Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2019/4936 E. , 2021/2888 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2019/4936
Karar No : 2021/2888
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...Sağlık Hizmetleri Bilgisayar ve Elektronik Tic. A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ...Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN_KONUSU : ...İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, bir işçinin işe giriş bildirgesi ile aylık prim ve hizmet belgelerinin süresinde verilmemesi nedeniyle uygulanan 16/06/2015 tarih ve 3163872 sayılı, 10.638,00 TL idari para cezası ile ibraz edilen defter belgelerin 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinin (4 ve 5) nolu alt bentlerine uygun olarak düzenlenmediğinden bahisle ...tarih ve ...sayılı işlemle verilen 4.432,50 TL idari para cezasının ve prim teşviklerinden yararlanma hakkının bir yıl süreyle durdurulması işleminin ve bu işlemlerin dayanağı olduğundan bahisle ...tarih ve ...sayılı kayıtlı inceleme raporunun iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; davacı kurum işyerinde çalışan doktorlardan Mehmet İçke'nin kurumlarına yazdığı şikayet dilekçesinde, 10.000,00 TL maaş aldığı halde maaşının 1.500,00 TL ila 2.000,00 TL arasında gösterildiği yönündeki ifadeleri, aynı işyerinde çalışan ...'un da 17/05/2013 tarihinde verdiği şikayet dilekçesinde 2012 yılının 2. ayından itibaren çalıştığı halde sigortasının yatırılmadığını, hastane içerisinde lazer bakım ünitesi bulunduğunu, bu birimde yapılan işlerden ... isimli kişiye pay verildiğini, kendisinin de burada çalıştığını ifade ettiği, sigortalı ve sigortasız çalıştığı dönemlere ilişkin kuruma sunulan seans formları, davacı işveren tarafından ...'a fazla mesai yaptırılmasını kabul edeceğine dair 2012 ve 2013 yılları için muvafakatname imzalatıldığı, 2012 yılı için imzalatılan belgenin tarihinin 02/01/2012 tarihi olması, bu verilerin yer aldığı kayıt inceleme tutanağının davacı kurum temsilcisi tarafından itirazi kayıt olmaksızın imzalanması hususları birlikte dikkate alındığında, davacı kurumun, çalışanı ...'a ait işe giriş bildirgesini ve dava konusu dönemlere ilişkin aylık prim ve hizmet belgelerini süresinde kuruma vermediği hususunun sabit olduğu sonucuna varılmakla kanuna uygun olarak kesilen cezalarda yasal isabetsizlik görülmediği, dava konusu edilen ...tarih ... sayılı raporda önerilen davacı kurumun prim teşviklerinden yararlanma hakkının bir yıl süreyle durdurulmasına ilişkin kısmına gelince; 5510 sayılı Kanun gereği aksi belirtilmedikçe bu Kanundan kaynaklanan uyuşmazlıkların iş mahkemelerinde görüleceği, bu Kanun'un 102. maddesinin 3. fıkrasında belirtilen para cezalarına ilişkin uyuşmazlıklarda görevli mahkemenin idare mahkemeleri olduğu, para cezaları dışında bu kanundan kaynaklanan uyuşmazlıklarda genel görevli mahkemenin iş mahkemesi olduğu açık bulunduğundan davacı şirketin prim ve teşviklerden yararlanma hakkının bir yıl süreyle durdurulmasına ilişkin işlem de 102. maddenin 3. fıkrası kapsamında olmadığından davanın bu kısmının görev yönünden reddi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen görev yönünden reddine, kısmen reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, işyerinde yerel denetim yapılmadığı, ...'un şirketlerinin çalışanı olmadığı, hastane içerisinde bulunan güzellik merkezinin ...Med. Kozmetik San. Tic. Ltd. Şti.'ne kiralandığı, bahse konu kişinin bu şirket bünyesinde ... isimli kişinin talimatında çalıştığı, istenilen defter kayıt ve belgelerin tamamının yasal sürede davalı kuruma teslim edildiği, mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, kararın görev yönünden redde ilişkin kısmının onanması, işçinin davalıya verdiği fazla mesai muvafakatnamesinin bulunduğu, kayıt inceleme tutanağının işveren vekili tarafından itirazi kayıtsız imzalandığı ileri sürülerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen reddi ve kısmen kabulü ile Mahkeme kararının kısmen onanması kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Danıştay Başkanlık Kurulu'nun 07/03/2019 tarih ve 2019/24 sayılı kararıyla Danıştay Onbeşinci Dairesinin kapatılması üzerine Danıştay Onuncu Dairesine gönderilen dava dosyasında, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacı şirket tarafından, bir işçinin işe giriş bildirgesi ile aylık prim ve hizmet belgelerinin süresinde verilmemesi nedeniyle uygulanan ...tarih ve ...sayılı, 10.638,00 TL idari para cezası ile ibraz edilen defter belgelerin 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinin (4 ve 5) nolu alt bentlerine uygun olarak düzenlenmediğinden bahisle ...tarih ve ...sayılı işlemle verilen 4.432,50 TL idari para cezasının ve prim teşviklerinden yararlanma hakkının bir yıl süreyle durdurulması işleminin ve bu işlemlerin dayanağı olduğundan bahisle ...tarih ve ...sayılı kayıtlı inceleme raporunun iptaline karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 4. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, bu Kanunun kısa ve uzun vadeli sigorta kolları uygulaması bakımından hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların sigortalı sayılacağı;
8. maddesinde, işverenlerin, 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılan kişilerin 7. maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen sigortalılık başlangıç tarihinden önce, sigortalı işe giriş bildirgesi ile Kuruma bildirmekle yükümlü olduğu belirtilmiş; dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 86. maddesinde, "İşveren bir ay içinde 4 üncü ve 5 inci maddeye tâbi çalıştırdığı sigortalıların ve sosyal güvenlik destek primine tâbi sigortalıların; a) Ad ve soyadlarını, T.C. kimlik numaralarını, b) 80 inci maddeye göre hesaplanacak prime esas kazançlarını, c) Prim ödeme gün sayıları ile prim tutarlarını,gösteren ve örneği Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenen asıl veya ek aylık prim ve hizmet belgesini, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındakiler için en geç Kurumca belirlenecek günün sonuna kadar, diğer sigortalılar için ise ait olduğu ayı takip eden ayda Kurumca belirlenecek günün sonuna kadar Kuruma vermekle veya sigortalı çalıştırmadığı takdirde, bu hususu sigortalı çalıştırmaya son verdiği tarihten itibaren, onbeş gün içinde Kuruma bildirmekle yükümlüdür. İşveren, işyeri sahipleri; işyeri defter, kayıt ve belgelerini ilgili olduğu yılı takip eden yıl başından başlamak üzere on yıl süreyle, kamu idareleri otuz yıl süreyle, tasfiye ve iflâs idaresi memurları ise görevleri süresince, saklamak ve Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilen memurlarınca istenilmesi halinde onbeş gün içinde ibraz etmek zorundadır. İşverenin, sigortalıyı, 4857 sayılı İş Kanununun 7 nci maddesine göre başka bir işverene iş görme edimini yerine getirmek üzere geçici olarak devretmesi halinde, sigortalıyı devir alan, geçici iş ilişkisi süresine ilişkin birinci fıkrada belirtilen belgelerin aynı süre içinde işverene ait işyerinden Kuruma verilmesinden, işveren ile birlikte müteselsilen sorumludur.(......)" hükmü yer almış;
102. maddesinin 1. fıkrasının (a-2) bendinde, "8 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen bildirgenin verilmediğinin, mahkeme kararından veya Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan tespitlerden ya da diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarının kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemelerden veya bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden anlaşılması halinde bildirgeyi vermekle yükümlü olanlar hakkında her bir sigortalı için asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır." hükmüne;
(c-4) bendinde, "86 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca verilmesi gereken belgeleri, Kurumca belirlenen şekilde ve usûlde vermeyenler ya da Kurumca internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu halde anılan ortamda göndermeyenler veya belirlenen süre içinde vermeyenlere her bir fiil için; belgenin mahkeme kararı, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca yapılan tespitler veya diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde ya da bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden, hizmetleri veya kazançları Kuruma bildirilmediği veya eksik bildirildiği anlaşılan sigortalılarla ilgili olması halinde, belgenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı, işverence düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınmaksızın, aylık asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır." hükmüne;
"e" bendinin 4. alt bendinde, "Tutmakla yükümlü bulunulan defter ve belgelerin ibraz edilmemesi nedeniyle verilmesi gereken ceza tutarını aşmamak kaydıyla; defter ve belgelerin tümünü verilen süre içinde ibraz etmekle birlikte; kanunî tasdik süresi geçtikten sonra tasdik ettirilmiş olan defterlerin tasdik tarihinden önceki kısmı, işçilikle ilgili giderlerin işlenmemiş olduğu tespit edilen defterler, sigorta primleri hesabına esas tutulan kazançların kesin olarak tespitine imkân vermeyecek şekilde usûlsüz veya noksan tutulmuş defterler, herhangi bir ay için sigorta primleri hesabına esas tutulması gereken kazançların ve kazançlarla ilgili ödemelerin (sigorta primine esas kazancın ödemeye bağlı olduğu durumlar dahil) o ayın dahil bulunduğu hesap dönemine ait defterlere işlenmemiş olması halinde, o aya ait defter kayıtları geçerli sayılmaz ve bu geçersizlik hallerinin gerçekleştiği her bir takvim ayı için, aylık asgari ücretin yarısı tutarında; kullanılmaya başlanmadan önce tasdik ettirilmesi zorunlu olduğu halde tasdiksiz tutulmuş olan defterler geçerli sayılmaz ve tutmakla yükümlü bulunulan defter türü dikkate alınarak bu bendin (1) ve (2) numaralı alt bentlerine göre; Vergi Usûl Kanunu gereğince bilanço esasına göre defter tutulması gerekirken işletme hesabı esasına göre tutulmuş defterler geçerli sayılmaz ve bu bendin (1) numaralı alt bendine göre, ..."
"e" bendinin 5. alt bendinde; "İşverenler tarafından ibraz edilen aylık ücret tediye bordrosunda; işyerinin sicil numarası, bordronun ilişkin olduğu ay, sigortalının adı, soyadı, sigortalının sosyal güvenlik sicil numarası, ücret ödenen gün sayısı, sigortalının ücreti, ödenen ücret tutarı ve ücretin alındığına dair sigortalının imzasının bulunması zorunludur. Belirtilen unsurlardan herhangi birini ihtiva etmeyen (imza şartı yönünden makbuz mukabilinde veya banka kanalıyla yapılan ödemeler hariç) ücret tediye bordroları geçerli sayılmaz ve her bir geçersiz ücret tediye bordrosu için aylık asgari ücretin yarısı tutarında," .. idari para cezası uygulanır, hükümlerine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
A- Mahkeme Kararının Davacının Prim Teşviklerinden Yararlanma Hakkının Bir Yıl Süreyle Durdurulmasına Dair işleme ve ...tarih ve ...sayılı Rapora İlişkin Kısmının İncelenmesi:
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın, davacının prim teşviklerinden yararlanma hakkının bir yıl süreyle durdurulmasına dair işlemin ve ...tarih ve ...sayılı raporun iptali isteminin görev yönünden reddine ilişkin kısmı, usul ve hukuka uygun olup, bu kısma ilişkin olarak davacının temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
B- Mahkeme Kararının, ...'a Ait İşe Giriş Bildirgesinin ve Aylık Prim ve Hizmet Belgelerinin Süresinde Verilmemesi ve İbraz Edilen Belgelerin 5510 Sayılı Kanunun 102. Maddesinin 1. Fıkrasının (e) Bendinin 4 ve 5. Numaralı Alt Bendlerine Uygun Olarak Düzenlenmemesi Nedeniyle Uygulanan İdari Para Cezalarına İlişkin Kısmının İncelenmesi:
Dosyanın incelenmesinden, davacı ile ...Medikal Kozmetik San. Tic. Ltd. Şti. arasında imzalanan 01/12/2011 tarihli sözleşmenin;
4/1. maddesi ile tarafların hastane bünyesinde medikal estetik biriminin kurulması konusunda anlaştıkları,
4/2. maddesi ile kurulacak bu birimde kullanılacak tüm cihaz ve ekipmanların bakım-onarım, yedek parça, sigortalama ve yenilemesinin yatırımcı ...şirketine ait olduğu,
4/4. maddesi ile Medikal estetik işi için en az 4 odanın hastane tarafından temin edileceği,
4/6. maddesi ile medikal estetik işinin en iyi şekilde icrası için medikal estetik uzmanları, uzman estetisyen, yeterli sayıda stajyer, koordinatör, ve tanıtım-pazarlama elemanları ve sair uygulayıcı personelin temini, tüm bu ekip elemanlarının maaşları, SGK primleri, vergileri diğer bütün giderlerinin yatırımcı şirket tarafından, doktorların maaş, SGK ve sair primlerinin hastane tarafından karşılanacağı,
4/9. maddesi ile medikal estetik biriminin cirosunun ilk altı ayda %65'inin yatırımcıya, %35'inin hastaneye, ikinci altı ayda ise %60'ının yatırımcıya %40 'ının hastaneye pay edileceği hususlarında anlaşmaya varıldığı görülmektedir.
11/01/2012-13/02/2012 tarihleri arasında ...Sağlık Eğt. Danışmanlık Hiz. Tic. Ltd. Şti tarafından düzenlenen çalışma belgesine göre, ...'un bu şirkette Güzellik Uzmanı olarak çalıştığı, 04/02/2015 tarihli ifadesinde; Hastane içerisinde cilt bakımı ve güzellik meslek elemanı olarak çalıştığı, burada yapılan işlerden ...'a pay verildiği şeklinde beyanının bulunduğu, seans ücretlerinin yine bu kişi tarafından alındığı, medikal estetik hizmeti alan kişilerin hastaneye ücret ödemedikleri görülmüştür.
Olayda, Davacı ile ...Med. Kozmetik San. Tic. Ltd. Şti arasında imzalanan sözleşmenin yorumundan; hastanenin bir kısmının güzellik merkezi kurulması için davacı tarafından ...Med. Kozmetik San. Tic. Ltd. Şti'ne tahsis edildiği, güzellik merkezinin personel ve teçhizatının kiracı şirket tarafından temin edildikten sonra merkezin yine bu şirket tarafından işletildiği, davacının ise cirodan pay aldığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla; dosyada bulunan bilgi ve belgelere göre, hastanede bulunan güzellik merkezinde sigortasız çalıştığı tespit edilen ... isimli güzellik uzmanının, işyerini davacıya ciro payı vererek işleten ...Med. Kozmetik San. Tic. Ltd. Şti.'ne bağlı olarak çalıştığının kabulü gerekmekte olup, davacının bu çalışan yönünden işveren sıfatının bulunmaması nedeniyle eksik incelemeye dayalı olarak dava konusu para cezalarının iptali istemi yönünden davanın reddi yolunda verilen temyize konu kararın bu kısmında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle,
1. Davacının temyiz isteminin kısmen reddine, kısmen kabulüne,
2. Davanın kısmen görev yönünden reddine, kısmen reddine ilişkin .... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının, davanın görev yönünden reddine ilişkin kısmının ONANMASINA, redde ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin birinci fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 31/05/2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.