 86. maddesinin 1. fıkrasında, "İşveren bir ay içinde 4 üncü ve 5 inci maddeye tâbi çalıştırdığı sigortalıların ve sosyal güvenlik destek primine tâbi sigortalıların; a) Ad ve soyadlarını, T.C. kimlik numaralarını, b) 80 inci maddeye göre hesaplanacak prime esas kazançlarını, c) Prim ödeme gün sayıları ile prim tutarlarını, gösteren ve örneği Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenen asıl veya ek aylık prim ve hizmet belgesini, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındakiler için en geç Kurumca belirlenecek günün sonuna kadar, diğer sigortalılar için ise ait olduğu ayı takip eden ayda Kurumca belirlenecek günün sonuna kadar Kuruma vermekle veya sigortalı çalıştırmadığı takdirde, bu hususu sigortalı çalıştırmaya son verdiği tarihten itibaren, onbeş gün içinde Kuruma bildirmekle yükümlüdür."; 102 inci maddesinin 1 inci fıkrasının c bendinin 4 üncü alt bendinde, "Belgenin mahkeme kararı, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca yapılan tespitler veya diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde ya da bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden, hizmetleri veya kazançları Kuruma bildirilmediği veya eksik bildirildiği anlaşılan sigortalılarla ilgili olması halinde, belgenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı, işverence düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınmaksızın, aylık asgari ücretin iki katı tutarında, idari para cezası uygulanır." hükümlerine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden; Mahkemenin kısmen iptal kısmen redde yönelik kararının davacı tarafından redde ilişkin kısmının temyiz edilip davalı idarenin karara yönelik herhangi bir temyiz isteminin bulunmadığı; bu halde Mahkeme kararının redde ilişkin kısmının incelenmesinden, kararın bu kısmının Ferit Han'ın davacıya bağlı olarak çalışıp çalışmadığı ve buna bağlı olarak hesaplanan idari para cezasının hukuka uygun bulunup bulunmadığına yönelik olduğu; yapılan incelemede, Mahkemenin, …'ın davacı Kooperatife bağlı olarak çalışıp çalışmadığı konusunda yapmış olduğu değerlendirmelerinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı, bununla birlikte davaya konu idari para cezasının hesap kısmı incelendiğinde cezanın 2012/11. ay ve 2013/2. ay - 2014/3. aylara ilişkin aylık prim ve hizmet belgelerinin süresinde verilmemesi nedeniyle hesaplandığının görüldüğü, Mahkeme kararında da isabetli tespit edildiği üzere 2013/2. ay - 2014/2. aylar bakımından yapılan idari para cezası hesabının …'ın davacıya bağlı olarak yaptığı çalışmalarla ilgili olduğu, bu bakımdan dava konusu idari para cezasının 26.512,00 TL'lik kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı, ancak Mahkemece dava konusu idari para cezasının 28.393,00 TL'lik kısmı bakımından davanın reddine karar verildiği, aradaki 1.881,00 TL'lik farkın dava konusu idari para cezası hesabına dahil olup Mahkemece değerlendirmede bulunulmayan 2012/11. aya ilişkin aylık prim ve hizmet belgesinin süresinde kuruma verilmemesi nedeniyle hesaplanan idari para cezası kısmına ait olduğu, 2012/11. aya ait aylık prim ve hizmet belgesi nedeniyle hesaplanan idari para cezası kısmının …ın çalışmasıyla ilgisi olmayıp, mahkemenin iptal kararının ilgili olduğu …'la ilgisinin bulunduğu, zira 14/05/2014 tarihli kayıt inceleme ve ifade tutanağı ile … tarih ve … sayılı … Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Araştırma ve İnceleme Raporunda, …'un T. Vakıflar Bankası T.A.O.'nun 12/11/2012 tarihli banko dekontu üzerinde davacı işveren adına isim ve imzasının yer aldığının saptandığının belirtildiği ve raporda bu tarih için işe giriş bildirgesi verilmesi kanaatinde bulunulduğu anlaşıldığından, eksik inceleme ve değerlendirmeyle dava konusu idari para cezasının 2012/11. ay aylık prim ve hizmet belgesinin 5510 sayılı Kanunun 86 ıncı maddesinin uygulanmasına ilişkin Tebliğ'de belirtilen süre içinde Kuruma verilmemesi nedeniyle hesaplanan ve 1.881,00 TL'ye tekabül eden kısmı bakımından da davanın reddinde hukuka uygunluk bulunmamıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine
2. ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyize konu redde ilişkin kısmının dava konusu idari para cezasının … TL'lik kısmı yönünden BOZULMASINA, …TL'lik kısmı yönünden ONANMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (on beş) gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 22/03/2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.