Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2019/4840 E. , 2021/2365 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No: 2019/4840
Karar No: 2021/2365
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ...Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN_KONUSU : .... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, 5510 sayılı Kanun'un 8. maddesinde öngörülen sigortalı işe giriş bildirgesinin sigortalının çalışmaya başladığı tarihten önce Kuruma verilmemesi (8 sigortalı için), 86. maddesinde öngörülen 2011/11 ve 12. aylara ait asıl nitelikteki aylık prim ve hizmet belgelerinin e-sigorta kanalıyla gönderilmesi gerektiği halde yasal süresi içinde ancak kağıt ortamında Kuruma elden verilmesi veya posta kanalıyla gönderilmesi ve 9. maddesinde öngörülen sigortalı işten ayrılış bildirgesinin anılan maddede belirtilen 10 günlük süre içinde Kuruma verilmemesi (8 sigortalı için) nedeniyle toplam 37.595,00 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin işleme yapılan itirazın reddine dair İzmir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Balçova Sosyal Güvenlik Merkezinin ...tarih ve ...nolu Komisyon kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; davacı tarafından kimlik bildirim belgelerindeki imzaların kendisine ait olmadığı ve bu konuda sahtecilik yapıldığı iddiasıyla ...Cumhuriyet Başsavcılığı'nın E:...sayılı dosyasında suç duyurusunda bulunulduğu ileri sürülmüş, konuyla ilgili olarak Seferihisar Cumhuriyet Başsavcılığı'nın E:...sayılı soruşturma dosyasında yapılan imza incelemesinde kimlik bildirim belgelerindeki imzaların davacının eli ürünü olduğunun kesin olarak tespit edildiği ve bu belgelerde herhangi bir sahtecilik yapılmadığından şüpheli ...hakkında kovuşturma yapılmasına yer olmadığına karar verildiği görüldüğünden, davacının bu iddiasına itibar edilmediği; 5510 sayılı Yasanın 59. maddesi hükmü uyarınca kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılan denetimlerde işyerlerinde çalıştığı tespit edilen sigortalılara ilişkin bilgiler esas alınarak davalı idarece idari para cezası uygulanabileceği, davacıya ait işyerinde Seferihisar İlçe Jandarma Komutanlığı tarafından 2011 yılı Nisan ayında yapılan denetimlerde, ..., ..., ..., ..., ......, ...ve ...'nün işyerinde çalıştıkları ancak kimlik bildirimlerinin bulunmadığının tespit edildiği, tutanakların Seferihisar İlçe Jandarma Komutanlığı tarafından 29/04/2011 tarihli yazı ile davalı idareye bildirilmesi üzerine 24/10/2011 tarih ve 19958887 sayılı işlemle davacıya sigortalılara ait işe giriş bildirgelerini ve 2011/4. ayına ait aylık prim hizmet belgelerini vermemesi nedeniyle 5510 sayılı Kanunun 102. maddesi uyarınca 12.744,00 TL idari para cezası verildiği, bu cezanın davacıya 31/10/2011 tarihinde tebliğ edildiği ve bu cezanın davacıya tebliğ edildiği tarihten sonra yapılan 2011 yılı Kasım-Aralık ayları tespitlerine göre ve aynı yıl içinde tekrar bildirge verilmediğinin anlaşılması nedeniyle her bir sigortalı için asgari ücretin beş katı tutarında idari para cezası uygulanmasında hukuka aykırılık görülmediği, bu durumda, Seferihisar İlçe Jandarma Komutanlığı tarafından yapılan denetimlerde, ..., ..., ..., ......, ..., ..., ..., ...ve ...'ın işyerinde çalıştıkları tespit edilerek davalı idareye bildirilmesi üzerine, adı geçenlere ait işe giriş bildirgelerinin verilmemesi nedeniyle her bir sigortalı için asgari ücretin beş katı tutarında, işten ayrılış bildirgelerinin verilmemesi nedeniyle her bir sigortalı için asgari ücretin onda biri tutarında ve 2011/11-12. aylara ait aylık prim hizmet belgelerinin e-sigorta kanalıyla gönderilmesi gerektiği halde buna uyulmadan verilmesi nedeniyle her ay için asgari ücret tutarında verilen dava konusu para cezasında mevzuata ve hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından; ...Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen soruşturmada, İzmir Kriminal Polis Laboratuvarına yaptırtılan imza incelemesinin suça konu evrakların fotokopileri üzerinden yapıldığı, bu inceleme ceza yargılaması uygulamasına aykırı olup, asılları SGK'da bulunan belgelerin .... İdare Mahkemesince getirtilerek, belge asılları üzerinde inceleme yapılması gerektiği halde, Seferihisar Cumhuriyet Başsavcılığınca yapılan incelemeye dayanılarak davanın reddine karar verilmesinin kabul edilebilir olmadığı, imzası incelendiğinde kolay taklit edilebilir olduğunun görüleceği; ayrıca, kimlik bildirimlerinin yapıldığı dönemde taşınmazın kiralayanı olup işletmecisi olmadığı, işletmecinin ...isimli kişi olduğu ve savcılığın ilgili dosyasında 21/06/2015 tarihli ifadesinde işletmeci sıfatına sahip olduğunu açıkça beyan ettiği, bu bakımdan kimlik bildirim ve SGK bildirgelerinin verildiği 2011 yılı 11 ve 12 inci aylarında işletmecinin Hacı Can isimli kişi olduğunun bu kişinin kabulünde olduğu, Mahkeme kararının temyizen incelenerek bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü kısmen reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Danıştay Başkanlık Kurulunun 07/03/2019 tarih ve 2019/24 sayılı kararıyla Danıştay Onbeşinci Dairesinin kapatılması üzerine Danıştay Onuncu Dairesine gönderilen dava dosyasında, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacı tarafından, 5510 sayılı Kanun'un 8. maddesinde öngörülen sigortalı işe giriş bildirgesinin sigortalının çalışmaya başladığı tarihten önce Kuruma verilmemesi (8 sigortalı için), 86. maddesinde öngörülen 2011/11 ve 12. aylara ait asıl nitelikteki aylık prim ve hizmet belgelerinin e-sigorta kanalıyla gönderilmesi gerektiği halde yasal süresi içinde ancak kağıt ortamında Kuruma elden verilmesi veya posta kanalıyla gönderilmesi ve 9. maddesinde öngörülen sigortalı işten ayrılış bildirgesinin anılan maddede belirtilen 10 günlük süre içinde Kuruma verilmemesi (8 sigortalı için) nedeniyle toplam 37.595,00 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin işleme yapılan itirazın reddine dair İzmir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Balçova Sosyal Güvenlik Merkezinin ...tarih ve ...nolu Komisyon kararının iptali istenilmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT:
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 8 inci maddesinin 1 inci fıkrasında; işverenlerin, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılan kişileri, 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen sigortalılık başlangıç tarihinden önce, sigortalı işe giriş bildirgesi ile Kuruma bildirmekle yükümlü oldukları, bu maddede belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen ilgililer hakkında, 102 nci madde hükümlerine göre idari para cezasının uygulanacağı, Kanunun 102. maddesinin 1 inci fıkrasının (a) bendinin 2 numaralı alt bendinde; ''8 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen bildirgenin verilmediğinin, mahkeme kararından veya Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan tespitlerden ya da diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarının kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemelerden veya bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden anlaşılması halinde bildirgeyi vermekle yükümlü olanlar hakkında her bir sigortalı için asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır.''; aynı maddenin 1 inci fıkrasının (a) bendinin 3 numaralı alt bendinde ise '' İşyeri esas alınmak suretiyle bildirgenin verilmediğine ilişkin; mahkemenin karar tarihinden, Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarının tespit tarihinden, diğer kamu kurum ve kuruluşlarının denetim elemanlarının rapor tarihinden, bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi veya belgelerin Kuruma intikal tarihinden itibaren bir yıl içinde bu bendin (2) numaralı alt bendinde sayılan durumlardan biriyle tekrar bildirge verilmediğinin anlaşılması halinde, bildirgeyi vermekle yükümlü olanlar hakkında bu defa her bir sigortalı için asgari ücretin beş katı tutarında idari para cezası uygulanır.'' hükümleri düzenlenmiştir.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 9. maddesinin 3. fıkrasında; "birinci fıkranın (a), (c) ve (d) bentlerine göre sigortalılığı sona erenlerin durumları işverenleri tarafından, (b) bendinde belirtilen şekillerde sona erenlerin durumlarının ise kendileri ve sözü edilen bentte belirtilen faaliyetin sona erme halinin bildirildiği kuruluşlar veya vergi daireleri tarafından, en geç on gün içinde Kuruma bildirilir." hükmü, 102. maddesinin 1. fıkrasının "j" bendinde; "9'uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre sigortalılığı sona erenlere ilişkin bildirim ile 506 sayılı Kanunun geçici 20'nci maddesinde yer alan sandıklara, sandık iştirakçiliğinin başlama veya sona ermesine ilişkin bildirimi, süresi içinde ya da Kurumca belirlenen şekle ve usule uygun olarak yapmayanlar veya Kurumca internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu halde anılan ortamda göndermeyenler hakkında, bir takvim ayında işlenen bu fiillerden dolayı tutmakla yükümlü bulunulan defter ve belgelerin ibraz edilmemesi nedeniyle verilmesi gereken ceza tutarını aşmamak kaydıyla her bir sigortalı veya sandık iştirakçisi için asgari ücretin onda biri tutarında idari para cezası uygulanır." hükmü yer almaktadır.
5510 sayılı Kanun’un dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 86. maddesinde ise; işverenlerin bir ay içinde 4 üncü ve 5 inci maddeye tabi çalıştırdığı sigortalıların ve sosyal güvenlik destek primine tabi sigortalıların, a) Ad ve soyadlarını, T.C. kimlik numaralarını, b) 80 inci maddeye göre hesaplanacak prime esas kazançlarını c) Prim ödeme gün sayıları ile prim tutarlarını gösteren ve örneği Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenen asıl veya ek aylık prim ve hizmet belgesini, ait olduğu ayı takip eden ayın yirmi beşinci gününün sonuna kadar Kuruma vermekle veya sigortalı çalıştırmadığı takdirde, bu hususu sigortalı çalıştırmaya son verdiği tarihten itibaren, onbeş gün içinde Kuruma bildirmekle yükümlü oldukları belirlenmiş, aynı Kanunu’nun 102 nci maddesinin 1 inci fıkrasının c bendinde ise; “ 6 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca verilmesi gereken belgeleri, Kurumca belirlenen şekilde ve usȗlde vermeyenler ya da Kurumca internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu halde anılan ortamda göndermeyenler veya belirlenen süre içinde vermeyenlere her bir fiil için;1) Belgenin asıl olması halinde aylık asgari ücretin iki katını geçmemek kaydıyla belgede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgari ücretin beşte biri tutarında, 2) Belgenin ek olması halinde, aylık asgari ücretin iki katını geçmemek kaydıyla her bir ek belgede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgari ücretin sekizde biri tutarında, 3) Ek belgenin 86 ncı maddenin beşinci fıkrasına istinaden Kurumca re’sen düzenlenmesi durumunda, aylık asgari ücretin iki katını geçmemek kaydıyla her bir ek belgede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgari ücretin yarısı tutarında, 4) Belgenin mahkeme kararı, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca yapılan tespitler veya diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde ya da bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden, hizmetleri veya kazançları Kuruma bildirilmediği veya eksik bildirildiği anlaşılan sigortalılarla ilgili olması halinde, belgenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı, işverence düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınmaksızın, aylık asgari ücretin iki katı tutarında, idari para cezası uygulanır.'' hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Mahkeme kararının; dava konusu 37.595,00 TL idari para cezasına ilişkin işlemin, 2011/11-12. aylara ait asıl nitelikteki aylık prim ve hizmet belgelerinin e-sigorta kanalıyla gönderilmemesi nedeniyle uygulanan idari para cezası kısmı bakımından incelenmesi:
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın belirtilen kısmında '' 2011/11-12. aylara ait aylık prim hizmet belgelerinin e-sigorta kanalıyla gönderilmesi gerektiği halde buna uyulmadan verilmesi nedeniyle her ay için asgari ücret tutarında verilen para cezasında mevzuata ve hukuka aykırılık bulunmadığı'' gerekçesi yer almışsa da, davaya konu işlemde aylık prim ve hizmet belgeleri nedeniyle idari para cezası hesaplanırken usul ve yasaya uygun olarak her ay için asgari ücretin iki katının alındığı görülmekle, kararın bu kısmı sonucu itibariyle usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Mahkeme kararının; 37.595,00 TL idari para cezasına ilişkin işlemin, işe giriş bildirgesinin sigortalının çalışmaya başladığı tarihten önce Kuruma verilmemesi (8 sigortalı için) nedeniyle uygulanan idari para cezası kısmı bakımından incelenmesi:
İşe giriş bildirgelerinin verilmemesi nedeniyle idari para cezasının tekerrür hükümleri uygulanarak hesaplandığı, tekerrür hükümlerinin uygulanmasının dayanağı işlemde gösterilmediği gibi Mahkemenin tekerrüre esas kabul ettiği 12.744,00 TL idari para cezasına ilişkin İzmir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Balçova Sosyal Güvenlik Merkezinin ...tarih ve ...sayılı işleminin davacının ... sicil numaralı işyeri ile ilgili olup davaya konu işlemin ilgili olduğu davacı işyeri sicilinin ...olduğu, 5510 sayılı Kanun'un 102 inci maddesinin 1 inci fıkrasının a bendinin 3 numaralı alt bendinde '' İşyeri esas alınmak suretiyle bildirgenin verilmediğine ilişkin; mahkemenin karar tarihinden, Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarının tespit tarihinden, diğer kamu kurum ve kuruluşlarının denetim elemanlarının rapor tarihinden, bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi veya belgelerin Kuruma intikal tarihinden itibaren bir yıl içinde bu bendin (2) numaralı alt bendinde sayılan durumlardan biriyle tekrar bildirge verilmediğinin anlaşılması halinde, bildirgeyi vermekle yükümlü olanlar hakkında bu defa her bir sigortalı için asgari ücretin beş katı tutarında idari para cezası uygulanır'' hükmü düzenlendiğinden, Mahkemece bu husus değerlendirilip araştırılmadan işlemin işe giriş bildirgesi nedeniyle uygulanan idari para cezası kısmı hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmesinde hukuki isabet bulunmamıştır.
Mahkeme kararının; dava konusu 37.595,00 TL idari para cezasına ilişkin işlemin, 5510 sayılı Kanun'un 9. maddesinde öngörülen sigortalı işten ayrılış bildirgesinin anılan maddede belirtilen 10 günlük süre içinde Kuruma verilmemesi (8 sigortalı için), nedeniyle uygulanan idari para cezası kısmı bakımından incelenmesi:
Dosyanın incelenmesinden, anılan cezanın ilgili olduğu 8 sigortalının işten ayrıldığına / akdin sona erdiğine yönelik dosyada kanıt bulunmadığından, sigortalı işten ayrılış bildirgesi (8 sigortalı için) nedeniyle uygulanan davaya konu işlemin bu kısmında hukuka uyarlık bu kısım yönünden davanın reddine ilişki Mahkeme kararında hukuki isabet bulunmamıştır.
Ayrıca genel itibariyle, Mahkeme kararında davaya konu para cezalarının ilgili olduğu sigortalılar sayılar iken işlemde yer almayan ...ismine yer verildiği, bu nedenle sigortalı sayısının davaya konu idari para cezalarında yer alanın aksine 9 olarak belirtildiği görülmektedir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine
2. Davanın reddine ilişkin ...İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı temyize konu kararının; dava konusu 37.595,00 TL idari para cezasına ilişkin işlemin, işe giriş bildirgesi ile işten ayrılış bildirgesi nedeniyle uygulanan para cezasına ilişkin kısmı bakımından BOZULMASINA; aylık prim ve hizmet belgeleri nedeniyle uygulanan para cezasına ilişkin kısmı bakımından ONANMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (on beş) gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 18/05/2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.